See also
All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
ΧΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ - Οργανωμένος δυναμικός κατάλογος 2.071 taxa - FLORA OF CYPRUS - Organized Dynamic Checklist 2.071 taxa · classified by status, family and genus
Below in English
Κείμενο George Konstantinou
Η οικογένεια Cannabaceae, γνωστή στα αγγλικά ως hemp family, ανήκει στην τάξη Rosales. Περιλαμβάνει ποώδη φυτά, αναρριχώμενα φυτά, θάμνους και δέντρα, με εξάπλωση σε εύκρατες, υποτροπικές και τροπικές περιοχές.
Στη σύγχρονη ταξινομική της οριοθέτηση η οικογένεια περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τα γένη Cannabis, Humulus και Celtis. Το γένος Celtis είχε παλαιότερα τοποθετηθεί στην οικογένεια Ulmaceae ή σε χωριστή οικογένεια, την Celtidaceae, αλλά οι σύγχρονες ταξινομικές προσεγγίσεις το εντάσσουν στα Cannabaceae.
Σύμφωνα αποκλειστικά με τον οργανωμένο κατάλογο των 2.071 taxa της κυπριακής χλωρίδας, η οικογένεια Cannabaceae αντιπροσωπεύεται στην Κύπρο από 1 γένος και 2 taxa:
- 1 ιθαγενές μη ενδημικό taxon,
- κανένα ενδημικό taxon,
- 1 ξενικό ή εγκλιματισμένο taxon,
- κανένα υβρίδιο,
- κανένα taxon αβέβαιης κατάστασης.
Το μοναδικό γένος της οικογένειας που καταγράφεται στον κυπριακό κατάλογο είναι το Celtis.
Βασικά μορφολογικά χαρακτηριστικά
Τα κυπριακά μέλη της οικογένειας είναι φυλλοβόλοι θάμνοι ή δέντρα. Ο φλοιός είναι συνήθως γκρίζος ή καστανόχρωμος και μπορεί να παραμένει σχετικά λείος ή να σχηματίζει ρωγμές με την ηλικία.
Τα φύλλα είναι απλά και εναλλασσόμενα. Η βάση του ελάσματος είναι συχνά ασύμμετρη, ενώ το περιθώριο μπορεί να είναι ακέραιο κοντά στη βάση και οδοντωτό προς το ανώτερο μέρος. Τρεις ισχυρές κύριες νευρώσεις ξεκινούν συνήθως κοντά στη βάση του φύλλου.
Τα άνθη είναι μικρά, πρασινωπά και χωρίς εμφανή πέταλα. Μπορεί να είναι αρσενικά, θηλυκά ή ερμαφρόδιτα και εμφανίζονται μεμονωμένα ή σε μικρές ομάδες στις μασχάλες των φύλλων.
Η επικονίαση πραγματοποιείται κυρίως με τον άνεμο, αν και τα άνθη μπορεί να δέχονται επισκέψεις από έντομα.
Ο καρπός είναι μικρή, σχεδόν σφαιρική δρύπη με λεπτή σαρκώδη εξωτερική επιφάνεια και σκληρό πυρήνα. Κατά την ωρίμανση μπορεί να αποκτήσει κιτρινωπό, πορτοκαλί, καστανό, πορφυρό ή σχεδόν μαύρο χρώμα, ανάλογα με το είδος και το στάδιο ωρίμανσης.
Εξάπλωση και ενδιαιτήματα στην Κύπρο
Τα δύο κυπριακά taxa καταλαμβάνουν διαφορετική θέση στη χλωρίδα του νησιού.
Το Celtis tournefortii είναι ιθαγενές μη ενδημικό είδος. Συνδέεται κυρίως με:
- βραχώδεις πλαγιές,
- χαράδρες και κοιλάδες,
- παρυφές δασών,
- ανοικτούς θαμνώνες,
- παλαιές αναβαθμίδες,
- πετρώδεις θέσεις κοντά σε χωριά και καλλιέργειες.
Το Celtis australis είναι ξενικό ή εγκλιματισμένο taxon. Καλλιεργείται ως καλλωπιστικό ή σκιερό δέντρο και μπορεί να εμφανίζεται έξω από τις αρχικές θέσεις φύτευσής του.
Το ιθαγενές μη ενδημικό είδος
1. Celtis tournefortii Lam.
Αριθμός στον οργανωμένο κατάλογο: 409.
Το Celtis tournefortii είναι ιθαγενές μη ενδημικό είδος, γνωστό στα αγγλικά ως Oriental hackberry ή Tournefort’s hackberry.
Είναι φυλλοβόλος, πολύκλαδος θάμνος ή μικρό έως μεσαίου μεγέθους δέντρο. Η κόμη είναι συνήθως πλατιά και ακανόνιστη, ενώ οι νεαροί βλαστοί μπορεί να είναι τριχωτοί.
Τα φύλλα είναι σχετικά μικρά, ωοειδή έως πλατιά ωοειδή, με συχνά ασύμμετρη βάση. Το περιθώριο είναι συνήθως οδοντωτό, τουλάχιστον στο ανώτερο τμήμα. Η επάνω επιφάνεια είναι πράσινη και τραχιά, ενώ η κάτω είναι συνήθως πιο ανοιχτόχρωμη.
Τα άνθη είναι μικρά, πρασινωπά και δυσδιάκριτα. Εμφανίζονται την άνοιξη μαζί με τα νέα φύλλα.
Οι καρποί είναι μικρές, σχεδόν σφαιρικές δρύπες πάνω σε λεπτούς ποδίσκους. Η εξωτερική επιφάνεια είναι σαρκώδης και περιβάλλει έναν πολύ σκληρό, μονόσπερμο πυρήνα.
Στην Κύπρο απαντά σε βραχώδεις πλαγιές, κοιλάδες, χαράδρες, παρυφές δασών και άλλες πετρώδεις θέσεις. Μπορεί επίσης να διατηρείται κοντά σε παλιές καλλιέργειες και παραδοσιακές αναβαθμίδες.
Το είδος περιλαμβάνεται στο Κόκκινο Βιβλίο της Χλωρίδας της Κύπρου ως Κινδυνεύον – Endangered (EN), με κριτήριο C2a(i). Η κατηγορία αυτή υπογραμμίζει τη σημασία της προστασίας των περιορισμένων κυπριακών πληθυσμών του.
Το ξενικό ή εγκλιματισμένο είδος
2. Celtis australis L.
Αριθμός στον οργανωμένο κατάλογο: 1753.
Το Celtis australis περιλαμβάνεται στην κατηγορία των ξενικών ή εγκλιματισμένων taxa. Είναι γνωστό στα αγγλικά ως European nettle tree, Mediterranean hackberry ή southern nettle tree.
Είναι φυλλοβόλο δέντρο, συνήθως μεγαλύτερο και ψηλότερο από το Celtis tournefortii. Ο κορμός έχει γκριζωπό, σχετικά λείο φλοιό, ενώ η κόμη είναι πυκνή και στρογγυλεμένη.
Τα φύλλα είναι επιμήκη ωοειδή έως λογχοειδή, με μακρύ οξύ άκρο, ασύμμετρη βάση και έντονα οδοντωτό περιθώριο. Η επάνω επιφάνεια είναι συνήθως τραχιά, ενώ η κάτω μπορεί να είναι μαλακότερα τριχωτή.
Τα άνθη είναι μικρά, πρασινωπά και εμφανίζονται μαζί με τα νέα φύλλα. Οι καρποί είναι μικρές σφαιρικές δρύπες που αποκτούν πορφυρό, καστανό ή σχεδόν μαύρο χρώμα κατά την ωρίμανση.
Στην Κύπρο καταγράφεται περίπου από τα 300 έως τα 1.225 μέτρα. Φυτεύεται σε χωριά, κήπους, πάρκα, αυλές και κατά μήκος δρόμων για σκιά ή καλλωπισμό. Μπορεί επίσης να εμφανίζεται σε αγροτικές και ημιαυτοφυείς θέσεις.
Η Flora of Cyprus χαρακτηρίζει το είδος ως εγκλιματισμένο μη εισβλητικό – naturalized non-invasive. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να διατηρεί αυτοσυντηρούμενους πληθυσμούς, χωρίς να χαρακτηρίζεται προς το παρόν ως εισβλητικό.
Διάκριση των δύο ειδών
Τα δύο κυπριακά είδη του γένους Celtis μπορεί να συγχέονται, ιδιαίτερα όταν παρατηρούνται νεαρά ή χωρίς καρπούς.
Για τη διάκρισή τους εξετάζονται:
- το μέγεθος και η μορφή του δέντρου,
- το μήκος και το πλάτος των φύλλων,
- το μήκος του οξέος άκρου του φύλλου,
- η ένταση της οδόντωσης,
- η τριχοφυΐα της κάτω επιφάνειας,
- το μήκος του ποδίσκου του καρπού,
- το μέγεθος και το χρώμα του ώριμου καρπού,
- το φυσικό ή ανθρωπογενές περιβάλλον όπου φύεται.
Το Celtis tournefortii είναι συνήθως μικρότερο και έχει πλατύτερα, σχετικά μικρότερα φύλλα. Το Celtis australis αναπτύσσεται συνήθως σε μεγαλύτερο δέντρο και έχει περισσότερο επιμήκη φύλλα με μακρύτερο οξύ άκρο.
Οικολογική σημασία
Οι καρποί του Celtis αποτελούν τροφή για πουλιά και άλλα ζώα. Τα ζώα καταναλώνουν το σαρκώδες εξωτερικό τμήμα και μπορούν να μεταφέρουν ή να αποβάλλουν τον σκληρό πυρήνα μακριά από το μητρικό δέντρο.
Η πυκνή κόμη και τα κλαδιά προσφέρουν:
- καταφύγιο σε πουλιά και μικρά ζώα,
- θέσεις φωλιάσματος,
- σκιά,
- προστασία από τον άνεμο,
- μικροενδιαιτήματα για έντομα, λειχήνες και άλλους οργανισμούς.
Τα ριζικά συστήματα συμβάλλουν στη συγκράτηση του εδάφους σε πλαγιές και στην προστασία από τη διάβρωση.
Χρήσεις
Τα είδη του γένους Celtis φυτεύονται ως καλλωπιστικά και σκιερά δέντρα. Αντέχουν σχετικά καλά στην ξηρασία, στις υψηλές θερμοκρασίες και σε διάφορους τύπους εδάφους.
Το ξύλο ορισμένων ειδών είναι σκληρό και ελαστικό και χρησιμοποιήθηκε παραδοσιακά για εργαλεία, λαβές και μικρές ξύλινες κατασκευές.
Οι ώριμοι καρποί έχουν λεπτό, γλυκό ή αλευρώδες σαρκώδες περίβλημα, αλλά ο σκληρός πυρήνας καταλαμβάνει το μεγαλύτερο μέρος του καρπού.
Απειλές και προστασία
Οι σημαντικότερες πιθανές απειλές για το ιθαγενές Celtis tournefortii περιλαμβάνουν:
- εκχέρσωση φυσικής βλάστησης,
- οδικά και οικοδομικά έργα,
- λατομεία,
- πυρκαγιές,
- κοπή ώριμων δέντρων,
- εγκατάλειψη ή καταστροφή παραδοσιακών αναβαθμίδων,
- υπερβόσκηση που εμποδίζει την αναγέννηση,
- παρατεταμένη ξηρασία και κλιματική αλλαγή.
Η προστασία του απαιτεί διατήρηση των ώριμων δέντρων, των φυσικών βραχωδών ενδιαιτημάτων και των νεαρών φυτών που εξασφαλίζουν την αναγέννηση των πληθυσμών.
Για το Celtis australis χρειάζεται παρακολούθηση της εξάπλωσής του έξω από καλλιεργημένες θέσεις. Παρότι χαρακτηρίζεται ως μη εισβλητικό, η κατάσταση ενός ξενικού φυτού μπορεί να μεταβληθεί με την πάροδο του χρόνου.
Ταξινόμηση
- Βασίλειο: Plantae
- Συνομοταξία: Streptophyta
- Ομοταξία: Equisetopsida
- Υφομοταξία: Magnoliidae
- Τάξη: Rosales
- Οικογένεια: Cannabaceae
- Γένη στην Κύπρο: 1
- Συνολικά taxa στον κατάλογο: 2
- Ιθαγενή μη ενδημικά: 1
- Ενδημικά της Κύπρου: 0
- Ξενικά ή εγκλιματισμένα: 1
- Υβρίδια: 0
- Αβέβαιης κατάστασης: 0
Πηγές
- Χλωρίδα της Κύπρου – Οργανωμένος δυναμικός κατάλογος 2.071 taxa
- Flora of Cyprus – Celtis tournefortii
- Flora of Cyprus – Celtis australis
- Flora of Cyprus – Identification key for Celtis
- Plants of the World Online – Cannabaceae
Text by George Konstantinou
The Cannabaceae, commonly known as the hemp family, belongs to the order Rosales. It includes herbs, climbing plants, shrubs and trees distributed across temperate, subtropical and tropical regions.
In its modern taxonomic circumscription, the family includes, among others, the genera Cannabis, Humulus and Celtis. The genus Celtis was formerly placed in the Ulmaceae or in a separate family, Celtidaceae, but modern taxonomic treatments include it in the Cannabaceae.
According exclusively to the organized checklist of the 2,071 taxa of the Cypriot flora, Cannabaceae is represented in Cyprus by 1 genus and 2 taxa:
- 1 native non-endemic taxon,
- no endemic taxa,
- 1 alien or naturalized taxon,
- no hybrids,
- no taxa of uncertain status.
The only genus of the family recorded in the Cypriot checklist is Celtis.
Principal morphological characteristics
The Cypriot members of the family are deciduous shrubs or trees. The bark is usually grey or brown and may remain relatively smooth or become fissured with age.
The leaves are simple and alternate. The base of the blade is frequently asymmetrical, while the margin may be entire near the base and toothed towards the upper part. Three strong principal veins usually arise near the base of the leaf.
The flowers are small, greenish and lack conspicuous petals. They may be male, female or bisexual and occur singly or in small groups in the leaf axils.
Pollination is principally by wind, although the flowers may also be visited by insects.
The fruit is a small, nearly spherical drupe with a thin fleshy outer layer and a hard stone. At maturity it may become yellowish, orange, brown, purple or nearly black, depending on the species and stage of ripeness.
Distribution and habitats in Cyprus
The two Cypriot taxa occupy different positions within the flora of the island.
Celtis tournefortii is a native non-endemic species associated mainly with:
- rocky slopes,
- ravines and valleys,
- woodland margins,
- open scrub,
- old terraces,
- stony places near villages and cultivated areas.
Celtis australis is an alien or naturalized taxon. It is cultivated as an ornamental or shade tree and may occur outside its original planting sites.
Native non-endemic species
1. Celtis tournefortii Lam.
Number in the organized checklist: 409.
Celtis tournefortii is a native non-endemic species known as Oriental hackberry or Tournefort’s hackberry.
It is a deciduous, much-branched shrub or small to medium-sized tree. Its crown is usually broad and irregular, while the young shoots may be hairy.
The leaves are relatively small, ovate to broadly ovate and frequently have an asymmetrical base. The margin is normally toothed, at least in its upper part. The upper surface is green and rough, while the lower surface is usually paler.
The flowers are small, greenish and inconspicuous. They appear in spring together with the new leaves.
The fruits are small, nearly spherical drupes borne on slender stalks. Their outer layer is fleshy and surrounds a very hard, single-seeded stone.
In Cyprus it occurs on rocky slopes, in valleys and ravines, along woodland margins and in other stony places. It may also persist near old cultivated land and traditional terraces.
The species is listed in the Red Data Book of the Flora of Cyprus as Endangered (EN) under criterion C2a(i). This category emphasizes the importance of protecting its restricted Cypriot populations.
Alien or naturalized species
2. Celtis australis L.
Number in the organized checklist: 1753.
Celtis australis is included in the alien or naturalized category. It is known as European nettle tree, Mediterranean hackberry or southern nettle tree.
It is a deciduous tree, usually larger and taller than Celtis tournefortii. The trunk has relatively smooth greyish bark, while the crown is dense and rounded.
The leaves are elongated-ovate to lanceolate, with a long pointed tip, asymmetrical base and strongly toothed margin. Their upper surface is generally rough, while the lower surface may be softly hairy.
The flowers are small and greenish and appear together with the new leaves. The fruits are small spherical drupes that become purple, brown or almost black at maturity.
In Cyprus it is recorded from approximately 300 to 1,225 metres. It is planted in villages, gardens, parks, courtyards and along roads for shade or ornament and may also occur in rural and semi-natural sites.
Flora of Cyprus classifies it as naturalized non-invasive. This means that it may maintain self-sustaining populations but is not currently classified as invasive.
Distinguishing the two species
The two Cypriot Celtis species may be confused, particularly when young or without fruit.
The following features should be examined:
- size and growth form of the tree,
- length and width of the leaves,
- length of the pointed leaf tip,
- intensity of the marginal teeth,
- hairs on the lower leaf surface,
- length of the fruit stalk,
- size and colour of the mature fruit,
- natural or human-influenced character of the habitat.
Celtis tournefortii is usually smaller and has broader, relatively shorter leaves. Celtis australis normally develops into a larger tree and has more elongated leaves with a longer pointed tip.
Ecological importance
The fruits of Celtis provide food for birds and other animals. Animals consume the fleshy outer layer and may transport or deposit the hard stone away from the parent tree.
The dense crown and branches provide:
- shelter for birds and small animals,
- nesting sites,
- shade,
- protection from wind,
- microhabitats for insects, lichens and other organisms.
The root systems help stabilize soil on slopes and reduce erosion.
Uses
Species of Celtis are planted as ornamental and shade trees. They are relatively tolerant of drought, high temperatures and various soil types.
The wood of some species is hard and flexible and has traditionally been used for tools, handles and small wooden structures.
The ripe fruits have a thin, sweet or floury fleshy covering, although the hard stone occupies most of the fruit.
Threats and conservation
The principal potential threats to the native Celtis tournefortii include:
- clearance of natural vegetation,
- road and building works,
- quarrying,
- fires,
- felling of mature trees,
- abandonment or destruction of traditional terraces,
- overgrazing that prevents regeneration,
- prolonged drought and climate change.
Its conservation requires protection of mature trees, natural rocky habitats and young plants that ensure population regeneration.
The spread of Celtis australis outside cultivated sites should be monitored. Although currently classified as non-invasive, the status of an alien plant may change over time.
Classification
- Kingdom: Plantae
- Phylum: Streptophyta
- Class: Equisetopsida
- Subclass: Magnoliidae
- Order: Rosales
- Family: Cannabaceae
- Genera in Cyprus: 1
- Total taxa in the checklist: 2
- Native non-endemic taxa: 1
- Endemic taxa: 0
- Alien or naturalized taxa: 1
- Hybrids: 0
- Taxa of uncertain status: 0
No comments:
Post a Comment