Translate

Tuesday, 25 August 2026

Οικογένεια Casuarinaceae στην Κύπρο – Casuarinaceae Family in Cyprus

 See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο


ΧΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ - Οργανωμένος δυναμικός κατάλογος 2.071 taxa - FLORA OF CYPRUS - Organized Dynamic Checklist 2.071 taxa · classified by status, family and genus

Below in English

Κείμενο George Konstantinou

Η οικογένεια Casuarinaceae, γνωστή στα αγγλικά ως she-oak family ή beefwood family, είναι οικογένεια ανθοφόρων δέντρων και θάμνων της τάξης Fagales. Περιλαμβάνει 4 γένη και περίπου 95 είδη, με φυσική εξάπλωση στην Αυστραλία, στην Τασμανία, στη Νέα Γουινέα, στη νοτιοανατολική Ασία και στα νησιά του δυτικού Ειρηνικού.

Τα τέσσερα αναγνωρισμένα γένη είναι τα Allocasuarina, Casuarina, Ceuthostoma και Gymnostoma. Η μεγαλύτερη ποικιλότητα της οικογένειας απαντά στην Αυστραλία.

Τα μέλη της οικογένειας μοιάζουν επιφανειακά με κωνοφόρα ή με μεγάλα είδη του γένους Equisetum, λόγω των λεπτών πράσινων αρθρωτών κλαδίσκων και των μικροσκοπικών λεπιοειδών φύλλων. Είναι, όμως, γνήσια ανθοφόρα φυτά και δεν συγγενεύουν στενά με τα κωνοφόρα ή τα ιππουροειδή.

Σύμφωνα με τον οργανωμένο κατάλογο της κυπριακής χλωρίδας, η οικογένεια Casuarinaceae αντιπροσωπεύεται στην Κύπρο από 2 γένη και 3 taxa. Από αυτά, 1 είναι ξενικό ή εγκλιματισμένο και 2 είναι αβέβαιης κατάστασης. Δεν καταγράφονται αυτοφυή μη ενδημικά, ενδημικά ή υβριδικά taxa της οικογένειας.

Καθεστώς των taxa στην Κύπρο

Τα τρία taxa δεν έχουν το ίδιο καθεστώς:

  • Το Casuarina cunninghamiana καταγράφεται ως εγκλιματισμένο μη εισβλητικό – Naturalized non-invasive (NN).
  • Το Allocasuarina verticillata καταγράφεται ως αβέβαιης κατάστασης – status to be clarified.
  • Το Casuarina equisetifolia καταγράφεται ως αβέβαιης κατάστασης – status to be clarified.

Η κατηγορία «αβέβαιης κατάστασης» σημαίνει ότι απαιτούνται περισσότερα στοιχεία για να καθοριστεί εάν τα φυτά είναι μόνο καλλιεργημένα, περιστασιακά διαφεύγοντα ή εάν έχουν σχηματίσει αυτοσυντηρούμενους πληθυσμούς.

Γενικά χαρακτηριστικά

Τα μέλη της Casuarinaceae είναι αειθαλή δέντρα ή θάμνοι. Ο κορμός μπορεί να είναι μονήρης ή να διακλαδίζεται χαμηλά, ενώ ο φλοιός είναι λείος, ραγισμένος, αυλακωτός ή φελλώδης, ανάλογα με το είδος και την ηλικία.

Οι πράσινοι φωτοσυνθετικοί κλαδίσκοι είναι λεπτοί, εύκαμπτοι, αρθρωτοί και εμφανώς αυλακωτοί. Αποτελούνται από διαδοχικά τμήματα που χωρίζονται από κόμβους.

Τα πραγματικά φύλλα είναι εξαιρετικά μειωμένα και εμφανίζονται ως μικρά τριγωνικά λέπια γύρω από κάθε κόμβο. Διατάσσονται σε σπονδύλους από περίπου 4 έως 18 φύλλα και ενώνονται στη βάση σχηματίζοντας μικρό οδοντωτό περίβλημα γύρω από τον κλαδίσκο.

Ο αριθμός, το μέγεθος και η μορφή των φυλλικών δοντιών σε κάθε κόμβο αποτελούν σημαντικά ταξινομικά χαρακτηριστικά για τη διάκριση των ειδών.

Η φωτοσύνθεση πραγματοποιείται κυρίως από τους πράσινους κλαδίσκους και όχι από τα πολύ μειωμένα φύλλα. Αυτή η μορφολογία μειώνει σημαντικά την επιφάνεια από την οποία χάνεται νερό.

Τα άνθη είναι μονογενή και πολύ μικρά. Τα φυτά μπορεί να είναι μόνοικα, με αρσενικά και θηλυκά άνθη στο ίδιο δέντρο, ή δίοικα, με τα δύο φύλα σε διαφορετικά άτομα.

Τα αρσενικά άνθη σχηματίζουν επιμήκεις στάχεις στις άκρες των κλαδίσκων. Κάθε άνθος είναι πολύ απλό και διαθέτει συνήθως έναν στήμονα.

Τα θηλυκά άνθη συγκεντρώνονται σε μικρές σφαιρικές ή ωοειδείς κεφαλές. Μετά τη γονιμοποίηση, τα βράκτια και τα βρακτίδια ξυλοποιούνται και σχηματίζουν μία χαρακτηριστική κωνοειδή συγκάρπια δομή.

Οι κατασκευές αυτές μοιάζουν με μικρούς κώνους κωνοφόρων, αλλά είναι ξυλώδεις ταξικαρπίες ανθοφόρων φυτών. Περιέχουν πολυάριθμους μικρούς, μονόσπερμους και πτερυγιοφόρους καρπούς.

Επικονίαση και διασπορά

Η επικονίαση γίνεται κυρίως με τον άνεμο. Τα αρσενικά άνθη παράγουν μεγάλη ποσότητα ελαφριάς γύρης, η οποία μεταφέρεται προς τα θηλυκά άνθη.

Οι ώριμες ξυλώδεις ταξικαρπίες ανοίγουν σταδιακά και απελευθερώνουν μικρούς, πεπλατυσμένους και πτερυγιοφόρους καρπούς. Η διάσπαρτη αυτή μονάδα αναφέρεται συχνά ως σαμαροειδής κάρυο.

Οι καρποί μεταφέρονται κυρίως με τον άνεμο. Μπορούν επίσης να μετακινηθούν με το νερό, τη βροχή, την επιφανειακή απορροή, το χώμα και τις ανθρώπινες δραστηριότητες.

Η παραγωγή πολυάριθμων ελαφριών καρπών επιτρέπει σε ορισμένα είδη να εξαπλώνονται σε μεγάλες αποστάσεις από τα φυτεμένα δέντρα.

Συμβίωση με βακτήρια Frankia

Ένα από τα σημαντικότερα οικολογικά χαρακτηριστικά της οικογένειας είναι η ικανότητα σχηματισμού συμβιωτικών ριζικών φυματίων με ακτινοβακτήρια του γένους Frankia.

Τα βακτήρια δεσμεύουν ατμοσφαιρικό άζωτο και το μετατρέπουν σε μορφές που μπορούν να αξιοποιηθούν από το φυτό. Σε αντάλλαγμα, λαμβάνουν υδατάνθρακες και προστατευμένο χώρο μέσα στα ριζικά φυμάτια.

Η συμβίωση αυτή επιτρέπει στις καζουαρίνες να αναπτύσσονται σε φτωχά, αμμώδη, υποβαθμισμένα ή σχετικά άγονα εδάφη. Παράλληλα, μπορεί να αυξάνει σταδιακά την ποσότητα αζώτου στο έδαφος και να μεταβάλλει τις οικολογικές συνθήκες της περιοχής.

Σε τόπους όπου τα είδη είναι ξενικά, η αλλαγή της διαθεσιμότητας αζώτου μπορεί να ευνοήσει άλλα νιτρόφιλα φυτά και να επηρεάσει τις αυτοφυείς φυτοκοινωνίες που είναι προσαρμοσμένες σε φτωχά εδάφη.

Η Casuarinaceae στην Κύπρο

Δεν καταγράφεται αυτοφυές μέλος της οικογένειας στην Κύπρο. Τα είδη εισήχθησαν κυρίως για:

  • Ανεμοφράκτες.
  • Σκίαση.
  • Δενδροστοιχίες.
  • Πάρκα και κήπους.
  • Σταθεροποίηση εδαφών.
  • Αναδασώσεις και φυτεύσεις σε υποβαθμισμένες περιοχές.
  • Προστασία αγρών και δρόμων από τον άνεμο.
  • Καλλωπιστική χρήση.

Οι καζουαρίνες είναι ανθεκτικές στην ξηρασία, στον άνεμο, στη ζέστη και, ανάλογα με το είδος, στην αλατότητα. Αυτά τα χαρακτηριστικά τις κατέστησαν δημοφιλείς για φυτεύσεις σε ξηρές και παράκτιες περιοχές.

Η χρήση τους πρέπει να συνοδεύεται από παρακολούθηση, επειδή ορισμένα είδη Casuarinaceae έχουν καταστεί εισβλητικά σε άλλα μέρη του κόσμου.

Τα taxa της οικογένειας Casuarinaceae στην Κύπρο

Ξενικά ή εγκλιματισμένα – Alien or naturalized

Casuarina

  1. Casuarina cunninghamiana Miq. · Species

Αβέβαιης κατάστασης – Uncertain status

Allocasuarina

  1. Allocasuarina verticillata (Lam.) L. A. S. Johnson · Species

Casuarina

  1. Casuarina equisetifolia L. · Species

Το γένος Casuarina

Το όνομα Casuarina προέρχεται από τη μαλαϊκή λέξη kasuari, που σημαίνει καζουάριος. Οι λεπτοί κρεμαστοί κλαδίσκοι θεωρήθηκε ότι μοιάζουν με τα μακριά λεπτά φτερά του μεγάλου αυτού πτηνού της Νέας Γουινέας και της Αυστραλίας.

Το γένος περιλαμβάνει αειθαλή δέντρα με φυσική εξάπλωση από την Αυστραλία και τη νοτιοανατολική Ασία μέχρι τα νησιά του δυτικού Ειρηνικού.

Ορισμένα είδη έχουν μεταφερθεί ευρέως στις τροπικές και υποτροπικές περιοχές ως ανεμοφράκτες, δέντρα σκίασης, πηγές καυσόξυλων και φυτά σταθεροποίησης αμμωδών εδαφών.

Περιγραφή του Casuarina cunninghamiana

Το Casuarina cunninghamiana, γνωστό στα αγγλικά ως river she-oak ή river oak, είναι ψηλό αειθαλές δέντρο με φυσική καταγωγή από την ανατολική Αυστραλία.

Μπορεί να αναπτύξει ψηλό, σχετικά ευθύ κορμό και στενή ή ακανόνιστη κόμη. Οι κλαδίσκοι είναι λεπτοί, πράσινοι, αρθρωτοί και κρεμαστοί.

Τα πραγματικά φύλλα είναι μικροσκοπικά και σχηματίζουν σπονδύλους γύρω από τους κόμβους. Τα αρσενικά άνθη αναπτύσσονται σε επιμήκεις τελικούς στάχεις, ενώ οι θηλυκές ταξιανθίες είναι μικρές και σχεδόν σφαιρικές.

Οι ώριμες ξυλώδεις ταξικαρπίες είναι σχετικά μικρές και περιέχουν πολυάριθμους πτερυγιοφόρους καρπούς.

Στη φυσική του εξάπλωση αναπτύσσεται συχνά κατά μήκος ποταμών και υδατορευμάτων. Αντέχει σε περιοδικές πλημμύρες, αλλά τα εγκατεστημένα δέντρα μπορούν επίσης να επιβιώνουν σε σχετικά ξηρές συνθήκες.

Στην Κύπρο καταγράφεται ως εγκλιματισμένο μη εισβλητικό – Naturalized non-invasive (NN). Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να αναπαράγεται χωρίς ανθρώπινη φροντίδα, αλλά δεν έχει χαρακτηριστεί ως εισβλητικό με βάση τα διαθέσιμα κυπριακά δεδομένα.

Περιγραφή του Casuarina equisetifolia

Το Casuarina equisetifolia, γνωστό ως coastal she-oak, Australian pine ή beach she-oak, είναι αειθαλές δέντρο που κατάγεται από την Ινδία, τη νοτιοανατολική Ασία, την Αυστραλία και πολλά νησιά του δυτικού Ειρηνικού.

Το επίθετο equisetifolia σημαίνει «με φύλλα που μοιάζουν με Equisetum» και αναφέρεται στους αρθρωτούς, λεπτούς και αυλακωτούς κλαδίσκους.

Το είδος είναι ιδιαίτερα προσαρμοσμένο στις παράκτιες συνθήκες. Αντέχει στον δυνατό άνεμο, στην αλατονέφωση, στην άμμο και σε φτωχά εδάφη. Για τον λόγο αυτό έχει φυτευτεί ευρέως σε ακτές και αμμοθίνες.

Σχηματίζει ψηλό κορμό και σχετικά ανοικτή κόμη. Οι κρεμαστοί πράσινοι κλαδίσκοι εκτελούν το μεγαλύτερο μέρος της φωτοσύνθεσης.

Οι ταξικαρπίες είναι μικρές, ξυλώδεις και σχεδόν σφαιρικές ή ωοειδείς. Οι πολυάριθμοι πτερυγιοφόροι καρποί διασπείρονται εύκολα με τον άνεμο.

Σε διάφορες χώρες το είδος έχει εξελιχθεί σε σοβαρό εισβλητικό φυτό παράκτιων οικοσυστημάτων. Στην Κύπρο, όμως, το καθεστώς του καταγράφεται ως αβέβαιο και προς διευκρίνιση. Δεν πρέπει επομένως να παρουσιάζεται ως αποδεδειγμένα εγκλιματισμένο ή εισβλητικό στο νησί χωρίς νεότερα δεδομένα.

Το γένος Allocasuarina

Το γένος Allocasuarina περιλαμβάνει περίπου 60 είδη και περιορίζεται φυσικά στην Αυστραλία. Τα περισσότερα είδη είναι δέντρα ή θάμνοι ξηρών, μεσογειακού τύπου ή εύκρατων ενδιαιτημάτων.

Διαχωρίστηκε ταξινομικά από το γένος Casuarina με βάση χαρακτηριστικά των αρσενικών ανθέων, των θηλυκών ταξιανθιών, των καρπών, των κλαδίσκων και των σπονδύλων των φύλλων.

Πολλά είδη είναι δίοικα, με τα αρσενικά και τα θηλυκά άνθη να αναπτύσσονται σε διαφορετικά φυτά.

Περιγραφή του Allocasuarina verticillata

Το Allocasuarina verticillata, γνωστό ως drooping she-oak, είναι αειθαλές δέντρο με φυσική εξάπλωση στη νοτιοανατολική Αυστραλία και στην Τασμανία.

Σχηματίζει συνήθως σχετικά χαμηλό ή μεσαίου μεγέθους δέντρο με τραχύ, αυλακωτό φλοιό και λεπτούς κρεμαστούς κλαδίσκους.

Τα φύλλα είναι μικροσκοπικά, λεπιοειδή και διατάσσονται σε σπονδύλους. Τα αρσενικά άνθη αναπτύσσονται σε επιμήκεις στάχεις και οι θηλυκές ταξιανθίες εξελίσσονται σε μικρές ξυλώδεις ταξικαρπίες.

Είναι ανθεκτικό στον άνεμο, στην ξηρασία και σε σχετικά φτωχά εδάφη. Έχει καλλιεργηθεί εκτός Αυστραλίας ως καλλωπιστικό, ανεμοφράκτης και δέντρο για υποβαθμισμένες θέσεις.

Στην Κύπρο καταγράφεται στην κατηγορία αβέβαιης κατάστασης. Χρειάζονται περισσότερες παρατηρήσεις και τεκμηριωμένες συλλογές για να καθοριστεί εάν υπάρχει μόνο σε καλλιέργεια ή εάν διαφεύγει και αναπαράγεται χωρίς ανθρώπινη φροντίδα.

Διάκριση των κυπριακών taxa

Η διάκριση των ειδών Casuarinaceae δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στη γενική εμφάνιση του δέντρου. Απαιτεί εξέταση χαρακτηριστικών όπως:

  • Ο αριθμός των φυλλικών δοντιών σε κάθε κόμβο.
  • Το μήκος και το πάχος των τμημάτων των κλαδίσκων.
  • Η μορφή και η πυκνότητα των αυλακώσεων.
  • Το μήκος των αρσενικών ανθικών σταχύων.
  • Το μέγεθος και το σχήμα των ξυλωδών ταξικαρπιών.
  • Η μορφή των βρακτίων και βρακτιδίων.
  • Η διάταξη των δοντιών στα περιβλήματα των κόμβων.
  • Η παρουσία αρσενικών και θηλυκών ανθέων στο ίδιο ή σε διαφορετικά δέντρα.
  • Ο φλοιός και η συνολική μορφή της κόμης.

Η εξέταση ώριμων αναπαραγωγικών δομών είναι συχνά απαραίτητη για ασφαλή αναγνώριση.

Ενδιαιτήματα στην Κύπρο

Τα εισαγμένα είδη μπορούν να φυτεύονται ή να εμφανίζονται σε:

  • Πάρκα και δημόσιους κήπους.
  • Δενδροστοιχίες δρόμων.
  • Αγρούς και ανεμοφράκτες.
  • Παράκτιες περιοχές.
  • Αμμοθίνες και αμμώδη εδάφη.
  • Κοίτες ποταμών και ρυακιών.
  • Αρδευτικά κανάλια.
  • Υποβαθμισμένες και διαταραγμένες εκτάσεις.
  • Παλιές αναδασώσεις.
  • Χώρους απόρριψης φυτικού υλικού.
  • Παρυφές οικισμών και βιομηχανικές περιοχές.

Η φυσική αναγέννηση είναι πιθανότερη σε ανοικτά εδάφη, περιοχές με μειωμένο ανταγωνισμό και θέσεις όπου υπάρχει διαθέσιμη υγρασία.

Οικολογία

Οι καζουαρίνες είναι ανεμόφιλες και δεν εξαρτώνται από έντομα για την επικονίασή τους. Οι πτερυγιοφόροι καρποί διασπείρονται επίσης κυρίως με τον άνεμο.

Οι κόμες προσφέρουν χώρους ανάπαυσης και φωλιάσματος σε πουλιά. Οι ξυλώδεις ταξικαρπίες, ο φλοιός και οι λεπτοί κλαδίσκοι χρησιμοποιούνται από διάφορα ασπόνδυλα.

Το πυκνό στρώμα πεσμένων κλαδίσκων κάτω από ώριμα δέντρα μπορεί να σκιάζει το έδαφος και να δυσκολεύει τη βλάστηση μικρών ποωδών φυτών. Παράλληλα, η αποσύνθεσή του προσθέτει οργανική ύλη και άζωτο στο έδαφος.

Η επίδραση αυτή μπορεί να είναι ωφέλιμη σε εντελώς υποβαθμισμένες ανθρωπογενείς θέσεις, αλλά ανεπιθύμητη σε φυσικά ενδιαιτήματα με εξειδικευμένη αυτοφυή βλάστηση.

Προσαρμογές

Οι σημαντικότερες προσαρμογές της οικογένειας περιλαμβάνουν:

  • Εξαιρετικά μειωμένα λεπιοειδή φύλλα.
  • Φωτοσυνθετικούς πράσινους κλαδίσκους.
  • Παχύ επιδερμικό περίβλημα.
  • Μικρή φυλλική επιφάνεια και περιορισμένη απώλεια νερού.
  • Ισχυρό και βαθύ ριζικό σύστημα.
  • Συμβιωτική δέσμευση αζώτου με βακτήρια Frankia.
  • Αντοχή σε φτωχά και υποβαθμισμένα εδάφη.
  • Αντοχή στον δυνατό άνεμο.
  • Παραγωγή πολυάριθμων πτερυγιοφόρων καρπών.
  • Ανεμόφιλη επικονίαση και διασπορά.
  • Αντοχή στην αλατονέφωση σε παράκτια είδη.
  • Ικανότητα ταχείας εγκατάστασης σε ανοικτό έδαφος.

Οικονομική και πρακτική σημασία

Τα μέλη της Casuarinaceae χρησιμοποιούνται παγκοσμίως για:

  • Ανεμοφράκτες.
  • Παραγωγή καυσόξυλων και ξυλοκάρβουνου.
  • Ξυλεία.
  • Προστασία ακτών και αμμοθινών.
  • Έλεγχο της διάβρωσης.
  • Σταθεροποίηση πρανών.
  • Αποκατάσταση υποβαθμισμένων εδαφών.
  • Σκίαση και καλλωπιστικές φυτεύσεις.
  • Βελτίωση του αζώτου του εδάφους.
  • Παραγωγή στύλων και περιφράξεων.

Το ξύλο είναι συνήθως βαρύ, σκληρό και κατάλληλο για καύση. Οι ρίζες μπορούν να σταθεροποιούν το έδαφος, αλλά οι φυτεύσεις πολύ κοντά σε κτίρια, δρόμους ή υποδομές απαιτούν προσεκτικό σχεδιασμό.

Πιθανές οικολογικές επιπτώσεις

Σε περιοχές όπου εγκλιματίζονται ή γίνονται εισβλητικά, τα είδη μπορεί να προκαλέσουν:

  • Σχηματισμό πυκνών συστάδων.
  • Σκίαση και περιορισμό της αυτοφυούς χαμηλής βλάστησης.
  • Αλλαγή της ποσότητας αζώτου στο έδαφος.
  • Μεταβολή της σύνθεσης των φυτοκοινωνιών.
  • Συσσώρευση πυκνού στρώματος ξηρών κλαδίσκων.
  • Αύξηση της διαθέσιμης καύσιμης ύλης.
  • Αλλοίωση παράκτιων και παραποτάμιων ενδιαιτημάτων.
  • Μεταβολή της κίνησης της άμμου σε αμμοθίνες.
  • Ανταγωνισμό με αυτοφυή δέντρα και θάμνους.
  • Αυξημένη κατανάλωση νερού σε ορισμένες θέσεις.

Οι επιπτώσεις αυτές έχουν καταγραφεί διεθνώς για διαφορετικά είδη και περιοχές. Δεν πρέπει να αποδίδονται αυτόματα στους κυπριακούς πληθυσμούς χωρίς τοπική τεκμηρίωση.

Παρακολούθηση και διαχείριση στην Κύπρο

Η παρακολούθηση πρέπει να περιλαμβάνει:

  • Ακριβή αναγνώριση των φυτεμένων και αυτοφυόμενων δέντρων.
  • Χαρτογράφηση των νεαρών φυτών έξω από καλλιέργεια.
  • Έλεγχο των φυσικών και ημιφυσικών ενδιαιτημάτων γύρω από παλιές φυτεύσεις.
  • Συλλογή ώριμων κλαδίσκων και ταξικαρπιών για ασφαλή ταυτοποίηση.
  • Επιβεβαίωση εάν παράγονται βιώσιμα σπέρματα.
  • Διάκριση ανάμεσα σε καλλιεργημένα, περιστασιακά και εγκλιματισμένα φυτά.
  • Παρακολούθηση του Casuarina cunninghamiana, παρά το σημερινό μη εισβλητικό καθεστώς του.
  • Διευκρίνιση του καθεστώτος των Allocasuarina verticillata και Casuarina equisetifolia.
  • Αποφυγή νέων φυτεύσεων δυνητικά εισβλητικών ειδών κοντά σε σημαντικούς υγροτόπους, αμμοθίνες και φυσικές ακτές.
  • Έγκαιρη απομάκρυνση νεαρών φυτών όταν εμφανίζονται σε ευαίσθητα ενδιαιτήματα.
  • Αποφυγή αδικαιολόγητης κοπής παλιών δέντρων πολιτιστικής, ιστορικής ή πρακτικής αξίας χωρίς προηγούμενη αξιολόγηση.

Ταξινόμηση και στοιχεία του είδους στην Κύπρο

  • Βασίλειο: Plantae
  • Κλάδος: Tracheophyta – Αγγειόφυτα
  • Κλάση: Magnoliopsida
  • Τάξη: Rosales
  • Οικογένεια: Elaeagnaceae
  • Γένος: Elaeagnus
  • Είδος: Elaeagnus angustifolia L.
  • Καθεστώς στην Κύπρο: Εγκλιματισμένο μη εισβλητικό – Naturalized non-invasive (NN)
  • Ενδημισμός: Μη ενδημικό
  • Βιομορφή: Φανερόφυτο – Phanerophyte
  • Υψομετρική εξάπλωση στην Κύπρο: 0–1.375 μέτρα
  • Αριθμός στον οργανωμένο κατάλογο: 1782

Ταξινομική κατάταξη

Βασίλειο: Plantae
Κλάδος: Αγγειόσπερμα – Angiosperms
Κλάδος: Ευδικοτυλήδονα – Eudicots
Κλάδος: Ροσίδες – Rosids
Τάξη: Fagales
Οικογένεια: Casuarinaceae
Γένη στην Κύπρο: Allocasuarina, Casuarina
Αριθμός γενών στην Κύπρο: 2
Αριθμός taxa στην Κύπρο: 3
Αυτοφυή μη ενδημικά: 0
Ενδημικά: 0
Ξενικά ή εγκλιματισμένα: 1
Υβρίδια: 0
Αβέβαιης κατάστασης: 2
Εγκλιματισμένα μη εισβλητικά: 1
Taxa προς διευκρίνιση: 2

Πηγές

Text by George Konstantinou

The family Casuarinaceae, known as the she-oak family or beefwood family, is a family of flowering trees and shrubs belonging to the order Fagales. It includes 4 genera and approximately 95 species, naturally distributed in Australia, Tasmania, New Guinea, southeastern Asia and the islands of the western Pacific.

The four recognized genera are Allocasuarina, Casuarina, Ceuthostoma and Gymnostoma. The greatest diversity of the family occurs in Australia.

The members of the family superficially resemble conifers or large species of Equisetum because of their slender green jointed branchlets and minute scale-like leaves. However, they are true flowering plants and are not closely related to conifers or horsetails.

According to the organized checklist of the Cyprus flora, the family Casuarinaceae is represented in Cyprus by 2 genera and 3 taxa. Of these, 1 is alien or naturalized and 2 are of uncertain status. No native non-endemic, endemic or hybrid taxa of the family are recorded.

Status of the taxa in Cyprus

The three taxa do not have the same status:

  • Casuarina cunninghamiana is recorded as Naturalized non-invasive (NN).
  • Allocasuarina verticillata is recorded as status to be clarified.
  • Casuarina equisetifolia is recorded as status to be clarified.

The category “uncertain status” means that more information is required to determine whether the plants are only cultivated, casual escapes or have formed self-sustaining populations.

General characteristics

The members of Casuarinaceae are evergreen trees or shrubs. The trunk may be solitary or branch low down, while the bark may be smooth, fissured, furrowed or corky, depending on the species and age.

The green photosynthetic branchlets are slender, flexible, jointed and conspicuously grooved. They consist of successive segments separated by nodes.

The true leaves are extremely reduced and appear as small triangular scales around each node. They are arranged in whorls of approximately 4 to 18 leaves and are united at the base, forming a small toothed sheath around the branchlet.

The number, size and form of the leaf teeth at each node constitute important taxonomic characters for distinguishing the species.

Photosynthesis is carried out mainly by the green branchlets rather than the highly reduced leaves. This morphology greatly reduces the surface area from which water is lost.

The flowers are unisexual and extremely small. The plants may be monoecious, with male and female flowers on the same tree, or dioecious, with the two sexes on separate individuals.

The male flowers form elongated spikes at the tips of the branchlets. Each flower is very simple and usually possesses one stamen.

The female flowers are arranged in small spherical or ovoid heads. Following fertilization, the bracts and bracteoles become woody and form a characteristic cone-like multiple-fruit structure.

These structures resemble small conifer cones, but they are woody infructescences of flowering plants. They contain numerous small, one-seeded and winged fruits.

Pollination and dispersal

Pollination is carried out mainly by wind. The male flowers produce large quantities of lightweight pollen, which is transported towards the female flowers.

Mature woody infructescences open gradually and release small, flattened and winged fruits. This dispersal unit is frequently described as a samaroid nut.

The fruits are transported mainly by wind. They can also be moved by water, rain, surface runoff, soil and human activities.

The production of numerous lightweight fruits allows certain species to spread considerable distances from planted trees.

Symbiosis with Frankia bacteria

One of the most important ecological characteristics of the family is its capacity to form symbiotic root nodules with actinobacteria of the genus Frankia.

The bacteria fix atmospheric nitrogen and convert it into forms that can be used by the plant. In exchange, they receive carbohydrates and a protected space within the root nodules.

This symbiosis enables casuarinas to grow in nutrient-poor, sandy, degraded or relatively infertile soils. At the same time, it may gradually increase the quantity of nitrogen in the soil and alter the ecological conditions of the area.

In locations where the species are alien, a change in nitrogen availability may favour other nitrogen-loving plants and affect native plant communities adapted to nutrient-poor soils.

Casuarinaceae in Cyprus

No native member of the family is recorded in Cyprus. The species were introduced mainly for:

  • Windbreaks.
  • Shade.
  • Roadside tree lines.
  • Parks and gardens.
  • Soil stabilization.
  • Reforestation and planting in degraded areas.
  • Protection of fields and roads from wind.
  • Ornamental use.

Casuarinas tolerate drought, wind, heat and, depending on the species, salinity. These characteristics made them popular for planting in dry and coastal regions.

Their use should be accompanied by monitoring because certain Casuarinaceae species have become invasive in other parts of the world.

The taxa of the family Casuarinaceae in Cyprus

Alien or naturalized

Casuarina

  1. Casuarina cunninghamiana Miq. · Species

Uncertain status

Allocasuarina

  1. Allocasuarina verticillata (Lam.) L. A. S. Johnson · Species

Casuarina

  1. Casuarina equisetifolia L. · Species

The genus Casuarina

The name Casuarina is derived from the Malay word kasuari, meaning cassowary. The slender hanging branchlets were considered to resemble the long, fine feathers of this large bird of New Guinea and Australia.

The genus includes evergreen trees naturally distributed from Australia and southeastern Asia to the islands of the western Pacific.

Certain species have been widely transported throughout tropical and subtropical regions as windbreaks, shade trees, sources of firewood and plants for stabilizing sandy soils.

Description of Casuarina cunninghamiana

Casuarina cunninghamiana, known in English as river she-oak or river oak, is a tall evergreen tree native to eastern Australia.

It can develop a tall, relatively straight trunk and a narrow or irregular crown. The branchlets are slender, green, jointed and drooping.

The true leaves are minute and form whorls around the nodes. The male flowers develop in elongated terminal spikes, while the female inflorescences are small and nearly spherical.

The mature woody infructescences are relatively small and contain numerous winged fruits.

Within its natural range, it frequently grows along rivers and watercourses. It tolerates periodic flooding, but established trees can also survive in relatively dry conditions.

In Cyprus, it is recorded as Naturalized non-invasive (NN). This means that it can reproduce without human care but has not been classified as invasive on the basis of available Cypriot information.

Description of Casuarina equisetifolia

Casuarina equisetifolia, known as coastal she-oak, Australian pine or beach she-oak, is an evergreen tree native to India, southeastern Asia, Australia and many islands of the western Pacific.

The epithet equisetifolia means “with leaves resembling Equisetum” and refers to the jointed, slender and grooved branchlets.

The species is particularly adapted to coastal conditions. It tolerates strong wind, salt spray, sand and nutrient-poor soils. For this reason, it has been widely planted along coasts and on dunes.

It develops a tall trunk and a relatively open crown. The drooping green branchlets perform most of the photosynthesis.

The infructescences are small, woody and almost spherical or ovoid. The numerous winged fruits are readily dispersed by wind.

In several countries, the species has become a serious invasive plant of coastal ecosystems. In Cyprus, however, its status is recorded as uncertain and to be clarified. It should therefore not be presented as demonstrably naturalized or invasive on the island without newer evidence.

The genus Allocasuarina

The genus Allocasuarina includes approximately 60 species and is naturally restricted to Australia. Most species are trees or shrubs of dry, Mediterranean-type or temperate habitats.

It was taxonomically separated from Casuarina on the basis of characteristics of the male flowers, female inflorescences, fruits, branchlets and leaf whorls.

Many species are dioecious, with male and female flowers developing on separate plants.

Description of Allocasuarina verticillata

Allocasuarina verticillata, known as drooping she-oak, is an evergreen tree naturally distributed in southeastern Australia and Tasmania.

It generally develops into a relatively low or medium-sized tree with rough, furrowed bark and slender drooping branchlets.

The leaves are minute, scale-like and arranged in whorls. The male flowers develop in elongated spikes, and the female inflorescences develop into small woody infructescences.

It tolerates wind, drought and relatively nutrient-poor soils. It has been cultivated outside Australia as an ornamental, windbreak and tree for degraded sites.

In Cyprus, it is recorded in the category of uncertain status. More observations and documented collections are required to determine whether it occurs only in cultivation or escapes and reproduces without human care.

Distinguishing the Cypriot taxa

The identification of Casuarinaceae species should not be based only on the general appearance of the tree. It requires examination of characteristics such as:

  • The number of leaf teeth at each node.
  • The length and thickness of the branchlet segments.
  • The form and density of the grooves.
  • The length of the male flowering spikes.
  • The size and shape of the woody infructescences.
  • The form of the bracts and bracteoles.
  • The arrangement of the teeth on the node sheaths.
  • The presence of male and female flowers on the same or separate trees.
  • The bark and overall form of the crown.

The examination of mature reproductive structures is frequently necessary for reliable identification.

Habitats in Cyprus

The introduced species may be planted or occur in:

  • Parks and public gardens.
  • Roadside tree lines.
  • Fields and windbreaks.
  • Coastal areas.
  • Dunes and sandy soils.
  • Riverbeds and streambeds.
  • Irrigation channels.
  • Degraded and disturbed land.
  • Old reforestation sites.
  • Sites where plant material is discarded.
  • Settlement margins and industrial areas.

Natural regeneration is more likely in open soils, areas with reduced competition and locations where moisture is available.

Ecology

Casuarinas are wind-pollinated and do not depend on insects for pollination. The winged fruits are also dispersed mainly by wind.

Their crowns provide resting and nesting sites for birds. The woody infructescences, bark and slender branchlets are used by various invertebrates.

The dense layer of fallen branchlets beneath mature trees can shade the soil and hinder the germination of small herbaceous plants. At the same time, its decomposition adds organic matter and nitrogen to the soil.

This effect may be beneficial in completely degraded human-made sites but undesirable in natural habitats with specialized native vegetation.

Adaptations

The most important adaptations of the family include:

  • Highly reduced scale-like leaves.
  • Green photosynthetic branchlets.
  • A thick epidermal covering.
  • Small leaf surface area and reduced water loss.
  • A strong and deep root system.
  • Symbiotic nitrogen fixation with Frankia bacteria.
  • Tolerance of nutrient-poor and degraded soils.
  • Tolerance of strong wind.
  • Production of numerous winged fruits.
  • Wind pollination and dispersal.
  • Tolerance of salt spray in coastal species.
  • Capacity for rapid establishment in open ground.

Economic and practical importance

The members of Casuarinaceae are used worldwide for:

  • Windbreaks.
  • Production of firewood and charcoal.
  • Timber.
  • Protection of coasts and dunes.
  • Erosion control.
  • Slope stabilization.
  • Restoration of degraded soils.
  • Shade and ornamental planting.
  • Improvement of soil nitrogen.
  • Production of poles and fencing materials.

The wood is generally heavy, hard and suitable for burning. The roots can stabilize soil, but planting very close to buildings, roads or infrastructure requires careful planning.

Potential ecological impacts

Where they become naturalized or invasive, the species may cause:

  • Formation of dense stands.
  • Shading and restriction of native low vegetation.
  • Changes in soil nitrogen levels.
  • Alteration of plant-community composition.
  • Accumulation of a dense layer of dry branchlets.
  • An increase in available fuel material.
  • Alteration of coastal and riparian habitats.
  • Changes in sand movement on dunes.
  • Competition with native trees and shrubs.
  • Increased water use in certain locations.

These impacts have been recorded internationally for different species and regions. They should not automatically be attributed to Cypriot populations without local documentation.

Monitoring and management in Cyprus

Monitoring should include:

  • Accurate identification of planted and self-sown trees.
  • Mapping young plants outside cultivation.
  • Surveying natural and semi-natural habitats around old plantings.
  • Collecting mature branchlets and infructescences for reliable identification.
  • Confirming whether viable seeds are produced.
  • Distinguishing between cultivated, casual and naturalized plants.
  • Monitoring Casuarina cunninghamiana despite its present non-invasive status.
  • Clarifying the status of Allocasuarina verticillata and Casuarina equisetifolia.
  • Avoiding new plantings of potentially invasive species near important wetlands, dunes and natural coasts.
  • Promptly removing young plants when they occur in sensitive habitats.
  • Avoiding the unjustified felling of old trees of cultural, historical or practical value without prior assessment.

Taxonomic classification

Kingdom: Plantae
Clade: Angiosperms
Clade: Eudicots
Clade: Rosids
Order: Fagales
Family: Casuarinaceae
Genera in Cyprus: Allocasuarina, Casuarina
Number of genera in Cyprus: 2
Number of taxa in Cyprus: 3
Native non-endemic: 0
Endemic: 0
Alien or naturalized: 1
Hybrids: 0
Uncertain status: 2
Naturalized non-invasive: 1
Taxa requiring status clarification: 2

Sources

Αναρτήθηκε από στις
Ετικέτες ,

No comments:

Post a Comment

Subscribe to: Post Comments (Atom)