See also
All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
ΧΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ - Οργανωμένος δυναμικός κατάλογος 2.071 taxa - FLORA OF CYPRUS - Organized Dynamic Checklist 2.071 taxa · classified by status, family and genus
Below in English
Κείμενο George Konstantinou
Η οικογένεια Chenopodiaceae, γνωστή στα αγγλικά ως goosefoot family, περιλαμβάνει κυρίως ποώδη φυτά, αλλά και θάμνους ή μικρούς ξυλώδεις σχηματισμούς. Ανήκει στην τάξη Caryophyllales και πολλά μέλη της είναι προσαρμοσμένα σε αλατούχα, ξηρά ή έντονα διαταραγμένα περιβάλλοντα.
Σύμφωνα με τον οργανωμένο κατάλογο της κυπριακής χλωρίδας, η οικογένεια Chenopodiaceae αντιπροσωπεύεται στην Κύπρο από 16 γένη και 46 taxa:
- 33 ιθαγενή μη ενδημικά taxa,
- κανένα ενδημικό taxon,
- 10 ξενικά taxa,
- κανένα υβρίδιο,
- 3 taxa αβέβαιης κατάστασης.
Ταξινομική τοποθέτηση
Η Chenopodiaceae αντιμετωπίζεται ως ξεχωριστή οικογένεια στον οργανωμένο κατάλογο της κυπριακής χλωρίδας και στο Flora of Cyprus – a dynamic checklist.
Σε ορισμένα σύγχρονα διεθνή ταξινομικά συστήματα, όπως το Plants of the World Online, η Chenopodiaceae εντάσσεται στην ευρύτερα οριοθετημένη οικογένεια Amaranthaceae και θεωρείται συνώνυμό της.
Στο παρόν άρθρο ακολουθείται πιστά η ταξινομική διάταξη του οργανωμένου κυπριακού καταλόγου, όπου οι Chenopodiaceae και Amaranthaceae παρουσιάζονται ως χωριστές οικογένειες.
Βασικά μορφολογικά χαρακτηριστικά
Τα μέλη της οικογένειας είναι μονοετή ή πολυετή ποώδη φυτά, σαρκώδη αλόφυτα, θάμνοι ή μικροί ξυλώδεις σχηματισμοί. Αρκετά είδη έχουν αρθρωτούς, σαρκώδεις βλαστούς και πολύ μειωμένα φύλλα.
Τα φύλλα είναι συνήθως απλά και τοποθετούνται εναλλάξ ή αντίθετα. Μπορεί να είναι επίπεδα και πλατιά, στενά, κυλινδρικά ή σχεδόν ανύπαρκτα. Σε πολλά είδη είναι σαρκώδη, αλευρώδη ή καλύπτονται από μικροσκοπικές τριχίδια και κύτταρα που βοηθούν στην αντιμετώπιση της ξηρασίας και της αλατότητας.
Τα άνθη είναι πολύ μικρά, πρασινωπά ή κιτρινωπά και συχνά δυσδιάκριτα. Μπορεί να είναι ερμαφρόδιτα ή μονογενή και συγκεντρώνονται σε πυκνές ομάδες, στάχεις ή διακλαδισμένες ταξιανθίες.
Τα πέταλα συνήθως απουσιάζουν. Το περιάνθιο αποτελείται από μικρά τέπαλα, τα οποία σε ορισμένα είδη παραμένουν γύρω από τον καρπό ή αυξάνονται σε μέγεθος κατά την ωρίμανση.
Ο καρπός είναι συνήθως μικρός και ξηρός, με έναν σπόρο. Στα είδη των αλατούχων οικοτόπων οι σπόροι μπορούν να διασπείρονται με το νερό, τον άνεμο ή την κίνηση των ιζημάτων.
Εξάπλωση και ενδιαιτήματα
Η οικογένεια έχει παγκόσμια εξάπλωση, με ιδιαίτερη ποικιλότητα σε ερήμους, στέπες, παράκτια έλη, αλυκές και άλλες ξηρές ή αλατούχες περιοχές.
Στην Κύπρο τα μέλη της απαντούν κυρίως σε:
- αλυκές και αλμυρά έλη,
- παράκτιες λιμνοθάλασσες,
- λασπώδεις ή αμμώδεις ακτές,
- αλατούχα εδάφη γύρω από υγροτόπους,
- βραχώδεις παραλίες,
- ξηρές πεδιάδες και ημιερημικές θέσεις,
- καλλιεργημένους και εγκαταλειμμένους αγρούς,
- άκρες δρόμων,
- χώρους απόθεσης χώματος και μπαζών,
- αστικά και άλλα διαταραγμένα περιβάλλοντα.
Τα γένη Arthrocaulon, Halocnemum, Halopeplis, Salicornia και Suaeda περιλαμβάνουν χαρακτηριστικά αλόφυτα, δηλαδή φυτά προσαρμοσμένα σε εδάφη με υψηλή συγκέντρωση αλάτων.
Τα ιθαγενή μη ενδημικά taxa
Arthrocaulon
- Arthrocaulon macrostachyum (Moric.) Piirainen & G. Kadereit · Species
Atriplex
- Atriplex davisii Aellen · Species
- Atriplex halimus L. · Species
- Atriplex patula L. · Species
- Atriplex portulacoides L. · Species
- Atriplex prostrata DC. · Species
- Atriplex rosea L. · Species
- Atriplex tatarica L. · Species
Beta
- Beta adanensis Pamukç. ex Aellen · Species
- Beta lomatogona Fisch. & C. A. Mey. · Species
- Beta macrocarpa Guss. · Species
- Beta vulgaris subsp. maritima (L.) Arcang. · Subspecies
Blitum
- Blitum virgatum L. · Species
Caroxylon
- Caroxylon inerme (Forssk.) Akhani & Roalson · Species
Chenopodium
- Chenopodium album L. · Species
- Chenopodium murale L. · Species
- Chenopodium opulifolium W. D. J. Koch & Ziz · Species
- Chenopodium striatiforme Murr · Species
- Chenopodium vulvaria L. · Species
Dysphania
- Dysphania botrys (L.) Mosyakin & Clemants · Species
Halocnemum
- Halocnemum strobilaceum (Pall.) M. Bieb. · Species
Halopeplis
- Halopeplis amplexicaulis (Vahl) Ung.-Sternb. · Species
Noaea
- Noaea mucronata (Forssk.) Asch. & Schweinf. · Species
Polycnemum
- Polycnemum arvense L. · Species
Salicornia
- Salicornia europaea L. · Species
- Salicornia fruticosa (L.) L. · Species
- Salicornia perennis Mill. subsp. perennis · Subspecies
Salsola
- Salsola tragus subsp. pontica (Pall.) Rilke · Subspecies
- Salsola tragus L. subsp. tragus · Subspecies
Soda
- Soda inermis Fourr. · Species
Suaeda
- Suaeda aegyptiaca (Hasselq.) Zohary · Species
- Suaeda maritima (L.) Dumort. subsp. maritima · Subspecies
- Suaeda vera Forssk. ex J. F. Gmel. · Species
Ενδημικά taxa
Δεν περιλαμβάνεται κανένα ενδημικό taxon της οικογένειας Chenopodiaceae στον οργανωμένο κατάλογο της κυπριακής χλωρίδας.
Τα ξενικά taxa
Atriplex
- Atriplex semibaccata R. Br. · Species
- Atriplex suberecta I. Verd. · Species
Bassia
- Bassia indica (Wight) A. J. Scott · Species
- Bassia scoparia (L.) A. J. Scott · Species
Chenopodium
- Chenopodium giganteum D. Don · Species
- Chenopodium probstii Aellen · Species
- Chenopodium rubrum L. · Species
- Chenopodium strictum Roth subsp. strictum · Subspecies
- Chenopodium urbicum L. · Species
Dysphania
- Dysphania multifida (L.) Mosyakin & Clemants · Species
Υβρίδια
Δεν περιλαμβάνεται κανένα υβρίδιο της οικογένειας Chenopodiaceae στον οργανωμένο κατάλογο της κυπριακής χλωρίδας.
Taxa αβέβαιης κατάστασης
Για τα ακόλουθα 3 taxa χρειάζεται περαιτέρω επιβεβαίωση της παρουσίας, της προέλευσης ή της κατάστασης των πληθυσμών τους στην Κύπρο.
Atriplex
- Atriplex leucoclada Boiss. · Species
Chenopodium
- Chenopodium hircinum Schrad. · Species
Dysphania
- Dysphania ambrosioides (L.) Mosyakin & Clemants · Species
Προσαρμογές στην αλατότητα και την ξηρασία
Πολλά μέλη της οικογένειας παρουσιάζουν εξειδικευμένες προσαρμογές που τους επιτρέπουν να επιβιώνουν σε αλατούχα και ξηρά εδάφη:
- σαρκώδεις βλαστοί και φύλλα που αποθηκεύουν νερό,
- περιορισμένη επιφάνεια φύλλων,
- παχύς προστατευτικός ιστός,
- αποβολή ή αποθήκευση αλάτων σε ειδικά κύτταρα,
- βαθύ ή εκτεταμένο ριζικό σύστημα,
- παραγωγή σπόρων που αντέχουν σε περιόδους ξηρασίας και υψηλής αλατότητας.
Τα είδη των αλυκών συχνά σχηματίζουν χαρακτηριστικές ζώνες βλάστησης ανάλογα με τη στάθμη του νερού, τη διάρκεια της κατάκλυσης και τη συγκέντρωση αλάτων στο έδαφος.
Αναγνώριση
Η αναγνώριση αρκετών ειδών της οικογένειας είναι δύσκολη, επειδή τα άνθη είναι μικρά και πολλά μορφολογικά γνωρίσματα διακρίνονται μόνο με μεγεθυντικό φακό.
Για τον ασφαλή προσδιορισμό χρειάζεται να εξετάζονται:
- η διάταξη και το σχήμα των φύλλων,
- η παρουσία αλευρώδους επικάλυψης,
- η μορφή των βλαστών και των αρθρώσεων,
- η δομή των ανθικών ομάδων,
- η μορφή του περιάνθιου κατά την καρποφορία,
- ο προσανατολισμός του σπόρου,
- το χρώμα και η επιφάνεια των σπόρων,
- ο τύπος του ενδιαιτήματος.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στα γένη Atriplex, Chenopodium, Salicornia και Suaeda, στα οποία συγγενικά taxa μπορεί να μοιάζουν πολύ μεταξύ τους.
Οικολογική σημασία
Τα αλόφυτα της οικογένειας αποτελούν βασικά συστατικά της βλάστησης των αλυκών, των παράκτιων ελών και των αλατούχων λιμνοθαλασσών.
Συμβάλλουν:
- στη σταθεροποίηση της λάσπης και των παράκτιων ιζημάτων,
- στη συγκράτηση οργανικής ύλης,
- στη δημιουργία καταφυγίων για ασπόνδυλα,
- στην παροχή τροφής και χώρων ανάπαυσης για πουλιά,
- στη διατήρηση εξειδικευμένων αλοφυτικών οικοτόπων.
Τα σαρκώδη αλόφυτα αποτελούν επίσης σημαντικό μέρος της τροφικής αλυσίδας των παράκτιων υγροτόπων.
Ορισμένα είδη των γενών Beta, Atriplex, Chenopodium και Salicornia έχουν συγγενικά καλλιεργούμενα ή εδώδιμα φυτά. Το Beta vulgaris subsp. maritima αποτελεί τον άγριο συγγενή των καλλιεργούμενων τεύτλων και έχει ιδιαίτερη σημασία ως φυτικός γενετικός πόρος.
Απειλές και προστασία
Οι αλοφυτικοί οικότοποι είναι ευάλωτοι σε:
- αποξηράνσεις και αλλαγές της φυσικής υδρολογίας,
- επιχωματώσεις,
- οικιστική και τουριστική ανάπτυξη,
- διάνοιξη δρόμων,
- ρύπανση και απόρριψη αποβλήτων,
- ανεξέλεγκτη κίνηση οχημάτων,
- ποδοπάτημα,
- εισβολή ξενικών φυτών,
- μεταβολές στην αλατότητα και στη στάθμη του νερού,
- παρατεταμένη ξηρασία και κλιματική αλλαγή.
Η προστασία των Chenopodiaceae της Κύπρου συνδέεται άμεσα με τη διατήρηση των αλυκών, των παράκτιων υγροτόπων, των αλατούχων εδαφών και των φυσικών ξηρών οικοτόπων.
Ταξινόμηση
- Βασίλειο: Plantae
- Συνομοταξία: Streptophyta
- Ομοταξία: Equisetopsida
- Υφομοταξία: Magnoliidae
- Τάξη: Caryophyllales
- Οικογένεια στον κυπριακό κατάλογο: Chenopodiaceae
- Γένη στην Κύπρο: 16
- Taxa στην Κύπρο: 46
- Ιθαγενή μη ενδημικά: 33
- Ενδημικά της Κύπρου: 0
- Ξενικά: 10
- Υβρίδια: 0
- Αβέβαιης κατάστασης: 3
Πηγές
- ΧΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ – Οργανωμένος δυναμικός κατάλογος 2.071 taxa – FLORA OF CYPRUS – Organized Dynamic Checklist 2.071 taxa
- Flora of Cyprus – Chenopodiaceae
- Plants of the World Online – Chenopodiaceae
- Plants of the World Online – Amaranthaceae
Text by George Konstantinou
The Chenopodiaceae, commonly known as the goosefoot family, comprises mainly herbs, together with shrubs and small woody plants. It belongs to the order Caryophyllales, and many of its members are adapted to saline, dry or highly disturbed environments.
According to the organized checklist of the Cypriot flora, Chenopodiaceae is represented in Cyprus by 16 genera and 46 taxa:
- 33 native non-endemic taxa,
- no endemic taxa,
- 10 alien taxa,
- no hybrids,
- 3 taxa of uncertain status.
Taxonomic placement
Chenopodiaceae is treated as a separate family in the organized checklist of the Cypriot flora and in the Flora of Cyprus – a dynamic checklist.
In some modern international taxonomic systems, including Plants of the World Online, Chenopodiaceae is included within the broadly circumscribed family Amaranthaceae and is treated as its synonym.
This article faithfully follows the taxonomic arrangement of the organized Cypriot checklist, in which Chenopodiaceae and Amaranthaceae are presented as separate families.
Principal morphological characteristics
Members of the family are annual or perennial herbs, succulent halophytes, shrubs or small woody plants. Several species have articulated, fleshy stems and highly reduced leaves.
The leaves are generally simple and arranged alternately or oppositely. They may be flat and broad, narrow, cylindrical or almost absent. In many species, they are fleshy, mealy or covered with microscopic hairs and specialized cells that help the plant tolerate drought and salinity.
The flowers are very small, greenish or yellowish and frequently inconspicuous. They may be bisexual or unisexual and are grouped in dense clusters, spikes or branched inflorescences.
Petals are generally absent. The perianth consists of small tepals, which in some species persist around the fruit or increase in size during maturation.
The fruit is usually small and dry and contains one seed. In species of saline habitats, the seeds may be dispersed by water, wind or the movement of sediments.
Distribution and habitats
The family has a worldwide distribution, with particularly high diversity in deserts, steppes, coastal marshes, salt lakes and other dry or saline regions.
In Cyprus, its members occur mainly in:
- salt lakes and salt marshes,
- coastal lagoons,
- muddy or sandy shores,
- saline soils around wetlands,
- rocky beaches,
- dry plains and semi-desert habitats,
- cultivated and abandoned fields,
- roadsides,
- soil and rubble deposits,
- urban and other disturbed environments.
The genera Arthrocaulon, Halocnemum, Halopeplis, Salicornia and Suaeda include characteristic halophytes: plants adapted to soils with high salt concentrations.
Native non-endemic taxa
Arthrocaulon
- Arthrocaulon macrostachyum (Moric.) Piirainen & G. Kadereit · Species
Atriplex
- Atriplex davisii Aellen · Species
- Atriplex halimus L. · Species
- Atriplex patula L. · Species
- Atriplex portulacoides L. · Species
- Atriplex prostrata DC. · Species
- Atriplex rosea L. · Species
- Atriplex tatarica L. · Species
Beta
- Beta adanensis Pamukç. ex Aellen · Species
- Beta lomatogona Fisch. & C. A. Mey. · Species
- Beta macrocarpa Guss. · Species
- Beta vulgaris subsp. maritima (L.) Arcang. · Subspecies
Blitum
- Blitum virgatum L. · Species
Caroxylon
- Caroxylon inerme (Forssk.) Akhani & Roalson · Species
Chenopodium
- Chenopodium album L. · Species
- Chenopodium murale L. · Species
- Chenopodium opulifolium W. D. J. Koch & Ziz · Species
- Chenopodium striatiforme Murr · Species
- Chenopodium vulvaria L. · Species
Dysphania
- Dysphania botrys (L.) Mosyakin & Clemants · Species
Halocnemum
- Halocnemum strobilaceum (Pall.) M. Bieb. · Species
Halopeplis
- Halopeplis amplexicaulis (Vahl) Ung.-Sternb. · Species
Noaea
- Noaea mucronata (Forssk.) Asch. & Schweinf. · Species
Polycnemum
- Polycnemum arvense L. · Species
Salicornia
- Salicornia europaea L. · Species
- Salicornia fruticosa (L.) L. · Species
- Salicornia perennis Mill. subsp. perennis · Subspecies
Salsola
- Salsola tragus subsp. pontica (Pall.) Rilke · Subspecies
- Salsola tragus L. subsp. tragus · Subspecies
Soda
- Soda inermis Fourr. · Species
Suaeda
- Suaeda aegyptiaca (Hasselq.) Zohary · Species
- Suaeda maritima (L.) Dumort. subsp. maritima · Subspecies
- Suaeda vera Forssk. ex J. F. Gmel. · Species
Endemic taxa
No endemic taxon belonging to Chenopodiaceae is included in the organized checklist of the Cypriot flora.
Alien taxa
Atriplex
- Atriplex semibaccata R. Br. · Species
- Atriplex suberecta I. Verd. · Species
Bassia
- Bassia indica (Wight) A. J. Scott · Species
- Bassia scoparia (L.) A. J. Scott · Species
Chenopodium
- Chenopodium giganteum D. Don · Species
- Chenopodium probstii Aellen · Species
- Chenopodium rubrum L. · Species
- Chenopodium strictum Roth subsp. strictum · Subspecies
- Chenopodium urbicum L. · Species
Dysphania
- Dysphania multifida (L.) Mosyakin & Clemants · Species
Hybrids
No hybrid belonging to Chenopodiaceae is included in the organized checklist of the Cypriot flora.
Taxa of uncertain status
The following 3 taxa require further confirmation concerning their presence, origin or population status in Cyprus.
Atriplex
- Atriplex leucoclada Boiss. · Species
Chenopodium
- Chenopodium hircinum Schrad. · Species
Dysphania
- Dysphania ambrosioides (L.) Mosyakin & Clemants · Species
Adaptations to salinity and drought
Many members of the family possess specialized adaptations that allow them to survive in saline and dry soils:
- succulent stems and leaves that store water,
- reduced leaf surfaces,
- thick protective tissues,
- storage or excretion of salts through specialized cells,
- deep or extensive root systems,
- production of seeds capable of surviving periods of drought and high salinity.
Species growing in salt lakes frequently form characteristic vegetation zones according to water level, duration of flooding and soil salinity.
Identification
Identification of several species in the family is difficult because the flowers are small and many morphological characters can only be observed with magnification.
Reliable identification requires examination of:
- the arrangement and shape of the leaves,
- the presence of a mealy coating,
- the form of the stems and their articulations,
- the structure of the flower clusters,
- the form of the perianth during fruiting,
- the orientation of the seed,
- the colour and surface of the seeds,
- the habitat type.
Particular care is required when identifying members of Atriplex, Chenopodium, Salicornia and Suaeda, in which closely related taxa may be very similar.
Ecological importance
The halophytes of the family are fundamental components of the vegetation of salt lakes, coastal marshes and saline lagoons.
They contribute to:
- stabilization of mud and coastal sediments,
- retention of organic material,
- creation of shelter for invertebrates,
- provision of food and resting areas for birds,
- conservation of specialized halophytic habitats.
Succulent halophytes also form an important part of the food chain in coastal wetlands.
Several species of Beta, Atriplex, Chenopodium and Salicornia have cultivated or edible relatives. Beta vulgaris subsp. maritima is the wild relative of cultivated beets and is particularly important as a plant genetic resource.
Threats and protection
Halophytic habitats are vulnerable to:
- drainage and changes to natural hydrology,
- land filling,
- residential and tourism development,
- road construction,
- pollution and waste disposal,
- uncontrolled vehicle movement,
- trampling,
- invasion by alien plants,
- changes in salinity and water levels,
- prolonged drought and climate change.
The protection of Cyprus’s Chenopodiaceae is directly connected with the conservation of salt lakes, coastal wetlands, saline soils and natural dry habitats.
Classification
- Kingdom: Plantae
- Phylum: Streptophyta
- Class: Equisetopsida
- Subclass: Magnoliidae
- Order: Caryophyllales
- Family in the Cypriot checklist: Chenopodiaceae
- Genera in Cyprus: 16
- Taxa in Cyprus: 46
- Native non-endemic taxa: 33
- Endemic taxa of Cyprus: 0
- Alien taxa: 10
- Hybrids: 0
- Taxa of uncertain status: 3
No comments:
Post a Comment