Translate

Monday, 24 August 2026

Οικογένεια Cleomaceae στην Κύπρο – Cleomaceae Family in Cyprus

 See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο


ΧΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ - Οργανωμένος δυναμικός κατάλογος 2.071 taxa - FLORA OF CYPRUS - Organized Dynamic Checklist 2.071 taxa · classified by status, family and genus

Below in English

Κείμενο George Konstantinou

Η οικογένεια Cleomaceae, γνωστή στα αγγλικά ως cleome family, είναι οικογένεια αγγειόσπερμων φυτών που ανήκει στην τάξη Brassicales. Περιλαμβάνει κυρίως μονοετή ή πολυετή ποώδη φυτά και, σπανιότερα, θάμνους ή μικρά δέντρα.

Τα φυτά της παρουσιάζουν μορφολογικές ομοιότητες με τα μέλη της οικογένειας Brassicaceae, στην οποία είχαν ενταχθεί σε παλαιότερες ταξινομικές προσεγγίσεις. Σήμερα η Cleomaceae αναγνωρίζεται ως ξεχωριστή οικογένεια.

Σύμφωνα με τον οργανωμένο κατάλογο της κυπριακής χλωρίδας, η οικογένεια Cleomaceae αντιπροσωπεύεται στην Κύπρο από 1 γένος και 2 taxa:

  • 2 ιθαγενή μη ενδημικά είδη,
  • κανένα ενδημικό taxon,
  • κανένα ξενικό taxon,
  • κανένα υβρίδιο,
  • κανένα taxon αβέβαιης κατάστασης.

Το μοναδικό γένος της οικογένειας που περιλαμβάνεται στον κατάλογο είναι το Cleome.

Βασικά μορφολογικά χαρακτηριστικά

Τα μέλη της οικογένειας είναι συνήθως ποώδη φυτά με όρθιους ή διακλαδισμένους βλαστούς. Μπορεί να είναι λεία ή να καλύπτονται από απλές ή αδενώδεις τρίχες.

Τα φύλλα τοποθετούνται εναλλάξ πάνω στους βλαστούς. Μπορεί να είναι απλά ή παλαμοειδώς σύνθετα, με τρία ή περισσότερα φυλλάρια. Στα δύο κυπριακά είδη τα φύλλα αποτελούνται συνήθως από τρία φυλλάρια.

Τα άνθη είναι ερμαφρόδιτα και σχηματίζουν επάκριες ταξιανθίες. Έχουν τέσσερα σέπαλα και τέσσερα πέταλα, τα οποία δεν σχηματίζουν πάντοτε τον χαρακτηριστικό σταυρό που παρατηρείται στα Brassicaceae.

Οι στήμονες είναι συνήθως τέσσερις ή περισσότεροι και μπορεί να έχουν διαφορετικό μήκος. Σε ορισμένα μέλη της οικογένειας τα πέταλα, οι στήμονες ή η ωοθήκη αναπτύσσονται πάνω σε μικρούς επιμήκεις μίσχους.

Ο καρπός είναι ξηρός, επιμήκης και περιέχει αρκετούς σπόρους. Μοιάζει εξωτερικά με λοβό, αλλά η κατασκευή και ο τρόπος ανοίγματός του διαφέρουν από τον χαρακτηριστικό κέρα ή κεράτιο των Brassicaceae.

Εξάπλωση και ενδιαιτήματα

Η οικογένεια Cleomaceae έχει ευρεία εξάπλωση, κυρίως στις τροπικές, υποτροπικές και θερμές εύκρατες περιοχές του κόσμου. Πολλά είδη είναι προσαρμοσμένα σε ξηρά, ανοικτά και εποχικά διαταραγμένα περιβάλλοντα.

Στην Κύπρο τα δύο είδη του γένους Cleome απαντούν κυρίως σε:

  • ξηρούς και ανοικτούς αγρούς,
  • εγκαταλειμμένες καλλιέργειες,
  • άκρες δρόμων και μονοπατιών,
  • πετρώδεις και χαλικώδεις θέσεις,
  • ξηρές πλαγιές,
  • ανοικτά εδάφη με αραιή βλάστηση,
  • άλλες εποχικά διαταραγμένες θέσεις.

Και τα δύο είναι θερόφυτα, δηλαδή μονοετή φυτά που ολοκληρώνουν τον βιολογικό τους κύκλο μέσα σε μία αυξητική περίοδο και επιβιώνουν κατά τη δυσμενή εποχή με τη μορφή σπόρων.

Τα ιθαγενή μη ενδημικά είδη

535. Cleome iberica DC.

Το Cleome iberica είναι ιθαγενές μη ενδημικό είδος της Κύπρου. Είναι μονοετές ποώδες φυτό με όρθιο και συνήθως διακλαδισμένο βλαστό.

Τα φύλλα είναι εναλλασσόμενα και αποτελούνται συνήθως από τρία στενά ή επιμήκη φυλλάρια. Ο βλαστός, τα φύλλα και οι ταξιανθίες μπορεί να φέρουν αδενώδεις τρίχες.

Τα άνθη σχηματίζονται σε επιμήκεις επάκριες ταξιανθίες. Τα πέταλα είναι μικρά και μπορεί να έχουν λευκωπό, κιτρινωπό ή ρόδινο χρώμα. Καθώς αναπτύσσεται ο βλαστός, νέα άνθη εμφανίζονται στο ανώτερο μέρος της ταξιανθίας και οι καρποί ωριμάζουν χαμηλότερα.

Οι καρποί είναι επιμήκεις και αναπτύσσονται πάνω σε εμφανείς ποδίσκους. Περιέχουν αρκετούς μικρούς σπόρους.

Στην Κύπρο καταγράφεται ως ιθαγενές μη ενδημικό θερόφυτο. Ανθίζει κυρίως από τον Ιούνιο μέχρι τον Σεπτέμβριο.

Η φυσική εξάπλωσή του εκτείνεται από την Ουκρανία μέχρι τη δυτική Ασία. Περιλαμβάνει την Κύπρο, τα νησιά του ανατολικού Αιγαίου, την Τουρκία, τη Μέση Ανατολή, τον Καύκασο και γειτονικές περιοχές.

536. Cleome ornithopodioides L.

Το Cleome ornithopodioides είναι επίσης ιθαγενές μη ενδημικό, μονοετές ποώδες φυτό.

Τα φύλλα είναι εναλλασσόμενα και συνήθως τριμερή, με στενά έως επιμήκη φυλλάρια. Τα άνθη σχηματίζονται σε επάκριες ταξιανθίες και φέρουν τέσσερα μικρά πέταλα.

Τα σέπαλα είναι επιμήκη, με αμβλεία ή μικρά μυτερή κορυφή, λεία ή με ελάχιστους άμισχους αδένες και ενωμένα στη βάση. Οι ποδίσκοι των ανθέων και των καρπών είναι σχεδόν λείοι.

Οι καρποί είναι επιμήκεις και λεπτοί και περιέχουν πολλούς μικρούς σπόρους.

Στην Κύπρο καταγράφεται σε υψόμετρα περίπου 150–1.225 μέτρων. Ανθίζει κυρίως από τον Ιούνιο μέχρι τον Σεπτέμβριο.

Η φυσική του εξάπλωση εκτείνεται από τη νοτιοανατολική Ευρώπη μέχρι την Τουρκία και την Κύπρο. Απαντά κυρίως σε ξηρούς αγρούς, ανοικτές πετρώδεις θέσεις και άλλα εποχικά διαταραγμένα εδάφη.

Ενδημικά taxa

Δεν περιλαμβάνεται κανένα ενδημικό taxon της οικογένειας Cleomaceae στον οργανωμένο κατάλογο της κυπριακής χλωρίδας.

Ξενικά taxa

Δεν περιλαμβάνεται κανένα ξενικό taxon της οικογένειας Cleomaceae στον οργανωμένο κατάλογο.

Υβρίδια

Δεν περιλαμβάνεται κανένα υβρίδιο της οικογένειας Cleomaceae στον οργανωμένο κατάλογο.

Taxa αβέβαιης κατάστασης

Δεν περιλαμβάνεται κανένα taxon αβέβαιης κατάστασης της οικογένειας Cleomaceae στον οργανωμένο κατάλογο.

Διάκριση των δύο ειδών

Η διάκριση των δύο κυπριακών ειδών χρειάζεται προσεκτική εξέταση ώριμων φυτών. Τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά είναι:

  • η μορφή και το τρίχωμα των σεπάλων,
  • η παρουσία και η πυκνότητα αδενωδών τριχών,
  • το σχήμα των φυλλαρίων,
  • το μήκος των ποδίσκων,
  • το μήκος και το πλάτος των καρπών,
  • η μορφή και η επιφάνεια των σπόρων.

Οι φωτογραφίες ολόκληρου του φυτού ή μόνο των ανθέων δεν επαρκούν πάντοτε για ασφαλή προσδιορισμό. Είναι χρήσιμες κοντινές φωτογραφίες των σεπάλων, των αδενωδών τριχών, των ώριμων καρπών και των σπόρων.

Σχέση με την οικογένεια Brassicaceae

Οι Cleomaceae και Brassicaceae ανήκουν στην ίδια τάξη, τις Brassicales, και παρουσιάζουν ορισμένα κοινά χαρακτηριστικά, όπως τα άνθη με τέσσερα πέταλα και τους επιμήκεις καρπούς.

Ωστόσο, στα Cleomaceae:

  • τα πέταλα δεν είναι πάντοτε διατεταγμένα σε κανονικό σταυρό,
  • οι στήμονες μπορεί να έχουν διαφορετική διάταξη και μήκος,
  • η ωοθήκη μπορεί να βρίσκεται πάνω σε επιμήκη βάση,
  • τα φύλλα είναι συχνά παλαμοειδώς σύνθετα,
  • οι καρποί διαφέρουν ως προς την εσωτερική τους κατασκευή.

Τα χαρακτηριστικά αυτά υποστηρίζουν την αναγνώριση της Cleomaceae ως ξεχωριστής οικογένειας.

Οικολογική σημασία

Τα άνθη των δύο ειδών προσφέρουν γύρη και πιθανώς νέκταρ σε μικρές μέλισσες, μύγες και άλλα έντομα. Οι σπόροι αποτελούν τροφή για μικρά ζώα και μπορούν να παραμένουν στο έδαφος μέχρι να δημιουργηθούν κατάλληλες συνθήκες βλάστησης.

Ως μονοετή φυτά, τα δύο είδη εκμεταλλεύονται προσωρινά ανοικτούς χώρους που δημιουργούνται από φυσικές ή ανθρωπογενείς διαταραχές. Συμβάλλουν στην εποχική φυτική ποικιλότητα ξηρών αγρών και πετρωδών θέσεων.

Απειλές και προστασία

Πιθανές τοπικές απειλές περιλαμβάνουν:

  • την εντατικοποίηση της γεωργίας,
  • τη χρήση ζιζανιοκτόνων,
  • το βαθύ ή συχνό όργωμα,
  • την καταστροφή των παρυφών των αγρών,
  • τη διάνοιξη και επέκταση δρόμων,
  • την οικιστική ανάπτυξη,
  • την απόρριψη μπαζών,
  • την παρατεταμένη ξηρασία.

Η διατήρηση ανοικτών αγροτικών και πετρωδών ενδιαιτημάτων, καθώς και η αποφυγή της καταστροφής γνωστών θέσεων κατά την περίοδο ανάπτυξης και καρποφορίας, συμβάλλουν στην προστασία των πληθυσμών τους.

Ταξινόμηση

  • Βασίλειο: Plantae
  • Συνομοταξία: Streptophyta
  • Ομοταξία: Equisetopsida
  • Υφομοταξία: Magnoliidae
  • Τάξη: Brassicales
  • Οικογένεια: Cleomaceae
  • Γένη στην Κύπρο: 1
  • Taxa στην Κύπρο: 2
  • Ιθαγενή μη ενδημικά: 2
  • Ενδημικά της Κύπρου: 0
  • Ξενικά: 0
  • Υβρίδια: 0
  • Αβέβαιης κατάστασης: 0

Πηγές

Text by George Konstantinou

The Cleomaceae, commonly known as the cleome family, is a family of flowering plants belonging to the order Brassicales. It comprises mainly annual or perennial herbs and, less frequently, shrubs or small trees.

Its members show morphological similarities to the family Brassicaceae, within which they were included in older taxonomic treatments. Cleomaceae is now recognized as a separate family.

According to the organized checklist of the Cypriot flora, Cleomaceae is represented in Cyprus by 1 genus and 2 taxa:

  • 2 native non-endemic species,
  • no endemic taxa,
  • no alien taxa,
  • no hybrids,
  • no taxa of uncertain status.

The only genus of the family included in the checklist is Cleome.

Principal morphological characteristics

Members of the family are generally herbs with erect or branched stems. They may be glabrous or covered with simple or glandular hairs.

The leaves are arranged alternately along the stems. They may be simple or palmately compound, with three or more leaflets. In the two Cypriot species, the leaves generally consist of three leaflets.

The flowers are bisexual and produced in terminal inflorescences. They have four sepals and four petals, which do not always form the characteristic cross observed in Brassicaceae.

The stamens generally number four or more and may be of unequal length. In some members of the family, the petals, stamens or ovary are borne on short elongated stalks.

The fruit is dry, elongated and contains several seeds. It resembles a pod externally, but its construction and manner of opening differ from the characteristic siliqua or silicle of Brassicaceae.

Distribution and habitats

Cleomaceae has a wide distribution, mainly in tropical, subtropical and warm-temperate regions. Many species are adapted to dry, open and seasonally disturbed environments.

In Cyprus, the two species of Cleome occur mainly in:

  • dry and open fields,
  • abandoned cultivated land,
  • roadsides and path margins,
  • stony and gravelly sites,
  • dry slopes,
  • open ground with sparse vegetation,
  • other seasonally disturbed places.

Both are therophytes: annual plants that complete their life cycle within one growing season and survive the unfavourable season as seeds.

Native non-endemic species

535. Cleome iberica DC.

Cleome iberica is a native non-endemic species of Cyprus. It is an annual herb with an erect and generally branched stem.

The leaves are alternate and usually consist of three narrow or elongated leaflets. The stem, leaves and inflorescences may bear glandular hairs.

The flowers are produced in elongated terminal inflorescences. Their petals are small and may be whitish, yellowish or pinkish. As the stem grows, new flowers appear in the upper part of the inflorescence while the fruits mature below.

The fruits are elongated and develop on conspicuous stalks. They contain several small seeds.

In Cyprus, it is recorded as a native non-endemic therophyte. It flowers mainly from June to September.

Its native distribution extends from Ukraine to western Asia. It includes Cyprus, the East Aegean Islands, Türkiye, the Middle East, the Caucasus and neighbouring regions.

536. Cleome ornithopodioides L.

Cleome ornithopodioides is also a native non-endemic annual herb.

Its leaves are alternate and generally divided into three narrow to elongated leaflets. The flowers are produced in terminal inflorescences and bear four small petals.

The sepals are oblong, with obtuse or shortly pointed tips, glabrous or bearing very few sessile glands, and united at their bases. The flower and fruit stalks are almost glabrous.

The fruits are elongated and slender and contain numerous small seeds.

In Cyprus, it is recorded at elevations of approximately 150–1,225 metres. It flowers mainly from June to September.

Its native distribution extends from south-eastern Europe to Türkiye and Cyprus. It occurs mainly in dry fields, open stony places and other seasonally disturbed soils.

Endemic taxa

No endemic taxon belonging to Cleomaceae is included in the organized checklist of the Cypriot flora.

Alien taxa

No alien taxon belonging to Cleomaceae is included in the organized checklist.

Hybrids

No hybrid belonging to Cleomaceae is included in the organized checklist.

Taxa of uncertain status

No taxon of uncertain status belonging to Cleomaceae is included in the organized checklist.

Distinguishing the two species

Distinguishing the two Cypriot species requires careful examination of mature plants. The most important characters include:

  • the form and indumentum of the sepals,
  • the presence and density of glandular hairs,
  • the shape of the leaflets,
  • the length of the flower and fruit stalks,
  • the length and width of the fruits,
  • the form and surface of the seeds.

Photographs of the entire plant or flowers alone are not always sufficient for reliable identification. Close photographs of the sepals, glandular hairs, mature fruits and seeds are useful.

Relationship with Brassicaceae

Cleomaceae and Brassicaceae belong to the same order, Brassicales, and share certain characteristics, including flowers with four petals and elongated fruits.

In Cleomaceae, however:

  • the petals are not always arranged in a regular cross,
  • the stamens may differ in arrangement and length,
  • the ovary may be borne on an elongated base,
  • the leaves are frequently palmately compound,
  • the internal structure of the fruits differs.

These characteristics support the recognition of Cleomaceae as a separate family.

Ecological importance

The flowers of the two species provide pollen and possibly nectar for small bees, flies and other insects. Their seeds provide food for small animals and may remain in the soil until suitable conditions for germination develop.

As annual plants, both species exploit temporary open spaces created by natural or human disturbance. They contribute to the seasonal plant diversity of dry fields and stony habitats.

Threats and protection

Possible local threats include:

  • intensification of agriculture,
  • use of herbicides,
  • deep or frequent ploughing,
  • destruction of field margins,
  • road construction and widening,
  • residential development,
  • dumping of rubble,
  • prolonged drought.

The conservation of open agricultural and stony habitats, together with avoiding damage to known localities during the growing and fruiting seasons, contributes to the protection of their populations.

Classification

  • Kingdom: Plantae
  • Phylum: Streptophyta
  • Class: Equisetopsida
  • Subclass: Magnoliidae
  • Order: Brassicales
  • Family: Cleomaceae
  • Genera in Cyprus: 1
  • Taxa in Cyprus: 2
  • Native non-endemic taxa: 2
  • Endemic taxa of Cyprus: 0
  • Alien taxa: 0
  • Hybrids: 0
  • Taxa of uncertain status: 0

Sources

Αναρτήθηκε από στις
Ετικέτες ,

No comments:

Post a Comment

Subscribe to: Post Comments (Atom)