Translate

Monday, 24 August 2026

Οικογένεια Cyperaceae στην Κύπρο – Cyperaceae Family in Cyprus

 See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο


ΧΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ - Οργανωμένος δυναμικός κατάλογος 2.071 taxa - FLORA OF CYPRUS - Organized Dynamic Checklist 2.071 taxa · classified by status, family and genus

Below in English

Κείμενο George Konstantinou

Η οικογένεια Cyperaceae, γνωστή στα αγγλικά ως sedge family, είναι μεγάλη οικογένεια μονοκοτυλήδονων ανθοφόρων φυτών που ανήκει στην τάξη Poales. Περιλαμβάνει κυρίως ποώδη φυτά υγρών και υδροχαρών ενδιαιτημάτων, γνωστά ως κύπειρα ή σπαθόχορτα.

Πολλά μέλη της οικογένειας μοιάζουν εξωτερικά με τα αγρωστώδη της οικογένειας Poaceae, αλλά διαφέρουν στη μορφολογία των βλαστών, των φύλλων, των ανθέων και των καρπών τους. Οι βλαστοί τους είναι συχνά συμπαγείς και τριγωνικοί σε εγκάρσια τομή, ενώ τα φύλλα διατάσσονται συνήθως σε τρεις σειρές.

Σύμφωνα με τον οργανωμένο κατάλογο της κυπριακής χλωρίδας, η οικογένεια Cyperaceae αντιπροσωπεύεται στην Κύπρο από 11 γένη και 34 taxa:

  • 30 ιθαγενή μη ενδημικά taxa,
  • 3 ενδημικά είδη της Κύπρου,
  • 1 ξενικό ή εγκλιματισμένο taxon,
  • κανένα υβρίδιο,
  • κανένα taxon αβέβαιης κατάστασης.

Τα γένη που περιλαμβάνονται στον κατάλογο είναι τα Bolboschoenus, Carex, Cladium, Cyperus, Eleocharis, Fimbristylis, Fuirena, Isolepis, Schoenoplectus, Schoenus και Scirpoides.

Βασικά μορφολογικά χαρακτηριστικά

Τα περισσότερα είδη της οικογένειας είναι μονοετή ή πολυετή ποώδη φυτά. Πολλά πολυετή είδη διαθέτουν υπόγεια ριζώματα, στόλωνες, κονδύλους ή διογκωμένες βάσεις, με τα οποία επιβιώνουν σε αντίξοες περιόδους και εξαπλώνονται αγενώς.

Οι βλαστοί είναι συνήθως όρθιοι, συμπαγείς και τριγωνικοί, αν και σε ορισμένα γένη μπορεί να είναι κυλινδρικοί, πεπλατυσμένοι ή κοίλοι. Οι κόμβοι δεν είναι συνήθως τόσο εμφανείς όσο στα αγρωστώδη.

Τα φύλλα είναι στενά και γραμμοειδή, με παράλληλη νεύρωση και κλειστό ή σχεδόν κλειστό κολεό στη βάση. Συχνά εκφύονται από τη βάση του φυτού και διατάσσονται σε τρεις σειρές γύρω από τον βλαστό.

Τα άνθη είναι πολύ μικρά, ανεμόφιλα και χωρίς εμφανή πέταλα. Συνήθως συγκεντρώνονται σε σταχύδια, τα οποία σχηματίζουν στάχεις, κεφάλια, σκιάδια ή σύνθετες διακλαδισμένες ταξιανθίες. Το περιάνθιο μπορεί να απουσιάζει ή να αποτελείται από μικρές τρίχες ή λέπια.

Ο καρπός είναι μικρό, ξηρό και μονόσπερμο αχαίνιο. Στο γένος Carex ο καρπός περιβάλλεται από έναν εξειδικευμένο σακοειδή σχηματισμό, γνωστό ως utricle ή perigynium, ο οποίος αποτελεί σημαντικό χαρακτηριστικό για την αναγνώριση των ειδών.

Διαφορές από τα αγρωστώδη

Τα Cyperaceae συγχέονται συχνά με τα αγρωστώδη της οικογένειας Poaceae. Ένας χρήσιμος, αλλά όχι απόλυτος, μορφολογικός διαχωρισμός είναι ότι:

  • οι βλαστοί των Cyperaceae είναι συχνά συμπαγείς και τριγωνικοί,
  • τα φύλλα τους διατάσσονται συνήθως σε τρεις σειρές,
  • οι κολεοί των φύλλων είναι συχνά κλειστοί,
  • οι βλαστοί των περισσότερων αγρωστωδών είναι κυλινδρικοί και συνήθως κοίλοι μεταξύ των κόμβων,
  • τα φύλλα των αγρωστωδών διατάσσονται συνήθως σε δύο σειρές.

Για την ασφαλή αναγνώριση χρειάζεται εξέταση των σταχυδίων, των λεπύρων, των ανθέων, των καρπών και, ιδιαίτερα στο γένος Carex, των utricles.

Εξάπλωση και ενδιαιτήματα

Η οικογένεια Cyperaceae έχει παγκόσμια εξάπλωση. Η μεγαλύτερη ποικιλότητά της παρατηρείται συνήθως σε υγρά εδάφη και κοντά σε γλυκό ή υφάλμυρο νερό.

Στην Κύπρο τα μέλη της οικογένειας απαντούν σε:

  • όχθες ποταμών, ρυακιών και χειμάρρων,
  • πηγές, υγρά λιβάδια και ελώδεις θέσεις,
  • παρυφές φραγμάτων και λιμνών,
  • αρδευτικά κανάλια και τάφρους,
  • αμμώδεις και λασπώδεις ακτές,
  • αλυκές και υφάλμυρους υγροτόπους,
  • εποχικά κατακλυζόμενες κοιλότητες,
  • υγρά ορεινά λιβάδια και δασικά ανοίγματα,
  • καλλιεργημένες και διαταραγμένες υγρές θέσεις.

Ορισμένα είδη είναι αυστηρά συνδεδεμένα με μόνιμα υγρές περιοχές, ενώ άλλα μπορούν να επιβιώσουν σε θέσεις που ξηραίνονται κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.

Τα ιθαγενή μη ενδημικά taxa

Bolboschoenus

  1. Bolboschoenus glaucus (Lam.) S. G. Sm. · Species
  2. Bolboschoenus maritimus (L.) Palla · Species

Carex

  1. Carex distans L. · Species
  2. Carex divisa Huds. · Species
  3. Carex egorovae A. Mol. & al. · Species
  4. Carex extensa Gooden. · Species
  5. Carex flacca subsp. serrulata (Biv.) Greuter · Subspecies
  6. Carex halleriana Asso · Species
  7. Carex hispida Willd. ex Schkuhr · Species
  8. Carex illegitima Ces. · Species
  9. Carex otrubae Podp. · Species
  10. Carex pendula Huds. · Species

Cladium

  1. Cladium mariscus (L.) Pohl · Species

Cyperus

  1. Cyperus capitatus Vand. · Species
  2. Cyperus flavidus Retz. · Species
  3. Cyperus fuscus L. · Species
  4. Cyperus glaber L. · Species
  5. Cyperus laevigatus subsp. distachyos (All.) Ball · Subspecies
  6. Cyperus longus L. subsp. longus · Subspecies
  7. Cyperus rotundus L. · Species

Eleocharis

  1. Eleocharis palustris (L.) Roem. & Schult. · Species
  2. Eleocharis vulgaris (Walters) Á. Löve & E. Löve · Species

Fimbristylis

  1. Fimbristylis turkestanica (Regel) B. Fedtsch. · Species

Fuirena

  1. Fuirena pubescens (Poir.) Kunth · Species

Isolepis

  1. Isolepis cernua (Vahl) Roem. & Schult. · Species
  2. Isolepis setacea (L.) R. Br. · Species

Schoenoplectus

  1. Schoenoplectus litoralis (Schrad.) Palla · Species
  2. Schoenoplectus tabernaemontani (C. C. Gmel.) Palla · Species

Schoenus

  1. Schoenus nigricans L. · Species

Scirpoides

  1. Scirpoides holoschoenus subsp. australis (L.) Soják · Subspecies

Τα ενδημικά είδη της Κύπρου

Η οικογένεια Cyperaceae περιλαμβάνει στον κατάλογο τρία ενδημικά είδη, των οποίων η φυσική παγκόσμια εξάπλωση περιορίζεται στην Κύπρο.

1575. Carex cyprica A. Mol. & al. · Species

Το Carex cyprica είναι ενδημικό είδος της Κύπρου. Ανήκει σε ταξινομικά δύσκολη ομάδα του γένους Carex και η ασφαλής αναγνώρισή του απαιτεί εξέταση ώριμων ταξιανθιών και καρπών.

Η Flora of Cyprus επισημαίνει ότι η ταξινομία της συγκεκριμένης ομάδας στην Κύπρο δεν έχει ακόμη επιλυθεί πλήρως. Παλαιότερες κυπριακές καταγραφές με διαφορετικές ονομασίες έχουν συνδεθεί ή επανεξεταστεί σε σχέση με το Carex cyprica.

1576. Carex troodi Turrill · Species

Το Carex troodi είναι ενδημικό είδος της Κύπρου, το όνομα του οποίου αναφέρεται στην οροσειρά του Τροόδους. Είναι πολυετές ποώδες φυτό υγρών ορεινών θέσεων.

Όπως και στα υπόλοιπα είδη του γένους Carex, η αναγνώρισή του βασίζεται στη μορφή των ταξιανθιών, των αρσενικών και θηλυκών σταχυδίων, των λεπύρων και των utricles.

1577. Cyperus cyprius Post · Species

Το Cyperus cyprius είναι ενδημικό είδος της Κύπρου και πολυετές γεώφυτο. Η Flora of Cyprus το κατατάσσει στην κατηγορία Εύτρωτο – Vulnerable (VU) με κριτήριο D2.

Η περιορισμένη εξάπλωση και ο μικρός αριθμός κατάλληλων υγρών ενδιαιτημάτων το καθιστούν ευάλωτο σε τοπικές αλλαγές. Η αποξήρανση, η άντληση νερού, οι επεμβάσεις στις πηγές και στα ρυάκια και η αλλοίωση των ορεινών υγρών θέσεων μπορούν να επηρεάσουν τους πληθυσμούς του.

Το ξενικό ή εγκλιματισμένο taxon

1781. Cyperus alternifolius subsp. flabelliformis Kük. · Subspecies

Το Cyperus alternifolius subsp. flabelliformis είναι ξενικό taxon της κυπριακής χλωρίδας. Καλλιεργείται ως καλλωπιστικό φυτό σε κήπους και γύρω από τεχνητές λίμνες, δεξαμενές και άλλες υγρές εγκαταστάσεις.

Μπορεί να διαφεύγει από καλλιέργεια και να εμφανίζεται σε αρδευτικά κανάλια, τάφρους, όχθες και άλλες μόνιμα ή εποχικά υγρές θέσεις.

Αναγνώριση των κυριότερων γενών

Το γένος Carex χαρακτηρίζεται από εξειδικευμένα μονογενή άνθη και από τον σακοειδή σχηματισμό που περιβάλλει τον καρπό. Η λεπτομερής μορφή των σταχυδίων και των utricles είναι απαραίτητη για τον προσδιορισμό των ειδών.

Τα είδη του γένους Cyperus έχουν συχνά ταξιανθίες που μοιάζουν με σκιάδια, με αρκετά φυλλόμορφα βράκτια στη βάση τους. Πολλά είναι φυτά υγρών ή διαταραγμένων εδαφών.

Τα Bolboschoenus, Schoenoplectus και Scirpoides είναι συνήθως εύρωστα πολυετή φυτά με ριζώματα, τα οποία απαντούν σε όχθες, έλη και άλλες υγρές θέσεις.

Τα είδη του γένους Eleocharis έχουν συνήθως μειωμένα φύλλα και ένα μοναδικό επάκριο σταχύδιο στην κορυφή κάθε βλαστού.

Το Cladium mariscus είναι εύρωστο πολυετές φυτό ελών και υγρών τόπων, με μακριά, στενά φύλλα που έχουν τραχιές και κοφτερές παρυφές.

Οικολογική σημασία

Τα Cyperaceae αποτελούν βασικά συστατικά πολλών υγροτοπικών οικοσυστημάτων. Οι πυκνές συστάδες τους προσφέρουν καταφύγιο, θέσεις αναπαραγωγής και τροφή σε έντομα, αράχνες, αμφίβια, ερπετά, πουλιά και μικρά θηλαστικά.

Τα ριζώματα και οι ρίζες συγκρατούν το έδαφος και τα ιζήματα, περιορίζοντας τη διάβρωση στις όχθες. Παράλληλα, η βλάστηση επιβραδύνει τη ροή του νερού και παγιδεύει αιωρούμενα σωματίδια.

Πολλά είδη συμβάλλουν στη συγκράτηση θρεπτικών ουσιών, στην αποθήκευση οργανικού άνθρακα και στη δημιουργία μικροενδιαιτημάτων μέσα στους υγροτόπους.

Οι καρποί και οι σπόροι τους αποτελούν τροφή για υδρόβια και παρυδάτια πουλιά, ενώ οι βλαστοί και τα φύλλα χρησιμοποιούνται από διάφορα ζώα για κάλυψη ή κατασκευή φωλιών.

Απειλές και προστασία

Οι σημαντικότερες απειλές για τα είδη της οικογένειας στην Κύπρο συνδέονται με την απώλεια και υποβάθμιση των υγροτόπων. Σε αυτές περιλαμβάνονται:

  • η αποξήρανση ελών και εποχικών υγρών θέσεων,
  • η υπεράντληση υπόγειων και επιφανειακών νερών,
  • η εκτροπή ή ο εγκιβωτισμός ρυακιών,
  • ο καθαρισμός της φυσικής παρόχθιας βλάστησης,
  • η ρύπανση και ο ευτροφισμός,
  • η παράκτια και οικιστική ανάπτυξη,
  • η καταστροφή μικρών πηγών και ορεινών υγρών θέσεων,
  • η εξάπλωση ανταγωνιστικών ξενικών φυτών.

Η προστασία τους απαιτεί διατήρηση της φυσικής υδρολογίας, αποφυγή καταστροφικών επεμβάσεων στις όχθες και στις πηγές και συστηματική παρακολούθηση των σπάνιων και ενδημικών πληθυσμών.

Ταξινόμηση

  • Βασίλειο: Plantae
  • Συνομοταξία: Streptophyta
  • Ομοταξία: Equisetopsida
  • Υφομοταξία: Magnoliidae
  • Τάξη: Poales
  • Οικογένεια: Cyperaceae
  • Γένη στην Κύπρο: 11
  • Taxa στην Κύπρο: 34
  • Ιθαγενή μη ενδημικά: 30
  • Ενδημικά της Κύπρου: 3
  • Ξενικά ή εγκλιματισμένα: 1
  • Υβρίδια: 0
  • Αβέβαιης κατάστασης: 0

Πηγές

Text by George Konstantinou

The Cyperaceae, commonly known as the sedge family, is a large family of monocotyledonous flowering plants belonging to the order Poales. It comprises mainly herbaceous plants of wet and aquatic habitats, generally known as sedges.

Many members of the family superficially resemble grasses of the Poaceae, but they differ in the morphology of their stems, leaves, flowers and fruits. Their stems are often solid and triangular in cross-section, while their leaves are usually arranged in three ranks.

According to the organized checklist of the Cypriot flora, Cyperaceae is represented in Cyprus by 11 genera and 34 taxa:

  • 30 native non-endemic taxa,
  • 3 endemic species of Cyprus,
  • 1 alien or naturalized taxon,
  • no hybrids,
  • no taxa of uncertain status.

The genera included in the checklist are Bolboschoenus, Carex, Cladium, Cyperus, Eleocharis, Fimbristylis, Fuirena, Isolepis, Schoenoplectus, Schoenus and Scirpoides.

Principal morphological characteristics

Most species of the family are annual or perennial herbs. Many perennial species possess underground rhizomes, stolons, tubers or swollen bases that allow them to survive adverse periods and spread vegetatively.

The stems are generally upright, solid and triangular, although in some genera they may be cylindrical, flattened or hollow. Their nodes are not usually as conspicuous as those of grasses.

The leaves are narrow and linear, with parallel venation and a closed or nearly closed basal sheath. They frequently arise from the base of the plant and are arranged in three ranks around the stem.

The flowers are very small, wind-pollinated and lack conspicuous petals. They are usually grouped into spikelets, which form spikes, heads, umbel-like clusters or complex branched inflorescences. The perianth may be absent or represented by small bristles or scales.

The fruit is a small, dry, one-seeded achene. In Carex, the fruit is enclosed within a specialized sac-like structure known as a utricle or perigynium, which is an important feature in species identification.

Differences from grasses

Cyperaceae are frequently confused with grasses of the Poaceae. A useful, although not absolute, morphological distinction is that:

  • Cyperaceae stems are frequently solid and triangular,
  • their leaves are usually arranged in three ranks,
  • their leaf sheaths are often closed,
  • the stems of most grasses are cylindrical and usually hollow between the nodes,
  • grass leaves are generally arranged in two ranks.

Reliable identification requires the examination of spikelets, glumes, flowers and fruits and, particularly in Carex, the utricles.

Distribution and habitats

The Cyperaceae has a worldwide distribution. Its greatest diversity is generally associated with wet soils and areas close to fresh or brackish water.

In Cyprus, members of the family occur along:

  • rivers, streams and seasonal watercourses,
  • springs, wet meadows and marshes,
  • the margins of reservoirs and lakes,
  • irrigation channels and ditches,
  • sandy and muddy shores,
  • salt marshes and brackish wetlands,
  • seasonally flooded depressions,
  • wet mountain meadows and woodland openings,
  • cultivated and disturbed wet ground.

Some species are strictly associated with permanently wet areas, while others can survive in sites that dry out during summer.

Native non-endemic taxa

Bolboschoenus

  1. Bolboschoenus glaucus (Lam.) S. G. Sm. · Species
  2. Bolboschoenus maritimus (L.) Palla · Species

Carex

  1. Carex distans L. · Species
  2. Carex divisa Huds. · Species
  3. Carex egorovae A. Mol. & al. · Species
  4. Carex extensa Gooden. · Species
  5. Carex flacca subsp. serrulata (Biv.) Greuter · Subspecies
  6. Carex halleriana Asso · Species
  7. Carex hispida Willd. ex Schkuhr · Species
  8. Carex illegitima Ces. · Species
  9. Carex otrubae Podp. · Species
  10. Carex pendula Huds. · Species

Cladium

  1. Cladium mariscus (L.) Pohl · Species

Cyperus

  1. Cyperus capitatus Vand. · Species
  2. Cyperus flavidus Retz. · Species
  3. Cyperus fuscus L. · Species
  4. Cyperus glaber L. · Species
  5. Cyperus laevigatus subsp. distachyos (All.) Ball · Subspecies
  6. Cyperus longus L. subsp. longus · Subspecies
  7. Cyperus rotundus L. · Species

Eleocharis

  1. Eleocharis palustris (L.) Roem. & Schult. · Species
  2. Eleocharis vulgaris (Walters) Á. Löve & E. Löve · Species

Fimbristylis

  1. Fimbristylis turkestanica (Regel) B. Fedtsch. · Species

Fuirena

  1. Fuirena pubescens (Poir.) Kunth · Species

Isolepis

  1. Isolepis cernua (Vahl) Roem. & Schult. · Species
  2. Isolepis setacea (L.) R. Br. · Species

Schoenoplectus

  1. Schoenoplectus litoralis (Schrad.) Palla · Species
  2. Schoenoplectus tabernaemontani (C. C. Gmel.) Palla · Species

Schoenus

  1. Schoenus nigricans L. · Species

Scirpoides

  1. Scirpoides holoschoenus subsp. australis (L.) Soják · Subspecies

Endemic species of Cyprus

The Cyperaceae includes three endemic species in the checklist whose entire natural global distribution is restricted to Cyprus.

1575. Carex cyprica A. Mol. & al. · Species

Carex cyprica is endemic to Cyprus. It belongs to a taxonomically difficult group of Carex, and reliable identification requires the examination of mature inflorescences and fruits.

Flora of Cyprus notes that the taxonomy of this group in Cyprus has not yet been fully resolved. Earlier Cypriot records published under different names have been associated with or reassessed in relation to Carex cyprica.

1576. Carex troodi Turrill · Species

Carex troodi is endemic to Cyprus, and its name refers to the Troodos mountain range. It is a perennial herb of wet mountain habitats.

As in other species of Carex, its identification is based on the morphology of the inflorescences, male and female spikes, glumes and utricles.

1577. Cyperus cyprius Post · Species

Cyperus cyprius is endemic to Cyprus and is a perennial geophyte. Flora of Cyprus classifies it as Vulnerable (VU) under criterion D2.

Its restricted distribution and the small number of suitable wet habitats make it vulnerable to local changes. Drainage, water abstraction, alterations to springs and streams and the degradation of wet mountain sites may affect its populations.

Alien or naturalized taxon

1781. Cyperus alternifolius subsp. flabelliformis Kük. · Subspecies

Cyperus alternifolius subsp. flabelliformis is an alien taxon of the Cypriot flora. It is cultivated as an ornamental plant in gardens and around artificial ponds, reservoirs and other wet installations.

It may escape from cultivation and appear in irrigation channels, ditches, along banks and in other permanently or seasonally wet sites.

Identification of the principal genera

The genus Carex is characterized by specialized unisexual flowers and by the sac-like structure surrounding the fruit. The detailed morphology of its spikes and utricles is essential for species identification.

Species of Cyperus often possess umbel-like inflorescences with several leaf-like bracts at their bases. Many are plants of wet or disturbed soils.

Bolboschoenus, Schoenoplectus and Scirpoides are generally robust rhizomatous perennials occurring along banks, in marshes and in other wet habitats.

Species of Eleocharis usually possess reduced leaves and a single terminal spikelet at the top of each stem.

Cladium mariscus is a robust perennial of marshes and wetlands, with long, narrow leaves bearing rough, sharp margins.

Ecological importance

Cyperaceae are fundamental components of many wetland ecosystems. Their dense stands provide shelter, breeding sites and food for insects, spiders, amphibians, reptiles, birds and small mammals.

Their rhizomes and roots bind soil and sediment, reducing erosion along banks. The vegetation also slows water movement and traps suspended particles.

Many species contribute to nutrient retention, organic-carbon storage and the creation of microhabitats within wetlands.

Their fruits and seeds provide food for aquatic and wading birds, while their stems and leaves are used by various animals for cover or nest construction.

Threats and protection

The main threats to members of the family in Cyprus are associated with the loss and degradation of wetlands. These include:

  • drainage of marshes and seasonal wetlands,
  • excessive abstraction of groundwater and surface water,
  • diversion or channelization of streams,
  • clearance of natural riparian vegetation,
  • pollution and eutrophication,
  • coastal and urban development,
  • destruction of small springs and wet mountain sites,
  • spread of competitive alien plants.

Their protection requires the maintenance of natural hydrological conditions, the avoidance of destructive interventions along banks and springs and the systematic monitoring of rare and endemic populations.

Classification

  • Kingdom: Plantae
  • Phylum: Streptophyta
  • Class: Equisetopsida
  • Subclass: Magnoliidae
  • Order: Poales
  • Family: Cyperaceae
  • Genera in Cyprus: 11
  • Taxa in Cyprus: 34
  • Native non-endemic taxa: 30
  • Endemic taxa: 3
  • Alien or naturalized taxa: 1
  • Hybrids: 0
  • Taxa of uncertain status: 0

Sources

Αναρτήθηκε από στις
Ετικέτες ,

No comments:

Post a Comment

Subscribe to: Post Comments (Atom)