See also
All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
ΧΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ - Οργανωμένος δυναμικός κατάλογος 2.071 taxa - FLORA OF CYPRUS - Organized Dynamic Checklist 2.071 taxa · classified by status, family and genus
Below in English
Κείμενο George Konstantinou
Η οικογένεια Cystopteridaceae είναι οικογένεια φτερών που ανήκει στην τάξη Polypodiales. Τα μέλη της είναι πολυετή, άσπερμα αγγειόφυτα, τα οποία δεν σχηματίζουν άνθη, καρπούς ή σπόρους, αλλά αναπαράγονται με σπόρια.
Πρόκειται κυρίως για μικρές ή μεσαίου μεγέθους φτέρες, οι οποίες αναπτύσσονται σε σκιερές και σχετικά υγρές θέσεις, όπως σχισμές βράχων, σκιερές πλαγιές, βάσεις ορθοπλαγιών και υγρά ορεινά ενδιαιτήματα.
Σύμφωνα με τον οργανωμένο κατάλογο της κυπριακής χλωρίδας, η οικογένεια Cystopteridaceae αντιπροσωπεύεται στην Κύπρο από 1 γένος και 1 taxon:
- 1 ιθαγενές μη ενδημικό είδος,
- κανένα ενδημικό taxon,
- κανένα ξενικό taxon,
- κανένα υβρίδιο,
- κανένα taxon αβέβαιης κατάστασης.
Το μοναδικό γένος της οικογένειας που περιλαμβάνεται στον κατάλογο είναι το Cystopteris.
Ταξινομική σημείωση
Η ταξινομική τοποθέτηση του γένους Cystopteris διαφέρει ανάμεσα στα σύγχρονα ταξινομικά συστήματα.
Ο οργανωμένος κατάλογος της κυπριακής χλωρίδας και η Flora of Cyprus το τοποθετούν στην οικογένεια Cystopteridaceae. Το Plants of the World Online, σύμφωνα με το ταξινομικό σύστημα που χρησιμοποιεί σήμερα, το εντάσσει στην ευρύτερα οριοθετημένη οικογένεια Aspleniaceae.
Στο παρόν άρθρο ακολουθείται η ταξινόμηση του οργανωμένου καταλόγου της κυπριακής χλωρίδας και, επομένως, το είδος παρουσιάζεται στην οικογένεια Cystopteridaceae.
Βασικά μορφολογικά χαρακτηριστικά
Τα μέλη της οικογένειας είναι πολυετείς φτέρες με βραχύ ή έρπον υπόγειο ρίζωμα. Από το ρίζωμα αναπτύσσονται δεσμίδες φύλλων, τα οποία στις φτέρες ονομάζονται συνήθως φύλλα ή φρόντες.
Οι φρόντες αποτελούνται από έναν μίσχο και ένα λεπτό, συνήθως πτερωτά διαιρεμένο έλασμα. Η διαίρεση μπορεί να είναι απλή ή πολλαπλή, δημιουργώντας πολυάριθμα μικρά τμήματα.
Οι νεαροί φρόντες εμφανίζονται περιελιγμένοι και ξετυλίγονται σταδιακά καθώς αναπτύσσονται. Πρόκειται για χαρακτηριστικό τρόπο ανάπτυξης πολλών φτερών.
Στην κάτω επιφάνεια των ώριμων φύλλων σχηματίζονται ομάδες σποριαγγείων, γνωστές ως σωροί. Μέσα στα σποριάγγεια παράγονται τα σπόρια. Οι σωροί προστατεύονται αρχικά από ένα μικρό, λεπτό κάλυμμα που ονομάζεται ινδούσιο.
Στα είδη του γένους Cystopteris, το ινδούσιο είναι συνήθως λεπτό και εύθραυστο. Καθώς ωριμάζουν τα σποριάγγεια, το ινδούσιο συρρικνώνεται ή απομακρύνεται και απελευθερώνονται τα σπόρια.
Αναπαραγωγή και κύκλος ζωής
Το Cystopteris fragilis δεν παράγει άνθη και σπόρους. Τα σπόρια του μεταφέρονται κυρίως με τον άνεμο και, όταν βρεθούν σε κατάλληλη υγρή επιφάνεια, μπορούν να βλαστήσουν.
Από το σπόριο αναπτύσσεται ένα μικρό, πράσινο και συνήθως καρδιόσχημο γαμετόφυτο, γνωστό ως πρόθαλλο. Πάνω σε αυτό σχηματίζονται τα αρσενικά και θηλυκά αναπαραγωγικά όργανα.
Η παρουσία νερού είναι απαραίτητη για τη γονιμοποίηση, επειδή τα αρσενικά αναπαραγωγικά κύτταρα πρέπει να κινηθούν μέσα σε λεπτό στρώμα νερού για να φτάσουν στο ωάριο. Μετά τη γονιμοποίηση αναπτύσσεται το νέο σπορόφυτο, δηλαδή η φτέρη που είναι ορατή στο φυσικό περιβάλλον.
Εξάπλωση και ενδιαιτήματα
Τα μέλη της οικογένειας απαντούν κυρίως σε εύκρατες και ορεινές περιοχές του κόσμου. Προτιμούν δροσερά, σκιερά και σχετικά υγρά μικροενδιαιτήματα.
Το Cystopteris fragilis έχει εξαιρετικά ευρεία παγκόσμια εξάπλωση. Απαντά σε μεγάλο μέρος του Βόρειου Ημισφαιρίου και επεκτείνεται σε περιοχές της Αφρικής, της τροπικής Αμερικής και της νοτιοανατολικής Αυστραλίας.
Στην Κύπρο αποτελεί φυτό κυρίως ορεινών και δροσερών θέσεων. Η παρουσία του συνδέεται με σκιερές σχισμές βράχων, υγρές ορθοπλαγιές, πετρώδεις πλαγιές, τοίχους και άλλες προστατευμένες θέσεις όπου διατηρείται αρκετή υγρασία.
Το ιθαγενές μη ενδημικό είδος
606. Cystopteris fragilis (L.) Bernh. · Species
Το Cystopteris fragilis είναι ιθαγενές μη ενδημικό είδος της Κύπρου. Είναι γνωστό στα αγγλικά ως brittle bladder-fern ή fragile fern.
Είναι μικρή έως μεσαίου μεγέθους, πολυετής φτέρη με βραχύ ρίζωμα. Οι φρόντες σχηματίζουν χαλαρές ή πυκνότερες δεσμίδες και εμφανίζονται συνήθως κατά την υγρή περίοδο.
Ο μίσχος είναι λεπτός, εύκαμπτος και συχνά μικρότερος από το έλασμα. Το έλασμα είναι επιμήκες έως λογχοειδές, λεπτό και εύθραυστο, συνήθως διπλά ή τριπλά πτερωτά διαιρεμένο. Τα μικρότερα τμήματα έχουν οδοντωτές ή βαθιά λοβωμένες παρυφές.
Οι σωροί σχηματίζονται στην κάτω επιφάνεια των φύλλων. Είναι συνήθως στρογγυλοί και αρχικά καλύπτονται από ένα λεπτό ινδούσιο. Όταν τα σποριάγγεια ωριμάσουν, αποκτούν καστανό χρώμα και απελευθερώνουν τα πολυάριθμα μικροσκοπικά σπόρια.
Το είδος μπορεί να παρουσιάζει σημαντική μορφολογική ποικιλότητα. Το μέγεθος και ο βαθμός διαίρεσης των φύλλων επηρεάζονται από την υγρασία, τη σκίαση, το υπόστρωμα, το υψόμετρο και τις γενικότερες συνθήκες ανάπτυξης.
Η Flora of Cyprus το καταγράφει ως ιθαγενές, μη ενδημικό γεώφυτο. Υπάρχουν κυπριακές καταγραφές του από την οροσειρά του Τροόδους, όπου βρίσκει κατάλληλα δροσερά και υγρά μικροενδιαιτήματα.
Αναγνώριση
Για την αναγνώριση του Cystopteris fragilis εξετάζονται:
- το γενικό σχήμα του φύλλου,
- το μήκος και το χρώμα του μίσχου,
- ο βαθμός διαίρεσης του ελάσματος,
- το σχήμα των πτερυγίων και των μικρότερων τμημάτων,
- η μορφή των παρυφών τους,
- η θέση και η διάταξη των σωρών,
- το σχήμα και η υφή του ινδουσίου,
- η παρουσία λεπιών στο ρίζωμα και στη βάση του μίσχου.
Τα νεαρά ή άγονα φύλλα μπορεί να είναι δύσκολο να προσδιοριστούν με ασφάλεια. Για αξιόπιστη αναγνώριση είναι προτιμότερο να εξετάζονται ώριμες, σποριοφόρες φρόντες.
Οικολογική σημασία
Το Cystopteris fragilis αποτελεί μέρος της εξειδικευμένης χλωρίδας των σκιερών βράχων και των υγρών ορεινών μικροενδιαιτημάτων.
Οι συστάδες του προσφέρουν κάλυψη σε μικρά ασπόνδυλα και συμβάλλουν στη διατήρηση της υγρασίας μέσα στις σχισμές των βράχων. Τα νεκρά φύλλα προσθέτουν μικρές ποσότητες οργανικής ύλης σε θέσεις όπου η ανάπτυξη εδάφους είναι περιορισμένη.
Η παρουσία του μπορεί να αποτελεί ένδειξη τοπικών συνθηκών με αρκετή σκίαση, δροσιά και υγρασία.
Απειλές και προστασία
Οι κυπριακοί πληθυσμοί μπορεί να επηρεαστούν από οποιαδήποτε επέμβαση μεταβάλλει τα δροσερά και υγρά μικροενδιαιτήματα στα οποία αναπτύσσεται το είδος.
Πιθανές τοπικές απειλές περιλαμβάνουν:
- την καταστροφή ή τον καθαρισμό βραχωδών πρανών,
- τη διεύρυνση δρόμων και μονοπατιών,
- τις επεμβάσεις σε πηγές και υγρά βράχια,
- τη μείωση της σκίασης μετά από αποψίλωση,
- τις δασικές πυρκαγιές,
- την παρατεταμένη ξηρασία,
- τη συλλογή φυτών από μικρούς πληθυσμούς.
Η προστασία του εξαρτάται κυρίως από τη διατήρηση των σκιερών βραχωδών θέσεων και του τοπικού καθεστώτος υγρασίας. Τα φυτά δεν πρέπει να απομακρύνονται από τις φυσικές τους θέσεις.
Ταξινόμηση
- Βασίλειο: Plantae
- Συνομοταξία: Streptophyta
- Ομοταξία: Equisetopsida
- Υφομοταξία: Polypodiinae
- Τάξη: Polypodiales
- Οικογένεια στον κυπριακό κατάλογο: Cystopteridaceae
- Γένος στην Κύπρο: 1
- Taxa στην Κύπρο: 1
- Ιθαγενή μη ενδημικά: 1
- Ενδημικά της Κύπρου: 0
- Ξενικά ή εγκλιματισμένα: 0
- Υβρίδια: 0
- Αβέβαιης κατάστασης: 0
Πηγές
- ΧΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ – Οργανωμένος δυναμικός κατάλογος 2.071 taxa
- Flora of Cyprus – Cystopteridaceae
- Flora of Cyprus – Cystopteris fragilis
- Plants of the World Online – Cystopteris fragilis
Text by George Konstantinou
The Cystopteridaceae is a family of ferns belonging to the order Polypodiales. Its members are perennial, seedless vascular plants that do not produce flowers, fruits or seeds but reproduce by spores.
They are mainly small or medium-sized ferns growing in shaded and relatively moist places, including rock crevices, shaded slopes, the bases of cliffs and moist mountain habitats.
According to the organized checklist of the Cypriot flora, Cystopteridaceae is represented in Cyprus by 1 genus and 1 taxon:
- 1 native non-endemic species,
- no endemic taxa,
- no alien taxa,
- no hybrids,
- no taxa of uncertain status.
The only genus of the family included in the checklist is Cystopteris.
Taxonomic note
The taxonomic placement of Cystopteris differs among modern classification systems.
The organized checklist of the Cypriot flora and Flora of Cyprus place it in the family Cystopteridaceae. Plants of the World Online, according to the taxonomic system it currently follows, includes it within a more broadly defined Aspleniaceae.
This article follows the classification adopted by the organized checklist of the Cypriot flora. The species is therefore presented under Cystopteridaceae.
Principal morphological characteristics
Members of the family are perennial ferns with short or creeping underground rhizomes. Clusters of leaves, generally known as fronds, arise from the rhizome.
Each frond consists of a stalk and a delicate, usually pinnately divided blade. The blade may be divided once or several times, producing numerous small segments.
Young fronds emerge tightly coiled and gradually unfold as they develop. This is a characteristic growth pattern of many ferns.
Groups of sporangia, known as sori, develop on the lower surface of mature fronds. Spores are produced inside the sporangia. The sori are initially protected by a small, delicate covering known as an indusium.
In Cystopteris, the indusium is generally thin and fragile. As the sporangia mature, it shrivels or moves aside, allowing the spores to be released.
Reproduction and life cycle
Cystopteris fragilis does not produce flowers or seeds. Its spores are transported mainly by wind and may germinate when they reach a suitable moist surface.
The spore develops into a small, green and generally heart-shaped gametophyte known as a prothallus. The male and female reproductive organs are formed on this structure.
Water is required for fertilization because the male reproductive cells must move through a thin film of water to reach the egg. Following fertilization, a new sporophyte develops—the fern visible in the natural environment.
Distribution and habitats
Members of the family occur mainly in temperate and mountainous regions of the world. They prefer cool, shaded and relatively moist microhabitats.
Cystopteris fragilis has an exceptionally wide global distribution. It occurs throughout much of the Northern Hemisphere and extends into parts of Africa, tropical America and southeastern Australia.
In Cyprus, it is mainly a plant of cool mountain sites. Its occurrence is associated with shaded rock crevices, moist cliffs, rocky slopes, walls and other sheltered places where sufficient moisture is retained.
The native non-endemic species
606. Cystopteris fragilis (L.) Bernh. · Species
Cystopteris fragilis is a native non-endemic species of Cyprus. It is commonly known as brittle bladder-fern or fragile fern.
It is a small to medium-sized perennial fern with a short rhizome. Its fronds form loose or denser clusters and generally emerge during the wet season.
The stalk is slender and flexible and is often shorter than the blade. The blade is elongated to lance-shaped, delicate and fragile, usually divided two or three times. Its smaller segments have toothed or deeply lobed margins.
The sori develop on the lower surface of the fronds. They are generally rounded and initially covered by a delicate indusium. When the sporangia mature, they turn brown and release numerous microscopic spores.
The species may display considerable morphological variation. The size and degree of division of its fronds are influenced by moisture, shade, substrate, elevation and general growing conditions.
Flora of Cyprus records it as an indigenous, non-endemic geophyte. Cypriot records are known from the Troodos mountain range, where suitable cool and moist microhabitats occur.
Identification
Identification of Cystopteris fragilis involves examining:
- the overall shape of the frond,
- the length and colour of the stalk,
- the degree of division of the blade,
- the shape of the pinnae and smaller segments,
- the form of their margins,
- the position and arrangement of the sori,
- the shape and texture of the indusium,
- the presence of scales on the rhizome and at the base of the stalk.
Young or sterile fronds may be difficult to identify reliably. Mature, spore-bearing fronds are preferable for accurate identification.
Ecological importance
Cystopteris fragilis forms part of the specialized flora of shaded rocks and moist mountain microhabitats.
Its stands provide cover for small invertebrates and help retain moisture within rock crevices. Dead fronds contribute small quantities of organic matter to places where soil formation is limited.
Its presence may indicate local conditions with sufficient shade, coolness and moisture.
Threats and protection
Cypriot populations may be affected by any intervention that alters the cool and moist microhabitats in which the species grows.
Potential local threats include:
- destruction or clearance of rocky slopes,
- widening of roads and paths,
- alterations to springs and wet rocks,
- loss of shade following vegetation clearance,
- forest fires,
- prolonged drought,
- collection of plants from small populations.
Its protection depends mainly on conserving shaded rocky sites and their local moisture conditions. Plants should not be removed from their natural habitats.
Classification
- Kingdom: Plantae
- Phylum: Streptophyta
- Class: Equisetopsida
- Subclass: Polypodiinae
- Order: Polypodiales
- Family in the Cypriot checklist: Cystopteridaceae
- Genus in Cyprus: 1
- Taxa in Cyprus: 1
- Native non-endemic taxa: 1
- Endemic taxa: 0
- Alien or naturalized taxa: 0
- Hybrids: 0
- Taxa of uncertain status: 0
No comments:
Post a Comment