Translate

Monday, 24 August 2026

Οικογένεια Iridaceae στην Κύπρο – Iridaceae Family in Cyprus

 See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο


ΧΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ - Οργανωμένος δυναμικός κατάλογος 2.071 taxa - FLORA OF CYPRUS - Organized Dynamic Checklist 2.071 taxa · classified by status, family and genus

Below in English

Κείμενο George Konstantinou

Η οικογένεια Iridaceae, γνωστή ως οικογένεια της ίριδας, είναι οικογένεια μονοκοτυλήδονων ανθοφόρων φυτών που ανήκει στην τάξη Asparagales. Περιλαμβάνει κυρίως πολυετείς πόες με υπόγεια αποθηκευτικά όργανα, όπως ριζώματα, κορμούς ή βολβούς.

Σύμφωνα με τον οργανωμένο κατάλογο της κυπριακής χλωρίδας, η οικογένεια Iridaceae αντιπροσωπεύεται στην Κύπρο από 5 γένη και 11 taxa. Από αυτά, 5 είναι ιθαγενή μη ενδημικά, 4 είναι ενδημικά της Κύπρου και 2 είναι ξενικά ή εγκλιματισμένα. Δεν καταγράφονται υβρίδια ή taxa αβέβαιου καθεστώτος.

Μορφολογία

Τα μέλη της οικογένειας είναι συνήθως γεώφυτα, τα οποία επιβιώνουν κατά τη δυσμενή περίοδο μέσω υπόγειων κορμών, ριζωμάτων ή βολβών. Τα φύλλα είναι απλά, ακέραια, συνήθως στενά, γραμμοειδή ή ξιφοειδή και συχνά αναπτύσσονται κοντά στη βάση του φυτού.

Τα άνθη μπορεί να είναι μεμονωμένα ή να σχηματίζουν ταξιανθίες. Είναι συνήθως εντυπωσιακά, ερμαφρόδιτα και αποτελούνται από έξι πεταλοειδή τμήματα του περιάνθιου, διατεταγμένα σε δύο κύκλους. Διαθέτουν τρεις στήμονες και υποφυή ωοθήκη, η οποία συνήθως αποτελείται από τρεις χώρους. Ο καρπός είναι κατά κανόνα κάψα που περιέχει πολυάριθμα σπέρματα.

Εξάπλωση και βιότοποι στην Κύπρο

Τα είδη της οικογένειας Iridaceae απαντούν σε ποικιλία βιοτόπων της Κύπρου, από φρύγανα, θαμνώνες, λιβάδια και καλλιεργημένες ή διαταραγμένες εκτάσεις μέχρι πετρώδεις πλαγιές, ανοίγματα δασών και ορεινές περιοχές.

Τα είδη του γένους Crocus είναι χαρακτηριστικά εποχικά γεώφυτα και τα ενδημικά είδη συνδέονται κυρίως με ορεινά ή ημιορεινά ενδιαιτήματα. Τα είδη των γενών Gladiolus, Moraea και Romulea απαντούν κυρίως σε ανοικτές, ηλιόλουστες θέσεις. Τα δύο ξενικά είδη του γένους Iris συνδέονται με την καλλιέργεια και μπορούν να επιβιώνουν ή να εξαπλώνονται κοντά σε κατοικημένες περιοχές, κήπους, δρόμους και παλαιούς οικισμούς.

Ιθαγενή μη ενδημικά taxa

Gladiolus

  1. Gladiolus italicus Mill. · Species

Moraea

  1. Moraea sisyrinchium (L.) Ker Gawl. · Species

Romulea

  1. Romulea columnae Sebast. & Mauri subsp. columnae · Subspecies
  2. Romulea ramiflora Ten. subsp. ramiflora · Subspecies
  3. Romulea tempskyana Freyn · Species

Ενδημικά taxa της Κύπρου

Crocus

  1. Crocus cyprius Boiss. & Kotschy · Species
  2. Crocus hartmannianus Holmboe · Species
  3. Crocus veneris Tapp. ex Poech · Species

Gladiolus

  1. Gladiolus triphyllus (Sm.) Ker-Gawl. · Species

Ξενικά ή εγκλιματισμένα taxa

Iris

  1. Iris florentina L. · Species
  2. Iris germanica L. · Species

Οικολογική σημασία

Τα φυτά της οικογένειας Iridaceae αποτελούν σημαντικό μέρος της εποχικής χλωρίδας της Κύπρου. Πολλά ανθίζουν το φθινόπωρο, τον χειμώνα ή νωρίς την άνοιξη, αξιοποιώντας την περίοδο κατά την οποία υπάρχει διαθέσιμη υγρασία στο έδαφος.

Τα άνθη τους προσφέρουν γύρη και νέκταρ σε διάφορα έντομα. Τα γεώφυτα συμβάλλουν επίσης στη φυτική ποικιλότητα λιβαδιών, θαμνώνων, δασικών ανοιγμάτων και βραχωδών οικοτόπων. Ιδιαίτερη σημασία έχουν τα τέσσερα ενδημικά taxa, επειδή η φυσική τους εξάπλωση περιορίζεται στην Κύπρο.

Απειλές και προστασία

Οι κυριότερες πιθανές πιέσεις για τα είδη της οικογένειας είναι η καταστροφή ή αλλοίωση των φυσικών ενδιαιτημάτων, η οικιστική και τουριστική ανάπτυξη, τα έργα οδοποιίας, οι αλλαγές στις γεωργικές πρακτικές, η υπερβόσκηση, οι πυρκαγιές και η παράνομη συλλογή εντυπωσιακών ανθοφόρων φυτών ή των υπόγειων οργάνων τους.

Για τα ενδημικά και τοπικά περιορισμένα είδη είναι ιδιαίτερα σημαντική η διατήρηση των φυσικών πληθυσμών και των ενδιαιτημάτων τους. Η φωτογράφιση των φυτών χωρίς εκρίζωση ή συλλογή αποτελεί τον κατάλληλο τρόπο παρατήρησής τους στη φύση.

Συστηματική κατάταξη

  • Βασίλειο: Plantae
  • Κλάδος: Αγγειόσπερμα – Angiosperms
  • Κλάδος: Μονοκοτυλήδονα – Monocots
  • Τάξη: Asparagales
  • Οικογένεια: Iridaceae

Πηγές

Text by George Konstantinou

The family Iridaceae, commonly known as the iris family, is a family of monocotyledonous flowering plants belonging to the order Asparagales. It consists mainly of perennial herbs with underground storage organs, such as rhizomes, corms or bulbs.

According to the organized checklist of the Cypriot flora, Iridaceae is represented in Cyprus by 5 genera and 11 taxa. Of these, 5 are native non-endemic, 4 are endemic to Cyprus and 2 are alien or naturalized. No hybrids or taxa of uncertain status are recorded.

Morphology

Members of the family are usually geophytes that survive the unfavourable season through underground corms, rhizomes or bulbs. Their leaves are simple and entire, generally narrow, linear or sword-shaped, and frequently develop near the base of the plant.

The flowers may be solitary or arranged in inflorescences. They are usually conspicuous and bisexual and consist of six petaloid perianth segments arranged in two whorls. They possess three stamens and an inferior ovary, which is generally divided into three chambers. The fruit is usually a capsule containing numerous seeds.

Distribution and habitats in Cyprus

Species of Iridaceae occur in a variety of habitats in Cyprus, ranging from phrygana, scrubland, grassland and cultivated or disturbed ground to rocky slopes, woodland clearings and mountainous areas.

Species of Crocus are characteristic seasonal geophytes, and the endemic species are associated mainly with montane or submontane habitats. Species of Gladiolus, Moraea and Romulea occur primarily in open, sunny places. The two alien species of Iris are associated with cultivation and may survive or spread near inhabited areas, gardens, roads and old settlements.

Native non-endemic taxa

Gladiolus

  1. Gladiolus italicus Mill. · Species

Moraea

  1. Moraea sisyrinchium (L.) Ker Gawl. · Species

Romulea

  1. Romulea columnae Sebast. & Mauri subsp. columnae · Subspecies
  2. Romulea ramiflora Ten. subsp. ramiflora · Subspecies
  3. Romulea tempskyana Freyn · Species

Endemic taxa of Cyprus

Crocus

  1. Crocus cyprius Boiss. & Kotschy · Species
  2. Crocus hartmannianus Holmboe · Species
  3. Crocus veneris Tapp. ex Poech · Species

Gladiolus

  1. Gladiolus triphyllus (Sm.) Ker-Gawl. · Species

Alien or naturalized taxa

Iris

  1. Iris florentina L. · Species
  2. Iris germanica L. · Species

Ecological importance

Plants of the Iridaceae constitute an important component of the seasonal flora of Cyprus. Many flower during autumn, winter or early spring, taking advantage of the period when moisture is available in the soil.

Their flowers provide pollen and nectar for various insects. These geophytes also contribute to the plant diversity of grasslands, scrublands, woodland clearings and rocky habitats. The four endemic taxa are of particular importance because their natural distribution is restricted to Cyprus.

Threats and protection

The main potential pressures affecting members of the family include the destruction or alteration of natural habitats, residential and tourist development, road construction, changes in agricultural practices, overgrazing, fires and the illegal collection of conspicuous flowering plants or their underground organs.

The conservation of natural populations and their habitats is especially important for endemic and locally restricted species. Photographing the plants without uprooting or collecting them is the appropriate way to observe them in the wild.

Classification

  • Kingdom: Plantae
  • Clade: Angiosperms
  • Clade: Monocots
  • Order: Asparagales
  • Family: Iridaceae

Sources

Αναρτήθηκε από στις
Ετικέτες ,

No comments:

Post a Comment

Subscribe to: Post Comments (Atom)