Translate

Monday, 24 August 2026

Οικογένεια Oxalidaceae στην Κύπρο – Oxalidaceae Family in Cyprus

 See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο


ΧΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ - Οργανωμένος δυναμικός κατάλογος 2.071 taxa - FLORA OF CYPRUS - Organized Dynamic Checklist 2.071 taxa · classified by status, family and genus

Below in English

Κείμενο George Konstantinou

Η οικογένεια Oxalidaceae, γνωστή στα αγγλικά ως wood-sorrel family, ανήκει στην τάξη Oxalidales. Περιλαμβάνει μονοετείς ή πολυετείς πόες, γεώφυτα, θάμνους και μικρά δέντρα.

Το Plants of the World Online αναγνωρίζει σήμερα 5 γένη στην οικογένεια: Averrhoa, Biophytum, Dapania, Oxalis και Sarcotheca. Συνολικά, η οικογένεια περιλαμβάνει περίπου 900 είδη παγκοσμίως, τα περισσότερα από τα οποία ανήκουν στο μεγάλο γένος Oxalis.

Σύμφωνα με τον οργανωμένο κατάλογο της κυπριακής χλωρίδας, η Oxalidaceae αντιπροσωπεύεται στην Κύπρο από 1 γένος και 3 taxa. Το 1 taxon είναι ιθαγενές μη ενδημικό και τα 2 taxa είναι ξενικά ή εγκλιματισμένα. Δεν καταγράφονται ενδημικά taxa, υβρίδια ή taxa αβέβαιης κατάστασης.

Μορφολογία

Τα μέλη της οικογένειας παρουσιάζουν σημαντική ποικιλία στη μορφή και στον τρόπο ανάπτυξης. Τα κυπριακά είδη είναι μικρές ποώδεις ξινήθρες, ετήσιες ή πολυετείς, οι οποίες αναπτύσσονται έρπουσες πάνω στο έδαφος ή από υπόγειους βολβούς.

Τα φύλλα είναι εναλλασσόμενα και συνήθως σύνθετα. Στα κυπριακά είδη του γένους Oxalis αποτελούνται από τρία φυλλάρια, τα οποία είναι συχνά καρδιόσχημα ή αντίστροφα τριγωνικά. Η μορφή τους θυμίζει τριφύλλι, αλλά οι ξινήθρες δεν ανήκουν στην οικογένεια των ψυχανθών.

Τα φύλλα παρουσιάζουν χαρακτηριστικές κινήσεις. Μπορεί να διπλώνουν κατά τη νύχτα, σε συννεφιασμένο καιρό, σε έντονο ηλιακό φως ή μετά από μηχανικό ερέθισμα. Οι κινήσεις αυτές οφείλονται σε μεταβολές της πίεσης του νερού σε εξειδικευμένους ιστούς στη βάση των φυλλαρίων.

Τα άνθη είναι ακτινόμορφα και συνήθως ερμαφρόδιτα. Αποτελούνται από πέντε σέπαλα, πέντε ελεύθερα πέταλα, δέκα στήμονες και ωοθήκη με πέντε καρπόφυλλα. Τα πέταλα μπορεί να είναι κίτρινα, ρόδινα, πορφυρά ή λευκά.

Σε πολλά είδη παρατηρείται ετεροστηλία, δηλαδή η παρουσία διαφορετικών μορφών ανθέων με διαφορετικό μήκος στύλων και στημόνων. Ο μηχανισμός αυτός ενισχύει τη διασταυρούμενη επικονίαση.

Καρποί και διασπορά

Ο καρπός των ποωδών ειδών είναι συνήθως επιμήκης κάψα. Όταν ωριμάσει, μπορεί να ανοίξει απότομα και να εκτινάξει τα σπέρματα μακριά από το μητρικό φυτό.

Τα σπέρματα διαθέτουν συχνά ένα εξωτερικό σαρκώδες στρώμα που μεταβάλλει απότομα το σχήμα του κατά την ωρίμανση. Η μηχανική αυτή μεταβολή συμβάλλει στη βίαιη εκτίναξη του σπέρματος.

Στα βολβώδη ξενικά είδη, η αγενής αναπαραγωγή είναι συχνά σημαντικότερη από την παραγωγή σπερμάτων. Οι πολυάριθμοι μικροί βολβοί μεταφέρονται με το έδαφος, τα γεωργικά εργαλεία, τα μηχανήματα, το νερό και τις ανθρώπινες δραστηριότητες.

Εξάπλωση και ενδιαιτήματα

Η οικογένεια Oxalidaceae έχει ευρεία παγκόσμια εξάπλωση, με ιδιαίτερα μεγάλη ποικιλότητα στις τροπικές και υποτροπικές περιοχές και στη νότια Αφρική. Το γένος Oxalis απαντά σε πολλές διαφορετικές κλιματικές ζώνες.

Στην Κύπρο τα είδη της οικογένειας εμφανίζονται σε κήπους, καλλιέργειες, αρδευόμενα εδάφη, άκρες δρόμων, παλιά τοιχία, πεζοδρόμια, χέρσες εκτάσεις, ελαιώνες, οπωρώνες και άλλες φυσικές ή ανθρωπογενείς θέσεις.

Το Oxalis corniculata είναι μικρό, έρπον φυτό που μπορεί να εγκαθίσταται σε σχισμές, παρτέρια και διαταραγμένα εδάφη. Τα Oxalis latifolia και Oxalis pes-caprae είναι βολβώδη γεώφυτα που μπορούν να σχηματίζουν πυκνές αποικίες.

Ιθαγενή μη ενδημικά taxa

Oxalis

  1. Oxalis corniculata L. · Species

Το Oxalis corniculata, γνωστό στα αγγλικά ως creeping woodsorrel, είναι μικρή, έρπουσα, μονοετής ή βραχύβια πολυετής πόα. Οι λεπτοί βλαστοί του απλώνονται πάνω στην επιφάνεια του εδάφους και ριζώνουν συχνά στους κόμβους.

Τα φύλλα αποτελούνται από τρία καρδιόσχημα φυλλάρια και μπορεί να είναι πράσινα ή να εμφανίζουν πορφυρές αποχρώσεις. Τα μικρά άνθη έχουν πέντε κίτρινα πέταλα και σχηματίζονται σε λεπτούς ποδίσκους.

Ο καρπός είναι στενή, επιμήκης κάψα που εκτινάσσει τα μικρά σπέρματα όταν ωριμάσει. Η αποτελεσματική αυτή διασπορά βοηθά το φυτό να αποικίζει γρήγορα νέες διαταραγμένες θέσεις.

Σύμφωνα με τον οργανωμένο κατάλογο της κυπριακής χλωρίδας, το είδος καταγράφεται στην Κύπρο ως ιθαγενές μη ενδημικό.

Ενδημικά taxa

Δεν καταγράφονται ενδημικά taxa της οικογένειας Oxalidaceae στην Κύπρο.

Ξενικά ή εγκλιματισμένα taxa

Oxalis

  1. Oxalis latifolia Kunth · Species

Το Oxalis latifolia, γνωστό ως broadleaf woodsorrel, είναι πολυετές βολβώδες γεώφυτο με καταγωγή από την τροπική και υποτροπική Αμερική.

Τα φύλλα αποτελούνται από τρία πλατιά, αντίστροφα τριγωνικά έως καρδιόσχημα φυλλάρια. Τα άνθη είναι ρόδινα έως πορφυρόχροα και σχηματίζονται σε ταξιανθίες που υψώνονται πάνω από τα φύλλα.

Το είδος σχηματίζει υπόγειους βολβούς και πολλούς μικρότερους θυγατρικούς βολβούς. Μπορεί να εξαπλώνεται γρήγορα σε κήπους, καλλιεργούμενα και αρδευόμενα εδάφη. Η απομάκρυνση μόνο των υπέργειων φύλλων δεν εξαλείφει το φυτό, επειδή οι βολβοί παραμένουν ζωντανοί στο έδαφος.

  1. Oxalis pes-caprae L. · Species

Το Oxalis pes-caprae, γνωστό στα αγγλικά ως Bermuda buttercup ή African wood-sorrel, είναι πολυετές βολβώδες γεώφυτο με φυσική καταγωγή από τη Ναμίμπια και τη Νότια Αφρική.

Τα φύλλα αποτελούνται από τρία μεγάλα καρδιόσχημα φυλλάρια και φέρονται σε μακριούς μίσχους. Τα άνθη είναι μεγάλα, χοανοειδή, ζωηρά κίτρινα και σχηματίζονται σε ομάδες πάνω σε μακριούς ανθοφόρους άξονες.

Στην Κύπρο αναπτύσσεται κατά την υγρή περίοδο και ανθίζει κυρίως τον χειμώνα και την άνοιξη. Με την έναρξη της θερινής ξηρασίας, τα υπέργεια μέρη ξηραίνονται, ενώ οι υπόγειοι βολβοί παραμένουν σε λήθαργο.

Το είδος πολλαπλασιάζεται αποτελεσματικά με πολυάριθμους μικρούς βολβούς. Μπορεί να σχηματίζει εκτεταμένες και πυκνές συστάδες σε καλλιέργειες, ελαιώνες, χέρσα εδάφη, άκρες δρόμων και φυσικές θέσεις.

Υβρίδια

Δεν καταγράφονται υβρίδια της οικογένειας Oxalidaceae στον οργανωμένο κατάλογο της κυπριακής χλωρίδας.

Taxa αβέβαιης κατάστασης

Δεν καταγράφονται taxa αβέβαιης κατάστασης της οικογένειας Oxalidaceae στην Κύπρο.

Οικολογική σημασία

Τα άνθη των ξινήθρων προσφέρουν γύρη και νέκταρ σε μέλισσες, μύγες και άλλα επικονιαστικά έντομα. Τα μικρά φυτά μπορούν επίσης να προσφέρουν κάλυψη σε ασπόνδυλα στην επιφάνεια του εδάφους.

Το Oxalis corniculata αποτελεί μέρος της χαμηλής βλάστησης διαταραγμένων και ανθρωπογενών ενδιαιτημάτων. Οι έρποντες βλαστοί του μπορούν να καλύπτουν γυμνό έδαφος και να περιορίζουν τοπικά τη διάβρωση.

Τα ξενικά βολβώδη είδη μπορεί να έχουν αρνητικές οικολογικές επιπτώσεις όταν σχηματίζουν πυκνές συστάδες. Η μεγάλη φυτοκάλυψη μπορεί να περιορίζει το φως και τον διαθέσιμο χώρο για μικρά ιθαγενή ετήσια φυτά.

Οξαλικό οξύ

Τα μέλη της οικογένειας περιέχουν οξαλικό οξύ και διαλυτά οξαλικά, τα οποία ευθύνονται για τη χαρακτηριστική ξινή γεύση των φύλλων και των βλαστών.

Παρότι μικρές ποσότητες ορισμένων ξινήθρων έχουν χρησιμοποιηθεί παραδοσιακά ως τροφή, η κατανάλωση μεγάλων ποσοτήτων μπορεί να είναι επιβλαβής. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται από άτομα με προβλήματα νεφρών ή προδιάθεση για σχηματισμό λίθων.

Η αναφορά αυτή είναι αποκλειστικά πληροφοριακή και δεν αποτελεί σύσταση για κατανάλωση ή θεραπευτική χρήση.

Εξάπλωση και διαχείριση των ξενικών ειδών

Τα Oxalis latifolia και Oxalis pes-caprae εξαπλώνονται κυρίως με υπόγειους βολβούς. Η μεταφορά χώματος που περιέχει μικρούς βολβούς είναι ένας από τους βασικούς τρόπους εξάπλωσής τους σε νέες θέσεις.

Η μηχανική κατεργασία του εδάφους μπορεί να διασκορπίσει τους βολβούς αντί να εξαλείψει τα φυτά. Η αποτελεσματική διαχείριση απαιτεί επαναλαμβανόμενη απομάκρυνση πριν τα φυτά αναπληρώσουν τα αποθέματα των υπόγειων οργάνων τους και προσεκτικό χειρισμό του μολυσμένου εδάφους.

Σε φυσικά ενδιαιτήματα, η διαχείριση πρέπει να γίνεται με τρόπο που να αποφεύγει την καταστροφή της ιθαγενούς βλάστησης και τη διατάραξη του εδάφους.

Απειλές και προστασία

Η οικογένεια ως σύνολο δεν αντιμετωπίζει ενιαίο επίπεδο απειλής στην Κύπρο. Το ιθαγενές Oxalis corniculata είναι προσαρμοσμένο σε διαταραγμένες θέσεις και μπορεί να επιβιώνει σε έντονα ανθρωπογενή περιβάλλοντα.

Αντίθετα, τα δύο ξενικά βολβώδη είδη χρειάζονται παρακολούθηση, ιδιαίτερα όταν εξαπλώνονται σε φυσικές θέσεις που φιλοξενούν πλούσια βλάστηση μικρών ετήσιων φυτών.

Η αποφυγή μεταφοράς χώματος και φυτικού υλικού από προσβεβλημένες περιοχές συμβάλλει στον περιορισμό της περαιτέρω εξάπλωσής τους.

Συστηματική ταξινόμηση και στοιχεία των ειδών στην Κύπρο

  • Βασίλειο: Plantae
  • Φύλο: Streptophyta
  • Κλάση: Equisetopsida
  • Υποκλάση: Magnoliidae
  • Κλάδος: Angiosperms – Αγγειόσπερμα
  • Κλάδος: Eudicots – Ευδικοτυλήδονα
  • Τάξη: Oxalidales
  • Οικογένεια: Oxalidaceae
  • Γένος στην Κύπρο: Oxalis
  • Αριθμός γενών στην Κύπρο: 1
  • Αριθμός taxa στην Κύπρο: 3
  • Ιθαγενή μη ενδημικά taxa: 1
  • Ενδημικά taxa: 0
  • Ξενικά ή εγκλιματισμένα taxa: 2
  • Υβρίδια: 0
  • Taxa αβέβαιης κατάστασης: 0

Στοιχεία των κυπριακών taxa

    1. Oxalis corniculata L.
    • Γένος: Oxalis
    • Ταξινομική βαθμίδα: Species – Είδος
    • Κατάσταση στην Κύπρο: Ιθαγενές μη ενδημικό
    1. Oxalis latifolia Kunth
    • Γένος: Oxalis
    • Ταξινομική βαθμίδα: Species – Είδος
    • Κατάσταση στην Κύπρο: Ξενικό ή εγκλιματισμένο
    1. Oxalis pes-caprae L.
    • Γένος: Oxalis
    • Ταξινομική βαθμίδα: Species – Είδος
    • Κατάσταση στην Κύπρο: Ξενικό ή εγκλιματισμένο

Πηγές

Text by George Konstantinou

The Oxalidaceae, commonly known as the wood-sorrel family, belongs to the order Oxalidales. It comprises annual or perennial herbs, geophytes, shrubs and small trees.

Plants of the World Online currently recognizes 5 genera in the family: Averrhoa, Biophytum, Dapania, Oxalis and Sarcotheca. Overall, the family comprises approximately 900 species worldwide, most of which belong to the large genus Oxalis.

According to the organized checklist of the flora of Cyprus, the Oxalidaceae is represented on the island by 1 genus and 3 taxa. One taxon is native non-endemic, while 2 taxa are alien or naturalized. No endemic taxa, hybrids or taxa of uncertain status are recorded.

Morphology

Members of the family display considerable variation in form and growth habit. The Cypriot species are small annual or perennial herbaceous wood-sorrels that grow either prostrate on the ground or from underground bulbs.

The leaves are alternate and generally compound. In the Cypriot species of Oxalis, they consist of three leaflets that are frequently heart-shaped or inversely triangular. Their form resembles clover, but wood-sorrels do not belong to the legume family.

The leaves display characteristic movements. They may fold at night, in cloudy weather, under intense sunlight or following mechanical stimulation. These movements result from changes in water pressure within specialized tissues at the bases of the leaflets.

The flowers are radially symmetrical and usually bisexual. They possess five sepals, five free petals, ten stamens and an ovary consisting of five carpels. The petals may be yellow, pink, purple or white.

Many species display heterostyly, the presence of different floral forms with styles and stamens of different lengths. This mechanism promotes cross-pollination.

Fruits and dispersal

The fruit of the herbaceous species is usually an elongated capsule. At maturity, it can open suddenly and project its seeds away from the parent plant.

The seeds frequently possess a fleshy outer layer that changes shape rapidly at maturity. This mechanical change contributes to the forceful ejection of the seed.

In the alien bulbous species, vegetative reproduction is often more important than seed production. Numerous small bulbs are transported with soil, agricultural tools, machinery, water and human activities.

Distribution and habitats

The Oxalidaceae has a broad worldwide distribution, with particularly high diversity in tropical and subtropical regions and southern Africa. The genus Oxalis occurs in many different climatic zones.

In Cyprus, members of the family occur in gardens, cultivated and irrigated land, roadsides, old walls, pavements, uncultivated ground, olive groves, orchards and other natural or human-influenced sites.

Oxalis corniculata is a small prostrate plant capable of establishing itself in crevices, flower beds and disturbed soils. Oxalis latifolia and Oxalis pes-caprae are bulbous geophytes that can form dense colonies.

Native non-endemic taxa

Oxalis

  1. Oxalis corniculata L. · Species

Oxalis corniculata, commonly known as creeping woodsorrel, is a small, prostrate annual or short-lived perennial herb. Its slender stems spread across the soil surface and frequently root at the nodes.

The leaves consist of three heart-shaped leaflets and may be green or display purple colouration. The small flowers possess five yellow petals and are borne on slender stalks.

The fruit is a narrow, elongated capsule that projects the small seeds when mature. This effective method of dispersal helps the plant colonize new disturbed sites rapidly.

According to the organized checklist of the flora of Cyprus, the species is recorded on the island as native non-endemic.

Endemic taxa

No endemic taxa of the family Oxalidaceae are recorded in Cyprus.

Alien or naturalized taxa

Oxalis

  1. Oxalis latifolia Kunth · Species

Oxalis latifolia, commonly known as broadleaf woodsorrel, is a perennial bulbous geophyte native to tropical and subtropical America.

Its leaves consist of three broad, inversely triangular to heart-shaped leaflets. The flowers are pink to purple and borne in inflorescences rising above the leaves.

The species produces underground bulbs and numerous smaller daughter bulbs. It can spread rapidly in gardens and cultivated or irrigated land. Removing only the leaves does not eliminate the plant because the bulbs remain alive in the soil.

  1. Oxalis pes-caprae L. · Species

Oxalis pes-caprae, commonly known as Bermuda buttercup or African wood-sorrel, is a perennial bulbous geophyte native to Namibia and South Africa.

Its leaves consist of three large, heart-shaped leaflets borne on long stalks. The flowers are large, funnel-shaped and bright yellow and occur in groups on long flowering stems.

In Cyprus, it grows during the wet season and flowers mainly in winter and spring. As the summer drought begins, its above-ground parts die back while the underground bulbs remain dormant.

The species reproduces effectively through numerous small bulbs. It can form extensive and dense stands in cultivated land, olive groves, uncultivated ground, roadsides and natural sites.

Hybrids

No hybrids of the family Oxalidaceae are recorded in the organized checklist of the flora of Cyprus.

Taxa of uncertain status

No taxa of uncertain status belonging to the family Oxalidaceae are recorded in Cyprus.

Ecological importance

The flowers of wood-sorrels provide pollen and nectar for bees, flies and other pollinating insects. The small plants may also provide cover for invertebrates at the soil surface.

Oxalis corniculata forms part of the low vegetation of disturbed and human-influenced habitats. Its prostrate stems can cover bare soil and locally reduce erosion.

Alien bulbous species may have negative ecological effects when they form dense stands. Their extensive cover can limit the light and space available to small native annual plants.

Oxalic acid

Members of the family contain oxalic acid and soluble oxalates, which are responsible for the characteristic sour taste of their leaves and stems.

Although small quantities of some wood-sorrels have traditionally been consumed, eating large quantities may be harmful. Particular caution is required for people with kidney disorders or a predisposition to kidney stones.

This information is provided solely for general knowledge and does not constitute a recommendation for consumption or medicinal use.

Spread and management of the alien species

Oxalis latifolia and Oxalis pes-caprae spread mainly through underground bulbs. The movement of soil containing small bulbs is one of the principal ways in which they reach new sites.

Mechanical cultivation can disperse the bulbs instead of eliminating the plants. Effective management requires repeated removal before the plants replenish the reserves of their underground organs and careful handling of contaminated soil.

In natural habitats, management should avoid damaging native vegetation or causing further soil disturbance.

Threats and protection

The family as a whole does not face a single level of threat in Cyprus. The native Oxalis corniculata is adapted to disturbed sites and can survive in strongly human-influenced environments.

In contrast, the two alien bulbous species require monitoring, especially when they spread into natural sites supporting diverse communities of small annual plants.

Avoiding the transfer of soil and plant material from infested locations helps limit their further spread.

Classification and details of the species in Cyprus

  • Kingdom: Plantae
  • Phylum: Streptophyta
  • Class: Equisetopsida
  • Subclass: Magnoliidae
  • Clade: Angiosperms
  • Clade: Eudicots
  • Order: Oxalidales
  • Family: Oxalidaceae
  • Genus recorded in Cyprus: Oxalis
  • Number of genera in Cyprus: 1
  • Number of taxa in Cyprus: 3
  • Native non-endemic taxa: 1
  • Endemic taxa: 0
  • Alien or naturalized taxa: 2
  • Hybrids: 0
  • Taxa of uncertain status: 0

Details of the Cypriot taxa

    1. Oxalis corniculata L.
    • Genus: Oxalis
    • Taxonomic rank: Species
    • Status in Cyprus: Native non-endemic
    1. Oxalis latifolia Kunth
    • Genus: Oxalis
    • Taxonomic rank: Species
    • Status in Cyprus: Alien or naturalized
    1. Oxalis pes-caprae L.
    • Genus: Oxalis
    • Taxonomic rank: Species
    • Status in Cyprus: Alien or naturalized

Sources

Αναρτήθηκε από στις
Ετικέτες ,

No comments:

Post a Comment

Subscribe to: Post Comments (Atom)