See also
All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
ΧΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ - Οργανωμένος δυναμικός κατάλογος 2.071 taxa - FLORA OF CYPRUS - Organized Dynamic Checklist 2.071 taxa · classified by status, family and genus
Below in English
Κείμενο George Konstantinou
Η οικογένεια Passifloraceae, γνωστή στα αγγλικά ως passionflower family, είναι οικογένεια ανθοφόρων φυτών που ανήκει στην τάξη Malpighiales. Περιλαμβάνει 31 αποδεκτά γένη και περίπου 750 είδη, τα οποία εξαπλώνονται κυρίως στις τροπικές και υποτροπικές περιοχές του κόσμου.
Στην οικογένεια ανήκουν ποώδη φυτά, θάμνοι, μικρά δέντρα και πολλά αναρριχώμενα είδη. Το μεγαλύτερο και γνωστότερο γένος είναι το Passiflora, το οποίο περιλαμβάνει τις πασιφλόρες και τα φυτά που παράγουν τους γνωστούς καρπούς του πάθους.
Σύμφωνα με τον οργανωμένο κατάλογο της κυπριακής χλωρίδας, η οικογένεια Passifloraceae αντιπροσωπεύεται στην Κύπρο από 1 γένος και 1 taxon. Πρόκειται για το περιστασιακό ξενικό είδος Passiflora caerulea L.
Γενικά χαρακτηριστικά
Τα μέλη της οικογένειας παρουσιάζουν μεγάλη μορφολογική ποικιλία. Πολλά είδη του γένους Passiflora είναι πολυετή αναρριχώμενα φυτά με μακριούς, εύκαμπτους βλαστούς.
Τα φύλλα είναι συνήθως απλά και διατάσσονται κατ’ εναλλαγή. Μπορεί να είναι ακέραια ή να χωρίζονται σε τρεις, πέντε ή περισσότερους λοβούς. Στη βάση τους υπάρχουν συχνά παράφυλλα, ενώ στους μίσχους ή στα ελάσματα μπορεί να εμφανίζονται εξωανθικοί αδένες που παράγουν νέκταρ.
Οι έλικες αναπτύσσονται στις μασχάλες των φύλλων και επιτρέπουν στο φυτό να προσκολλάται σε κλαδιά, περιφράξεις, τοίχους και άλλες επιφάνειες. Οι έλικες αντιδρούν στην επαφή, περιελίσσονται γύρω από το στήριγμα και συγκρατούν τον αναπτυσσόμενο βλαστό.
Τα άνθη είναι συνήθως μεγάλα, ακτινόμορφα και ιδιαίτερα σύνθετα. Διαθέτουν πέντε σέπαλα, πέντε πέταλα και μία ή περισσότερες σειρές νηματοειδών εξαρτημάτων που σχηματίζουν τη χαρακτηριστική στεφάνη ή κορώνα.
Οι στήμονες και ο ύπερος ανυψώνονται πάνω σε έναν κοινό μίσχο, τον ανδρογυνοφόρο. Η ασυνήθιστη αυτή κατασκευή διευκολύνει την επαφή των επικονιαστών με τους ανθήρες και τα στίγματα.
Ο καρπός είναι συνήθως σαρκώδης ράγα με πολυάριθμους σπόρους. Κάθε σπόρος περιβάλλεται συχνά από σαρκώδες περίβλημα, το οποίο προσελκύει ζώα και συμβάλλει στη διασπορά.
Η οικογένεια Passifloraceae στην Κύπρο
Το μοναδικό taxon της οικογένειας που περιλαμβάνεται στον νέο οργανωμένο κατάλογο είναι το Passiflora caerulea L. Το είδος κατάγεται από τη Νότια Αμερική και καλλιεργείται ευρέως ως καλλωπιστικό αναρριχώμενο φυτό.
Στην Κύπρο φυτεύεται σε κήπους, αυλές και άλλους διαμορφωμένους χώρους, συνήθως πάνω σε περιφράξεις, πέργκολες και τοίχους. Έχουν καταγραφεί φυτά εκτός καλλιέργειας, αλλά το είδος δεν θεωρείται ότι έχει σχηματίσει σταθερούς και ευρέως εξαπλωμένους αυτοσυντηρούμενους πληθυσμούς.
Για τον λόγο αυτό χαρακτηρίζεται ως περιστασιακό ξενικό – Casual (CA) και όχι ως εγκλιματισμένο είδος.
Taxa της οικογένειας Passifloraceae στην Κύπρο
Ξενικά και εγκλιματισμένα taxa
Passiflora
- Passiflora caerulea L. – Είδος – Περιστασιακό ξενικό (CA)
Σύνολο: 1 γένος και 1 taxon.
Passiflora caerulea L.
Η Passiflora caerulea, γνωστή στα αγγλικά ως blue passionflower, blue passion flower ή common passionflower, είναι πολυετές, αειθαλές ή ημιαειθαλές αναρριχώμενο φυτό. Η φυσική της εξάπλωση εκτείνεται από τη Βολιβία και την Παραγουάη μέχρι τη Βραζιλία και τη βόρεια Αργεντινή.
Οι βλαστοί αναπτύσσονται γρήγορα και μπορούν να φθάσουν σε μήκος αρκετών μέτρων. Το φυτό αναρριχάται με τη βοήθεια ισχυρών, σπειροειδών ελίκων που εκφύονται στις μασχάλες των φύλλων.
Φύλλα
Τα φύλλα είναι κατ’ εναλλαγή, πράσινα και συνήθως παλαμοειδώς χωρισμένα σε πέντε βαθιούς λοβούς. Οι λοβοί είναι επιμήκεις, με ακέραιο περιθώριο και οξύ ή αμβλύ άκρο.
Στον μίσχο υπάρχουν συχνά εμφανείς νεκταροφόροι αδένες. Οι αδένες αυτοί παράγουν νέκταρ έξω από τα άνθη και μπορούν να προσελκύουν μυρμήγκια και άλλα έντομα.
Άνθη
Τα άνθη είναι μεγάλα, πολύπλοκα και ιδιαίτερα εντυπωσιακά. Έχουν πέντε λευκά ή ελαφρώς πρασινωπά σέπαλα και πέντε λευκά πέταλα.
Πάνω από τα πέταλα αναπτύσσεται η χαρακτηριστική κορώνα, η οποία αποτελείται από πολλές σειρές λεπτών νημάτων. Τα νήματα είναι συνήθως λευκά στη βάση, μπλε ή πορφυρά στο μεσαίο τμήμα και ανοιχτόχρωμα προς τις άκρες.
Στο κέντρο του άνθους βρίσκεται ο ανδρογυνοφόρος, ο οποίος φέρει πέντε μεγάλους ανθήρες και, ψηλότερα, την ωοθήκη με τρεις στύλους και τρία εμφανή στίγματα.
Τα άνθη παράγουν νέκταρ και επικονιάζονται κυρίως από μέλισσες και άλλα μεγάλα έντομα. Στην Κύπρο η περίοδος ανθοφορίας καταγράφεται από τον Απρίλιο μέχρι τον Οκτώβριο.
Καρποί και σπόροι
Ο καρπός είναι ωοειδής ή σχεδόν σφαιρική ράγα. Αρχικά είναι πράσινος και κατά την ωρίμανση γίνεται πορτοκαλί ή κιτρινοπορτοκαλί.
Στο εσωτερικό περιέχει πολυάριθμους σπόρους, καθένας από τους οποίους περιβάλλεται από σαρκώδες περίβλημα. Οι ώριμοι καρποί μπορούν να καταναλωθούν, αλλά είναι συνήθως λιγότερο εύγευστοι από τους καρπούς της Passiflora edulis.
Οι άγουροι καρποί και άλλα μέρη του φυτού δεν πρέπει να καταναλώνονται, επειδή μπορεί να περιέχουν κυανογόνες ενώσεις. Η χρήση του φυτού ως τροφής ή θεραπευτικού μέσου απαιτεί σωστή ταυτοποίηση και κατάλληλη γνώση.
Ενδιαιτήματα στην Κύπρο
Η Passiflora caerulea μπορεί να εμφανιστεί σε:
- κήπους και αυλές,
- πέργκολες και περιφράξεις,
- εγκαταλειμμένους κήπους,
- βάσεις τοίχων,
- παρυφές δρόμων,
- όρια καλλιεργειών,
- σωρούς χώματος και κλαδεμάτων,
- σχετικά υγρά, διαταραγμένα εδάφη κοντά σε κατοικημένες περιοχές.
Η Flora of Cyprus δεν παρέχει αριθμητικό υψομετρικό εύρος για το είδος. Η παρουσία του στο νησί συνδέεται κυρίως με την καλλιέργεια και τη διαφυγή του από φυτεμένους χώρους.
Αναπαραγωγή και διασπορά
Το είδος αναπαράγεται με σπόρους και αγενώς μέσω ριζικών παραφυάδων ή τμημάτων του φυτού. Οι καρποί μπορούν να καταναλωθούν από πτηνά και άλλα ζώα, τα οποία μεταφέρουν τους σπόρους σε νέες θέσεις.
Η εξάπλωσή του συνδέεται επίσης με τη μεταφορά χώματος, την απόρριψη κλαδεμάτων και την εκούσια καλλιέργεια. Τα απορριπτόμενα φυτικά τμήματα μπορούν, κάτω από κατάλληλες συνθήκες, να ριζώσουν.
Το ισχυρό ριζικό σύστημα μπορεί να παράγει νέους βλαστούς μετά από κοπή ή τραυματισμό του υπέργειου τμήματος.
Προσαρμογές στο περιβάλλον
Οι έλικες επιτρέπουν στο φυτό να αναρριχάται προς το φως χωρίς να επενδύει μεγάλες ποσότητες ενέργειας στην ανάπτυξη ισχυρού και αυτοστηριζόμενου κορμού.
Το εκτεταμένο ριζικό σύστημα και η ικανότητα αναβλάστησης βοηθούν το φυτό να επιβιώνει μετά από ξηρασία, κλάδεμα ή άλλες διαταραχές. Σε ψυχρότερες περιοχές το υπέργειο τμήμα μπορεί να καταστραφεί, αλλά το φυτό συχνά αναβλαστά από τη βάση.
Η μεγάλη περίοδος ανθοφορίας αυξάνει τις πιθανότητες επιτυχούς επικονίασης και παραγωγής καρπών.
Οικολογικός ρόλος
Τα άνθη προσφέρουν νέκταρ και γύρη σε μέλισσες και άλλα επικονιαστικά έντομα. Οι καρποί μπορούν να αποτελέσουν τροφή για πτηνά και άλλα ζώα, ενώ το πυκνό φύλλωμα προσφέρει κάλυψη σε μικρά ζώα και ασπόνδυλα.
Σε περιοχές όπου εγκλιματίζεται έντονα, το φυτό μπορεί να καλύψει θάμνους και μικρά δέντρα, περιορίζοντας το διαθέσιμο φως. Στην Κύπρο, όμως, ταξινομείται προς το παρόν ως περιστασιακό και όχι ως εγκλιματισμένο ή εισβλητικό.
Χρήσεις
Η Passiflora caerulea καλλιεργείται κυρίως ως καλλωπιστικό φυτό, λόγω των εντυπωσιακών ανθέων, της γρήγορης ανάπτυξης και της ικανότητάς της να καλύπτει πέργκολες και περιφράξεις.
Έχει επίσης χρησιμοποιηθεί ως υποκείμενο για τον εμβολιασμό άλλων ειδών πασιφλόρας. Οι ώριμοι καρποί είναι εδώδιμοι, αλλά δεν έχουν την ποιότητα και τη γεύση του εμπορικού καρπού του πάθους.
Διάφορα είδη του γένους Passiflora έχουν παραδοσιακές φαρμακευτικές χρήσεις. Οι ιδιότητες και η ασφάλεια διαφέρουν μεταξύ των ειδών και δεν πρέπει να θεωρούνται ίδιες για ολόκληρο το γένος.
Παρακολούθηση και διαχείριση
Επειδή το είδος μπορεί να εξαπλώνεται με σπόρους και ριζικές παραφυάδες, είναι χρήσιμη η καταγραφή φυτών που εμφανίζονται μακριά από κήπους ή άλλες καλλιεργημένες θέσεις.
Σε οικολογικά ευαίσθητες περιοχές πρέπει να αποφεύγεται η απόρριψη καρπών, κλαδεμάτων και τμημάτων της ρίζας. Όταν απαιτείται απομάκρυνση, δεν αρκεί μόνο η κοπή των βλαστών· πρέπει να ελέγχεται και το ριζικό σύστημα για πιθανή αναβλάστηση.
Η παρακολούθηση νέων εμφανίσεων θα δείξει εάν το είδος παραμένει περιστασιακό ή εάν στο μέλλον αρχίσει να σχηματίζει σταθερούς αυτοσυντηρούμενους πληθυσμούς.
Ταξινόμηση και στοιχεία του είδους στην Κύπρο
- Βασίλειο: Plantae
- Φύλο: Streptophyta
- Κλάση: Equisetopsida
- Υποκλάση: Magnoliidae
- Τάξη: Malpighiales
- Οικογένεια: Passifloraceae
- Γένος: Passiflora
- Είδος: Passiflora caerulea L.
- Ταξινομική βαθμίδα: Είδος
- Καθεστώς στην Κύπρο: Περιστασιακό ξενικό – Casual (CA)
- Ενδημισμός: Μη ενδημικό
- Βιομορφή: Φανερόφυτο – Phanerophyte
- Υψομετρική εξάπλωση στην Κύπρο: Δεν αναφέρεται αριθμητικό εύρος στη Flora of Cyprus
- Περίοδος ανθοφορίας στην Κύπρο: Απρίλιος–Οκτώβριος
- Αριθμός στον οργανωμένο κατάλογο: 1854
Πηγές
- Χλωρίδα της Κύπρου – Οργανωμένος δυναμικός κατάλογος 2.071 taxa
- Flora of Cyprus – Passiflora caerulea
- Plants of the World Online – Passifloraceae
- Plants of the World Online – Passiflora
- Plants of the World Online – Passiflora caerulea
Text by George Konstantinou
The family Passifloraceae, known as the passionflower family, is a family of flowering plants belonging to the order Malpighiales. It includes 31 accepted genera and approximately 750 species, distributed mainly throughout the tropical and subtropical regions of the world.
The family includes herbaceous plants, shrubs, small trees and many climbing species. Its largest and best-known genus is Passiflora, which includes the passionflowers and the plants that produce the familiar passion fruits.
According to the organized checklist of the Cypriot flora, the family Passifloraceae is represented in Cyprus by 1 genus and 1 taxon. It is the casual alien species Passiflora caerulea L.
General characteristics
The members of the family display considerable morphological diversity. Many species of the genus Passiflora are perennial climbing plants with long, flexible stems.
The leaves are usually simple and arranged alternately. They may be entire or divided into three, five or more lobes. Stipules are often present at their base, while extrafloral nectar-producing glands may occur on the petioles or leaf blades.
The tendrils develop in the leaf axils and allow the plant to attach itself to branches, fences, walls and other surfaces. The tendrils react to contact, coil around the support and hold the growing stem in place.
The flowers are usually large, radially symmetrical and particularly complex. They possess five sepals, five petals and one or more rows of thread-like appendages forming the characteristic corona.
The stamens and pistil are raised on a common stalk known as the androgynophore. This unusual structure facilitates contact between pollinators and the anthers and stigmas.
The fruit is usually a fleshy berry with numerous seeds. Each seed is often surrounded by a fleshy covering that attracts animals and contributes to dispersal.
The family Passifloraceae in Cyprus
The only taxon of the family included in the new organized checklist is Passiflora caerulea L. The species is native to South America and is widely cultivated as an ornamental climbing plant.
In Cyprus, it is planted in gardens, courtyards and other landscaped areas, usually on fences, pergolas and walls. Plants have been recorded outside cultivation, but the species is not considered to have formed stable and widely distributed self-sustaining populations.
For this reason, it is classified as a Casual alien (CA) and not as a naturalized species.
Taxa of the family Passifloraceae in Cyprus
Alien and naturalized taxa
Passiflora
- Passiflora caerulea L. – Species – Casual alien (CA)
Total: 1 genus and 1 taxon.
Passiflora caerulea L.
Passiflora caerulea, known in English as blue passionflower, blue passion flower or common passionflower, is a perennial evergreen or semi-evergreen climbing plant. Its native distribution extends from Bolivia and Paraguay to Brazil and northern Argentina.
Its stems grow rapidly and can reach several metres in length. The plant climbs with the assistance of strong, coiling tendrils that arise from the leaf axils.
Leaves
The leaves are alternate, green and usually palmately divided into five deep lobes. The lobes are elongated, with an entire margin and an acute or blunt apex.
Conspicuous nectar-producing glands are often present on the petiole. These glands produce nectar outside the flowers and may attract ants and other insects.
Flowers
The flowers are large, complex and particularly impressive. They possess five white or slightly greenish sepals and five white petals.
The characteristic corona develops above the petals and consists of several rows of slender filaments. The filaments are usually white at the base, blue or purple in the middle and pale towards their tips.
At the centre of the flower is the androgynophore, which bears five large anthers and, above them, the ovary with three styles and three conspicuous stigmas.
The flowers produce nectar and are pollinated mainly by bees and other large insects. In Cyprus, the flowering period is recorded from April to October.
Fruits and seeds
The fruit is an ovoid or almost spherical berry. It is initially green and becomes orange or yellowish-orange when mature.
It contains numerous seeds, each surrounded by a fleshy covering. The mature fruits are edible, although they are usually less palatable than the fruits of Passiflora edulis.
Unripe fruits and other parts of the plant should not be consumed because they may contain cyanogenic compounds. The use of the plant as food or medicine requires correct identification and appropriate knowledge.
Habitats in Cyprus
Passiflora caerulea may appear in:
- gardens and courtyards,
- pergolas and fences,
- abandoned gardens,
- bases of walls,
- roadsides,
- cultivated land boundaries,
- piles of soil and pruned material,
- relatively moist, disturbed ground near inhabited areas.
Flora of Cyprus does not provide a numerical altitudinal range for the species. Its presence on the island is associated mainly with cultivation and escape from planted sites.
Reproduction and dispersal
The species reproduces by seeds and vegetatively through root suckers or plant fragments. Its fruits may be eaten by birds and other animals, which transport the seeds to new locations.
Its spread is also associated with the movement of soil, the disposal of pruned material and deliberate cultivation. Discarded plant fragments may take root under suitable conditions.
The strong root system can produce new shoots following cutting or damage to the above-ground parts.
Environmental adaptations
The tendrils allow the plant to climb towards the light without investing large amounts of energy in developing a strong, self-supporting trunk.
The extensive root system and ability to resprout help the plant survive drought, pruning or other disturbances. In colder areas, the above-ground parts may be damaged, but the plant often resprouts from the base.
The long flowering period increases the chances of successful pollination and fruit production.
Ecological role
The flowers provide nectar and pollen to bees and other pollinating insects. The fruits may provide food for birds and other animals, while the dense foliage offers cover to small animals and invertebrates.
In areas where it becomes strongly naturalized, the plant may cover shrubs and small trees, reducing the available light. In Cyprus, however, it is currently classified as casual rather than naturalized or invasive.
Uses
Passiflora caerulea is cultivated mainly as an ornamental plant because of its impressive flowers, rapid growth and ability to cover pergolas and fences.
It has also been used as rootstock for grafting other passionflower species. The mature fruits are edible but do not have the quality and flavour of the commercial passion fruit.
Various species of the genus Passiflora have traditional medicinal uses. Their properties and safety differ between species and should not be considered identical throughout the genus.
Monitoring and management
Because the species can spread by seeds and root suckers, recording plants that appear far from gardens or other cultivated sites is useful.
In ecologically sensitive areas, the disposal of fruits, pruned material and root fragments should be avoided. When removal is required, cutting the stems alone is insufficient; the root system must also be checked for possible resprouting.
Monitoring new occurrences will show whether the species remains casual or begins to form stable, self-sustaining populations in the future.
Classification and details of the species in Cyprus
- Kingdom: Plantae
- Phylum: Streptophyta
- Class: Equisetopsida
- Subclass: Magnoliidae
- Order: Malpighiales
- Family: Passifloraceae
- Genus: Passiflora
- Species: Passiflora caerulea L.
- Taxonomic rank: Species
- Status in Cyprus: Casual alien (CA)
- Endemism: Not endemic
- Life form: Phanerophyte
- Altitudinal range in Cyprus: No numerical range is provided by Flora of Cyprus
- Flowering period in Cyprus: April–October
- Number in the organized checklist: 1854
No comments:
Post a Comment