See also
All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
ΧΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ - Οργανωμένος δυναμικός κατάλογος 2.071 taxa - FLORA OF CYPRUS - Organized Dynamic Checklist 2.071 taxa · classified by status, family and genus
Below in English
Κείμενο George Konstantinou
Η οικογένεια Resedaceae, γνωστή στα αγγλικά ως mignonette family, είναι οικογένεια ανθοφόρων φυτών που ανήκει στην τάξη Brassicales. Περιλαμβάνει κυρίως μονοετείς, διετείς ή πολυετείς πόες και λιγότερους θάμνους, με εξάπλωση κυρίως στις εύκρατες και υποτροπικές περιοχές της Ευρώπης, της Αφρικής, της Ασίας και της Βόρειας Αμερικής.
Με τη σύγχρονη ευρεία ταξινομική της έννοια, η οικογένεια περιλαμβάνει περίπου 11 γένη και 107 είδη παγκοσμίως. Το Plants of the World Online των Royal Botanic Gardens, Kew αναγνωρίζει σήμερα 11 αποδεκτά γένη. Το μεγαλύτερο και γνωστότερο γένος είναι το Reseda, το οποίο περιλαμβάνει περίπου 55 είδη και παρουσιάζει τη μεγαλύτερη ποικιλότητά του στη Μεσόγειο, στη δυτική Ασία και στη βόρεια Αφρική.
Σύμφωνα με τον οργανωμένο κατάλογο της κυπριακής χλωρίδας, η οικογένεια Resedaceae αντιπροσωπεύεται στην Κύπρο από 1 γένος και 7 taxa: 5 ιθαγενή μη ενδημικά είδη, 1 ξενικό ή εγκλιματισμένο είδος και 1 είδος αβέβαιης κατάστασης. Δεν καταγράφονται ενδημικά ή υβριδικά taxa της οικογένειας στην Κύπρο.
Γενικά χαρακτηριστικά
Τα μέλη της Resedaceae που απαντούν στην Κύπρο είναι ποώδη φυτά του γένους Reseda. Μπορεί να είναι μονοετή, διετή ή βραχύβια πολυετή, με όρθιους, ανερχόμενους ή διακλαδισμένους βλαστούς.
Τα φύλλα είναι εναλλασσόμενα και μπορεί να είναι απλά, ακέραια, λοβωτά ή βαθιά διαιρεμένα. Τα κατώτερα φύλλα συχνά σχηματίζουν χαλαρό βασικό ρόδακα, ενώ τα ανώτερα είναι μικρότερα και τοποθετημένα κατά μήκος του βλαστού.
Τα άνθη είναι συνήθως μικρά και διατεταγμένα σε επιμήκεις βότρεις. Συχνά είναι αμφίπλευρα συμμετρικά ή ελαφρώς ασύμμετρα και μπορεί να έχουν λευκό, κιτρινωπό, πρασινωπό ή υποκίτρινο χρώμα.
Ο αριθμός των σεπάλων και των πετάλων ποικίλλει. Τα πέταλα είναι συνήθως άνισα και συχνά βαθιά διαιρεμένα, δημιουργώντας χαρακτηριστική κροσσωτή εμφάνιση. Οι στήμονες είναι αρκετοί και συνήθως ευδιάκριτοι.
Η ωοθήκη είναι ανώτερη και αποτελείται συνήθως από ενωμένα καρπόφυλλα. Ο καρπός είναι κάψα που συχνά παραμένει ανοικτή στην κορυφή πριν από την πλήρη ωρίμανση. Περιέχει αρκετούς μικρούς, συνήθως νεφροειδείς σπόρους.
Συγγένεια με άλλες οικογένειες
Η Resedaceae ανήκει στην τάξη Brassicales και συγγενεύει εξελικτικά με οικογένειες όπως οι Brassicaceae, Capparaceae και Cleomaceae.
Όπως πολλά άλλα μέλη της τάξης, τα φυτά της Resedaceae περιέχουν γλυκοσινολικές ενώσεις. Οι ουσίες αυτές συμμετέχουν στη χημική άμυνα των φυτών και μπορεί να ευθύνονται για την ιδιαίτερη οσμή ή γεύση που εμφανίζεται όταν τραυματίζονται οι ιστοί τους.
Η οικογένεια Resedaceae στην Κύπρο
Όλα τα κυπριακά taxa της οικογένειας ανήκουν στο γένος Reseda. Απαντούν κυρίως σε ανοικτές και ηλιόλουστες θέσεις, σε ξηρά ή εποχικά υγρά εδάφη, καλλιεργούμενους αγρούς, χέρσες εκτάσεις, παρυφές δρόμων, πετρώδεις πλαγιές, αμμώδεις περιοχές και διαταραγμένους οικοτόπους.
Αρκετά είδη είναι προσαρμοσμένα στις συνθήκες του μεσογειακού κλίματος. Βλαστάνουν μετά τις πρώτες βροχές, αναπτύσσονται κατά τη διάρκεια του χειμώνα και ανθίζουν κυρίως την άνοιξη ή στις αρχές του καλοκαιριού, πριν από την εντονότερη θερινή ξηρασία.
Τα taxa της οικογένειας Resedaceae στην Κύπρο
Ιθαγενή μη ενδημικά taxa
Reseda
- Reseda alba L. · Species · Ιθαγενές μη ενδημικό
- Reseda lutea L. · Species · Ιθαγενές μη ενδημικό
- Reseda luteola L. · Species · Ιθαγενές μη ενδημικό
- Reseda minoica Martín-Bravo & Jim. Mejías · Species · Ιθαγενές μη ενδημικό
- Reseda orientalis (Müll. Arg.) Kotschy · Species · Ιθαγενές μη ενδημικό
Ξενικά ή εγκλιματισμένα taxa
Reseda
- Reseda odorata L. · Species · Ξενικό ή εγκλιματισμένο
Taxa αβέβαιης κατάστασης
Reseda
- Reseda phyteuma L. · Species · Αβέβαιης κατάστασης
Οικολογία των κυπριακών ειδών
Reseda alba
Είναι μονοετής, διετής ή βραχύβια πολυετής πόα με όρθιες ταξιανθίες και συνήθως λευκά άνθη. Απαντά σε ανοικτές θέσεις, παρυφές δρόμων, χέρσες εκτάσεις, παραθαλάσσια εδάφη, καλλιεργούμενους αγρούς και άλλους διαταραγμένους οικοτόπους.
Reseda lutea
Είναι μονοετές, διετές ή πολυετές φυτό με βαθιά διαιρεμένα φύλλα και κιτρινοπράσινα άνθη. Αναπτύσσεται σε ξηρά εδάφη, πρανή, παρυφές δρόμων, πετρώδεις θέσεις, καλλιεργούμενες ή εγκαταλελειμμένες εκτάσεις και περιοχές που έχουν υποστεί ανθρώπινη διατάραξη.
Reseda luteola
Είναι συνήθως διετής πόα με όρθιο βλαστό και μακριές, στενές ταξιανθίες από μικρά κιτρινωπά άνθη. Προτιμά ανοικτές θέσεις, άκρες δρόμων, ακαλλιέργητα εδάφη, πρανή και διαταραγμένους χώρους.
Reseda minoica
Είναι μεσογειακό είδος του γένους Reseda, το οποίο διακρίθηκε ταξινομικά σχετικά πρόσφατα από συγγενικά taxa. Η παρουσία του στην Κύπρο υπογραμμίζει τη φυτογεωγραφική σύνδεση του νησιού με την ανατολική Μεσόγειο.
Reseda orientalis
Είναι είδος της ανατολικής Μεσογείου και της ευρύτερης περιοχής της δυτικής Ασίας. Στην Κύπρο αποτελεί μέρος της ιθαγενούς χλωρίδας ανοικτών, ξηρών και πετρωδών οικοτόπων.
Reseda odorata
Είναι γνωστό καλλωπιστικό φυτό με μικρά αλλά έντονα αρωματικά άνθη. Έχει καλλιεργηθεί επί μακρόν σε κήπους για το άρωμά του. Η καταγραφή του ως ξενικού ή εγκλιματισμένου είδους στην Κύπρο πιθανότατα συνδέεται με διαφυγές από καλλιέργεια.
Reseda phyteuma
Είναι μονοετής ή πολυετής πόα με ευρεία εξάπλωση από τη Μαδέρα και την Ευρώπη μέχρι τη Μεσόγειο και τον νότιο Καύκασο. Στον κυπριακό κατάλογο καταγράφεται ως είδος αβέβαιης κατάστασης, γεγονός που σημαίνει ότι η προέλευση ή η σταθερότητα της παρουσίας του στο νησί χρειάζεται περαιτέρω αξιολόγηση.
Επικονίαση και διασπορά
Τα άνθη της Reseda παράγουν νέκταρ και προσελκύουν διάφορα έντομα, κυρίως μέλισσες, μικρές μύγες και άλλα έντομα που επισκέπτονται τις ταξιανθίες για τροφή.
Οι κάψες περιέχουν αρκετούς μικρούς σπόρους. Όταν ωριμάσουν, οι σπόροι απελευθερώνονται από το ανοικτό άνω μέρος του καρπού και πέφτουν στο έδαφος ή μεταφέρονται σε μικρές αποστάσεις από τον άνεμο, το νερό, τα ζώα και τις ανθρώπινες δραστηριότητες.
Η ανάπτυξη κατά μήκος δρόμων, σε καλλιέργειες και σε διαταραγμένες θέσεις διευκολύνει τη μεταφορά των σπόρων με χώμα, γεωργικά μηχανήματα και οχήματα.
Προσαρμογές στο μεσογειακό κλίμα
Πολλά είδη της οικογένειας αντιμετωπίζουν τη θερινή ξηρασία μέσω του ετήσιου ή διετούς κύκλου ζωής τους. Οι σπόροι παραμένουν στο έδαφος κατά την ξηρή περίοδο και βλαστάνουν όταν επανέλθουν οι κατάλληλες συνθήκες υγρασίας.
Οι βαθιές ή πολυσχιδείς διαιρέσεις των φύλλων μειώνουν τη συνολική επιφάνεια που εκτίθεται στην έντονη ηλιακή ακτινοβολία και μπορούν να περιορίσουν την απώλεια νερού. Η ικανότητα ανάπτυξης σε φτωχά, πετρώδη ή διαταραγμένα εδάφη επιτρέπει στα είδη να εκμεταλλεύονται θέσεις με περιορισμένο ανταγωνισμό από άλλα φυτά.
Χρήσεις και σημασία για τον άνθρωπο
Η Reseda luteola, γνωστή διεθνώς ως weld ή dyer’s rocket, υπήρξε σημαντικό βαφικό φυτό. Τα υπέργεια μέρη της χρησιμοποιούνταν για την παραγωγή κίτρινης χρωστικής, ιδιαίτερα για τη βαφή υφασμάτων. Αποτέλεσε μία από τις σημαντικότερες πηγές κίτρινης φυτικής βαφής στην Ευρώπη πριν από τη διάδοση των συνθετικών χρωμάτων.
Η Reseda odorata, γνωστή ως mignonette, καλλιεργείται ως καλλωπιστικό φυτό για το έντονο και ευχάριστο άρωμα των ανθέων της. Αν και τα άνθη της δεν είναι μεγάλα ή ιδιαίτερα εντυπωσιακά, η ευωδιά τους την κατέστησε δημοφιλές φυτό παραδοσιακών κήπων.
Ορισμένα είδη του γένους έχουν χρησιμοποιηθεί τοπικά στην παραδοσιακή βοτανοθεραπεία. Αυτές οι παραδοσιακές χρήσεις δεν αποτελούν απόδειξη ασφάλειας ή θεραπευτικής αποτελεσματικότητας και δεν πρέπει να εφαρμόζονται χωρίς εξειδικευμένη καθοδήγηση.
Ξενικά taxa
Το μοναδικό taxon της οικογένειας που καταγράφεται ως ξενικό ή εγκλιματισμένο στην Κύπρο είναι το Reseda odorata. Η παρουσία του συνδέεται με την καλλιέργειά του ως αρωματικού καλλωπιστικού φυτού.
Η παρακολούθηση των πληθυσμών του εκτός κήπων είναι χρήσιμη για να διαπιστωθεί κατά πόσο η παρουσία του παραμένει περιστασιακή ή αν μπορεί να διατηρεί αυτοαναπαραγόμενους πληθυσμούς.
Απειλές και προστασία
Τα περισσότερα είδη της οικογένειας αναπτύσσονται σε ανοικτούς ή διαταραγμένους οικοτόπους και δεν εξαρτώνται από πυκνή φυσική βλάστηση. Ωστόσο, οι τοπικοί πληθυσμοί τους μπορεί να επηρεαστούν από:
- την εντατικοποίηση της γεωργίας,
- τη χρήση ζιζανιοκτόνων,
- την καταστροφή των παρυφών των αγρών,
- την υπερβολική συντήρηση ή εκχέρσωση των άκρων των δρόμων,
- την οικιστική και τουριστική ανάπτυξη,
- τη λατόμευση και τις εκσκαφές,
- την απώλεια αμμωδών και παραθαλάσσιων οικοτόπων,
- την εξάπλωση ανταγωνιστικών ξενικών φυτών,
- και τις μεταβολές στη βροχόπτωση λόγω της κλιματικής αλλαγής.
Η διατήρηση μικρών ακαλλιέργητων λωρίδων, παραδοσιακών αγροτικών τοπίων και φυσικής βλάστησης κατά μήκος των αγρών και των δρόμων μπορεί να συμβάλει στην προστασία των ειδών της οικογένειας και πολλών άλλων μονοετών φυτών.
Συστηματική ταξινόμηση
- Βασίλειο: Plantae
- Φύλο: Streptophyta
- Κλάση: Equisetopsida
- Υποκλάση: Magnoliidae
- Τάξη: Brassicales
- Οικογένεια: Resedaceae
- Γένος στην Κύπρο: Reseda
- Αριθμός γενών στην Κύπρο: 1
- Συνολικός αριθμός taxa στην Κύπρο: 7
- Ιθαγενή μη ενδημικά taxa: 5
- Ενδημικά taxa της Κύπρου: 0
- Ξενικά ή εγκλιματισμένα taxa: 1
- Υβριδικά taxa: 0
- Taxa αβέβαιης κατάστασης: 1
Πηγές
- ΧΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ – Οργανωμένος δυναμικός κατάλογος 2.071 taxa – FLORA OF CYPRUS
- Plants of the World Online – Resedaceae
- Plants of the World Online – Reseda
- Angiosperm Phylogeny Website – Brassicales
- Angiosperm Phylogeny Group (2016). An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV.
- Martín-Bravo, S. et al. (2007). Molecular systematics and biogeography of Resedaceae based on ITS and trnL-F sequences. Molecular Phylogenetics and Evolution.
- Abdallah, M. S. (1967). The Resedaceae: A Taxonomical Revision of the Family.
Text by George Konstantinou
The family Resedaceae, known as the mignonette family, is a family of flowering plants belonging to the order Brassicales. It includes mainly annual, biennial or perennial herbs and fewer shrubs, distributed primarily in the temperate and subtropical regions of Europe, Africa, Asia and North America.
In its modern broad taxonomic circumscription, the family includes approximately 11 genera and 107 species worldwide. Plants of the World Online of the Royal Botanic Gardens, Kew currently recognizes 11 accepted genera. The largest and best-known genus is Reseda, which includes approximately 55 species and displays its greatest diversity in the Mediterranean, western Asia and northern Africa.
According to the organized checklist of the flora of Cyprus, the family Resedaceae is represented in Cyprus by 1 genus and 7 taxa: 5 native non-endemic species, 1 alien or naturalized species and 1 species of uncertain status. No endemic or hybrid taxa of the family are recorded in Cyprus.
General characteristics
The members of Resedaceae occurring in Cyprus are herbaceous plants of the genus Reseda. They may be annual, biennial or short-lived perennial, with erect, ascending or branched stems.
The leaves are alternate and may be simple, entire, lobed or deeply divided. The lower leaves often form a loose basal rosette, while the upper leaves are smaller and arranged along the stem.
The flowers are usually small and arranged in elongated racemes. They are often bilaterally symmetrical or slightly asymmetrical and may be white, yellowish, greenish or pale yellow.
The number of sepals and petals varies. The petals are usually unequal and often deeply divided, creating a characteristic fringed appearance. The stamens are several and usually conspicuous.
The ovary is superior and generally consists of fused carpels. The fruit is a capsule that often remains open at the apex before complete maturity. It contains several small, usually kidney-shaped seeds.
Relationship with other families
Resedaceae belongs to the order Brassicales and is evolutionarily related to families such as Brassicaceae, Capparaceae and Cleomaceae.
Like many other members of the order, plants of Resedaceae contain glucosinolate compounds. These substances participate in the chemical defence of the plants and may be responsible for the distinctive smell or taste released when their tissues are damaged.
The family Resedaceae in Cyprus
All Cypriot taxa of the family belong to the genus Reseda. They occur mainly in open and sunny places, on dry or seasonally moist soils, in cultivated fields, fallow land, along roadsides, on stony slopes, in sandy areas and in disturbed habitats.
Several species are adapted to the conditions of the Mediterranean climate. They germinate after the first rains, develop during the winter and flower mainly in spring or early summer, before the most intense summer drought.
The taxa of the family Resedaceae in Cyprus
Native non-endemic taxa
Reseda
- Reseda alba L. · Species · Native non-endemic
- Reseda lutea L. · Species · Native non-endemic
- Reseda luteola L. · Species · Native non-endemic
- Reseda minoica Martín-Bravo & Jim. Mejías · Species · Native non-endemic
- Reseda orientalis (Müll. Arg.) Kotschy · Species · Native non-endemic
Alien or naturalized taxa
Reseda
- Reseda odorata L. · Species · Alien or naturalized
Taxa of uncertain status
Reseda
- Reseda phyteuma L. · Species · Of uncertain status
Ecology of the Cypriot species
Reseda alba
It is an annual, biennial or short-lived perennial herb with erect inflorescences and usually white flowers. It occurs in open places, along roadsides, on fallow land, in coastal soils, cultivated fields and other disturbed habitats.
Reseda lutea
It is an annual, biennial or perennial plant with deeply divided leaves and yellow-green flowers. It grows on dry soils, banks, roadsides, stony sites, cultivated or abandoned land and areas affected by human disturbance.
Reseda luteola
It is usually a biennial herb with an erect stem and long, narrow inflorescences of small yellowish flowers. It favours open places, roadsides, uncultivated ground, banks and disturbed sites.
Reseda minoica
It is a Mediterranean species of the genus Reseda that was taxonomically distinguished relatively recently from related taxa. Its presence in Cyprus emphasizes the phytogeographical connection of the island with the eastern Mediterranean.
Reseda orientalis
It is a species of the eastern Mediterranean and the wider region of western Asia. In Cyprus, it forms part of the native flora of open, dry and rocky habitats.
Reseda odorata
It is a well-known ornamental plant with small but strongly fragrant flowers. It has long been cultivated in gardens for its fragrance. Its recording as an alien or naturalized species in Cyprus is probably associated with escapes from cultivation.
Reseda phyteuma
It is an annual or perennial herb with a broad distribution from Madeira and Europe to the Mediterranean and the southern Caucasus. In the Cypriot checklist, it is recorded as a species of uncertain status, meaning that the origin or stability of its presence on the island requires further assessment.
Pollination and dispersal
The flowers of Reseda produce nectar and attract various insects, mainly bees, small flies and other insects that visit the inflorescences for food.
The capsules contain several small seeds. When they mature, the seeds are released through the open upper part of the fruit and fall to the ground or are transported over short distances by wind, water, animals and human activities.
Growth along roads, in cultivated land and in disturbed places facilitates the transport of the seeds with soil, agricultural machinery and vehicles.
Adaptations to the Mediterranean climate
Many species of the family cope with summer drought through their annual or biennial life cycle. The seeds remain in the soil during the dry period and germinate when suitable moisture conditions return.
The deep or multiple divisions of the leaves reduce the total surface exposed to intense solar radiation and may limit water loss. The ability to grow in poor, stony or disturbed soils allows the species to exploit sites with limited competition from other plants.
Uses and importance to humans
Reseda luteola, internationally known as weld or dyer’s rocket, was an important dye plant. Its aerial parts were used to produce a yellow dye, particularly for colouring textiles. It was one of the most important sources of yellow plant dye in Europe before the widespread introduction of synthetic colours.
Reseda odorata, known as mignonette, is cultivated as an ornamental plant for the strong and pleasant fragrance of its flowers. Although its flowers are neither large nor particularly conspicuous, their scent made it a popular plant of traditional gardens.
Some species of the genus have been used locally in traditional herbal medicine. These traditional uses do not constitute proof of safety or therapeutic effectiveness and should not be applied without specialist guidance.
Alien taxa
The only taxon of the family recorded as alien or naturalized in Cyprus is Reseda odorata. Its presence is associated with its cultivation as a fragrant ornamental plant.
Monitoring its populations outside gardens is useful for determining whether its occurrence remains casual or whether it can maintain self-reproducing populations.
Threats and protection
Most species of the family grow in open or disturbed habitats and do not depend on dense natural vegetation. Nevertheless, their local populations may be affected by:
- agricultural intensification,
- the use of herbicides,
- the destruction of field margins,
- excessive maintenance or clearance of roadsides,
- residential and tourism development,
- quarrying and excavation,
- the loss of sandy and coastal habitats,
- the spread of competitive alien plants,
- and changes in rainfall caused by climate change.
The retention of small uncultivated strips, traditional agricultural landscapes and natural vegetation along fields and roads can contribute to the protection of the species of the family and many other annual plants.
Systematic classification
- Kingdom: Plantae
- Phylum: Streptophyta
- Class: Equisetopsida
- Subclass: Magnoliidae
- Order: Brassicales
- Family: Resedaceae
- Genus in Cyprus: Reseda
- Number of genera in Cyprus: 1
- Total number of taxa in Cyprus: 7
- Native non-endemic taxa: 5
- Endemic taxa of Cyprus: 0
- Alien or naturalized taxa: 1
- Hybrid taxa: 0
- Taxa of uncertain status: 1
Sources
- FLORA OF CYPRUS – Organized Dynamic Checklist of 2,071 taxa
- Plants of the World Online – Resedaceae
- Plants of the World Online – Reseda
- Angiosperm Phylogeny Website – Brassicales
- Angiosperm Phylogeny Group (2016). An update of the Angiosperm Phylogeny Group classification for the orders and families of flowering plants: APG IV.
- Martín-Bravo, S. et al. (2007). Molecular systematics and biogeography of Resedaceae based on ITS and trnL-F sequences. Molecular Phylogenetics and Evolution.
- Abdallah, M. S. (1967). The Resedaceae: A Taxonomical Revision of the Family.
