Translate

Monday, 24 August 2026

Οικογένεια Ulmaceae στην Κύπρο – Ulmaceae Family in Cyprus

 See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο


ΧΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ - Οργανωμένος δυναμικός κατάλογος 2.071 taxa - FLORA OF CYPRUS - Organized Dynamic Checklist 2.071 taxa · classified by status, family and genus

Below in English

Κείμενο George Konstantinou

Η οικογένεια Ulmaceae, γνωστή στα αγγλικά ως elm family, είναι οικογένεια αγγειόσπερμων φυτών που ανήκει στην τάξη Rosales. Περιλαμβάνει φυλλοβόλα ή αειθαλή δέντρα και θάμνους που εξαπλώνονται στις εύκρατες, υποτροπικές και τροπικές περιοχές.

Σύμφωνα με το Plants of the World Online, η οικογένεια περιλαμβάνει 7 αποδεκτά γένη και περίπου 40 είδη. Τα αποδεκτά γένη είναι τα Ampelocera, Hemiptelea, Holoptelea, Phyllostylon, Planera, Ulmus και Zelkova.

Στην Κύπρο η οικογένεια Ulmaceae αντιπροσωπεύεται στον οργανωμένο κατάλογο από 2 γένη και 2 taxa. Το Ulmus canescens καταγράφεται ως αυτοφυές, μη ενδημικό είδος, ενώ το Zelkova abelicea περιλαμβάνεται στην κατηγορία των taxa αβέβαιης κατάστασης.

Γενικά χαρακτηριστικά

Τα μέλη της οικογένειας είναι συνήθως δέντρα ή θάμνοι χωρίς αγκάθια και χωρίς γαλακτώδη χυμό. Ο κορμός μπορεί να αποκτήσει σημαντική διάμετρο και καλύπτεται συχνά από τραχύ, αυλακωτό φλοιό.

Τα φύλλα είναι απλά, κατ’ εναλλαγή και συνήθως διατάσσονται σε δύο σειρές κατά μήκος των βλαστών. Διαθέτουν μικρά παράφυλλα, τα οποία συχνά πέφτουν νωρίς.

Το έλασμα είναι συνήθως ωοειδές ή ελλειπτικό, με οδοντωτό ή διπλά οδοντωτό περιθώριο. Στα περισσότερα είδη του γένους Ulmus, η βάση του φύλλου είναι χαρακτηριστικά ασύμμετρη, με τη μία πλευρά να εκτείνεται χαμηλότερα από την άλλη.

Τα άνθη είναι μικρά και δυσδιάκριτα, ερμαφρόδιτα ή μονογενή. Δεν διαθέτουν πέταλα και το περιάνθιο αποτελείται συνήθως από 4 ή 5 μικρούς λοβούς.

Οι στήμονες βρίσκονται απέναντι από τους λοβούς του περιανθίου. Η ωοθήκη είναι επιφυής και σχηματίζεται από 2 ενωμένα καρπόφυλλα, αλλά συνήθως περιέχει μία μόνο λειτουργική σπερμοβλάστη.

Ο καρπός μπορεί να είναι πτερυγιοφόρος ξηρός καρπός, γνωστός ως σαμάρα, ή μικρή δρύπη. Τα είδη του γένους Ulmus παράγουν χαρακτηριστικές επίπεδες σαμάρες με μεμβρανώδες πτερύγιο γύρω από τον σπόρο.

Ταξινομική παρατήρηση για το Ulmus canescens

Ο οργανωμένος κατάλογος της κυπριακής χλωρίδας χρησιμοποιεί το όνομα Ulmus canescens Melville σε βαθμίδα είδους και το άρθρο ακολουθεί πιστά αυτή την καταχώριση.

Το Plants of the World Online αντιμετωπίζει σήμερα το όνομα Ulmus canescens Melville ως συνώνυμο του αποδεκτού ονόματος Ulmus minor subsp. canescens Bartolucci & Galasso.

Η διαφορά αφορά την ταξινομική βαθμίδα και όχι την παρουσία του φυτού στην Κύπρο. Και στις δύο ταξινομικές προσεγγίσεις, το συγκεκριμένο taxon θεωρείται αυτοφυές στην Κύπρο και στην ευρύτερη περιοχή της Μεσογείου.

Ενδιαιτήματα στην Κύπρο

Το Ulmus canescens συνδέεται κυρίως με θέσεις όπου υπάρχει περισσότερη διαθέσιμη υγρασία από ό,τι στο γύρω μεσογειακό τοπίο. Αναπτύσσεται κατά μήκος ποταμών και ρεμάτων, σε κοιλάδες, υγρά πρανή, πηγές, αρδευόμενες περιοχές και παρυφές καλλιεργειών.

Μπορεί επίσης να απαντά κοντά σε χωριά, δρόμους και παλαιά αγροτικά τοπία, όπου διατηρήθηκε ή φυτεύτηκε για σκιά. Η διάκριση ανάμεσα σε φυσικούς πληθυσμούς και παλαιές ανθρωπογενείς φυτεύσεις μπορεί να είναι δύσκολη σε ορισμένες θέσεις.

Το Zelkova abelicea είναι είδος που στη φυσική του εξάπλωση συνδέεται με ορεινά δάση, βραχώδεις πλαγιές και υγρότερες ορεινές θέσεις. Ωστόσο, η παρουσία του στην Κύπρο δεν θεωρείται επιβεβαιωμένη στον οργανωμένο κατάλογο.

Taxa της οικογένειας Ulmaceae στην Κύπρο

Σύμφωνα με τον οργανωμένο κατάλογο της κυπριακής χλωρίδας, στην Κύπρο καταγράφονται 2 taxa, τα οποία ανήκουν σε 2 γένη.

Αυτοφυές, μη ενδημικό taxon

Ulmus

  1. Ulmus canescens Melville — Είδος

Taxon αβέβαιης κατάστασης

Zelkova

  1. Zelkova abelicea (Lam.) Boiss. — Είδος

Δεν καταγράφονται ενδημικά, επιγενή ή υβριδικά taxa της οικογένειας στην Κύπρο.

Το Ulmus canescens στην Κύπρο

Το Ulmus canescens είναι φυλλοβόλο δέντρο που μπορεί να αποκτήσει σημαντικό ύψος και πλατιά, διακλαδισμένη κόμη. Ο κορμός καλύπτεται από γκριζοκαστανό φλοιό, ο οποίος γίνεται βαθιά αυλακωτός στα μεγαλύτερα δέντρα.

Τα νεαρά κλαδιά και τα φύλλα φέρουν συχνά λεπτές τρίχες. Τα φύλλα είναι ωοειδή έως ελλειπτικά, με έντονα ασύμμετρη βάση και διπλά οδοντωτό περιθώριο.

Η επάνω επιφάνεια των φύλλων είναι πράσινη και συχνά τραχιά, ενώ η κάτω επιφάνεια είναι πιο ανοιχτόχρωμη και μπορεί να καλύπτεται από γκριζωπές τρίχες. Η τριχωτή εμφάνιση συνδέεται με την ονομασία canescens, που σημαίνει γκριζωπός ή λευκάζων.

Τα μικρά άνθη εμφανίζονται σε ομάδες πάνω στους βλαστούς. Συνήθως αναπτύσσονται πριν από τα νέα φύλλα ή κατά τα πρώτα στάδια της έκπτυξής τους.

Οι καρποί είναι επίπεδες, μεμβρανώδεις σαμάρες. Ο σπόρος περικλείεται από λεπτό πτερύγιο που επιτρέπει τη μεταφορά του με τον άνεμο.

Το Zelkova abelicea και η αβέβαιη κατάστασή του

Το Zelkova abelicea είναι φυλλοβόλο δέντρο ή θάμνος. Διαθέτει μικρά, απλά φύλλα με οδοντωτό περιθώριο και μπορεί να αποκτήσει χαμηλή, πυκνή θαμνώδη μορφή όταν επηρεάζεται από έντονη βόσκηση ή άλλες πιέσεις.

Σύμφωνα με το Plants of the World Online, η φυσική εξάπλωση του είδους περιορίζεται στην Κρήτη, όπου αποτελεί ενδημικό φυτό.

Στον οργανωμένο κατάλογο της κυπριακής χλωρίδας περιλαμβάνεται στην κατηγορία Αβέβαιης κατάστασης. Επομένως, δεν πρέπει να παρουσιάζεται ως επιβεβαιωμένο αυτοφυές είδος της Κύπρου.

Η καταχώριση χρειάζεται έλεγχο ιστορικών βιβλιογραφικών αναφορών, δειγμάτων ερμπαρίου και πιθανών στοιχείων καλλιέργειας ή λανθασμένης ταυτοποίησης. Απαιτούνται επίσης τεκμηριωμένες σύγχρονες επιτόπιες καταγραφές.

Οικολογία

Οι φτελιές αποτελούν σημαντικό τμήμα της παρόχθιας και υγρόφιλης ξυλώδους βλάστησης. Η κόμη τους δημιουργεί σκιά και διατηρεί χαμηλότερες θερμοκρασίες κοντά στο έδαφος και στο νερό.

Τα φύλλα, ο φλοιός και τα κλαδιά παρέχουν τροφή και μικροενδιαιτήματα σε έντομα, αράχνες, λειχήνες, μύκητες και άλλους οργανισμούς. Οι κοιλότητες των παλαιών δέντρων μπορεί να χρησιμοποιούνται από πουλιά, νυχτερίδες και ασπόνδυλα.

Το ισχυρό ριζικό σύστημα συγκρατεί το έδαφος κατά μήκος των όχθεων και συμβάλλει στον περιορισμό της διάβρωσης. Τα πεσμένα φύλλα προσθέτουν οργανική ύλη στο έδαφος και στο υδάτινο οικοσύστημα.

Επικονίαση και αναπαραγωγή

Η επικονίαση πραγματοποιείται κυρίως με τον άνεμο. Τα άνθη είναι μικρά και δεν χρειάζεται να παράγουν έντονα χρώματα, άρωμα ή νέκταρ για την προσέλκυση εντόμων.

Η άνθηση πριν από την πλήρη ανάπτυξη των φύλλων διευκολύνει τη μεταφορά της γύρης, επειδή η κόμη δεν δημιουργεί ακόμη σημαντικό εμπόδιο στον άνεμο.

Η αναπαραγωγή πραγματοποιείται με σπόρους. Οι σαμάρες του Ulmus canescens ωριμάζουν και απελευθερώνονται σε μεγάλους αριθμούς.

Το φυτό μπορεί επίσης να παράγει παραφυάδες από τις ρίζες και τη βάση του κορμού. Η αγενής αυτή εξάπλωση επιτρέπει τη δημιουργία ομάδων γενετικά συγγενικών δέντρων και την ανάκαμψη μετά από κοπή ή ζημιά.

Διασπορά

Το μεμβρανώδες πτερύγιο των καρπών επιτρέπει τη μεταφορά τους με τον άνεμο. Οι σαμάρες μπορούν επίσης να πέσουν στο νερό και να μεταφερθούν κατά μήκος ποταμών και ρεμάτων.

Η επιτυχής εγκατάσταση των νεαρών φυτών απαιτεί συνήθως υγρό, ανοικτό έδαφος και περιορισμένο ανταγωνισμό από πυκνή βλάστηση.

Οι παραφυάδες επιτρέπουν τοπική αγενή επέκταση, ιδιαίτερα σε θέσεις όπου το έδαφος διατηρεί αρκετή υγρασία.

Προσαρμογές

Η φυλλοβόλος συμπεριφορά περιορίζει την απώλεια νερού κατά τη δυσμενή περίοδο. Η έκπτυξη των φύλλων και η κύρια ανάπτυξη πραγματοποιούνται όταν η θερμοκρασία και η διαθέσιμη υγρασία είναι κατάλληλες.

Οι τρίχες στην κάτω επιφάνεια των φύλλων μπορούν να περιορίζουν τη διαπνοή και να προστατεύουν τους ιστούς από την έντονη ηλιακή ακτινοβολία.

Το βαθύ και εκτεταμένο ριζικό σύστημα επιτρέπει την αξιοποίηση υπόγειας υγρασίας. Η παραγωγή παραφυάδων βοηθά το δέντρο να ανακάμπτει μετά από πλημμύρες, κοπή, φωτιά ή άλλες διαταραχές.

Οικολογική και οικονομική σημασία

Οι φτελιές παρέχουν σκιά, σταθεροποιούν τις όχθες και αυξάνουν τη δομική ποικιλότητα των παρόχθιων οικοσυστημάτων. Τα ώριμα δέντρα έχουν ιδιαίτερη αξία ως ενδιαιτήματα για πολλά είδη οργανισμών.

Το ξύλο διαφόρων ειδών Ulmus είναι σκληρό, ανθεκτικό και δύσκολο να σχιστεί. Χρησιμοποιήθηκε ιστορικά στην επιπλοποιία, την ξυλουργική, την κατασκευή εργαλείων, τροχών και άλλων αντικειμένων.

Οι φτελιές φυτεύτηκαν επίσης ως δέντρα σκιάς κατά μήκος δρόμων, σε πλατείες και κοντά σε οικισμούς. Τα μεγάλα, παλαιά δέντρα αποτελούν σημαντικά στοιχεία του φυσικού και πολιτιστικού τοπίου.

Ασθένειες

Πολλά είδη του γένους Ulmus είναι ευάλωτα στην ολλανδική ασθένεια της φτελιάς, η οποία προκαλείται από μύκητες του γένους Ophiostoma και μεταδίδεται κυρίως από σκαθάρια του φλοιού.

Η ασθένεια μπορεί να προκαλέσει απόφραξη των αγγείων του ξύλου, μάρανση των φύλλων και τελικά νέκρωση κλάδων ή ολόκληρου του δέντρου.

Δεν πρέπει να θεωρείται χωρίς ειδικά στοιχεία ότι όλοι οι κυπριακοί πληθυσμοί έχουν προσβληθεί. Ωστόσο, η παρακολούθηση συμπτωμάτων ξήρανσης και η προστασία των υγιών δέντρων είναι σημαντικές προληπτικές ενέργειες.

Απειλές και προστασία

Οι κυριότερες απειλές περιλαμβάνουν την απομάκρυνση παρόχθιας βλάστησης, τη διευθέτηση ποταμών, την εκβάθυνση κοιτών, την άντληση νερού, την παρατεταμένη ξηρασία και την καταστροφή παλαιών δέντρων.

Οι οδικές και οικοδομικές εργασίες μπορούν να καταστρέψουν το ριζικό σύστημα, ακόμη και όταν ο κορμός δεν κόβεται. Η συμπίεση του εδάφους και οι μεταβολές στην αποστράγγιση επηρεάζουν επίσης την υγεία των δέντρων.

Η διατήρηση των φυσικών όχθεων, των ρεμάτων, των πηγών και των παλαιών αγροτικών τοπίων είναι απαραίτητη για την προστασία του Ulmus canescens.

Για το Zelkova abelicea, προτεραιότητα αποτελεί η εξακρίβωση της προέλευσης της καταχώρισης και η διερεύνηση της πιθανής παρουσίας του στην Κύπρο.

Συστηματική ταξινόμηση των taxa της Κύπρου

  • Βασίλειο: Plantae
  • Κλάδος: Streptophyta
  • Κλάση: Equisetopsida
  • Υποκλάση: Magnoliidae
  • Τάξη: Rosales
  • Οικογένεια: Ulmaceae
  • Γένη στον κατάλογο της Κύπρου: Ulmus και Zelkova
  • Taxa στον κατάλογο της Κύπρου: Ulmus canescens και Zelkova abelicea
  • Συνολικός αριθμός στον κατάλογο της Κύπρου: 2 γένη και 2 taxa
  • Καθεστώς στην Κύπρο: 1 αυτοφυές μη ενδημικό taxon και 1 taxon αβέβαιης κατάστασης
  • Εναλλακτική σύγχρονη ταξινομική μεταχείριση: Ulmus canescens ≡ Ulmus minor subsp. canescens

Πηγές

Text by George Konstantinou

The family Ulmaceae, known as the elm family, is a family of angiosperm plants belonging to the order Rosales. It includes deciduous or evergreen trees and shrubs distributed in temperate, subtropical and tropical regions.

According to Plants of the World Online, the family includes 7 accepted genera and approximately 40 species. The accepted genera are Ampelocera, Hemiptelea, Holoptelea, Phyllostylon, Planera, Ulmus and Zelkova.

In Cyprus, the family Ulmaceae is represented in the organized checklist by 2 genera and 2 taxa. Ulmus canescens is recorded as a native, non-endemic species, while Zelkova abelicea is included in the category of taxa of uncertain status.

General characteristics

The members of the family are usually trees or shrubs without spines and without milky sap. The trunk may acquire a considerable diameter and is often covered with rough, furrowed bark.

The leaves are simple, alternate and usually arranged in two rows along the stems. They possess small stipules, which often fall early.

The blade is usually ovate or elliptical, with a toothed or doubly toothed margin. In most species of the genus Ulmus, the leaf base is characteristically asymmetrical, with one side extending lower than the other.

The flowers are small and inconspicuous, bisexual or unisexual. They lack petals, and the perianth usually consists of 4 or 5 small lobes.

The stamens are located opposite the perianth lobes. The ovary is superior and formed by 2 fused carpels, but usually contains only one functional ovule.

The fruit may be a winged dry fruit, known as a samara, or a small drupe. Species of the genus Ulmus produce characteristic flattened samaras with a membranous wing surrounding the seed.

Taxonomic note on Ulmus canescens

The organized checklist of the flora of Cyprus uses the name Ulmus canescens Melville at species rank, and the article follows this entry faithfully.

Plants of the World Online currently treats the name Ulmus canescens Melville as a synonym of the accepted name Ulmus minor subsp. canescens Bartolucci & Galasso.

The difference concerns taxonomic rank and not the presence of the plant in Cyprus. Under both taxonomic treatments, this taxon is considered native to Cyprus and the wider Mediterranean region.

Habitats in Cyprus

Ulmus canescens is mainly associated with locations where more moisture is available than in the surrounding Mediterranean landscape. It grows along rivers and streams, in valleys, on moist banks, near springs, in irrigated areas and along the margins of cultivated land.

It may also occur near villages, roads and old agricultural landscapes, where it was retained or planted for shade. Distinguishing between natural populations and old human plantings can be difficult at certain locations.

Zelkova abelicea is a species associated within its natural range with mountain forests, rocky slopes and moister mountain locations. However, its presence in Cyprus is not considered confirmed in the organized checklist.

Taxa of the family Ulmaceae in Cyprus

According to the organized checklist of the flora of Cyprus, 2 taxa, belonging to 2 genera, are recorded in Cyprus.

Native, non-endemic taxon

Ulmus

  1. Ulmus canescens Melville — Species

Taxon of uncertain status

Zelkova

  1. Zelkova abelicea (Lam.) Boiss. — Species

No endemic, alien or hybrid taxa of the family are recorded in Cyprus.

Ulmus canescens in Cyprus

Ulmus canescens is a deciduous tree that can attain a considerable height and develop a broad, branched crown. The trunk is covered with greyish-brown bark, which becomes deeply furrowed on larger trees.

The young branches and leaves often bear fine hairs. The leaves are ovate to elliptical, with a strongly asymmetrical base and a doubly toothed margin.

The upper surface of the leaves is green and often rough, while the lower surface is paler and may be covered with greyish hairs. The hairy appearance is associated with the name canescens, meaning greyish or becoming white.

The small flowers appear in groups on the stems. They usually develop before the new leaves or during the early stages of their emergence.

The fruits are flat, membranous samaras. The seed is surrounded by a thin wing that allows it to be transported by wind.

Zelkova abelicea and its uncertain status

Zelkova abelicea is a deciduous tree or shrub. It has small, simple leaves with a toothed margin and may develop a low, dense shrubby form when affected by intense grazing or other pressures.

According to Plants of the World Online, the natural distribution of the species is restricted to Crete, where it is endemic.

In the organized checklist of the flora of Cyprus, it is included in the category Uncertain status. Therefore, it should not be presented as a confirmed native species of Cyprus.

The record requires examination of historical bibliographic references, herbarium specimens and possible evidence of cultivation or misidentification. Documented modern field records are also required.

Ecology

Elms form an important component of riparian and moisture-dependent woody vegetation. Their crowns create shade and maintain lower temperatures close to the ground and water.

The leaves, bark and branches provide food and microhabitats for insects, spiders, lichens, fungi and other organisms. Cavities in old trees may be used by birds, bats and invertebrates.

The strong root system holds soil along riverbanks and contributes to the reduction of erosion. Fallen leaves add organic matter to the soil and aquatic ecosystem.

Pollination and reproduction

Pollination takes place mainly by wind. The flowers are small and do not need to produce strong colours, fragrance or nectar to attract insects.

Flowering before the full development of the leaves facilitates pollen transport because the crown does not yet create a significant barrier to wind.

Reproduction takes place by seeds. The samaras of Ulmus canescens mature and are released in large numbers.

The plant can also produce suckers from the roots and base of the trunk. This vegetative spread allows the formation of groups of genetically related trees and recovery after cutting or damage.

Dispersal

The membranous wing of the fruits allows them to be transported by wind. The samaras may also fall into water and be carried along rivers and streams.

Successful establishment of young plants usually requires moist, open soil and limited competition from dense vegetation.

Suckers allow local vegetative expansion, particularly in locations where the soil retains sufficient moisture.

Adaptations

The deciduous behaviour limits water loss during the unfavourable period. Leaf emergence and the main growth period occur when temperature and available moisture are suitable.

The hairs on the lower surface of the leaves can limit transpiration and protect the tissues from intense solar radiation.

The deep and extensive root system allows the use of underground moisture. The production of suckers helps the tree recover after floods, cutting, fire or other disturbances.

Ecological and economic importance

Elms provide shade, stabilize riverbanks and increase the structural diversity of riparian ecosystems. Mature trees are particularly valuable as habitats for many species of organisms.

The wood of various Ulmus species is hard, durable and difficult to split. It was historically used in furniture making, carpentry and the manufacture of tools, wheels and other objects.

Elms were also planted as shade trees along roads, in squares and near settlements. Large, old trees are important elements of the natural and cultural landscape.

Diseases

Many species of the genus Ulmus are vulnerable to Dutch elm disease, which is caused by fungi of the genus Ophiostoma and transmitted mainly by elm bark beetles.

The disease can cause blockage of the water-conducting vessels, leaf wilting and eventually the death of branches or the entire tree.

It should not be assumed without specific evidence that all Cypriot populations have been affected. However, monitoring for dieback symptoms and protecting healthy trees are important preventive measures.

Threats and protection

The principal threats include the removal of riparian vegetation, river regulation, riverbed dredging, water extraction, prolonged drought and the destruction of old trees.

Road and building works can damage the root system even when the trunk is not cut. Soil compaction and changes in drainage also affect tree health.

The conservation of natural riverbanks, streams, springs and old agricultural landscapes is essential for the protection of Ulmus canescens.

For Zelkova abelicea, the priority is to clarify the origin of the record and investigate its possible presence in Cyprus.

Systematic classification of the taxa of Cyprus

  • Kingdom: Plantae
  • Phylum: Streptophyta
  • Class: Equisetopsida
  • Subclass: Magnoliidae
  • Order: Rosales
  • Family: Ulmaceae
  • Genera in the checklist of Cyprus: Ulmus and Zelkova
  • Taxa in the checklist of Cyprus: Ulmus canescens and Zelkova abelicea
  • Total number in the checklist of Cyprus: 2 genera and 2 taxa
  • Status in Cyprus: 1 native non-endemic taxon and 1 taxon of uncertain status
  • Alternative modern taxonomic treatment: Ulmus canescens ≡ Ulmus minor subsp. canescens

Sources

Αναρτήθηκε από στις
Ετικέτες ,

No comments:

Post a Comment

Subscribe to: Post Comments (Atom)