See also
All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
ΧΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ - Οργανωμένος δυναμικός κατάλογος 2.071 taxa - FLORA OF CYPRUS - Organized Dynamic Checklist 2.071 taxa · classified by status, family and genus
Below in English
Κείμενο George Konstantinou
Η οικογένεια Urticaceae, γνωστή στα αγγλικά ως nettle family, είναι οικογένεια αγγειόσπερμων φυτών που ανήκει στην τάξη Rosales. Περιλαμβάνει πόες, θάμνους, μικρά και μεγάλα δέντρα και, σπανιότερα, αναρριχώμενα φυτά.
Σύμφωνα με το Plants of the World Online, η οικογένεια περιλαμβάνει 59 αποδεκτά γένη και περισσότερα από 2.000 είδη. Παρουσιάζει σχεδόν παγκόσμια εξάπλωση, με ιδιαίτερα μεγάλη ποικιλότητα στις τροπικές και υποτροπικές περιοχές.
Στην Κύπρο η οικογένεια Urticaceae αντιπροσωπεύεται στον οργανωμένο κατάλογο από 2 γένη και 8 taxa. Από αυτά, 6 είναι αυτοφυή μη ενδημικά, 1 είναι ενδημικό είδος της Κύπρου και 1 taxon έχει αβέβαιη κατάσταση.
Γενικά χαρακτηριστικά
Τα μέλη της οικογένειας είναι μονοετείς ή πολυετείς πόες, θάμνοι και δέντρα. Πολλά είδη έχουν σαρκώδεις ή υδαρείς βλαστούς, ενώ άλλα διαθέτουν ξυλώδη κορμό.
Τα φύλλα είναι απλά και συνήθως κατ’ εναλλαγή ή αντίθετα. Διαθέτουν παράφυλλα και έχουν συχνά οδοντωτό περιθώριο. Η επιφάνεια μπορεί να είναι λεία, τριχωτή ή καλυμμένη με κνιδωτικές τρίχες.
Τα άνθη είναι πολύ μικρά, πρασινωπά και χωρίς εμφανή πέταλα. Μπορεί να είναι ερμαφρόδιτα ή μονογενή, με τα αρσενικά και τα θηλυκά άνθη πάνω στο ίδιο ή σε διαφορετικά φυτά.
Το περιάνθιο αποτελείται συνήθως από 4 ή 5 μικρά τέπαλα. Τα αρσενικά άνθη διαθέτουν κατά κανόνα ίσο αριθμό στημόνων, οι οποίοι βρίσκονται απέναντι από τα τέπαλα.
Η ωοθήκη είναι επιφυής, μονόχωρη και περιέχει μία σπερμοβλάστη. Ο καρπός είναι συνήθως μικρό αχαίνιο, το οποίο περιέχει έναν σπόρο.
Κνιδωτικές τρίχες
Τα είδη του γένους Urtica διαθέτουν χαρακτηριστικές κνιδωτικές τρίχες στα φύλλα και στους βλαστούς. Κάθε τρίχα λειτουργεί σαν πολύ λεπτή, εύθραυστη βελόνα.
Όταν αγγιχτεί, η κορυφή της τρίχας σπάζει και αφήνει ένα αιχμηρό άκρο που μπορεί να εισχωρήσει στο δέρμα. Στη συνέχεια απελευθερώνονται χημικές ουσίες που προκαλούν άμεσο κάψιμο, κνησμό, ερυθρότητα και τοπικό ερεθισμό.
Η αντίδραση είναι συνήθως προσωρινή, αλλά η έντασή της εξαρτάται από το είδος, την έκταση της επαφής και την ευαισθησία του ατόμου.
Τα είδη του γένους Parietaria δεν διαθέτουν τις ισχυρές κνιδωτικές τρίχες των τσουκνίδων, αν και οι βλαστοί και τα φύλλα τους μπορεί να φέρουν απλές τρίχες.
Ενδιαιτήματα στην Κύπρο
Τα κυπριακά είδη της οικογένειας απαντούν κυρίως σε θέσεις πλούσιες σε άζωτο και οργανική ύλη. Αναπτύσσονται σε παλαιούς τοίχους, βραχώδεις σχισμές, ερείπια, σκιερά πρανή, άκρες δρόμων, ακαλλιέργητους αγρούς, κήπους, οικισμούς και θέσεις κοντά σε στάβλους.
Τα είδη του γένους Parietaria είναι ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των παλαιών πέτρινων τοίχων, των ασβεστολιθικών βράχων και των σκιερών αστικών ή αγροτικών θέσεων.
Τα είδη του γένους Urtica προτιμούν συνήθως υγρά ή εποχικά υγρά, εύφορα εδάφη. Συχνά εμφανίζονται σε διαταραγμένες θέσεις όπου συσσωρεύονται θρεπτικά στοιχεία.
Το ενδημικό Urtica cypria είναι πολυετές είδος και αποτελεί ξεχωριστό στοιχείο της κυπριακής χλωρίδας.
Taxa της οικογένειας Urticaceae στην Κύπρο
Σύμφωνα με τον οργανωμένο κατάλογο της κυπριακής χλωρίδας, στην Κύπρο καταγράφονται 8 taxa, τα οποία ανήκουν σε 2 γένη.
Αυτοφυή, μη ενδημικά taxa
Parietaria
- Parietaria cretica L. — Είδος
- Parietaria judaica L. — Είδος
- Parietaria lusitanica L. — Είδος
Urtica
- Urtica membranacea Poir. — Είδος
- Urtica pilulifera L. — Είδος
- Urtica urens L. — Είδος
Ενδημικό taxon της Κύπρου
Urtica
- Urtica cypria (H.Lindb.) Hand — Είδος — Ενδημικό της Κύπρου
Taxon αβέβαιης κατάστασης
Urtica
- Urtica dioica L. subsp. dioica — Υποείδος
Δεν καταγράφονται επιγενή ή υβριδικά taxa της οικογένειας στην Κύπρο.
Τα είδη του γένους Parietaria
Τα είδη του γένους Parietaria είναι μικρές μονοετείς ή πολυετείς πόες. Διαθέτουν λεπτούς, συχνά κοκκινωπούς βλαστούς και απλά, ακέραια φύλλα.
Το όνομα Parietaria προέρχεται από τη λατινική λέξη paries, που σημαίνει τοίχος, και αναφέρεται στη συχνή ανάπτυξη των φυτών πάνω σε παλαιούς τοίχους και βραχώδεις επιφάνειες.
Τα άνθη είναι εξαιρετικά μικρά και συγκεντρώνονται σε ομάδες στις μασχάλες των φύλλων. Η γύρη μεταφέρεται κυρίως με τον άνεμο.
Το Parietaria judaica είναι πολυετές φυτό που μπορεί να σχηματίζει εκτεταμένες συστάδες σε τοίχους και σκιερές βραχώδεις θέσεις. Τα Parietaria cretica και Parietaria lusitanica είναι μικρότερα φυτά με διαφορετικές μορφολογικές και οικολογικές προσαρμογές.
Τα είδη του γένους Urtica
Τα είδη του γένους Urtica είναι γνωστά ως τσουκνίδες. Διαθέτουν συνήθως αντίθετα φύλλα με οδοντωτό περιθώριο και πολυάριθμες κνιδωτικές τρίχες.
Το Urtica membranacea είναι μονοετές φυτό με χαρακτηριστικές, συχνά επιμήκεις και μονόπλευρες ταξιανθίες.
Το Urtica pilulifera αναγνωρίζεται από τις σχεδόν σφαιρικές συγκεντρώσεις των θηλυκών ανθέων και καρπών, στις οποίες αναφέρεται η ονομασία pilulifera.
Το Urtica urens είναι μικρότερο μονοετές είδος με ισχυρά κνιδωτικές τρίχες. Απαντά συχνά σε κήπους, καλλιεργούμενα εδάφη και άλλες πλούσιες σε θρεπτικά στοιχεία θέσεις.
Το ενδημικό Urtica cypria
Το Urtica cypria είναι ενδημικό είδος της Κύπρου και δεν απαντά αυτοφυές σε καμία άλλη χώρα. Είναι πολυετές φυτό και αναγνωρίζεται ως αποδεκτό είδος από το Plants of the World Online.
Το όνομα δημοσιεύθηκε αρχικά ως Urtica dioica subsp. cypria H.Lindb. Μετά από επανεξέταση των μορφολογικών και ταξινομικών χαρακτηριστικών του, αντιμετωπίζεται πλέον ως ξεχωριστό είδος με το αποδεκτό όνομα Urtica cypria (H.Lindb.) Hand.
Η αναγνώρισή του ως ξεχωριστού ενδημικού είδους αυξάνει τη σημασία του για τη διατήρηση της φυτικής βιοποικιλότητας της Κύπρου.
Η προστασία των γνωστών πληθυσμών και η αποφυγή σύγχυσης με άλλα πολυετή είδη Urtica είναι απαραίτητες για την ορθή παρακολούθησή του.
Το Urtica dioica subsp. dioica και η αβέβαιη κατάστασή του
Το Urtica dioica subsp. dioica είναι πολυετές, ριζωματώδες φυτό με ευρεία εξάπλωση στην Ευρώπη και την Ασία. Σχηματίζει συχνά πυκνές αποικίες μέσω των υπόγειων ριζωμάτων.
Στον οργανωμένο κατάλογο της κυπριακής χλωρίδας περιλαμβάνεται στην κατηγορία Αβέβαιης κατάστασης. Επομένως, η παρουσία σταθερού και αυτοφυούς πληθυσμού του στην Κύπρο δεν πρέπει να θεωρείται επιβεβαιωμένη.
Η καταχώριση χρειάζεται έλεγχο ιστορικών αναφορών, δειγμάτων ερμπαρίου και σύγχρονων παρατηρήσεων. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται για να μην συγχέεται με το ενδημικό Urtica cypria.
Επικονίαση
Η επικονίαση πραγματοποιείται κυρίως με τον άνεμο. Τα άνθη δεν διαθέτουν έντονο χρώμα, άρωμα ή νέκταρ, επειδή δεν χρειάζεται να προσελκύσουν ζώα.
Στα αρσενικά άνθη, οι στήμονες είναι λυγισμένοι προς το εσωτερικό πριν από την ωρίμανση. Όταν ανοίξει το άνθος, οι στήμονες εκτινάσσονται απότομα προς τα έξω και απελευθερώνουν ένα μικρό νέφος γύρης.
Οι ελαφριοί γυρεόκοκκοι μεταφέρονται εύκολα με τον άνεμο και μπορούν να καλύψουν σημαντικές αποστάσεις.
Γύρη και αλλεργίες
Η γύρη ορισμένων ειδών της οικογένειας αποτελεί σημαντικό αεροαλλεργιογόνο. Ιδιαίτερα η γύρη του γένους Parietaria μπορεί να προκαλέσει αλλεργική ρινίτιδα, επιπεφυκίτιδα και συμπτώματα άσθματος σε ευαίσθητα άτομα.
Η μεγάλη περίοδος ανθοφορίας ορισμένων ειδών και η παρουσία τους μέσα σε πόλεις και χωριά αυξάνουν την έκθεση του πληθυσμού στη γύρη.
Η αλλεργιογόνος δράση της γύρης δεν σχετίζεται με τις κνιδωτικές τρίχες. Πρόκειται για δύο διαφορετικούς μηχανισμούς: η γύρη προκαλεί αλλεργική αντίδραση μέσω του αναπνευστικού συστήματος, ενώ οι τρίχες προκαλούν άμεσο τοπικό ερεθισμό του δέρματος.
Αναπαραγωγή και διασπορά
Η αναπαραγωγή πραγματοποιείται κυρίως με σπόρους. Τα μικρά αχαίνια πέφτουν κοντά στο μητρικό φυτό ή μεταφέρονται με τον άνεμο, το νερό, τα ζώα, το χώμα και τις ανθρώπινες δραστηριότητες.
Τα μονοετή είδη δημιουργούν εδαφική τράπεζα σπερμάτων, η οποία επιτρέπει την επανεμφάνισή τους όταν δημιουργηθούν κατάλληλες συνθήκες υγρασίας και θερμοκρασίας.
Τα πολυετή είδη μπορούν να εξαπλώνονται και αγενώς μέσω ριζωμάτων ή βλαστών που ριζώνουν. Η αγενής αναπαραγωγή επιτρέπει τον σχηματισμό πυκνών τοπικών αποικιών.
Προσαρμογές
Οι κνιδωτικές τρίχες αποτελούν αποτελεσματική άμυνα κατά των φυτοφάγων ζώων. Ο άμεσος ερεθισμός αποθαρρύνει πολλά ζώα από το να καταναλώσουν τα φύλλα και τους νεαρούς βλαστούς.
Η παραγωγή πολυάριθμων μικρών σπόρων επιτρέπει την ταχεία αποίκιση διαταραγμένων και πλούσιων σε θρεπτικά στοιχεία εδαφών.
Τα πολυετή είδη αποθηκεύουν θρεπτικές ουσίες στα υπόγεια όργανα και μπορούν να αναβλαστάνουν μετά από κοπή, βόσκηση ή εποχική ξηρασία.
Τα είδη του γένους Parietaria μπορούν να αναπτύσσονται σε μικρές σχισμές τοίχων και βράχων, όπου υπάρχει ελάχιστη ποσότητα εδάφους αλλά μειωμένος ανταγωνισμός από μεγαλύτερα φυτά.
Οικολογική και οικονομική σημασία
Τα είδη της οικογένειας αποτελούν τροφή για κάμπιες πεταλούδων και άλλων εντόμων. Οι συστάδες τους παρέχουν κάλυψη σε ασπόνδυλα και μικρά σπονδυλωτά.
Οι τσουκνίδες συγκεντρώνουν θρεπτικά στοιχεία στους ιστούς τους και, όταν αποσυντίθενται, επιστρέφουν οργανική ύλη και άζωτο στο έδαφος.
Διάφορα είδη Urtica χρησιμοποιήθηκαν ιστορικά ως τροφή μετά από κατάλληλη επεξεργασία, ως ζωοτροφή, ως φυτική βαφή και ως πηγή ισχυρών ινών για σχοινιά και υφάσματα.
Οι χρήσεις που είναι γνωστές για το Urtica dioica ή άλλα είδη δεν πρέπει να αποδίδονται αυτομάτως σε όλα τα κυπριακά taxa. Η συλλογή απαιτεί ασφαλή αναγνώριση και αποφυγή ρυπασμένων περιοχών.
Απειλές και προστασία
Τα κοινά είδη των διαταραγμένων ενδιαιτημάτων είναι γενικά ανθεκτικά, αλλά οι τοπικοί πληθυσμοί μπορεί να επηρεαστούν από τη χρήση ζιζανιοκτόνων, την καταστροφή παλαιών τοίχων και τον καθαρισμό της φυσικής βλάστησης.
Οι επεμβάσεις σε σκιερές και υγρές θέσεις, η εκτροπή νερού, η παρατεταμένη ξηρασία και η καταστροφή μικροενδιαιτημάτων μπορούν να επηρεάσουν τα πολυετή taxa.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η προστασία του ενδημικού Urtica cypria. Απαιτούνται σωστή αναγνώριση, παρακολούθηση των πληθυσμών και προστασία των γνωστών θέσεων παρουσίας του.
Για το Urtica dioica subsp. dioica απαιτείται περαιτέρω ταξινομικός και χλωριδικός έλεγχος, ώστε να διευκρινιστεί η κατάστασή του στην Κύπρο.
Συστηματική ταξινόμηση των taxa της Κύπρου
- Βασίλειο: Plantae
- Κλάδος: Streptophyta
- Κλάση: Equisetopsida
- Υποκλάση: Magnoliidae
- Τάξη: Rosales
- Οικογένεια: Urticaceae
- Γένη στην Κύπρο: Parietaria και Urtica
- Συνολικός αριθμός στον κατάλογο της Κύπρου: 2 γένη και 8 taxa
- Αυτοφυή μη ενδημικά taxa: 6
- Ενδημικά taxa: 1 — Urtica cypria
- Taxa αβέβαιης κατάστασης: 1 — Urtica dioica subsp. dioica
Πηγές
- ΧΛΩΡΙΔΑ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ – Οργανωμένος δυναμικός κατάλογος 2.071 taxa
- Plants of the World Online – Urticaceae
- Plants of the World Online – Urtica
- Plants of the World Online – Urtica cypria
- Plants of the World Online – Urtica dioica
- Flora of Cyprus – Urtica cypria
- Flora of Cyprus – A Dynamic Checklist
Text by George Konstantinou
The family Urticaceae, known as the nettle family, is a family of angiosperm plants belonging to the order Rosales. It includes herbs, shrubs, small and large trees and, more rarely, climbing plants.
According to Plants of the World Online, the family includes 59 accepted genera and more than 2,000 species. It has an almost worldwide distribution, with particularly great diversity in tropical and subtropical regions.
In Cyprus, the family Urticaceae is represented in the organized checklist by 2 genera and 8 taxa. Of these, 6 are native and non-endemic, 1 is endemic to Cyprus and 1 taxon has an uncertain status.
General characteristics
The members of the family are annual or perennial herbs, shrubs and trees. Many species have fleshy or watery stems, while others possess a woody trunk.
The leaves are simple and usually alternate or opposite. They have stipules and often possess a toothed margin. The surface may be smooth, hairy or covered with stinging hairs.
The flowers are very small, greenish and without conspicuous petals. They may be bisexual or unisexual, with male and female flowers occurring on the same or different plants.
The perianth usually consists of 4 or 5 small tepals. The male flowers generally possess an equal number of stamens, which are located opposite the tepals.
The ovary is superior, single-chambered and contains one ovule. The fruit is usually a small achene containing one seed.
Stinging hairs
Species of the genus Urtica possess characteristic stinging hairs on their leaves and stems. Each hair functions like a very fine, fragile needle.
When touched, the tip of the hair breaks and leaves a sharp point that can penetrate the skin. Chemical substances are then released, causing immediate burning, itching, redness and local irritation.
The reaction is usually temporary, but its intensity depends on the species, the extent of contact and the sensitivity of the individual.
Species of the genus Parietaria do not possess the powerful stinging hairs of nettles, although their stems and leaves may bear simple hairs.
Habitats in Cyprus
The Cypriot species of the family occur mainly in locations rich in nitrogen and organic matter. They grow on old walls, in rock crevices, ruins, shaded banks, roadsides, uncultivated fields, gardens, settlements and locations close to animal enclosures.
Species of the genus Parietaria are particularly characteristic of old stone walls, limestone rocks and shaded urban or agricultural locations.
Species of the genus Urtica usually prefer moist or seasonally moist, fertile soils. They frequently appear in disturbed locations where nutrients accumulate.
The endemic Urtica cypria is a perennial species and constitutes a distinct component of the Cypriot flora.
Taxa of the family Urticaceae in Cyprus
According to the organized checklist of the flora of Cyprus, 8 taxa, belonging to 2 genera, are recorded in Cyprus.
Native, non-endemic taxa
Parietaria
- Parietaria cretica L. — Species
- Parietaria judaica L. — Species
- Parietaria lusitanica L. — Species
Urtica
- Urtica membranacea Poir. — Species
- Urtica pilulifera L. — Species
- Urtica urens L. — Species
Taxon endemic to Cyprus
Urtica
- Urtica cypria (H.Lindb.) Hand — Species — Endemic to Cyprus
Taxon of uncertain status
Urtica
- Urtica dioica L. subsp. dioica — Subspecies
No alien or hybrid taxa of the family are recorded in Cyprus.
Species of the genus Parietaria
Species of the genus Parietaria are small annual or perennial herbs. They have slender, often reddish stems and simple, entire leaves.
The name Parietaria derives from the Latin word paries, meaning wall, and refers to the frequent growth of the plants on old walls and rocky surfaces.
The flowers are extremely small and are grouped in clusters in the leaf axils. Pollen is transported mainly by wind.
Parietaria judaica is a perennial plant that can form extensive stands on walls and in shaded rocky locations. Parietaria cretica and Parietaria lusitanica are smaller plants with different morphological and ecological adaptations.
Species of the genus Urtica
Species of the genus Urtica are known as nettles. They usually possess opposite leaves with toothed margins and numerous stinging hairs.
Urtica membranacea is an annual plant with characteristic, often elongated and one-sided inflorescences.
Urtica pilulifera is recognized by its almost spherical clusters of female flowers and fruits, to which the name pilulifera refers.
Urtica urens is a smaller annual species with strongly stinging hairs. It often occurs in gardens, cultivated ground and other nutrient-rich locations.
The endemic Urtica cypria
Urtica cypria is endemic to Cyprus and does not occur naturally in any other country. It is a perennial plant and is recognized as an accepted species by Plants of the World Online.
The name was originally published as Urtica dioica subsp. cypria H.Lindb. Following a reassessment of its morphological and taxonomic characteristics, it is now treated as a separate species under the accepted name Urtica cypria (H.Lindb.) Hand.
Its recognition as a separate endemic species increases its importance for the conservation of the plant biodiversity of Cyprus.
The protection of known populations and the avoidance of confusion with other perennial Urtica species are essential for its correct monitoring.
Urtica dioica subsp. dioica and its uncertain status
Urtica dioica subsp. dioica is a perennial, rhizomatous plant with a wide distribution in Europe and Asia. It often forms dense colonies through its underground rhizomes.
In the organized checklist of the flora of Cyprus, it is included in the category Uncertain status. Therefore, the presence of a stable and native population in Cyprus should not be considered confirmed.
The record requires examination of historical references, herbarium specimens and modern observations. Particular care is required to avoid confusing it with the endemic Urtica cypria.
Pollination
Pollination takes place mainly by wind. The flowers do not possess strong colours, fragrance or nectar because they do not need to attract animals.
In the male flowers, the stamens are bent inwards before maturity. When the flower opens, the stamens spring suddenly outwards and release a small cloud of pollen.
The lightweight pollen grains are easily transported by wind and can cover considerable distances.
Pollen and allergies
The pollen of certain species of the family is an important airborne allergen. In particular, pollen of the genus Parietaria can cause allergic rhinitis, conjunctivitis and asthma symptoms in sensitive individuals.
The long flowering period of certain species and their presence within towns and villages increase the population’s exposure to pollen.
The allergenic effect of pollen is unrelated to the stinging hairs. These are two different mechanisms: pollen causes an allergic reaction through the respiratory system, while the hairs cause direct local irritation of the skin.
Reproduction and dispersal
Reproduction takes place mainly by seeds. The small achenes fall close to the parent plant or are transported by wind, water, animals, soil and human activities.
Annual species form a soil seed bank, allowing them to reappear when suitable moisture and temperature conditions develop.
Perennial species can also spread vegetatively through rhizomes or rooting stems. Vegetative reproduction allows the formation of dense local colonies.
Adaptations
Stinging hairs constitute an effective defence against herbivorous animals. Immediate irritation discourages many animals from consuming the leaves and young stems.
The production of numerous small seeds allows the rapid colonization of disturbed and nutrient-rich soils.
Perennial species store nutrients in underground organs and can resprout after cutting, grazing or seasonal drought.
Species of the genus Parietaria can grow in small wall and rock crevices, where there is very little soil but reduced competition from larger plants.
Ecological and economic importance
Species of the family provide food for the caterpillars of butterflies and other insects. Their stands provide cover for invertebrates and small vertebrates.
Nettles accumulate nutrients in their tissues and, when they decompose, return organic matter and nitrogen to the soil.
Various Urtica species were historically used as food after appropriate processing, as animal feed, as plant dye and as a source of strong fibres for ropes and textiles.
Uses known for Urtica dioica or other species should not automatically be attributed to all Cypriot taxa. Collection requires reliable identification and the avoidance of polluted locations.
Threats and protection
Common species of disturbed habitats are generally resilient, but local populations may be affected by herbicide use, the destruction of old walls and the clearance of natural vegetation.
Interventions in shaded and moist locations, water diversion, prolonged drought and the destruction of microhabitats can affect perennial taxa.
The protection of the endemic Urtica cypria is particularly important. Correct identification, population monitoring and protection of its known locations are required.
Further taxonomic and floristic investigation of Urtica dioica subsp. dioica is required to clarify its status in Cyprus.
Systematic classification of the taxa of Cyprus
- Kingdom: Plantae
- Phylum: Streptophyta
- Class: Equisetopsida
- Subclass: Magnoliidae
- Order: Rosales
- Family: Urticaceae
- Genera in Cyprus: Parietaria and Urtica
- Total number in the checklist of Cyprus: 2 genera and 8 taxa
- Native non-endemic taxa: 6
- Endemic taxa: 1 — Urtica cypria
- Taxa of uncertain status: 1 — Urtica dioica subsp. dioica
No comments:
Post a Comment