See also
All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
Photos George Konstantinou 6/10/2011
Below in English
Κείμενο George Konstantinou.
Η Passiflora edulis Sims είναι πολυετές αναρριχώμενο φυτό της οικογένειας Passifloraceae, γνωστό για τα εντυπωσιακά άνθη και τους αρωματικούς καρπούς του, τα λεγόμενα passion fruits ή φρούτα του πάθους. Καλλιεργείται τόσο ως καρποφόρο όσο και ως καλλωπιστικό φυτό.
Η φωτογραφική καταγραφή που συνοδεύει το άρθρο αφορά φυτό καλλιεργούμενο σε κήπο στην Κύπρο.
Ονομασία και ταξινομική θέση
Το αποδεκτό επιστημονικό όνομα είναι Passiflora edulis Sims, που δημοσιεύθηκε το 1818. Το επίθετο edulis σημαίνει «εδώδιμος» και αναφέρεται στους βρώσιμους καρπούς.
Η ονομασία Passiflora συνδέεται με τα Πάθη του Χριστού. Ευρωπαίοι ιεραπόστολοι ερμήνευσαν συμβολικά τα ιδιαίτερα όργανα του άνθους, συνδέοντάς τα με στοιχεία της Σταύρωσης. Από αυτή την παράδοση προέρχονται και οι αγγλικές ονομασίες passion flower και passion fruit.
Η κοινή ελληνική ονομασία «ρολογιά» χρησιμοποιείται για διάφορες πασιφλόρες και δεν προσδιορίζει αποκλειστικά το συγκεκριμένο είδος.
Καταγωγή και εξάπλωση
Η φυσική εξάπλωση της Passiflora edulis βρίσκεται στη Νότια Αμερική και περιλαμβάνει περιοχές της Βραζιλίας, την Παραγουάη και τη βορειοανατολική Αργεντινή.
Η καλλιέργειά της έχει εξαπλωθεί σε πολλές τροπικές και υποτροπικές χώρες. Σε ορισμένες περιοχές έχει διαφύγει από καλλιέργειες και εγκατασταθεί εκτός κήπων ή φυτειών. Η παρουσία της σε καλλιέργεια, ωστόσο, χρειάζεται να διακρίνεται από την παρουσία αυτοσυντηρούμενων πληθυσμών στη φύση.
Η παρουσία στην Κύπρο
Στην Κύπρο το συγκεκριμένο φυτό καταγράφεται εδώ ως καλλιεργούμενο ξενικό είδος κήπου. Δεν είναι ενδημικό ή ιθαγενές της Κύπρου.
Η Passiflora caerulea, η οποία περιλαμβάνεται στη δυναμική χλωριδική καταγραφή του ιστολογίου και στο Flora of Cyprus — a dynamic checklist ως περιστασιακό ξενικό είδος, είναι διαφορετικό taxon. Το καθεστώς της δεν μεταφέρεται στην P. edulis.
Βλαστοί, έλικες και φύλλα
Η Passiflora edulis αναπτύσσει μακριούς βλαστούς και αναρριχάται με έλικες, οι οποίοι τυλίγονται γύρω από στηρίγματα. Σε ευνοϊκές συνθήκες σχηματίζει πυκνή βλάστηση και μπορεί να καλύψει πέργκολες, δικτυώματα ή φράκτες.
Τα φύλλα είναι εναλλασσόμενα, συνήθως βαθιά τρίλοβα, με οδοντωτή περιφέρεια. Η επάνω επιφάνειά τους είναι περισσότερο γυαλιστερή, ενώ η κάτω είναι ωχρότερη. Στα νεαρά φυτά μπορεί να εμφανίζονται αδιαίρετα ή μεταβατικής μορφής φύλλα.
Στον μίσχο υπάρχουν εξωανθικά νεκτάρια, που εκκρίνουν σακχαρούχο υγρό και προσελκύουν έντομα.
Το άνθος
Τα άνθη είναι μεγάλα και ιδιαίτερα σύνθετα. Διαθέτουν πέντε σέπαλα και πέντε πέταλα, συνήθως λευκά, και μια εντυπωσιακή στεφάνη από πολυάριθμα νηματοειδή εξαρτήματα.
Τα εξωτερικά νημάτια είναι συνήθως λευκά προς τα άκρα και πορφυρά προς τη βάση, συχνά με κυματιστές απολήξεις. Στο κέντρο υψώνεται το ανδρογυνοφόρο, που στηρίζει τα αναπαραγωγικά όργανα: πέντε στήμονες με ευδιάκριτους ανθήρες και την ωοθήκη, πάνω από την οποία διακρίνονται τρεις στύλοι με τα στίγματά τους.
Η ανθοφορία συνδέεται με τη νέα βλάστηση και επηρεάζεται από τη θερμοκρασία, τον φωτισμό και την κατάσταση του φυτού.
Επικονίαση και καρπόδεση
Οι μεγάλες μέλισσες του γένους Xylocopa συγκαταλέγονται στους αποτελεσματικούς επικονιαστές της πασιφλόρας. Κατά την επίσκεψή τους έρχονται σε επαφή με τους ανθήρες και τα στίγματα, μεταφέροντας γύρη.
Η αυτοσυμβατότητα διαφέρει μεταξύ καλλιεργούμενων τύπων. Πολλοί πορφυρόκαρποι τύποι μπορούν να καρποδέσουν με γύρη του ίδιου φυτού, ενώ οι κιτρινόκαρποι είναι συχνά αυτοασύμβατοι. Η άφθονη ανθοφορία επομένως δεν εξασφαλίζει πάντοτε καρπούς.
Καρποί και καλλιεργούμενοι τύποι
Ο καρπός είναι ράγα, στρογγυλή έως ωοειδής, με σχετικά ανθεκτικό περίβλημα. Ανάλογα με τον τύπο ή την ποικιλία, κατά την ωρίμανση γίνεται πορφυρός, ερυθροπορφυρός ή κίτρινος.
Στο εσωτερικό βρίσκονται πολλοί σκουρόχρωμοι σπόροι, καθένας περιβαλλόμενος από χυμώδες περίβλημα. Αυτός ο αρωματικός πολτός αποτελεί το κυριότερο εδώδιμο μέρος.
Οι κιτρινόκαρποι τύποι αναφέρονται συχνά στη γεωπονική βιβλιογραφία ως Passiflora edulis f. flavicarpa. Οι πορφυρόκαρποι και κιτρινόκαρποι τύποι περιλαμβάνονται στο ίδιο είδος, ενώ υπάρχουν πολλές καλλιεργούμενες επιλογές και διασταυρώσεις μεταξύ τους.
Καλλιέργεια και πολλαπλασιασμός
Το φυτό χρειάζεται ζεστή, φωτεινή θέση, προστασία από τον παγετό και έδαφος που συγκρατεί υγρασία αλλά στραγγίζει καλά. Η παρατεταμένη ξηρασία και το νερό που λιμνάζει δυσχεραίνουν την ανάπτυξή του.
Απαραίτητο είναι ένα σταθερό στήριγμα. Η άρδευση προσαρμόζεται στην εποχή και στο έδαφος, ιδιαίτερα κατά την ανάπτυξη και την καρποφορία. Σε θερμοκήπιο μπορεί να απαιτείται ελαφριά σκίαση από τον έντονο θερινό ήλιο.
Πολλαπλασιάζεται με σπόρους, μοσχεύματα και καταβολάδες. Η αγενής αναπαραγωγή επιτρέπει τη διατήρηση των χαρακτηριστικών μιας επιλεγμένης ποικιλίας. Το κλάδεμα βοηθά στον έλεγχο της πυκνότητας και στη διαμόρφωση των βλαστών.
Χρήσεις
Η σημαντικότερη χρήση της Passiflora edulis είναι η παραγωγή καρπών. Ο ώριμος πολτός καταναλώνεται νωπός ή χρησιμοποιείται σε χυμούς, γλυκά, παγωτά, σάλτσες και άλλα παρασκευάσματα.
Παράλληλα, η γρήγορη αναρρίχηση και η ιδιαίτερη μορφή των λουλουδιών της την καθιστούν αξιόλογο καλλωπιστικό φυτό. Οι ονομασίες «πασιφλόρα» και «ρολογιά» καλύπτουν διαφορετικά είδη· η ταυτότητα κάθε φυτού έχει σημασία όταν συζητούνται οι χρήσεις του.
Ταξινομία
- Βασίλειο: Plantae
- Αγγειόσπερμα – Ευδικοτυλήδονα
- Τάξη: Malpighiales
- Οικογένεια: Passifloraceae
- Γένος: Passiflora L.
- Είδος: Passiflora edulis Sims
- Πρώτη δημοσίευση: Botanical Magazine 45, πίνακας 1989, 1818.
- Καταγωγή: Νότια Αμερική.
- Χαρακτήρας της παρούσας κυπριακής καταγραφής: Καλλιεργούμενο φυτό κήπου.
Πηγές
- Royal Botanic Gardens, Kew – Plants of the World Online: Passiflora edulis. Kew Science
- Flora of China – Passiflora edulis, βοτανική περιγραφή. www.efloras.org
- University of Florida, IFAS – The Passion Fruit in Florida. edis.ifas.ufl.edu
- University of Florida, IFAS – The Emerging Passion Fruit Industry in Florida. edis.ifas.ufl.edu
- Royal Horticultural Society – Passiflora edulis. purple granadilla
- Royal Horticultural Society – Edible passion flowers. rhs.org.uk
- Royal Horticultural Society – How to grow passion flowers. rhs.org.uk
- Flora of Cyprus — a dynamic checklist: Passiflora caerulea, για τη διάκριση του κυπριακού χλωριδικού καθεστώτος. a dynamic checklist
Passion Fruit – Passiflora edulis Sims – Cyprus
Text by George Konstantinou.
Passiflora edulis Sims is a perennial climbing plant in the family Passifloraceae, known for its spectacular flowers and aromatic fruits, commonly called passion fruits. It is cultivated both as a fruit crop and as an ornamental plant.
The photographic record accompanying this article concerns a plant cultivated in a garden in Cyprus.
Name and taxonomic position
The accepted scientific name is Passiflora edulis Sims, published in 1818. The epithet edulis means “edible” and refers to the fruits.
The name Passiflora is associated with the Passion of Christ. European missionaries interpreted the unusual floral organs symbolically, associating them with elements of the Crucifixion. The English names passion flower and passion fruit originate from this tradition.
The Greek common name “rologia” is used for various passion flowers and does not identify this particular species exclusively.
Origin and distribution
The native range of Passiflora edulis lies in South America and includes parts of Brazil, Paraguay and northeastern Argentina.
Its cultivation has spread to many tropical and subtropical countries. In some regions it has escaped cultivation and become established outside gardens or plantations. Cultivated occurrences must, however, be distinguished from self-sustaining populations in the wild.
Presence in Cyprus
In Cyprus, the plant documented here is recorded as an introduced garden plant in cultivation. It is neither endemic nor native to Cyprus.
Passiflora caerulea, included in the blog’s dynamic flora checklist and in Flora of Cyprus — a dynamic checklist as a casual alien, is a different taxon. Its status does not apply to P. edulis.
Stems, tendrils and leaves
Passiflora edulis develops long stems and climbs using tendrils, which coil around supports. Under favourable conditions it produces dense growth and can cover pergolas, trellises or fences.
The leaves are alternate, usually deeply three-lobed, with toothed margins. Their upper surface is shinier, while the underside is paler. Young plants may produce undivided leaves or leaves of an intermediate shape.
Extrafloral nectaries occur on the leaf stalk and secrete a sugary liquid that attracts insects.
The flower
The flowers are large and structurally complex. They have five sepals and five petals, usually white, together with a conspicuous corona composed of numerous threadlike appendages.
The outer filaments are usually white towards their tips and purple towards their bases, often with wavy ends. A central androgynophore supports the reproductive organs: five stamens with prominent anthers and the ovary, above which three styles and their stigmas are visible.
Flowering is associated with new growth and is influenced by temperature, light and plant condition.
Pollination and fruit set
Large bees of the genus Xylocopa are among the effective pollinators of passion fruit. During their visits they contact the anthers and stigmas, transferring pollen.
Self-compatibility varies among cultivated types. Many purple-fruited types can set fruit using pollen from the same plant, whereas yellow-fruited types are often self-incompatible. Abundant flowering therefore does not always guarantee fruit production.
Fruits and cultivated types
The fruit is a berry, rounded to egg-shaped, with a relatively tough rind. Depending on the type or cultivar, it becomes purple, reddish purple or yellow when ripe.
Inside are numerous dark seeds, each surrounded by a juicy covering. This aromatic pulp is the principal edible part.
Yellow-fruited types are frequently referred to in agricultural literature as Passiflora edulis f. flavicarpa. Purple- and yellow-fruited types belong to the same species, and numerous cultivated selections and crosses between them exist.
Cultivation and propagation
The plant requires a warm, bright position, protection from frost and soil that retains moisture while draining well. Prolonged drought and waterlogging hinder its growth.
A firm support is essential. Watering should be adjusted to the season and soil, particularly during growth and fruit production. Under glass, light shading may be necessary against intense summer sunshine.
Propagation is possible through seeds, cuttings and layering. Vegetative propagation maintains the characteristics of a selected cultivar. Pruning helps control density and train the stems.
Uses
The principal use of Passiflora edulis is fruit production. The ripe pulp is eaten fresh or used in juices, desserts, ice creams, sauces and other preparations.
Its rapid climbing growth and distinctive flowers also make it a valuable ornamental. The names “passion flower” and “rologia” encompass different species; the identity of each plant matters when discussing its uses.
Taxonomy
- Kingdom: Plantae
- Angiosperms – Eudicots
- Order: Malpighiales
- Family: Passifloraceae
- Genus: Passiflora L.
- Species: Passiflora edulis Sims
- First publication: Botanical Magazine 45, plate 1989, 1818.
- Origin: South America.
- Nature of this Cyprus record: Cultivated garden plant.
Sources
- Royal Botanic Gardens, Kew – Plants of the World Online: Passiflora edulis. Kew Science
- Flora of China – Passiflora edulis, botanical description. www.efloras.org
- University of Florida, IFAS – The Passion Fruit in Florida. edis.ifas.ufl.edu
- University of Florida, IFAS – The Emerging Passion Fruit Industry in Florida. edis.ifas.ufl.edu
- Royal Horticultural Society – Passiflora edulis. purple granadilla
- Royal Horticultural Society – Edible passion flowers. rhs.org.uk
- Royal Horticultural Society – How to grow passion flowers. rhs.org.uk
- Flora of Cyprus — a dynamic checklist: Passiflora caerulea, for distinguishing its status in the Cyprus flora.
