Το χωριό Γούρρι – Ιστορία, εκκλησίες και φύση στις παρυφές του Μαχαιρά – Gourri Village: History, Churches and Nature in the Machairas Foothills, Cyprus

 See also

Κατάλογος Δήμων και Κοινοτήτων της Κύπρου - List of Municipalities and Communities of Cyprus

Πλήρης κατάλογος των δήμων και κοινοτήτων της Κυπριακής Δημοκρατίας. / Complete list of the municipalities and communities of the Republic of Cyprus.

Organized links for everything on this blog – Οργανωμένοι σύνδεσμοι για όλα σε αυτό το ιστολόγιο

Photos George Konstantinou 10/11/2026

Below in English

Κείμενο George Konstantinou

Γεωγραφική θέση και τοπίο

Το Γούρρι, που απαντά και με τη γραφή Γούρρη, είναι ορεινό χωριό της επαρχίας Λευκωσίας, στην ανατολική Πιτσιλιά και στις παρυφές της περιοχής του Μαχαιρά. Απέχει περίπου 35–36 χιλιόμετρα από τη Λευκωσία.

Ο οικισμός τοποθετείται περίπου στα 720–730 μέτρα υψόμετρο. Η κοινοτική ιστοσελίδα αναφέρει μεγαλύτερο μέσο υψόμετρο για την περιοχή, η οποία περιλαμβάνει ψηλότερες πλαγιές και κορυφές. Το έντονο ανάγλυφο, οι στενές κοιλάδες και οι διαδοχικές βουνοπλαγιές καθορίζουν τη μορφή του τοπίου.

Το χωριό συνδέεται οδικώς με το Φικάρδου, τον Φαρμακά και τον Λαζανιά, καθώς και με τη Μονή Μαχαιρά. Η θέση του επιτρέπει περιηγήσεις που συνδυάζουν παραδοσιακούς οικισμούς, θρησκευτικά μνημεία και δασικές διαδρομές.

Ιστορία και προέλευση της ονομασίας

Το Γούρρι καταγράφεται ως Gourri στον κατάλογο λουζινιανών και βενετικών φέουδων του Louis de Mas Latrie. Η μαρτυρία αυτή τεκμηριώνει τη μεσαιωνική παρουσία του οικισμού.

Η ονομασία έχει συνδεθεί με μεσαιωνική οικογένεια που αναφέρεται με τύπους όπως Gurri, Gourri, Urri και Ourry. Στην τοπική παράδοση διασώζονται επίσης εκδοχές που παραπέμπουν στον Jacob de Gourri ή σε πρώτο κάτοικο με το όνομα Κυριάκος Βούριος.

Η κοινοτική ιστοσελίδα αναφέρει αρχαιολογικές ενδείξεις παλαιότερης κατοίκησης και τοποθετεί τη χρήση της ονομασίας γύρω στο 800 μ.Χ. Οι αναφορές αυτές χρειάζεται να διακρίνονται από τη σαφέστερα τεκμηριωμένη μεσαιωνική καταγραφή· δεν προσδιορίζουν από μόνες τους βέβαιη ημερομηνία ίδρυσης.

Πληθυσμιακή εξέλιξη

Οι δημοσιευμένες απογραφές παρουσιάζουν αύξηση του πληθυσμού μέχρι τα μέσα του 20ού αιώνα και μετέπειτα υποχώρηση. Μεταξύ 2011 και 2021 καταγράφεται σχεδόν σταθερός πληθυσμός.

Απογραφή	Κάτοικοι
1881	183
1891	220
1901	227
1911	273
1921	343
1931	358
1946	387
1960	397
1973	365
1976	364
1982	281
1992	241
2001	225
2011	196
2021	197

Παραδοσιακή αρχιτεκτονική

Ο παλιός πυρήνας διατηρεί πετρόκτιστες κατοικίες, στενά δρομάκια και πλακόστρωτα τμήματα. Η προσαρμογή των κτισμάτων στην κλίση του εδάφους δημιουργεί διαδοχικά επίπεδα, αυλές και περάσματα.

Οι ξύλινες πόρτες και τα παράθυρα αποτελούν σημαντικά στοιχεία της τοπικής οικοδομικής παράδοσης. Παλαιότεροι περιηγητές, όπως ο Rupert Gunnis, επισήμαναν την παρουσία παλιών κατοικιών και ξυλόγλυπτων αρχιτεκτονικών λεπτομερειών.

Η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου

Η κεντρική εκκλησία είναι αφιερωμένη στον Άγιο Γεώργιο. Σύμφωνα με την κοινοτική παρουσίαση, οικοδομήθηκε στη θέση παλαιότερου ναού, ο οποίος χρονολογούνταν περίπου στο 1500.

Επιγραφή καταγράφει τα εγκαίνια του σημερινού ναού στις 24 Μαΐου 1898, επί Αρχιεπισκόπου Σωφρονίου. Τμήματα του τέμπλου χρονολογούνται στο 1906.

Τοπική παράδοση αναφέρει ότι η παλαιότερη εκκλησία ήταν αφιερωμένη στην Παναγία και ότι η αφιέρωση άλλαξε μετά από θαυματουργική προστασία του χωριού από πανώλη, η οποία αποδόθηκε στον Άγιο Γεώργιο. Πρόκειται για θρησκευτική παράδοση της κοινότητας. Η εορτή του αγίου τιμάται στις 23 Απριλίου, με την προβλεπόμενη μεταφορά όταν απαιτείται από το εκκλησιαστικό ημερολόγιο.

Τα ξωκλήσια

Άγιος Δημήτριος: Πετρόκτιστο ξωκλήσι περίπου τρία χιλιόμετρα νοτιοδυτικά του χωριού, ανάμεσα σε αμπελώνες και παλιές ελιές. Η τοπική παρουσίαση συνδέει πιθανώς τη θέση με παλαιότερο οικισμό που καταστράφηκε κατά την πανώλη. Αναφέρει ακολουθίες στις 26 Οκτωβρίου και την Τρίτη της Λαμπρής.

Άγιος Μάμας: Παλιό πετρόκτιστο ξωκλήσι ανάμεσα σε αμπελώνες, στα όρια Γουρρίου και Λαζανιά. Αναπαλαιώθηκε με προσπάθειες και εθελοντική εργασία κατοίκων των δύο κοινοτήτων. Πανηγυρίζει στις 2 Σεπτεμβρίου.

Αγία Μαρίνα και Αγία Παρασκευή: Νεότερο ξωκλήσι στην περιοχή Τζιαφέρης, αφιερωμένο στις δύο αγίες. Οι εορτές του είναι στις 17 Ιουλίου και 26 Ιουλίου, αντίστοιχα.

Μουσείο Λαϊκής Τέχνης

Το Μουσείο Λαϊκής Τέχνης εγκαινιάστηκε τον Ιούνιο του 2015 και στεγάζεται σε αναπαλαιωμένη κατοικία στον παλιό πυρήνα.

Έπιπλα, εργαλεία και οικιακά σκεύη παρουσιάζουν πλευρές της καθημερινότητας των κατοίκων. Το ίδιο το κτίριο, με τους χώρους μιας παραδοσιακής κυπριακής κατοικίας, αποτελεί μέρος της εμπειρίας γνωριμίας με την παλαιότερη ζωή του χωριού.

Υφαντική και Μουσείο Ποδηλάτου

Το Εργαστήρι Υφαντικής, που λειτούργησε το 2002, στεγάζεται στο παλιό σχολείο. Οι παραδοσιακοί αργαλειοί, οι «βούφες», συνδέουν τη χειροτεχνία με τη διατήρηση γνώσεων και τεχνικών που μεταφέρονται από γενιά σε γενιά.

Η κοινότητα παρουσιάζει επίσης θεματικό Μουσείο Ποδηλάτου, με αντικείμενο ποδήλατα της περιόδου 1925–1960, φωτογραφικό υλικό και εργαλεία σχετικά με τον τροχό και την κίνηση. Για επισκέψεις στους πολιτιστικούς χώρους χρειάζεται προηγούμενη επιβεβαίωση της λειτουργίας και της πρόσβασης.

Παλιά Βρύση και μονοπάτι της φύσης

Το μονοπάτι ξεκινά από την Παλιά Βρύση, κοντά στα μεγάλα πλατάνια, και ακολουθεί παραποτάμια διαδρομή με ξύλινες γέφυρες προς τον καταρράκτη Μαυρίτσιο.

Η κοινοτική ιστοσελίδα αναφέρει μήκος δύο χιλιομέτρων, ενώ η Visit Nicosia δημοσιεύει τρία χιλιόμετρα, ενδεικτικό χρόνο μίας ώρας και βαθμό δυσκολίας 2. Επομένως, οι επισκέπτες χρειάζεται να ακολουθούν την επιτόπια σήμανση και να επιβεβαιώνουν ποιο τμήμα καλύπτει κάθε περιγραφή.

Η διαδρομή προσφέρει επαφή με τη ρεματιά, τη φυσική βλάστηση και τις παλιές ξερολιθιές. Η ποσότητα του νερού μεταβάλλεται εποχικά.

Καταρράκτης Μαυρίτσιος

Ο Μαυρίτσιος αποτελεί ένα από τα φυσικά αξιοθέατα του Γουρρίου. Το επίσημο έντυπο του Γεωπάρκου Τροόδους καταγράφει ύψος περίπου οκτώ μέτρων.

Η ροή του συνδέεται με τις βροχοπτώσεις και την απορροή της περιοχής. Η παρουσία και η ένταση του νερού δεν είναι ίδιες σε όλες τις εποχές, ιδιαίτερα μετά από παρατεταμένη ξηρασία.

Αγροτική παράδοση και σημερινή ζωή

Στην τοπική παραγωγή περιλαμβάνονται σταφύλια, κρασί, ζιβανία, αμύγδαλα, ελιές, λαχανικά και φρούτα. Οι καλλιέργειες και οι αναβαθμίδες αποτελούν μέρος του πολιτιστικού τοπίου, μαζί με τις κατοικίες και τα ξωκλήσια.

Ταβέρνες, καφενεία και παραδοσιακοί ξενώνες συμπληρώνουν τις δυνατότητες επίσκεψης. Η περιήγηση αποκτά μεγαλύτερο ενδιαφέρον όταν συνδυάζει τον παλιό πυρήνα, τους χώρους πολιτισμού και το φυσικό περιβάλλον.

Τοποθεσία στον χάρτη

Το χαρτογραφημένο σημείο του οικισμού στο OpenStreetMap είναι:

34.95746° N, 33.15856° E

Γούρρι στο Google Maps

Περισσότεροι οικισμοί παρουσιάζονται στον Κατάλογο Δήμων και Κοινοτήτων της Κύπρου.

Πηγές

• Πολυγνώση – Γούρρη. Μεσαιωνική καταγραφή, πληθυσμιακή εξέλιξη και αρχιτεκτονική. polignosi.com
• Κοινότητα Γουρρίου – Ιστορία. Τοπικές παραδόσεις, παραγωγή και πολιτιστική ζωή. Γούρρι
• Visit Nicosia – Gourri Village. Εκκλησία, μονοπάτι και αξιοθέατα. Visit Nicosia
• Visit Nicosia – Τα Μαχαιροχώρια. Θέση και υψόμετρο. visitnicosia.com.cy
• Κοινότητα Γουρρίου – Άγιος Γεώργιος, Άγιος Δημήτριος, Άγιος Μάμας, Αγία Μαρίνα και Αγία Παρασκευή. Γούρρι
• Μουσείο Λαϊκής Τέχνης, Εργαστήρι Υφαντικής, Μουσείο Ποδηλάτου. Γούρρι
• Κοινότητα Γουρρίου – Μονοπάτι της Φύσης. Γούρρι
• Γεωπάρκο Τροόδους – Επίσημο ενημερωτικό έντυπο. Καταρράκτης Μαυρίτσιος. moa.gov.cy
• Mapcarta / OpenStreetMap – Γούρρι. Χαρτογραφική θέση. Nicosia, Cyprus

---

Gourri Village: History, Churches and Nature in the Machairas Foothills, Cyprus

Text by George Konstantinou

Geographical setting and landscape

Gourri, also written in Greek as Γούρρη, is a mountain village in Nicosia District, in eastern Pitsilia and on the margins of the Machairas region. It lies approximately 35–36 kilometres from Nicosia.

The settlement stands at around 720–730 metres above sea level. The community website gives a higher average elevation for the area, which includes higher slopes and peaks. Rugged terrain, narrow valleys and successive mountainsides define the landscape.

Roads connect the village with Fikardou, Farmakas and Lazanias, as well as Machairas Monastery. Its location allows excursions combining traditional settlements, religious monuments and forest routes.

History and origin of the name

Gourri appears as Gourri in Louis de Mas Latrie’s list of Lusignan and Venetian fiefs. This reference documents the settlement’s medieval existence.

The name has been associated with a medieval family recorded under forms including Gurri, Gourri, Urri and Ourry. Local traditions also preserve explanations referring to Jacob de Gourri or an early resident named Kyriakos Vourios.

The community website mentions archaeological indications of earlier habitation and places the use of the name around AD 800. These accounts should be distinguished from the more clearly documented medieval reference; they do not, by themselves, establish a certain foundation date.

Population history

The published census figures show population growth until the mid-twentieth century, followed by decline. Between 2011 and 2021, the population remained almost unchanged.

Census	Residents
1881	183
1891	220
1901	227
1911	273
1921	343
1931	358
1946	387
1960	397
1973	365
1976	364
1982	281
1992	241
2001	225
2011	196
2021	197

Traditional architecture

The old village centre retains stone-built houses, narrow lanes and paved sections. Buildings adapted to the sloping ground create successive levels, courtyards and passageways.

Wooden doors and windows are important elements of the local building tradition. Earlier travellers, including Rupert Gunnis, noted old houses and carved wooden architectural details.

Saint George’s Church

The main church is dedicated to Saint George. According to the community account, it was built on the site of an earlier church dating to approximately 1500.

An inscription records the consecration of the present church on 24 May 1898, during the tenure of Archbishop Sophronios. Parts of the iconostasis date to 1906.

Local tradition states that the earlier church was dedicated to the Virgin Mary and that its dedication changed after the village’s miraculous protection from plague, attributed to Saint George. This is a religious tradition of the community. The saint’s feast is celebrated on 23 April, with the prescribed transfer when required by the ecclesiastical calendar.

The chapels

Saint Demetrios: A stone-built chapel approximately three kilometres southwest of the village, among vineyards and old olive trees. The local account tentatively associates the site with an earlier settlement destroyed during the plague. It mentions services on 26 October and Easter Tuesday.

Saint Mamas: An old stone-built chapel among vineyards, on the boundary between Gourri and Lazanias. It was restored through the efforts and voluntary work of residents of both communities. Its feast day is 2 September.

Saint Marina and Saint Paraskevi: A newer chapel in the Tziaferis area, dedicated to both saints. Their feast days are 17 July and 26 July, respectively.

Folk Art Museum

The Folk Art Museum opened in June 2015 and occupies a restored house in the old village centre.

Furniture, tools and household utensils illustrate aspects of residents’ everyday lives. The building itself, retaining the spaces of a traditional Cypriot home, forms part of the experience of discovering the village’s past.

Weaving and the Bicycle Museum

The Weaving Workshop, established in 2002, is housed in the old school. Traditional looms, locally called voufes, connect handicraft with the preservation of knowledge and techniques passed between generations.

The community also presents a thematic Bicycle Museum, focusing on bicycles from 1925–1960, photographic material and tools associated with wheels and movement. Visitors should confirm operation and access arrangements for the cultural venues beforehand.

Old Fountain and nature trail

The trail begins at the Old Fountain, near the large plane trees, and follows a riverside route with wooden bridges towards Mavritsios Waterfall.

The community website gives a length of two kilometres, while Visit Nicosia publishes three kilometres, an indicative walking time of one hour and a difficulty rating of 2. Visitors should therefore follow on-site signs and confirm which section each description covers.

The route provides contact with the stream valley, natural vegetation and old dry-stone walls. Water availability changes seasonally.

Mavritsios Waterfall

Mavritsios is one of Gourri’s natural attractions. The official Troodos Geopark booklet records a height of approximately eight metres.

Its flow depends on rainfall and runoff in the surrounding area. The presence and volume of water vary between seasons, particularly following prolonged drought.

Agricultural traditions and village life

Local produce includes grapes, wine, zivania, almonds, olives, vegetables and fruit. Cultivated plots and terraces form part of the cultural landscape, alongside houses and chapels.

Tavernas, coffee shops and traditional guesthouses complement the opportunities for visiting. Exploring the old centre, cultural venues and natural surroundings together offers a fuller understanding of the village.

Map location

The settlement’s mapped point in OpenStreetMap is:

34.95746° N, 33.15856° E

Gourri on Google Maps

Further settlements are presented in the List of Municipalities and Communities of Cyprus.

Sources

• Polignosi – Gourri. Medieval reference, population history and architecture. polignosi.com
• Gourri Community – History. Local traditions, produce and cultural life. Γούρρι
• Visit Nicosia – Gourri Village. Church, trail and attractions. Visit Nicosia
• Visit Nicosia – Machairas Villages. Location and elevation. visitnicosia.com.cy
• Gourri Community – Saint George, Saint Demetrios, Saint Mamas, Saint Marina and Saint Paraskevi. Γούρρι
• Folk Art Museum, Weaving Workshop, Bicycle Museum. Γούρρι
• Gourri Community – Nature Trail. Γούρρι
• Troodos Geopark – Official information booklet. Mavritsios Waterfall. moa.gov.cy
• Mapcarta / OpenStreetMap – Gourri. Mapped location. Nicosia, Cyprus

Select modelGPT-6.1 SolLightNoneMinimalLightMediumHighExtra HighMaxUltraPersistent

Outputs

IMG_2512_enhanced.jpgImage IMG_2512_blue_sky.jpgImage IMG_2512_branch.jpgImage bird_flight_enhanced.jpgImageUpward-gazing bird on a cableImageBird Against a Wispy Azure SkyImage

Show more

Sources

Web search

Files

IMG_2512.JPG image.png IMG_2080.JPG IMG_2081.JPG IMG_2102.JPG IMG_2161.JPG

Show 2 more

To pick up a draggable item, press the space bar. While dragging, use the arrow keys to move the item. Press space again to drop the item in its new position, or press escape to cancel.

Εκκλησία Αγίου Γεωργίου στον Λαζανιά – Saint George’s Church in Lazanias, Cyprus

 See also

List of Churches and Monasteries of Cyprus Documented on the Biodiversity of Cyprus Blog – Organized Catalog - Εκκλησίες και Μοναστήρια της Κύπρου που Υπάρχουν στο Blog Biodiversity of Cyprus – Οργανωμένος Κατάλογος

Κατάλογος εκκλησιών και μοναστηριών που έχουν καταγραφεί και φωτογραφηθεί στο ιστολόγιο. / Catalogue of churches and monasteries documented and photographed on the blog.

Organized links for everything on this blog – Οργανωμένοι σύνδεσμοι για όλα σε αυτό το ιστολόγιο

Το χωριό Λαζανιάς - Lazanias Village - Cyprus

Η περιοχή του Μαχαιρά – Το δάσος, η μονή και τα γύρω χωριά – The Machairas Region, Cyprus

Photos George Konstantinou 10/11/2026

Below in English

Κείμενο George Konstantinou

Θέση και ιστορικό περιβάλλον

Η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου βρίσκεται στο χωριό Λαζανιάς της επαρχίας Λευκωσίας, μέσα στο ορεινό τοπίο της περιοχής του Μαχαιρά. Η πέτρινη τοιχοποιία, η ψηλή κεραμοσκεπή και το καμπαναριό συνθέτουν ένα χαρακτηριστικό σύνολο της εκκλησιαστικής αρχιτεκτονικής της κυπριακής υπαίθρου.

Ο ναός υπάγεται στην Ιερά Μητρόπολη Ταμασού και Ορεινής και αποτελεί σημείο αναφοράς για τη θρησκευτική ζωή και τη μνήμη της κοινότητας.

Ιστορία και χρονολόγηση

Η ιστορία του σημερινού ναού τοποθετείται στον 19ο αιώνα, με πιθανότητα να προϋπήρχε εκκλησία στην ίδια θέση. Η αναλυτική παρουσίαση του Κοινοτικού Συμβουλίου αναφέρει πιθανή ανέγερση μεταξύ 1811 και 1821 και ανακαίνιση το 1855. Η Πολυγνώση επιβεβαιώνει την ανακαίνιση του 1855.

Αντίθετα, η επίσημη τουριστική ιστοσελίδα παρουσιάζει το 1855 ως έτος κατασκευής. Επομένως, η χρονολογία αυτή αποτελεί σημαντικό σταθμό στην οικοδομική ιστορία του μνημείου, χωρίς να προκύπτει ομοφωνία των πηγών ότι αφορά την πρώτη ανέγερσή του.

Αρχιτεκτονική

Ο Άγιος Γεώργιος ανήκει στον τύπο της μικρής ψηλόστεγης βασιλικής, που συναντάται στην οροσειρά του Τροόδους. Έχει ορθογώνια κάτοψη και ανατολική αψίδα, ημικυκλική εσωτερικά και πεντάπλευρη εξωτερικά.

Η απότομη δικλινής στέγη στηρίζεται σε ξύλινη κατασκευή. Η λιθοδομή, τα περιορισμένα ανοίγματα και η κεραμοσκεπή προσδίδουν στο οικοδόμημα τη συμπαγή μορφή που χαρακτηρίζει πολλούς ορεινούς ναούς της Κύπρου. Ο περίβολος περιλαμβάνει κοιμητήριο, συνδέοντας τον χώρο λατρείας με τη διαδοχή των γενεών του χωριού.

Ξύλινη οροφή και εσωτερικός διάκοσμος

Ιδιαίτερη αξία έχει η πολύχρωμη φυτική διακόσμηση της ξύλινης οροφής, η οποία προκάλεσε το ενδιαφέρον παλαιότερων μελετητών, όπως ο George Jeffery. Το εσωτερικό διατηρεί επίσης σκαλιστό ξύλινο γυναικωνίτη, στοιχείο της παλαιότερης διάταξης του εκκλησιάσματος.

Ο συνδυασμός ξύλινης κατασκευής, ζωγραφικού διακόσμου και ξυλογλυπτικής αποτελεί βασικό γνώρισμα του μνημείου.

Το τέμπλο και η επιγραφή του 1865

Επιγραφή στο εσωτερικό καταγράφει την επιχρύσωση του τέμπλου στις 27 Απριλίου 1865, με δαπάνη του ιερομονάχου Μητροφάνη, ο οποίος αναφέρεται ως σκευοφύλακας.

Η μαρτυρία αυτή προσφέρει συγκεκριμένη ημερομηνία για τον καλλωπισμό του ναού και διασώζει το όνομα του χρηματοδότη της εργασίας.

Τα τρία πιθάρια του δαπέδου

Ένα ασυνήθιστο χαρακτηριστικό είναι τα τρία πήλινα πιθάρια που εντοπίστηκαν ενσωματωμένα στο δάπεδο. Η δημοσιευμένη ερμηνεία τα συνδέει με τη βελτίωση της ακουστικής κατά τις ακολουθίες.

Η κοινοτική παρουσίαση διατυπώνει την εξήγηση ως υπόθεση. Συνεπώς, η ακουστική λειτουργία τους αποτελεί προτεινόμενη ερμηνεία και όχι απολύτως εξακριβωμένο συμπέρασμα.

Δεσμοί με τη Μονή Μαχαιρά

Ο Λαζανιάς διατηρούσε επί αιώνες πνευματικούς και οικονομικούς δεσμούς με την Ιερά Μονή Μαχαιρά. Κάτοικοι του χωριού εντάχθηκαν στη μοναστική αδελφότητα, ενώ η μονή παρείχε υποστήριξη στην τοπική κοινωνία.

Η ιστορία της εκκλησίας εντάσσεται σε αυτό το ευρύτερο δίκτυο σχέσεων ανάμεσα στο χωριό και το μοναστήρι.

Προστασία, εορτή και επίσκεψη

Ο ναός αναφέρεται από το Κοινοτικό Συμβούλιο ως κηρυγμένο αρχαίο μνημείο. Η πανήγυρή του συνδέεται με την εορτή του Αγίου Γεωργίου στις 23 Απριλίου· όταν απαιτείται από το εκκλησιαστικό ημερολόγιο, η εορτή μεταφέρεται.

Για επίσκεψη στο εσωτερικό χρειάζεται προηγούμενη συνεννόηση. Η επίσημη τουριστική ιστοσελίδα δημοσιεύει το τηλέφωνο +357 99 374944, συστήνοντας επιβεβαίωση πριν από την επίσκεψη.

Περισσότερα μνημεία παρουσιάζονται στον Κατάλογο Εκκλησιών και Μοναστηριών της Κύπρου.

Πηγές

• Κοινοτικό Συμβούλιο Λαζανιά – Εκκλησία Αγίου Γεωργίου. Αρχιτεκτονική, οικοδομικές φάσεις, επιγραφή και καθεστώς προστασίας. Lazanias Community
• Πολυγνώση – Λαζανιάς. Ανακαίνιση του 1855, διακόσμηση και δεσμοί με τη Μονή Μαχαιρά. polignosi.com
• Υφυπουργείο Τουρισμού – Saint George’s Church, Lazanias Village. Τέμπλο, γυναικωνίτης, πιθάρια και πληροφορίες επίσκεψης. Visit Cyprus
• Ιερά Μητρόπολη Ταμασού και Ορεινής – Λαζανιά. Εκκλησιαστική υπαγωγή. Ιερά Μητρόπολη Ταμασού και Ορεινής

---

Saint George’s Church in Lazanias, Cyprus

Text by George Konstantinou

Location and historical setting

The church of Saint George stands in Lazanias village, Nicosia District, within the mountainous landscape of the Machairas region. Its stone walls, high tiled roof and bell tower form a characteristic example of ecclesiastical architecture in rural Cyprus.

The church belongs to the Holy Metropolis of Tamasos and Oreini and remains a focal point for the community’s religious life and collective memory.

History and dating

The present church dates to the nineteenth century, possibly occupying the site of an earlier church. The Community Council’s detailed account mentions possible construction between 1811 and 1821, followed by renovation in 1855. Polignosi confirms the renovation of 1855.

In contrast, the official tourism website presents 1855 as the construction year. This date therefore marks an important stage in the building’s history, although the sources do not unanimously identify it as the year of its original construction.

Architecture

Saint George’s belongs to the small, high-roofed basilica type found in the Troodos mountain range. It has a rectangular plan and an eastern apse that is semicircular internally and five-sided externally.

The steeply pitched roof rests on a timber structure. The masonry, limited openings and tiled roof give the building the compact appearance characteristic of many mountain churches in Cyprus. The churchyard includes a cemetery, connecting the place of worship with successive generations of villagers.

Wooden ceiling and interior decoration

Particularly significant is the colourful vegetal decoration of the wooden ceiling, which attracted the attention of earlier researchers, including George Jeffery. The interior also preserves a carved wooden women’s gallery, reflecting an earlier arrangement of the congregation.

The combination of timber construction, painted decoration and woodcarving is a defining feature of the monument.

The iconostasis and the inscription of 1865

An interior inscription records the gilding of the iconostasis on 27 April 1865, funded by Hieromonk Mitrophanis, who is identified as a sacristan.

This record provides a precise date for the church’s embellishment and preserves the name of the person who financed the work.

The three jars in the floor

An unusual feature is the three earthenware jars discovered embedded in the floor. The published interpretation associates them with improving acoustics during services.

The community account presents this explanation as a hypothesis. Their acoustic function should therefore be regarded as a proposed interpretation rather than a conclusively established finding.

Connections with Machairas Monastery

For centuries, Lazanias maintained spiritual and economic connections with Machairas Monastery. Villagers joined its monastic brotherhood, while the monastery supported the local community.

The church’s history forms part of this wider network of relationships between village and monastery.

Protection, feast day and visiting

The Community Council identifies the church as a declared ancient monument. Its patronal celebration is associated with Saint George’s feast on 23 April; the celebration is transferred when required by the ecclesiastical calendar.

Visits to the interior require prior arrangements. The official tourism website publishes +357 99 374944 as a contact number and advises visitors to confirm before travelling.

Further monuments are presented in the Catalogue of Churches and Monasteries of Cyprus.

Sources

• Lazanias Community Council – Saint George’s Church. Architecture, building phases, inscription and protection status. Lazanias Community
• Polignosi – Lazanias. Renovation in 1855, decoration and connections with Machairas Monastery. polignosi.com
• Deputy Ministry of Tourism – Saint George’s Church, Lazanias Village. Iconostasis, women’s gallery, jars and visiting information. Visit Cyprus
• Holy Metropolis of Tamasos and Oreini – Lazanias. Ecclesiastical jurisdiction. Ιερά Μητρόπολη Ταμασού και Ορεινής

Φράγμα Παλαιχωρίου–Καμπιού, κοντά στο Απλίκι – Palaichori–Kampi Dam, near Apliki, Cyprus

 See also

LIST OF DAMS AND LAKES OF CYPRUS – ORGANIZED CHECKLIST - ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΦΡΑΓΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΛΙΜΝΩΝ ΤΗΣ ΚΥΠΡΟΥ – ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ

Οργανωμένος κατάλογος φραγμάτων, τεχνητών λιμνών και σχετικών αναρτήσεων. / Organized catalogue of dams, artificial lakes and related posts.

Organized links for everything on this blog – Οργανωμένοι σύνδεσμοι για όλα σε αυτό το ιστολόγιο

Photos George Konstantinou 10/11/2026

Below in English

Κείμενο George Konstantinou

Θέση και ονομασία

Το φράγμα Παλαιχωρίου–Καμπιού βρίσκεται στην επαρχία Λευκωσίας, περίπου ένα χιλιόμετρο ανατολικά του Απλικιού, σε κοιλάδα που διασχίζεται από το ρυάκι του Καμπιού. Η γειτνίασή του με το Απλίκι εξηγεί τη σύνδεσή του με το χωριό στις τοπικές αναφορές, ενώ στον επίσημο κατάλογο του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων καταγράφεται ως «Παλαιχώρι – Καμπί».

Η τεχνητή λίμνη συγκρατεί νερό ανάμεσα στις πλαγιές της κοιλάδας και αποτελεί μέρος των υδατικών έργων που στηρίζουν την αγροτική δραστηριότητα της ορεινής Λευκωσίας. Η λειτουργία της συνδέεται με τις αρδευτικές ανάγκες της ευρύτερης περιοχής του Παλαιχωρίου.

Κατασκευή και λειτουργία

Το φράγμα τέθηκε σε λειτουργία το 1973. Η μελέτη του εκπονήθηκε από το Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων, ενώ την κατασκευή ανέλαβε η εταιρεία Ιωάννου και Παρασκευαΐδης.

Πρόκειται για φράγμα βαρύτητας, δηλαδή κατασκευή που αντιστέκεται στην πίεση του αποθηκευμένου νερού κυρίως μέσω του ίδιου του βάρους της. Το σώμα του φράγματος κλείνει την κοιλάδα και δημιουργεί τον ταμιευτήρα στην ανάντη πλευρά.

Η επίσημη χωρητικότητα είναι 620.000 κυβικά μέτρα νερού, ποσότητα που αντιστοιχεί σε 620 εκατομμύρια λίτρα.

Τεχνικά χαρακτηριστικά

Χαρακτηριστικό	Στοιχείο
Επίσημη ονομασία	Παλαιχώρι – Καμπί
Επαρχία	Λευκωσία
Έτος λειτουργίας	1973
Κύριος σκοπός	Άρδευση
Τύπος	Βαρύτητας
Κατηγορία στον επίσημο κατάλογο	Μεγάλο φράγμα
Ύψος	33 μέτρα
Μήκος σώματος φράγματος	132 μέτρα
Όγκος σώματος φράγματος	39.000 m³
Χωρητικότητα ταμιευτήρα	620.000 m³
Επιφάνεια ταμιευτήρα	110.000 m²
Λεκάνη απορροής	8 km²
Μήκος υπερχειλιστή	45 μέτρα
Παροχετευτικότητα υπερχειλιστή	63 m³/δευτερόλεπτο

Η επιφάνεια των 110.000 τετραγωνικών μέτρων, δηλαδή 11 εκταρίων, αποτελεί το δημοσιευμένο τεχνικό μέγεθος του ταμιευτήρα. Η πραγματική έκταση του νερού μεταβάλλεται ανάλογα με τη στάθμη.

Το ρυάκι του Καμπιού και το σύστημα του Σερράχη

Η τοπική περιγραφή του Απλικιού τοποθετεί το φράγμα πάνω στο ρυάκι του Καμπιού. Στον επίσημο κατάλογο φραγμάτων, το υδατόρεμα καταγράφεται ως Ακάκι, του συστήματος Σερράχη. Οι ονομασίες αποτυπώνουν διαφορετικές κλίμακες περιγραφής: το τοπικό ρυάκι και το ευρύτερο ποτάμιο σύστημα στο οποίο ανήκει.

Το νερό που καταλήγει στον ταμιευτήρα προέρχεται από την απορροή της λεκάνης του. Οι βροχές, η προηγούμενη υγρασία του εδάφους, η διήθηση και οι απολήψεις για άρδευση επηρεάζουν την ποσότητα που παραμένει αποθηκευμένη. Έτσι, η εικόνα της λίμνης αλλάζει σημαντικά μεταξύ βροχερών περιόδων και παρατεταμένης ανομβρίας.

Η σημασία του για την άρδευση

Ο κύριος καταγεγραμμένος σκοπός του έργου είναι η άρδευση. Η αποθήκευση μέρους της χειμερινής απορροής επιτρέπει την αξιοποίηση του νερού σε περιόδους αυξημένων γεωργικών αναγκών.

Η σημασία ενός τέτοιου έργου για την ορεινή ύπαιθρο συνδέεται με την εποχικότητα των βροχών της Κύπρου: η μεγαλύτερη φυσική τροφοδοσία σημειώνεται συνήθως κατά την υγρή περίοδο, ενώ οι ανάγκες πολλών καλλιεργειών παραμένουν υψηλές κατά τους ξηρότερους μήνες. Η διαθέσιμη ποσότητα, ωστόσο, εξαρτάται από τις εισροές κάθε χρονιάς και τη διαχείριση του αποθέματος.

Τοπίο και περιβαλλοντική διαχείριση

Η δημιουργία του ταμιευτήρα μετέβαλε την αρχική ποτάμια κοιλάδα, προσθέτοντας μια επιφάνεια στάσιμου νερού και όχθες των οποίων η θέση μετακινείται με τις αυξομειώσεις της στάθμης.

Ως τεχνητό υδάτινο σώμα, το φράγμα χρειάζεται προστασία τόσο από τη ρύπανση όσο και από επεμβάσεις στις όχθες. Η αποφυγή απόρριψης σκουπιδιών, η διατήρηση της φυσικής βλάστησης και η αποτροπή εισαγωγής ξενικών οργανισμών αποτελούν βασικές αρχές υπεύθυνης διαχείρισης.

Η παρουσία συγκεκριμένων ειδών φυτών ή ζώων στον ταμιευτήρα χρειάζεται επιτόπια καταγραφή. Η ύπαρξη νερού από μόνη της δεν τεκμηριώνει έναν κατάλογο ειδών για τη συγκεκριμένη τοποθεσία.

Τοποθεσία στον χάρτη

Το ψηφιακό αρχείο Αψίδα του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου, σε καταχώριση με υλικό του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων, δίνει τη θέση:

34.92947° N, 33.12655° E

Ο σύνδεσμος Google Maps παρατίθεται στις πηγές.

Περισσότερα υδάτινα σώματα παρουσιάζονται στον Κατάλογο Φραγμάτων και Λιμνών της Κύπρου.

Πηγές

• Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων – Κατάλογος φραγμάτων. Επίσημη ονομασία, έτος, τύπος, ύψος και χωρητικότητα. Gov.cy
• Τμήμα Αναπτύξεως Υδάτων – Dams of Cyprus, 2009, σελ. 60. Τεχνικά χαρακτηριστικά και σκοπός του έργου. moi.gov.cy
• Αψίδα, Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου – Palaichori Dam. Στοιχεία κατασκευής και γεωγραφική θέση από υλικό του Τμήματος Αναπτύξεως Υδάτων. Αψίδα
• Cyprus Highlights – Απλίκι, με πηγή το Κοινοτικό Συμβούλιο Απλικίου. Τοπική θέση και ρυάκι Καμπιού. www.cyprushighlights.com
• Google Maps – Φράγμα Παλαιχωρίου–Καμπιού.

---

Palaichori–Kampi Dam, near Apliki, Cyprus

Text by George Konstantinou

Location and name

Palaichori–Kampi Dam lies in Nicosia District, approximately one kilometre east of Apliki, in a valley crossed by the Kampi stream. Its proximity to Apliki explains its association with the village in local references, while the Water Development Department’s official catalogue lists it as “Palaichori – Kampi”.

The artificial lake holds water between the valley slopes and forms part of the water infrastructure supporting agriculture in mountainous Nicosia. Its operation is associated with irrigation needs in the wider Palaichori area.

Construction and operation

The dam entered operation in 1973. It was designed by the Water Development Department and constructed by Ioannou & Paraskevaides.

It is a gravity dam, a structure that resists the pressure of stored water primarily through its own weight. The dam body closes the valley, creating the reservoir on its upstream side.

Its official storage capacity is 620,000 cubic metres, equivalent to 620 million litres.

Technical characteristics

Characteristic	Detail
Official name	Palaichori – Kampi
District	Nicosia
Year of operation	1973
Principal purpose	Irrigation
Type	Gravity
Official classification	Large dam
Height	33 metres
Dam body length	132 metres
Dam body volume	39,000 m³
Reservoir capacity	620,000 m³
Reservoir surface area	110,000 m²
Catchment area	8 km²
Spillway length	45 metres
Spillway discharge capacity	63 m³/second

The surface area of 110,000 square metres, or 11 hectares, is the reservoir’s published engineering figure. The actual water-covered area varies with the water level.

The Kampi stream and the Serrachis system

The local description of Apliki places the dam on the Kampi stream. The official dam catalogue identifies the watercourse as Akaki, within the Serrachis system. These names reflect different scales of description: the local stream and the wider river system to which it belongs.

Water reaching the reservoir comes from runoff within its catchment. Rainfall, antecedent soil moisture, infiltration and irrigation withdrawals influence the volume remaining in storage. Consequently, the lake’s appearance changes considerably between wet periods and prolonged drought.

Its importance for irrigation

The project’s principal recorded purpose is irrigation. Storing part of the winter runoff allows water to be used during periods of increased agricultural demand.

The importance of such infrastructure to the mountain countryside is linked to the seasonality of rainfall in Cyprus: most natural replenishment generally occurs during the wet season, while the requirements of many crops remain high during the drier months. The available quantity nevertheless depends on each year’s inflows and the management of stored water.

Landscape and environmental management

The reservoir’s creation transformed the original river valley, introducing an area of standing water and shorelines that shift as the water level rises and falls.

As an artificial water body, the dam requires protection from pollution and disturbance along its shores. Preventing litter disposal, retaining natural vegetation and avoiding the introduction of non-native organisms are basic principles of responsible management.

The presence of particular plant or animal species at the reservoir requires field documentation. The existence of water alone does not substantiate a species list for this particular location.

Map location

The Apsida digital archive of the Cyprus University of Technology, in a record containing material from the Water Development Department, gives the following location:

34.92947° N, 33.12655° E

The Google Maps link is included in the sources.

Further water bodies are presented in the List of Dams and Lakes of Cyprus.

Sources

• Water Development Department – Catalogue of reservoirs. Official name, year, type, height and capacity. Gov.cy
• Water Development Department – Dams of Cyprus, 2009, p. 60. Technical characteristics and project purpose. moi.gov.cy
• Apsida, Cyprus University of Technology – Palaichori Dam. Construction details and geographical location from Water Development Department material. Αψίδα
• Cyprus Highlights – Apliki, drawing on Apliki Community Council information. Local setting and Kampi stream. cyprushighlights.com
• Google Maps – Palaichori–Kampi Dam.

Photos 22/7/2016 by George Konstantinou

Κορυφή Κιόνια στο Δάσος Μαχαιρά – Kionia Peak in Machairas Forest, Cyprus

 See also

Η περιοχή του Μαχαιρά – Το δάσος, η μονή και τα γύρω χωριά – The Machairas Region, Cyprus

Organized links for everything on this blog – Οργανωμένοι σύνδεσμοι για όλα σε αυτό το ιστολόγιο

Photos George Konstantinou 10/11/2026

Below in English

Κείμενο George Konstantinou

Η ψηλότερη κορυφή του Μαχαιρά

Η κορυφή Κιόνια, με υψόμετρο 1.423 μέτρα, αποτελεί το ψηλότερο σημείο του δάσους Μαχαιρά, στο ανατολικό τμήμα της οροσειράς του Τροόδους. Η επιβλητική μορφή της, οι απότομες πλαγιές και η εναλλαγή δάσους και γυμνού βράχου τη χαρακτηρίζουν ως ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα ορεινά τοπία της περιοχής του Μαχαιρά.

Βρίσκεται στην επαρχία Λευκωσίας, νότια της Ιεράς Μονής Μαχαιρά. Η Πολυγνώση καταγράφει και την προτεινόμενη ταύτισή της με το αρχαίο όρος Αώον ή Αώιον.

Ο χαρακτηριστικός πύργος και η θέα

Στην κορυφή δεσπόζει ο τηλεπικοινωνιακός πύργος με τον λευκό σφαιρικό θόλο. Σύμφωνα με τη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια, το οικοδόμημα ανεγέρθηκε μεταξύ 1978 και 1980 για σταθμό αναμετάδοσης της ΑΤΗΚ.

Η θέα εκτείνεται προς τη Μεσαορία και τη Λευκωσία, τη Λάρνακα, το Σταυροβούνι και άλλες κορυφές του Τροόδους, ανάλογα με την ορατότητα.

Γεωλογία και διαμόρφωση του τοπίου

Τα Κιόνια αποτελούν μέρος του οφιολιθικού συμπλέγματος του Τροόδους. Στην υψηλή ζώνη κυριαρχούν διαβασικά φλεβικά πετρώματα, τα οποία εμφανίζονται στις βραχώδεις εξάρσεις, στις απόκρημνες πλαγιές και στα πεδία με θραύσματα πετρωμάτων γύρω από την κορυφή.

Η αποσάθρωση και η διάβρωση έχουν δημιουργήσει έντονες αντιθέσεις: συμπαγείς βραχώδεις όγκους, αυλακώσεις και πλαγιές με αραιή βλάστηση δίπλα σε δασωμένα τμήματα. Η ποικιλία αυτή δημιουργεί διαφορετικές συνθήκες για την εγκατάσταση φυτών, από τις σχισμές των βράχων μέχρι τα βαθύτερα δασικά εδάφη.

Δασική βλάστηση και οικολογική σημασία

Η τραχεία πεύκη (Pinus brutia) αποτελεί βασικό στοιχείο του δάσους και φτάνει μέχρι την υψηλή ζώνη των Κιονιών. Στην ευρύτερη περιοχή σημαντική παρουσία έχει η ενδημική λατζιά, Quercus alnifolia, η οποία σχηματίζει θαμνώνες ή αναπτύσσεται κάτω από τα πεύκα. Στις ορεινές δασικές διαδρομές συναντάται επίσης η αντρουκλιά, Arbutus andrachne.

Το δάσος, οι βραχώδεις πλαγιές και οι ρεματιές αποτελούν συμπληρωματικά ενδιαιτήματα. Η οικολογική αξία τους αποτυπώνεται στην ένταξη του δάσους Μαχαιρά στο δίκτυο Natura 2000, με κωδικό CY2000004. Η προστασία αφορά ολόκληρο το φυσικό σύστημα και την ποικιλία των οικοτόπων του.

Κλίμα και εποχές

Το υψόμετρο κάνει την υψηλή ζώνη των Κιονιών δροσερότερη το καλοκαίρι και ψυχρότερη τον χειμώνα από τις χαμηλές παρυφές του Μαχαιρά. Οι χειμερινές βροχές είναι περισσότερες, ενώ εμφανίζονται παγετοί και περιστασιακές χιονοπτώσεις.

Η εικόνα του τοπίου αλλάζει με τις εποχές: η υγρασία και η ανοιξιάτικη βλάστηση διαδέχονται τη χειμερινή ψύχρα, ενώ το καλοκαίρι αναδεικνύονται οι αντιθέσεις ανάμεσα στο πράσινο των δέντρων και στις ξηρές, πετρώδεις πλαγιές.

Ο εκδρομικός χώρος Κιόνια

Ο εκδρομικός χώρος Κιόνια βρίσκεται χαμηλότερα από την κορυφή, περίπου στα 1.240 μέτρα, σύμφωνα με το ενημερωτικό έντυπο του Τμήματος Δασών. Αποτελεί χώρο ανάπαυσης και αφετηρία πεζοπορικών διαδρομών.

Η πρόσβαση στην περιοχή γίνεται από τον δρόμο της Μονής Μαχαιρά προς τα Κιόνια ή από την κατεύθυνση της Βαβατσινιάς. Η θέση του εκδρομικού χώρου και οι αφετηρίες των μονοπατιών πρέπει να διακρίνονται από την ίδια την κορυφή.

Μονοπάτια της φύσης

Κιόνια – Προφήτης Ηλίας: Γραμμική διαδρομή μήκους 7 χιλιομέτρων. Η επίσημη τουριστική ιστοσελίδα δίνει ενδεικτικό χρόνο 2,5 ωρών και βαθμό δυσκολίας 3, λόγω της απότομης κατάβασης, ιδιαίτερα προς το τέλος. Ξεκινά από τον εκδρομικό χώρο και κατηφορίζει μέσα στο δάσος προς την περιοχή του Προφήτη Ηλία, προσφέροντας θέα στη Μεσαορία.

Κιόνια – Δρυς: Το έντυπο του Τμήματος Δασών καταγράφει διαδρομή 3 χιλιομέτρων, με ενδεικτικό χρόνο 1,5 ώρας. Συνδέει την υψηλή περιοχή των Κιονιών με την τοποθεσία Δρυς, κοντά στη Μονή Μαχαιρά.

Οι χρόνοι είναι ενδεικτικοί. Καθώς πρόκειται για γραμμικές διαδρομές, χρειάζεται πρόβλεψη για την επιστροφή.

Χαρτογραφική θέση της αφετηρίας

Για το μονοπάτι Κιόνια – Προφήτης Ηλίας, το Υφυπουργείο Τουρισμού δημοσιεύει τις συντεταγμένες:

34.920214° N, 33.197602° E

Οι συντεταγμένες αντιστοιχούν στην αφετηρία του μονοπατιού στον εκδρομικό χώρο, όχι στην κορυφή των 1.423 μέτρων. Ο σχετικός σύνδεσμος Google Maps παρατίθεται στις πηγές.

Πηγές

• Πολυγνώση – Κιόνια: Βουνοκορφή του Μαχαιρά. polignosi.com
• Τμήμα Δασών – Το Εθνικό Δασικό Πάρκο Μαχαιρά. moa.gov.cy
• Τμήμα Περιβάλλοντος – Natura 2000: Δάσος Μαχαιρά, CY2000004. moa.gov.cy
• Υφυπουργείο Τουρισμού – Μονοπάτι Κιόνια – Προφήτης Ηλίας. Visit Cyprus
• Google Maps – Αφετηρία μονοπατιού Κιόνια – Προφήτης Ηλίας.

---

Kionia Peak in Machairas Forest, Cyprus

Text by George Konstantinou

The highest peak in Machairas

Kionia, at 1,423 metres above sea level, is the highest point in Machairas Forest, in the eastern part of the Troodos mountain range. Its imposing shape, steep slopes and alternating woodland and exposed rock make it one of the most recognisable mountain landscapes in the Machairas region.

It lies in Nicosia District, south of Machairas Monastery. Polignosi also records its proposed identification with the ancient mountain Aoon or Aoion.

The distinctive tower and the view

The telecommunications tower with its white spherical dome dominates the summit. According to the Great Cyprus Encyclopaedia, the structure was erected between 1978 and 1980 for a CYTA relay station.

Depending on visibility, views extend towards the Mesaoria plain and Nicosia, Larnaca, Stavrovouni and other peaks of the Troodos range.

Geology and landscape formation

Kionia forms part of the Troodos ophiolite complex. Diabase dyke rocks dominate the upper zone, appearing in rocky outcrops, steep slopes and accumulations of rock fragments around the summit.

Weathering and erosion have produced striking contrasts: solid rock masses, gullies and sparsely vegetated slopes beside wooded areas. This variety creates different conditions for plant establishment, from rock crevices to deeper forest soils.

Forest vegetation and ecological importance

Turkish pine (Pinus brutia) is a major component of the forest and reaches the upper zone of Kionia. The endemic golden oak, Quercus alnifolia, is important in the wider area, forming scrub or growing beneath the pines. The Greek strawberry tree, Arbutus andrachne, also occurs along mountain forest routes.

The woodland, rocky slopes and stream valleys provide complementary habitats. Their ecological importance is reflected in the inclusion of Machairas Forest in the Natura 2000 network, under site code CY2000004. Protection encompasses the natural system as a whole and its variety of habitats.

Climate and seasons

Altitude makes the upper zone of Kionia cooler in summer and colder in winter than the lower margins of Machairas. Winter rainfall is higher, while frost and occasional snowfall occur.

The landscape changes with the seasons: moisture and spring vegetation follow the winter cold, while summer emphasises the contrasts between green trees and dry, stony slopes.

Kionia picnic site

Kionia picnic site lies below the summit, at approximately 1,240 metres, according to the Department of Forests’ information booklet. It provides a resting place and a starting point for walking routes.

The area is approached from the road leading from Machairas Monastery towards Kionia, or from the direction of Vavatsinia. The picnic site and trail starting points should be distinguished from the summit itself.

Nature trails

Kionia – Profitis Ilias: A 7-kilometre linear trail. The official tourism website gives an indicative walking time of 2.5 hours and a difficulty rating of 3, owing to the steep descent, particularly towards the end. Starting at the picnic site, it descends through the forest towards the Profitis Ilias area, offering views over the Mesaoria plain.

Kionia – Drys: The Department of Forests’ booklet lists a 3-kilometre route, with an indicative walking time of 1.5 hours. It connects the upper Kionia area with Drys, near Machairas Monastery.

Walking times are indicative. As these are linear routes, arrangements for the return journey are necessary.

Mapped location of the trailhead

For the Kionia – Profitis Ilias trail, the Deputy Ministry of Tourism publishes the following coordinates:

34.920214° N, 33.197602° E

These coordinates identify the trailhead at the picnic site, rather than the 1,423-metre summit. The corresponding Google Maps link is included in the sources.

Sources

• Polignosi – Kionia: A mountain peak of Machairas. polignosi.com
• Department of Forests – Machairas National Forest Park. moa.gov.cy
• Department of Environment – Natura 2000: Dasos Machaira, CY2000004. moa.gov.cy
• Deputy Ministry of Tourism – Kionia – Profitis Ilias Nature Trail. Visit Cyprus
• Google Maps – Kionia – Profitis Ilias trailhead.

Αίγα Μαχαιρά – Machaeras Goat – Η παραδοσιακή κυπριακή φυλή και η διατήρησή της / A Traditional Cypriot Breed and Its Conservation

 See also

List of mammals of Cyprus - ORGANIZED CHECKLIST - Λίστα των θηλαστικών της Κύπρου – ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ

Επιστημονικά οργανωμένος κατάλογος των θηλαστικών της Κύπρου με φωτογραφικό υλικό. / Scientifically organized catalogue of Cyprus mammals with photographic material.

Organized links for everything on this blog – Οργανωμένοι σύνδεσμοι για όλα σε αυτό το ιστολόγιο

Photos George Konstantinou 10/11/2026

Below in English

Κείμενο George Konstantinou

Μια ξεχωριστή κυπριακή φυλή

Η αίγα Μαχαιρά, γνωστή και ως κατσίκα του Μαχαιρά, αποτελεί παραδοσιακή, αυτόχθονη φυλή οικόσιτης κατσίκας της Κύπρου. Στην αγγλική βιβλιογραφία εμφανίζεται κυρίως ως Machaeras goat, αλλά και με τις γραφές Machairas ή Macheras goat. Είναι φυλή του οικόσιτου είδους Capra hircus, όχι ξεχωριστό είδος άγριας αίγας.

Η σημασία της βρίσκεται στον συνδυασμό της προσαρμογής στο κυπριακό περιβάλλον, της κτηνοτροφικής της αξίας και της ιδιαίτερης γενετικής κληρονομιάς της. Η διατήρησή της αφορά τόσο την αγροτική βιοποικιλότητα όσο και την ιστορία της κυπριακής υπαίθρου.

Ονομασία και σχέση με τον Μαχαιρά

Η ονομασία της συνδέεται με την περιοχή του Μαχαιρά. Ωστόσο, η εκτροφή της δεν περιορίζεται στο ομώνυμο δάσος. Έχει μελετηθεί επιστημονικά και στην επαρχία Πάφου, στην ημιορεινή περιοχή των Ορειτών.

Η σύνδεση μιας φυλής με έναν τόπο δεν σημαίνει ότι όλα τα ζώα που βόσκουν εκεί ανήκουν στη συγκεκριμένη φυλή. Η αναγνώριση καθαρόαιμων ζώων χρειάζεται αξιολόγηση των χαρακτηριστικών τους και τεκμηρίωση της καταγωγής τους.

Για το ιστορικό περιβάλλον της περιοχής, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η Ιερά Μονή Μαχαιρά.

Μορφολογία και χαρακτηριστικά αναγνώρισης

Η αίγα Μαχαιρά είναι μέσου μεγέθους, με ανεπτυγμένο μυϊκό σύστημα. Το τρίχωμα είναι κοντό, ίσιο και συνήθως λευκό. Ορισμένα ζώα παρουσιάζουν καφέ, μαύρες ή γκρίζες κηλίδες στο κεφάλι, στον λαιμό και στα πόδια. Το δέρμα κάτω από το τρίχωμα είναι μαύρο.

Στην περιγραφή του Τμήματος Γεωργίας δίνονται τα ακόλουθα ενδεικτικά στοιχεία:

Χαρακτηριστικό	Περιγραφή
Ύψος ακρωμίου	Περίπου 74 εκατοστά
Μέσο βάρος ενήλικου αρσενικού	Περίπου 65 κιλά
Μέσο βάρος ενήλικου θηλυκού	Περίπου 55 κιλά
Αυτιά	Μικρά, όρθια ή οριζόντια
Κέρατα	Γκρίζα έως μαύρα· στα αρσενικά επιμήκη και στριφτά, στα θηλυκά στραμμένα προς τα πίσω

Το λευκό χρώμα από μόνο του δεν αρκεί για την αναγνώριση της φυλής. Η εμφάνιση μπορεί να συγχέεται με εκείνη άλλων λευκών φυλών, ιδιαίτερα της Ζάανεν.

Προσαρμογή και εκτροφή

Η παραδοσιακή εκτροφή της συνδέεται με ημιορεινά και ορεινά τοπία. Η φυλή έχει αποτελέσει αντικείμενο έρευνας σε ημιεκτατικό σύστημα παραγωγής, στο οποίο η αξιοποίηση της φυσικής βλάστησης συνδυάζεται με οργανωμένη διαχείριση του κοπαδιού.

Οικόσιτες φυλές με ιστορική παρουσία σε έναν τόπο αποτελούν πολύτιμο υλικό για τη μελέτη της παραγωγής σε τοπικές συνθήκες. Η διατήρησή τους επιτρέπει να διαφυλάσσονται χαρακτηριστικά που μπορεί να χαθούν όταν αντικαθίστανται από λίγες, ευρέως διαδεδομένες παραγωγικές φυλές.

Διατροφή και βόσκηση

Η αίγα είναι φυτοφάγο μηρυκαστικό. Η διατροφή της περιλαμβάνει φύλλα, τρυφερούς βλαστούς και λεπτά κλαδιά. Η επιλογή της τροφής και οι μετακινήσεις κατά τη βόσκηση επιτρέπουν την αξιοποίηση διαφορετικών φυτικών πόρων.

Η βόσκηση χρειάζεται σωστή διαχείριση. Η δυνατότητα των αιγών να καταναλώνουν θαμνώδη βλάστηση δεν σημαίνει ότι απεριόριστη βόσκηση είναι κατάλληλη για κάθε δασικό οικοσύστημα. Η ένταση, η εποχή και η θέση της βόσκησης πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τη βλάστηση και την αναγέννησή της.

Αναπαραγωγή και παραγωγικά χαρακτηριστικά

Για την αίγα Μαχαιρά αναφέρεται κύηση περίπου 148 ημερών, με συνήθη γέννηση ενός ή δύο εριφίων. Οι αριθμοί αυτοί είναι ενδεικτικοί και επηρεάζονται από τη διαχείριση και την κατάσταση των ζώων.

Το Τμήμα Γεωργίας αναφέρει μέση πολυδυμία περίπου 1,9 ερίφια στα ενήλικα ζώα. Αναφέρει επίσης γαλακτοπαραγωγή περίπου 140 κιλών σε περίοδο 140 ημερών, με μέση λιποπεριεκτικότητα 6%. Πρόκειται για δημοσιευμένα χαρακτηριστικά της φυλής, όχι για εγγυημένη απόδοση κάθε ζώου.

Η παραγωγική της αξιολόγηση περιλαμβάνει τόσο το γάλα όσο και την ανάπτυξη των εριφίων. Η αξία της, ωστόσο, δεν εξαντλείται στη σύγκριση της ποσότητας γάλακτος με εκείνη περισσότερο παραγωγικών φυλών.

Επιστημονική έρευνα

Η διδακτορική διατριβή του Αλκιβιάδη Κούμα, το 2002, εξέτασε τις φυλές Μαχαιρά και Δαμασκού και τη μεταξύ τους διασταύρωση. Μελετήθηκαν παραγωγικά και αναπαραγωγικά χαρακτηριστικά, η ανάπτυξη των εριφίων και τα χαρακτηριστικά των σφαγίων.

Ακολούθησε δημοσίευση των Papachristoforou και συνεργατών το 2005, ειδικά για την απόδοση της αίγας Μαχαιρά σε ημιεκτατική εκτροφή σε ορεινή περιοχή της Κύπρου. Οι εργασίες αυτές δείχνουν ότι η φυλή έχει μελετηθεί ως ιδιαίτερος κτηνοτροφικός πληθυσμός.

Μείωση του πληθυσμού και γενετική διατήρηση

Η εθνική έκθεση της Κύπρου για τους ζωικούς γενετικούς πόρους του 2010–2011 συνέδεσε τη μείωση των καθαρόαιμων αιγών Μαχαιρά με τις εκτεταμένες διασταυρώσεις με τη φυλή Δαμασκού. Οι διασταυρώσεις μπορούν να εξυπηρετούν παραγωγικούς στόχους, αλλά η ανεξέλεγκτη εφαρμογή τους δυσκολεύει τη διατήρηση της ταυτότητας μιας παραδοσιακής φυλής.

Σε παρουσίαση του Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών το 2023, με στοιχεία συμμετοχής στις κοινότητες εκτροφής για το 2022, αναφέρονταν 3.230 ζώα στην κοινότητα εκτροφής της Μαχαιρά. Ο αριθμός αυτός αφορά συγκεκριμένη καταγραφή και δεν αποτελεί σημερινή απογραφή ολόκληρης της φυλής.

Η ίδια παρουσίαση αναφέρει την ίδρυση κοινότητας εκτροφέων και φίλων της ντόπιας αίγας Μαχαιρά το 2022. Η οργανωμένη καταγραφή και η ελεγχόμενη αναπαραγωγή είναι βασικά εργαλεία για τη διαφύλαξή της.

Μέτρα στήριξης και σημασία της διατήρησης

Η αίγα Μαχαιρά περιλαμβάνεται στις παραδοσιακές φυλές που υποστηρίζονται μέσω της Παρέμβασης Α.Α. 1.6 του Στρατηγικού Σχεδίου ΚΑΠ, για τη διατήρηση και βιώσιμη χρήση των παραδοσιακών φυλών ζώων. Η παρέμβαση περιλαμβάνεται και στις επίσημες ανακοινώσεις του ΚΟΑΠ για το 2026.

Η διατήρηση μιας φυλής απαιτεί περισσότερα από την επιβίωση μεμονωμένων ζώων. Χρειάζεται βιώσιμα κοπάδια, γνωστή γενεαλογία, συμμετοχή εκτροφέων και αναπαραγωγικό σχεδιασμό που περιορίζει την απώλεια γενετικής ποικιλότητας.

Οι χαρακτηρισμοί κινδύνου των οικόσιτων φυλών δεν ταυτίζονται με τις κατηγορίες της Κόκκινης Λίστας για άγρια είδη. Η αίγα Μαχαιρά πρέπει να αντιμετωπίζεται ως πολύτιμος κυπριακός ζωικός γενετικός πόρος.

Ταξινομία

• Βασίλειο: Animalia
• Φύλο: Chordata
• Κλάση: Mammalia
• Τάξη: Artiodactyla
• Οικογένεια: Bovidae
• Υποοικογένεια: Caprinae
• Γένος: Capra
• Οικόσιτο είδος: Capra hircus — σε άλλες ταξινομικές προσεγγίσεις Capra aegagrus hircus
• Φυλή: Μαχαιρά
• Αγγλική ονομασία: Machaeras goat / Machairas goat
• Καθεστώς: Αυτόχθονη κυπριακή φυλή οικόσιτης αίγας· δεν αποτελεί ξεχωριστό άγριο είδος.

Πηγές

• Αναστασίου, Θ., Τμήμα Γεωργίας (2024). Η αίγα της φυλής Μαχαιρά — περιοδικό «Αγρότης», τεύχος 492 — μορφολογία, παραγωγικά χαρακτηριστικά και διατήρηση. www.moa.gov.cy
• Limassol Zoo — Macheras Local Goat — ταυτότητα, διατροφή και αναπαραγωγή. limassolzoo.wordpress.com
• Κούμας, Α. (2002). Μελέτη των φυλών αιγών Δαμασκού, Μαχαιρά και της μεταξύ τους διασταύρωσης — διδακτορική διατριβή. phdtheses.ekt.gr
• Papachristoforou, C., Christoforides, C., Koumas, A. & Mavrogenis, A. P. (2005). Performance of native Machaeras goats under a semi-extensive production system in a mountainous area of Cyprus. Κατάλογος δημοσιεύσεων Ινστιτούτου Γεωργικών Ερευνών. Gov.cy
• Cyprus Country Report 2010–2011 — Animal Genetic Resources — διασταυρώσεις και διατήρηση της φυλής. animalgeneticresources.net
• Hadjipavlou, G., Ινστιτούτο Γεωργικών Ερευνών (2023). Establishment of Breed Societies in Cyprus — κοινότητες εκτροφής και καταγεγραμμένοι πληθυσμοί. animalgeneticresources.net
• ΚΟΑΠ (2026). Ανακοίνωση — Παρεμβάσεις για ζώα έτους 2026 — περιλαμβάνει την Παρέμβαση Α.Α. 1.6. Gov.cy

---

Machaeras Goat – A Traditional Cypriot Breed and Its Conservation 

Text by George Konstantinou

A distinctive Cypriot breed

The Machaeras goat, also known as the goat of Machairas, is a traditional indigenous breed of domestic goat from Cyprus. English-language literature mainly uses Machaeras goat, alongside the spellings Machairas and Macheras goat. It is a breed of the domestic species Capra hircus, rather than a separate wild goat species.

Its importance lies in the combination of adaptation to the Cypriot environment, livestock value and distinctive genetic heritage. Its conservation concerns both agricultural biodiversity and the history of rural Cyprus.

Name and association with Machairas

Its name is associated with the Machairas region. However, its husbandry is not restricted to the forest of that name. It has also been studied scientifically in the semi-mountainous Oreites area of Paphos district.

A breed’s association with a locality does not mean that every animal grazing there belongs to that breed. Identifying purebred animals requires assessment of their characteristics and documentation of their ancestry.

The Machairas Monastery is also of particular interest within the region’s historical setting.

Morphology and identification characteristics

The Machaeras goat is medium-sized, with well-developed musculature. Its coat is short, straight and usually white. Some animals show brown, black or grey patches on the head, neck and legs. The skin beneath the coat is black.

The Department of Agriculture provides the following indicative characteristics:

Characteristic	Description
Height at the withers	Approximately 74 centimetres
Average adult male weight	Approximately 65 kilograms
Average adult female weight	Approximately 55 kilograms
Ears	Small, upright or horizontal
Horns	Grey to black; elongated and twisted in males, directed backwards in females

White colour alone is insufficient for breed identification. Its appearance can resemble other white breeds, particularly the Saanen.

Adaptation and husbandry

Traditional husbandry is associated with semi-mountainous and mountainous landscapes. The breed has been investigated under a semi-extensive production system, combining the use of natural vegetation with organised herd management.

Domestic breeds with a historical presence in a locality provide valuable material for studying production under local conditions. Conserving them safeguards characteristics that may disappear when they are replaced by a small number of widely distributed production breeds.

Diet and grazing

The goat is a herbivorous ruminant. Its diet includes leaves, tender shoots and small branches. Food selection and movement during grazing enable it to exploit different plant resources.

Grazing requires appropriate management. Goats’ ability to consume shrubby vegetation does not mean that unrestricted grazing is suitable for every forest ecosystem. Grazing intensity, season and location must take vegetation and its regeneration into account.

Reproduction and production characteristics

A gestation period of approximately 148 days is reported for the Machaeras goat, with one or two kids commonly born. These figures are indicative and are influenced by management and animal condition.

The Department of Agriculture reports an average litter size of approximately 1.9 kids in adult animals. It also gives milk production of approximately 140 kilograms over 140 days, with an average fat content of 6%. These are published breed characteristics, rather than a guaranteed yield for every animal.

Its productive evaluation includes both milk and kid growth. Nevertheless, its value cannot be reduced to a comparison of milk volume with more productive breeds.

Scientific research

The doctoral thesis of Alkiviadis Koumas, completed in 2002, examined the Machaeras and Damascus breeds and their cross. It investigated productive and reproductive characteristics, kid growth and carcass characteristics.

A publication by Papachristoforou and colleagues in 2005 specifically examined Machaeras goat performance under semi-extensive husbandry in a mountainous area of Cyprus. These studies demonstrate that the breed has been investigated as a distinct livestock population.

Population decline and genetic conservation

Cyprus’s 2010–2011 national report on animal genetic resources associated the reduction in purebred Machaeras goats with extensive crossing with the Damascus breed. Crossbreeding can serve production objectives, but uncontrolled application makes preserving a traditional breed’s identity more difficult.

A 2023 presentation by the Agricultural Research Institute, using breed-society membership figures for 2022, reported 3,230 animals within the Machaeras breeding society. This figure concerns a particular record and is not a present-day census of the entire breed.

The same presentation records the establishment of a society of local Machaeras goat breeders and friends in 2022. Organised recording and controlled breeding are essential conservation tools.

Support measures and the importance of conservation

The Machaeras goat is among the traditional breeds supported through Intervention A.A. 1.6 of the CAP Strategic Plan, concerning the conservation and sustainable use of traditional livestock breeds. The intervention also appears in official Cyprus Agricultural Payments Organisation announcements for 2026.

Conserving a breed requires more than the survival of individual animals. It needs viable herds, documented pedigrees, breeder participation and reproductive planning that limits the loss of genetic diversity.

Risk classifications for domestic breeds are not equivalent to Red List categories for wild species. The Machaeras goat should be recognised as a valuable Cypriot animal genetic resource.

Taxonomy

• Kingdom: Animalia
• Phylum: Chordata
• Class: Mammalia
• Order: Artiodactyla
• Family: Bovidae
• Subfamily: Caprinae
• Genus: Capra
• Domestic species: Capra hircus — treated as Capra aegagrus hircus in other classifications
• Breed: Machaeras
• English name: Machaeras goat / Machairas goat
• Status: Indigenous Cypriot domestic goat breed; not a separate wild species.

Sources

• Anastasiou, T., Department of Agriculture (2024). The Machaeras goat breed — “Agrotis”, issue 492, in Greek — morphology, production characteristics and conservation. www.moa.gov.cy
• Limassol Zoo — Macheras Local Goat — identity, diet and reproduction. limassolzoo.wordpress.com
• Koumas, A. (2002). A study of the Damascus and Machaeras goats and their cross — doctoral thesis. phdtheses.ekt.gr
• Papachristoforou, C., Christoforides, C., Koumas, A. & Mavrogenis, A. P. (2005). Performance of native Machaeras goats under a semi-extensive production system in a mountainous area of Cyprus. Agricultural Research Institute publication list. Gov.cy
• Cyprus Country Report 2010–2011 — Animal Genetic Resources — crossbreeding and breed conservation. animalgeneticresources.net
• Hadjipavlou, G., Agricultural Research Institute (2023). Establishment of Breed Societies in Cyprus — breeding societies and recorded populations. animalgeneticresources.net
• Cyprus Agricultural Payments Organisation (2026). Announcement — Livestock interventions for 2026 — includes Intervention A.A. 1.6.