See also
Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Ριζοκάρπασο , 1/10/2014
Η Cerocala sana είναι νυχτοπεταλούδα της οικογένειας Erebidae, συνδεδεμένη με αμμώδεις και ξηρούς βιότοπους της βόρειας Αφρικής και της νοτιοδυτικής Ασίας. Απαντά και στην Κύπρο. Στην αγγλόφωνη βιβλιογραφία έχει χρησιμοποιηθεί η ονομασία Labyrinth Moth.
Περιγράφηκε από τον Otto Staudinger το 1901. Σήμερα αναγνωρίζεται ως αυτοτελές είδος του γένους Cerocala, ενώ στην παλαιότερη βιβλιογραφία εμφανίζεται και ως Cerocala scapulosa var. sana.
Περιγραφή και αναγνώριση
Οι πτέρυγες παρουσιάζουν συνδυασμό καστανών και ανοικτότερων αποχρώσεων με σύνθετο σχέδιο. Οι Walker & Pittaway επισημαίνουν ότι η συνολική εμφάνισή της θυμίζει νυχτοπεταλούδα της οικογένειας Geometridae, παρότι ταξινομικά ανήκει στα Erebidae.
Η αναγνώριση χρειάζεται προσεκτική σύγκριση με συγγενικά είδη του γένους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ένα θηλυκό από την Κύπρο που αρχικά είχε αναγνωριστεί ως Cerocala algiriae και αργότερα διορθώθηκε σε Cerocala sana.
Εξάπλωση
Η εξάπλωση περιλαμβάνει τη βόρεια Αφρική, την ανατολική Μεσόγειο και περιοχές της Μέσης Ανατολής. Αναφέρεται από την Τουρκία, το Ιράκ, το Ιράν, το Λεβάντε, την Αίγυπτο, τη Λιβύη και την Αλγερία. Υπάρχουν επίσης καταγραφές από την Αραβική Χερσόνησο και τα ανατολικά Κανάρια Νησιά.
Παρουσία στην Κύπρο
Το είδος περιλαμβάνεται στον ταξινομικό κατάλογο των νυχτοπεταλούδων της Κύπρου.
Οι φωτογραφίες της παρούσας ανάρτησης τραβήχτηκαν από τον Γιώργο Κωνσταντίνου στο Ριζοκάρπασο, την 1η Οκτωβρίου 2014.
Μια επιπλέον τεκμηριωμένη κυπριακή καταγραφή αφορά θηλυκό που συλλέχθηκε με φως στην Αλυκή Ακρωτηρίου, στις 5 Νοεμβρίου 2012, από τον Egbert Friedrich. Η καταγραφή αυτή παρουσιάζεται μαζί με φωτογραφίες στο Lepiforum.
Βιότοπος
Η Cerocala sana συνδέεται με αμμοθίνες, αμμώδεις εκτάσεις και ημίξηρους εσωτερικούς βιότοπους με άμμο ή λεπτόκοκκο έδαφος. Στη μελέτη των αμμόβιων νυχτοπεταλούδων του Ισραήλ αναφέρεται από όλες τις εξεταζόμενες αμμώδεις περιοχές.
Οι βιότοποι αυτοί περιλαμβάνουν ανοικτές εκτάσεις με χαμηλή βλάστηση, όπου αναπτύσσονται τα φυτά ξενιστές των προνυμφών.
Εποχικότητα και γενεές
Στο Ισραήλ, η δημοσιευμένη περίοδος πτήσης εκτείνεται από τον Οκτώβριο έως τον Απρίλιο, με μεγαλύτερη αφθονία τον Νοέμβριο και τον Μάρτιο. Οι ερευνητές θεωρούν πιθανή την ύπαρξη δύο γενεών.
Παρατηρήσεις στη Λανθαρότε δείχνουν πιο σύνθετη εποχικότητα: στα τέλη Ιανουαρίου καταγράφηκαν ταυτόχρονα φρέσκα και φθαρμένα ενήλικα, καθώς και προνύμφες διαφορετικών ηλικιών. Ο Wolfgang Wagner αναφέρει περισσότερες γενεές, με πιθανή διακοπή ή περιορισμό της ανάπτυξης κατά τη θερινή ξηρασία. Επομένως, η φαινολογία διαφοροποιείται ανά περιοχή.
Οι κυπριακές καταγραφές του Οκτωβρίου και του Νοεμβρίου τεκμηριώνουν φθινοπωρινή παρουσία ενηλίκων στο νησί.
Προνύμφες και φυτά ξενιστές
Οι προνύμφες τρέφονται με φυτά του γένους Helianthemum, της οικογένειας Cistaceae.
Στη βιβλιογραφία για την Αραβική Χερσόνησο αναφέρονται οι ξενιστές:
Helianthemum kahiricum.
Helianthemum lippii.
Στη Λανθαρότε, ο Wolfgang Wagner κατέγραψε προνύμφες επάνω στα:
Helianthemum thymiphyllum.
Helianthemum canariensis.
Οι καταγραφές αυτές δείχνουν τη στενή τροφική σχέση με το γένος Helianthemum και αφορούν συγκεκριμένες περιοχές της εξάπλωσης του εντόμου.
Συμπεριφορά των προνυμφών και νύμφωση
Οι προνύμφες τρέφονται τη νύχτα. Κατά την ημέρα μπορούν να κρύβονται επιφανειακά μέσα στο αμμώδες έδαφος, κάτω ή γύρω από τα φυτά ξενιστές.
Στις παρατηρήσεις από τη Λανθαρότε, προνύμφη πριν από τη νύμφωση βρέθηκε μέσα σε χαλαρό κουκούλι, επίσης επιφανειακά κρυμμένο στην άμμο. Σε εκτροφή, μεγάλο μέρος των ώριμων προνυμφών παρέμεινε σε λήθαργο για αρκετούς μήνες πριν νυμφωθεί, ενώ μικρότερο μέρος νυμφώθηκε χωρίς αυτή την καθυστέρηση.
Κατάσταση διατήρησης
Στον Ευρωπαϊκό Κόκκινο Κατάλογο Νυχτοπεταλούδων του 2026, η Cerocala sana κατατάσσεται ως Ανεπαρκώς Γνωστό — Data Deficient (DD) τόσο για την Ευρώπη όσο και για την Ευρωπαϊκή Ένωση των 27 κρατών.
Η κατηγορία αυτή σημαίνει ότι τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επαρκούν για ασφαλή αξιολόγηση του κινδύνου εξαφάνισης. Δεν αποτελεί χαρακτηρισμό του είδους ως κοινό ή ως απειλούμενο και αφορά τις συγκεκριμένες περιφερειακές αξιολογήσεις.
Ταξινομία
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Arthropoda
Κλάση: Insecta
Τάξη: Lepidoptera
Υπεροικογένεια: Noctuoidea
Οικογένεια: Erebidae
Υποοικογένεια: Erebinae
Φυλή: Ophiusini
Γένος: Cerocala
Είδος: Cerocala sana Staudinger, 1901
Παλαιότερη ονομαστική μορφή: Cerocala scapulosa var. sana
Συνώνυμα: Cerocala scapulosa albifusa Joannis, 1910· Cerocala perorsorum Turati, 1924· Cerocala rothschildi Turati, 1924· Cerocala perorsorum autumnalis Turati, 1926· Cerocala fulgens Berio, 2002· Cerocala turatii Berio, 2002
Αγγλική κοινή ονομασία: Labyrinth Moth
Φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου
Τοποθεσία και ημερομηνία: Ριζοκάρπασο, 1/10/2014
Πηγές
Walker & Pittaway, 1987 — Insects of Eastern Arabia: κοινή ονομασία και παρουσίαση του είδους.
Lepiforum — ονοματολογία, συνώνυμα και φωτογραφική καταγραφή από την Αλυκή Ακρωτηρίου.
Αρχική ανάρτηση του Γιώργου Κωνσταντίνου — Ριζοκάρπασο, 1/10/2014.
Labyrinth Moth – Cerocala sana Staudinger, 1901 – Cyprus
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – Ριζοκάρπασο , 1/10/2014
Cerocala sana is a moth of the family Erebidae associated with sandy and dry habitats in North Africa and southwestern Asia. It also occurs in Cyprus. The name Labyrinth Moth has been used in English-language literature.
It was described by Otto Staudinger in 1901. It is currently recognised as a distinct species of Cerocala, although older literature also refers to it as Cerocala scapulosa var. sana.
Description and identification
The wings combine brown and lighter shades in an intricate pattern. Walker & Pittaway note that its overall appearance resembles a geometrid moth, although it belongs to Erebidae.
Identification requires careful comparison with related species. One example is a female from Cyprus that was initially identified as Cerocala algiriae and subsequently corrected to Cerocala sana.
Distribution
Its distribution includes North Africa, the eastern Mediterranean and parts of the Middle East. It is reported from Turkey, Iraq, Iran, the Levant, Egypt, Libya and Algeria. Records also exist from the Arabian Peninsula and the eastern Canary Islands.
Occurrence in Cyprus
The species is included in the taxonomic checklist of the moths of Cyprus.
The photographs accompanying this article were taken by George Konstantinou at Rizokarpaso on 1 October 2014.
An additional documented Cypriot record concerns a female collected at light at Akrotiri Salt Lake on 5 November 2012 by Egbert Friedrich. This record is presented with photographs on Lepiforum.
Habitat
Cerocala sana is associated with sand dunes, sandy areas and inland semiarid habitats with sand or fine soil. The study of sand-dwelling moths in Israel reports it from all the sandy areas considered.
These habitats include open ground with low vegetation supporting the larval host plants.
Seasonality and generations
In Israel, the published flight period extends from October to April, with greatest abundance in November and March. The researchers consider two generations probable.
Observations on Lanzarote indicate more complex seasonality: fresh and worn adults occurred alongside larvae of different ages in late January. Wolfgang Wagner reports several generations, with a possible interruption or reduction in development during summer drought. Phenology therefore varies geographically.
The Cypriot records from October and November document the autumn occurrence of adults on the island.
Larvae and host plants
The larvae feed on Helianthemum, belonging to Cistaceae.
Literature concerning the Arabian Peninsula records the following hosts:
Helianthemum kahiricum.
Helianthemum lippii.
On Lanzarote, Wolfgang Wagner recorded larvae on:
Helianthemum thymiphyllum.
Helianthemum canariensis.
These records demonstrate the close feeding association with Helianthemum and relate to particular parts of the moth’s distribution.
Larval behaviour and pupation
The larvae feed at night. During the day they can hide just beneath the surface of sandy soil, under or around their host plants.
In the observations from Lanzarote, a prepupa was found inside a loose cocoon, likewise concealed near the sand surface. During rearing, many mature larvae remained dormant for several months before pupating, while a smaller proportion pupated without this delay.
Conservation status
The 2026 European Red List of Moths classifies Cerocala sana as Data Deficient (DD) for both Europe and the European Union of 27 member states.
This category means that the available information is insufficient for a reliable assessment of extinction risk. It does not classify the species as either common or threatened and relates to these particular regional assessments.
Taxonomy
Kingdom: Animalia
Phylum: Arthropoda
Class: Insecta
Order: Lepidoptera
Superfamily: Noctuoidea
Family: Erebidae
Subfamily: Erebinae
Tribe: Ophiusini
Genus: Cerocala
Species: Cerocala sana Staudinger, 1901
Earlier nominal form: Cerocala scapulosa var. sana
Synonyms: Cerocala scapulosa albifusa Joannis, 1910; Cerocala perorsorum Turati, 1924; Cerocala rothschildi Turati, 1924; Cerocala perorsorum autumnalis Turati, 1926; Cerocala fulgens Berio, 2002; Cerocala turatii Berio, 2002
English common name: Labyrinth Moth
Photographs: George Konstantinou
Locality and date: Rizokarpaso, 1/10/2014
Sources
