Pteragogus trispilus Randall, 2013 – Sideburn wrasse – Alien Lessepsian fish – Λεσσεψιανό ξενικό ψάρι της οικογένειας Labridae – Cyprus

 See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

lessepsian migrant to Mediterranean

 Underwater photos 22/01/17 at Akrotiri by Kostas Aristeidou

Below in English

Κείμενο George Konstantinou.
Υποβρύχιες φωτογραφίες: Κώστας Αριστείδου – Ακρωτήρι, Κύπρος, 22/1/2017.

Η παλαιότερη καταγραφή είχε δημοσιευθεί ως Pteragogus pelycus Randall, 1981, όμως η σημερινή ταξινομική γνώση δείχνει ότι τα μεσογειακά ψάρια που αναφέρονταν με αυτό το όνομα ανήκουν στο Pteragogus trispilus Randall, 2013. Το πραγματικό P. pelycus έχει διαφορετική εξάπλωση στον δυτικό Ινδικό Ωκεανό και σήμερα δεν θεωρείται είδος της Ερυθράς Θάλασσας ούτε λεσσεψιανός μετανάστης στη Μεσόγειο. Αντίθετα, το P. trispilus είναι είδος της Ερυθράς Θάλασσας που εισήλθε στη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ.

Επομένως, για την κυπριακή καταγραφή χρησιμοποιείται εδώ η διορθωμένη ονομασία Pteragogus trispilus Randall, 2013.

Περιγραφή

Το Pteragogus trispilus είναι μικρό λαβριδές ψάρι με σχετικά βαθύ και πλευρικά πεπλατυσμένο σώμα. Η ουραία πτέρυγα είναι στρογγυλεμένη, το ραχιαίο πτερύγιο συνεχές και το στόμα τελικό, με εμφανή χείλη και ισχυρά κυνοδοντόμορφα δόντια στο πρόσθιο τμήμα των γνάθων.

Το μέγιστο καταγεγραμμένο μήκος είναι περίπου 7,9 cm standard length, ενώ στη Μεσόγειο συναντώνται συχνά άτομα μήκους περίπου 5–8 cm.

Ο χρωματισμός ποικίλλει από καστανοκόκκινο και ελαιοπράσινο μέχρι πρασινοκίτρινο. Πολύ χαρακτηριστική είναι μια λοξή μαύρη κηλίδα στο βραγχιακό κάλυμμα, με κίτρινο περίγραμμα, καθώς και τα μικρά μαύρα σημάδια στην περιοχή πίσω από το μάτι και στον αυχένα. Η ίριδα παρουσιάζει πορτοκαλί απόχρωση γύρω από την κόρη και χαρακτηριστικές σκούρες ακτινωτές γραμμές.

Ιδιαίτερα σημαντικό διαγνωστικό γνώρισμα, από το οποίο προέρχεται και το όνομα trispilus, είναι η παρουσία μαύρων κηλίδων στα πρώτα μεσοακάνθια διαστήματα του ραχιαίου πτερυγίου, χαρακτηριστικό ιδιαίτερα εμφανές στα αρσενικά.

Η σύγχυση με το Pteragogus pelycus

Για πολλά χρόνια οι πληθυσμοί της Ερυθράς Θάλασσας και της Μεσογείου προσδιορίζονταν ως Pteragogus pelycus. Έτσι δημοσιεύθηκε και η πρώτη επιστημονική καταγραφή από την Κύπρο το 2000, όταν οι Kaya, Bilecenoğlu και Golani ανέφεραν P. pelycus από τις βόρειες ακτές του νησιού ως έναν από τους πρώτους μεσογειακούς εντοπισμούς του είδους.

Η ταξινομική αναθεώρηση του Randall το 2013 διαχώρισε τα δύο είδη και περιέγραψε το Pteragogus trispilus ως ξεχωριστό είδος. Μεταγενέστερες εργασίες επανεξέτασαν τις μεσογειακές καταγραφές και επιβεβαίωσαν ότι οι αναφορές ως P. pelycus αφορούσαν στην πραγματικότητα P. trispilus.

Το FishBase σήμερα αναφέρει ρητά ότι το πραγματικό P. pelycus περιορίζεται στον δυτικό Ινδικό Ωκεανό, από την Τανζανία μέχρι το Durban, τις Σεϋχέλλες και τις Κομόρες, και ότι απουσιάζει από την Ερυθρά Θάλασσα και δεν αποτελεί μετανάστη στη Μεσόγειο. Οι παλαιότερες μεσογειακές αναφορές του αποδίδονται στο P. trispilus.

Λεσσεψιανή μετανάστευση

Το Pteragogus trispilus κατάγεται από την Ερυθρά Θάλασσα, όπου είναι γνωστό από τον Κόλπο της Άκαμπα και τον Κόλπο του Σουέζ. Μετά τη διάνοιξη της Διώρυγας του Σουέζ, το είδος πέρασε στη Μεσόγειο στο πλαίσιο της λεγόμενης λεσσεψιανής μετανάστευσης.

Η πρώτη μεσογειακή καταγραφή έγινε στον Κόλπο της Χάιφα στο Ισραήλ, αρχικά ως P. pelycus. Ακολούθησαν καταγραφές από την Κύπρο, τη Ρόδο, την Τουρκία και άλλες περιοχές της ανατολικής Μεσογείου. Αργότερα η εξάπλωσή του επεκτάθηκε δυτικότερα, με καταγραφές μέχρι την Τυνησία και τη Λιβύη.

Ενδιαίτημα

Το είδος είναι θαλάσσιο και συνδέεται κυρίως με τον πυθμένα. Στην Ερυθρά Θάλασσα και στη Μεσόγειο απαντά σε παράκτιες περιοχές με βράχια, φύκη, θαλάσσια λιβάδια και μικτά βραχώδη-αμμώδη υποστρώματα. Το FishBase αναφέρει τυπικό εύρος βάθους 9–35 μέτρα, αν και μεσογειακές παρατηρήσεις έχουν γίνει και σε πολύ ρηχότερα νερά.

Η κάλυψη από βλάστηση και φύκη προσφέρει τόσο καταφύγιο όσο και κατάλληλο χώρο αναζήτησης τροφής. Το μικρό μέγεθος και ο χρωματισμός του ψαριού το βοηθούν να παραμένει σχετικά δυσδιάκριτο μέσα στη βλάστηση και στα σύνθετα παράκτια ενδιαιτήματα.

Διατροφή

Όπως πολλά μικρά είδη της οικογένειας Labridae, το Pteragogus trispilus αναζητεί την τροφή του κοντά στον πυθμένα και μέσα στη βλάστηση. Οι διαθέσιμες πηγές δεν παρέχουν επαρκώς λεπτομερή, ειδική ανάλυση της δίαιτας του είδους ώστε να αποδοθούν συγκεκριμένα ποσοστά ή συγκεκριμένες ομάδες λείας χωρίς επιφύλαξη. Για τον λόγο αυτό δεν του αποδίδεται εδώ εξειδικευμένη δίαιτα που δεν έχει τεκμηριωθεί.

Εξάπλωση στη Μεσόγειο

Από τις πρώτες καταγραφές στην ανατολική Μεσόγειο, το P. trispilus έχει εξαπλωθεί σημαντικά. Η CIESM το περιλαμβάνει πλέον στον Atlas of Exotic Fishes in the Mediterranean Sea, αναφέροντας ρητά το Pteragogus pelycus ως προηγούμενο λανθασμένο προσδιορισμό.

Η παρουσία του στην Κύπρο έχει ιδιαίτερη ιστορική σημασία, καθώς η επιστημονική εργασία των Kaya, Bilecenoğlu και Golani το 2000 αποτέλεσε μία από τις πρώτες δημοσιευμένες καταγραφές αυτού του ψαριού στη Μεσόγειο, αν και τότε είχε προσδιοριστεί ως P. pelycus.

Παρουσία στην Κύπρο

Το Pteragogus trispilus είναι πλέον εγκατεστημένο μη αυτόχθονο λεσσεψιανό είδος της κυπριακής ιχθυοπανίδας. Το FishBase καταγράφει την παρουσία του στην Κύπρο ως εισαγόμενη και επισημαίνει ότι οι παλαιότερες κυπριακές αναφορές είχαν δημοσιευθεί με το όνομα Pteragogus pelycus.

Το Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou διαθέτει επίσης φωτογραφική καταγραφή Pteragogus trispilus από τη Ξυλοφάγου, σε βάθος 6 μέτρων, στις 6/1/2016, με φωτογραφίες του Costas Constantinou.

Η καταγραφή της παρούσας ανάρτησης έγινε στο Ακρωτήρι στις 22/1/2017, με υποβρύχιες φωτογραφίες του Κώστα Αριστείδου. Η ανάρτηση είχε τότε δημοσιευθεί ως Pteragogus pelycus, σύμφωνα με την ταξινομική αντίληψη που χρησιμοποιούνταν ευρέως για τους μεσογειακούς πληθυσμούς.

Κατάσταση διατήρησης

Για το Pteragogus trispilus η σημασία του στη Μεσόγειο αφορά κυρίως την παρακολούθηση της εξάπλωσης των μη αυτόχθονων ειδών και των μεταβολών της θαλάσσιας βιοποικιλότητας. Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται η αξιολόγηση IUCN του πραγματικού P. pelycus για τους μεσογειακούς πληθυσμούς, αφού πρόκειται για διαφορετικό είδος.

Ταξινόμηση

Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Chordata
Κλάση: Actinopterygii
Οικογένεια: Labridae
Υποοικογένεια: Cirrhilabrinae
Γένος: Pteragogus Peters, 1855
Είδος: Pteragogus trispilus Randall, 2013
Αγγλική κοινή ονομασία: Sideburn wrasse
Κατάσταση στη Μεσόγειο: Μη αυτόχθονο, λεσσεψιανό είδος
Προέλευση: Ερυθρά Θάλασσα
Καταγραφή φωτογραφιών: Ακρωτήρι, Κύπρος – 22/1/2017
Φωτογράφος: Κώστας Αριστείδου

Πηγές

Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Sideburn wrasse - Pteragogus pelycus Randall, 1981 - Cyprus

Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Pteragogus trispilus (Randall, 2013) - Cyprus

FishBase – Pteragogus trispilus Randall, 2013

FishBase – Cyprus record of Pteragogus trispilus

FishBase – Pteragogus pelycus Randall, 1981

CIESM Atlas of Exotic Fishes in the Mediterranean Sea – Pteragogus trispilus

Kaya, Bilecenoğlu & Golani – New record of a Lessepsian migrant for northern Cyprus

Ergüden et al. – Confirmation of Pteragogus trispilus in the eastern Mediterranean

Text by George Konstantinou.
Underwater photos: Kostas Aristeidou – Akrotiri, Cyprus, 22 January 2017.

The earlier Cyprus record was published as Pteragogus pelycus Randall, 1981, but current taxonomic knowledge shows that the Mediterranean fish formerly identified under this name belongs to Pteragogus trispilus Randall, 2013. True P. pelycus has a different distribution in the western Indian Ocean and is currently considered absent from the Red Sea and not a Lessepsian migrant into the Mediterranean. P. trispilus, in contrast, is a Red Sea species that entered the Mediterranean through the Suez Canal.

The corrected identification Pteragogus trispilus Randall, 2013 is therefore used for the Cyprus record presented here.

Description

Pteragogus trispilus is a small wrasse with a moderately deep, laterally compressed body. The caudal fin is rounded, the dorsal fin is continuous, and the terminal mouth has distinct lips and strong recurved canine teeth at the front of the jaws.

Maximum recorded size is approximately 7.9 cm standard length, while Mediterranean individuals are commonly around 5–8 cm.

Colour varies from brownish-red and olive to greenish-yellow. A particularly conspicuous feature is the oblique black blotch on the operculum, broadly edged with yellow. Small black markings may occur behind the eye and on the nape. The pupil is surrounded by orange, while the rest of the iris bears characteristic dark radiating lines.

An important diagnostic character, which gave rise to the name trispilus, is the presence of black spots on the first membranes of the spinous dorsal fin, particularly evident in males.

Confusion with Pteragogus pelycus

For many years, Red Sea and Mediterranean populations were identified as Pteragogus pelycus. This was also the name used for the first scientific record from Cyprus published in 2000 by Kaya, Bilecenoğlu and Golani, who regarded the Cyprus specimen as one of the earliest Mediterranean records of P. pelycus.

Randall's 2013 taxonomic revision separated the two species and described Pteragogus trispilus. Subsequent studies reassessed Mediterranean records and confirmed that fish previously identified as P. pelycus were actually P. trispilus.

FishBase now explicitly states that true P. pelycus occurs in the western Indian Ocean from Tanzania to Durban, Seychelles and the Comoros and is absent from the Red Sea and not a migrant to the Mediterranean. Earlier Mediterranean records are treated as misidentifications of P. trispilus.

Lessepsian migration

Pteragogus trispilus originates in the Red Sea, including the Gulf of Aqaba and Gulf of Suez. Following the opening of the Suez Canal, it entered the Mediterranean as part of the major movement of Red Sea organisms known as Lessepsian migration.

The first Mediterranean record was made in Haifa Bay, Israel, initially under the name P. pelycus. Records subsequently followed from Cyprus, Rhodes, Turkey and other parts of the eastern Mediterranean. Its Mediterranean range later extended farther west, with records from Tunisia and Libya.

Habitat

The species is marine and primarily associated with the bottom. In the Red Sea and Mediterranean it occurs in coastal areas with rocks, algae, seagrass and mixed rocky-sandy substrates. FishBase gives a typical depth range of 9–35 m, although Mediterranean observations have also been made in much shallower water.

Vegetation and algal cover provide shelter and feeding habitat. Its small size and coloration make the fish relatively inconspicuous among vegetation and structurally complex coastal habitats.

Diet

Like many small wrasses, Pteragogus trispilus searches for food close to the bottom and among vegetation. Available sources do not provide sufficiently detailed species-specific dietary information to justify assigning precise prey groups or proportions. An undocumented specialised diet is therefore not attributed to the species here.

Distribution in the Mediterranean

Since its first eastern Mediterranean records, P. trispilus has expanded considerably. CIESM now includes it in its Atlas of Exotic Fishes in the Mediterranean Sea, explicitly listing Pteragogus pelycus as a former misidentification.

Its occurrence in Cyprus is historically important because the 2000 paper by Kaya, Bilecenoğlu and Golani represented one of the earliest published Mediterranean records of this fish, although it was then identified as P. pelycus.

Presence in Cyprus

Pteragogus trispilus is now a non-native Lessepsian component of the fish fauna of Cyprus. FishBase records it as introduced in Cyprus and specifically notes that it was formerly reported under the name Pteragogus pelycus.

Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou also documents Pteragogus trispilus from Xylofagou at a depth of 6 metres on 6 January 2016, photographed by Costas Constantinou.

The record presented here was photographed at Akrotiri on 22 January 2017 by Kostas Aristeidou. The original post used the name Pteragogus pelycus, reflecting the identification widely applied to Mediterranean records before the taxonomic distinction became established.

Conservation status

In the Mediterranean, the main relevance of Pteragogus trispilus is its status as a non-native Lessepsian species and the monitoring of its spread as part of continuing changes in Mediterranean marine biodiversity. The IUCN assessment of true P. pelycus should not be applied to Mediterranean populations because they represent a different species.

Classification

Kingdom: Animalia
Phylum: Chordata
Class: Actinopterygii
Family: Labridae
Subfamily: Cirrhilabrinae
Genus: Pteragogus Peters, 1855
Species: Pteragogus trispilus Randall, 2013
English common name: Sideburn wrasse
Mediterranean status: Non-native, Lessepsian migrant
Origin: Red Sea
Photographic record: Akrotiri, Cyprus – 22 January 2017
Photographer: Kostas Aristeidou

Sources

Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Sideburn wrasse - Pteragogus pelycus Randall, 1981 - Cyprus

Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Pteragogus trispilus (Randall, 2013) - Cyprus

FishBase – Pteragogus trispilus Randall, 2013

FishBase – Cyprus record of Pteragogus trispilus

FishBase – Pteragogus pelycus Randall, 1981

CIESM Atlas of Exotic Fishes in the Mediterranean Sea – Pteragogus trispilus

Kaya, Bilecenoğlu & Golani – New record from northern Cyprus

Ergüden et al. – Confirmation of Pteragogus trispilus in the eastern Mediterranean

Coryphellina rubrolineata O'Donoghue, 1929 – Red-lined flabellina – Alien Lessepsian nudibranch – Ξενικό λεσσεψιανό γυμνοβράγχιο – Cyprus

 See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

lessepsian migrant to Mediterranean
Underwater photos 18mts deep,Protaras, 22.1.02017 by Costas Constantinou

Below in English

Κείμενο George Konstantinou.
Υποβρύχιες φωτογραφίες: Costas Constantinou – Πρωταράς, βάθος 18 μ., 22/1/2017.

Η Coryphellina rubrolineata O'Donoghue, 1929 είναι ένα εντυπωσιακό θαλάσσιο γαστερόποδο της τάξης Nudibranchia και της οικογένειας Flabellinidae. Στην παλαιότερη βιβλιογραφία και στην αρχική ανάρτηση του Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou εμφανίζεται ως Flabellina rubrolineata (O'Donoghue, 1929), όμως το World Register of Marine Species (WoRMS) αποδέχεται σήμερα το όνομα Coryphellina rubrolineata O'Donoghue, 1929.

Το είδος περιγράφηκε αρχικά από την περιοχή της Ερυθράς Θάλασσας και έχει ευρεία εξάπλωση στον Ινδο-Ειρηνικό. Στη Μεσόγειο θεωρείται ξενικό είδος λεσσεψιανής προέλευσης, το οποίο εισήλθε από την Ερυθρά Θάλασσα μέσω της Διώρυγας του Σουέζ. Η παλιά κυπριακή ανάρτηση το αναφέρει επίσης ρητά ως «Lessepsian migrant to Mediterranean».

Περιγραφή

Το σώμα είναι στενό και επιμήκες και μπορεί να φθάσει περίπου τα 4 cm σε μήκος. Η ράχη φέρει πολυάριθμα επιμήκη εξαρτήματα, τα cerata, τα οποία είναι οργανωμένα σε ομάδες. Οι ρινοφόροι είναι επιμήκεις, μυτεροί και καλύπτονται από χαρακτηριστικές θηλές, ενώ τα στοματικά πλοκάμια είναι λεπτά και συνήθως μακρύτερα από τους ρινοφόρους.

Ο χαρακτηριστικότερος χρωματισμός περιλαμβάνει ένα ημιδιαφανές λευκωπό, ροζ ή ανοιχτό μωβ σώμα με τρεις έντονες κόκκινες έως ερυθροϊώδεις επιμήκεις γραμμές: μία κατά μήκος της ράχης και μία σε κάθε πλευρά του σώματος. Τα cerata μπορεί να έχουν λευκή βάση, μωβ ή ερυθρούς δακτυλίους και ανοιχτόχρωμες ή πορτοκαλί κορυφές.

Υπάρχει όμως σημαντική χρωματική ποικιλία. Ορισμένα άτομα είναι σχεδόν ολόκληρα ιώδη ή μωβ, ενώ οι χαρακτηριστικές κόκκινες γραμμές μπορεί να είναι ασθενέστερες ή να απουσιάζουν. Για τον λόγο αυτό ο χρωματισμός από μόνος του δεν αποτελεί πάντα ασφαλές διαγνωστικό χαρακτηριστικό.

Τα cerata και η άμυνα του ζώου

Τα cerata δεν είναι απλώς διακοσμητικές προεκτάσεις. Συμμετέχουν σε σημαντικές φυσιολογικές λειτουργίες και στο εσωτερικό τους επεκτείνονται κλάδοι του πεπτικού συστήματος.

Όπως συμβαίνει σε πολλά aeolid γυμνοβράγχια, το ζώο μπορεί να αξιοποιεί τα κνιδοκύτταρα των υδροζώων που καταναλώνει. Οι λειτουργικές νηματοκύστεις μεταφέρονται προς τις κορυφές των cerata και αποθηκεύονται σε εξειδικευμένες δομές, τους cnidosacs, παρέχοντας ένα επιπλέον αμυντικό σύστημα απέναντι σε πιθανούς θηρευτές. Η ιδιότητα αυτή αναφερόταν ήδη και στην αρχική κυπριακή ανάρτηση.

Ενδιαίτημα

Η Coryphellina rubrolineata απαντά κυρίως σε βραχώδεις υφάλους, βραχώδεις πλαγιές και άλλα σκληρά υποστρώματα, ιδιαίτερα σε περιοχές όπου αφθονούν αποικίες υδροζώων.

Οι διαθέσιμες καταγραφές την τοποθετούν συνήθως από πολύ ρηχά νερά μέχρι περίπου 30 m βάθος, αν και η πραγματική κατανομή της μπορεί να διαφέρει τοπικά.

Η κυπριακή καταγραφή του Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou έγινε στον Πρωταρά, σε βάθος 18 μέτρων, γεγονός που συμφωνεί καλά με το γνωστό παράκτιο ενδιαίτημα του είδους.

Διατροφή

Το είδος είναι σαρκοφάγο και τρέφεται κυρίως με υδρόζωα. Η παρουσία του συχνά συνδέεται άμεσα με βραχώδεις επιφάνειες πλούσιες σε αποικίες Hydrozoa.

Το SeaLifeBase αναφέρει ιδιαίτερα το υδρόζωο Halocordyle disticha ως γνωστή τροφή του είδους.

Η εξάρτηση από τα υδρόζωα έχει διπλή σημασία: αποτελούν την τροφή του αλλά παράλληλα παρέχουν τις νηματοκύστεις που μπορεί να χρησιμοποιήσει για την άμυνά του.

Αναπαραγωγή

Τα γυμνοβράγχια είναι ερμαφρόδιτα, με κάθε ενήλικο άτομο να διαθέτει τόσο αρσενικά όσο και θηλυκά αναπαραγωγικά όργανα. Η αναπαραγωγή γίνεται με ζευγάρωμα μεταξύ δύο ατόμων και τα αυγά τοποθετούνται πάνω στο υπόστρωμα μέσα σε χαρακτηριστικές ζελατινώδεις ωομάζες.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ότι η αρχική κυπριακή ανάρτηση περιλαμβάνει και φωτογραφική παρατήρηση Coryphellina rubrolineata με αυγά στον Πρωταρά, σε βάθος 18 m, στις 30/4/2017. Πρόκειται για άμεση επιτόπια τεκμηρίωση αναπαραγωγικής δραστηριότητας του είδους στα κυπριακά νερά.

Μετά την εμβρυϊκή ανάπτυξη, τα νεαρά περνούν από πλαγκτονικό προνυμφικό στάδιο πριν εγκατασταθούν τελικά στον πυθμένα.

Εξάπλωση

Η φυσική εξάπλωση της Coryphellina rubrolineata περιλαμβάνει την Ερυθρά Θάλασσα και μεγάλο μέρος του τροπικού και υποτροπικού Ινδο-Ειρηνικού, με καταγραφές από τον Ινδικό Ωκεανό μέχρι τον δυτικό Ειρηνικό. Έχει αναφερθεί από περιοχές όπως η Ιαπωνία, η Αυστραλία και η Χαβάη.

Στη Μεσόγειο καταγράφηκε ως ξενικό είδος και η CIESM την περιλαμβάνει μεταξύ των θαλάσσιων οργανισμών που έχουν εισέλθει και εξαπλωθεί στη λεκάνη.

Ξενικό λεσσεψιανό είδος στη Μεσόγειο

Η παρουσία της C. rubrolineata στη Μεσόγειο αποτελεί μέρος της μεγάλης μετακίνησης θαλάσσιων οργανισμών από την Ερυθρά Θάλασσα προς τη Μεσόγειο μέσω της Διώρυγας του Σουέζ, φαινόμενο γνωστό ως λεσσεψιανή μετανάστευση.

Σε αντίθεση με ένα περιστασιακό είδος που εμφανίζεται μόνο μία φορά, η C. rubrolineata έχει πλέον καταγραφεί σε διάφορες περιοχές της Μεσογείου και αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα ξενικού ινδοειρηνικού γυμνοβραγχίου της λεκάνης.

Παρουσία στην Κύπρο

Το Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou καταγράφει το είδος στον Πρωταρά στις 22 Ιανουαρίου 2017, σε βάθος 18 μέτρων, με υποβρύχιες φωτογραφίες του Costas Constantinou. Η ίδια ανάρτηση περιλαμβάνει αργότερα και άτομο με αυγά από τον Πρωταρά, επίσης στα 18 m, στις 30 Απριλίου 2017.

Οι παρατηρήσεις αυτές επιβεβαιώνουν όχι μόνο την παρουσία αλλά και αναπαραγωγική δραστηριότητα του ξενικού είδους στις κυπριακές ακτές ήδη από το 2017.

Ταξινομική αλλαγή

Το όνομα Flabellina rubrolineata (O'Donoghue, 1929) χρησιμοποιήθηκε επί δεκαετίες και εξακολουθεί να εμφανίζεται σε μεγάλο μέρος της παλαιότερης βιβλιογραφίας. Σύγχρονες μορφολογικές και μοριακές αναθεωρήσεις των Flabellinidae έδειξαν ότι η παραδοσιακή ταξινόμηση του γένους Flabellina περιλάμβανε εξελικτικά διαφορετικές ομάδες.

Το γένος Coryphellina O'Donoghue, 1929 αναγνωρίζεται πλέον ξανά και η Coryphellina rubrolineata αποτελεί το είδος-τύπο του γένους. Το WoRMS αντιμετωπίζει το παλιό Flabellina rubrolineata ως μη αποδεκτό συνδυασμό και δίνει ως αποδεκτό όνομα το Coryphellina rubrolineata O'Donoghue, 1929.

Ταξινόμηση

Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Mollusca
Κλάση: Gastropoda
Υποκλάση: Heterobranchia
Τάξη: Nudibranchia
Υπόταξη: Aeolidina
Υπεροικογένεια: Fionoidea
Οικογένεια: Flabellinidae
Γένος: Coryphellina O'Donoghue, 1929
Είδος: Coryphellina rubrolineata O'Donoghue, 1929
Συνώνυμο / παλαιότερος συνδυασμός: Flabellina rubrolineata (O'Donoghue, 1929)
Αγγλική κοινή ονομασία: Red-lined flabellina
Κατάσταση στην Κύπρο και τη Μεσόγειο: Ξενικό λεσσεψιανό είδος
Προέλευση: Ερυθρά Θάλασσα / Ινδο-Ειρηνικός
Καταγραφή: Πρωταράς – 18 m, 22/1/2017
Φωτογράφος: Costas Constantinou

Πηγές

Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Red-lined flabellina - Flabellina rubrolineata (O'Donoghue, 1929) - Cyprus

World Register of Marine Species / OBIS – Coryphellina rubrolineata

CIESM Atlas – Flabellina rubrolineata / Coryphellina rubrolineata

DORIS – Coryphellina rubrolineata

SeaLifeBase – Coryphellina rubrolineata

Korshunova et al. – Polyphyly of the traditional family Flabellinidae and taxonomic reassessment

Flabellina rubrolineata with eggs,commonly called also red-lined flabellina,18mts deep,Protaras,30.04.2017

Text by George Konstantinou.
Underwater photos: Costas Constantinou – Protaras, 18 m depth, 22 January 2017.

Coryphellina rubrolineata O'Donoghue, 1929, commonly known as the red-lined flabellina, is a conspicuous marine gastropod belonging to the order Nudibranchia and family Flabellinidae. It was formerly widely known as Flabellina rubrolineata (O'Donoghue, 1929), the name used in the original Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou post. The World Register of Marine Species (WoRMS) now accepts Coryphellina rubrolineata O'Donoghue, 1929.

The species was originally described from the Red Sea and has a wide Indo-Pacific distribution. In the Mediterranean it is regarded as an alien Lessepsian species, introduced from the Red Sea through the Suez Canal. The original Cyprus post also explicitly identified it as a Lessepsian migrant to the Mediterranean.

Description

The body is narrow and elongated and may reach approximately 4 cm in length. Numerous finger-like cerata cover the dorsal surface and are arranged in distinct groups. The rhinophores are elongated, pointed and densely papillate, while the oral tentacles are slender and generally longer than the rhinophores.

The most characteristic colour form has a translucent whitish, pinkish or pale-purple body marked by three red to reddish-purple longitudinal lines: one running along the middle of the back and one along each side. The cerata may have pale bases, violet or reddish rings and pale or orange-coloured tips.

Considerable colour variation occurs. Some individuals may be predominantly violet or purple and the characteristic longitudinal lines can become weak or absent. Colour alone should therefore not always be relied upon for identification.

Cerata and defence

The cerata are not merely decorative structures. Branches of the digestive system extend into them, and they also play an important defensive role.

As in many aeolid nudibranchs, nematocysts obtained from consumed cnidarian prey can be transported to the ends of the cerata and retained within specialised structures called cnidosacs. These functional stinging capsules can then contribute to defence against predators. This remarkable adaptation was also noted in the original Cyprus record.

Habitat

Coryphellina rubrolineata is primarily associated with rocky reefs, rocky slopes and other hard substrates, especially where hydroid colonies are abundant.

Available records generally place it from shallow water to around 30 m depth.

The Cyprus observation at Protaras at a depth of 18 metres fits well within the known habitat and depth range of the species.

Diet

The species is carnivorous, feeding predominantly on hydroids. Its occurrence is therefore often closely associated with rocky surfaces supporting rich hydrozoan growth.

SeaLifeBase specifically lists the hydroid Halocordyle disticha among its known prey.

Hydroids have a double ecological importance for the nudibranch: they provide food and also the nematocysts that can subsequently be incorporated into its defensive system.

Reproduction

Nudibranchs are hermaphroditic, with each mature individual possessing both male and female reproductive organs. Reproduction involves mating between two individuals, after which eggs are deposited on the substrate in characteristic gelatinous masses.

Of particular interest, the original Cyprus post also documents Coryphellina rubrolineata with eggs at Protaras, at 18 m depth, on 30 April 2017. This provides direct field evidence of reproductive activity in Cypriot waters.

Following embryonic development, the young pass through a planktonic larval phase before eventually settling to a benthic existence.

Distribution

The native range of Coryphellina rubrolineata includes the Red Sea and a broad area of the tropical and subtropical Indo-Pacific, extending from the Indian Ocean to the western and central Pacific. Records include areas from Japan and Australia to Hawaii.

In the Mediterranean it occurs as an alien species and is included by CIESM among non-native marine organisms that have colonised the basin.

Alien Lessepsian species in the Mediterranean

The occurrence of C. rubrolineata in the Mediterranean is associated with the major movement of Red Sea organisms through the Suez Canal, known as Lessepsian migration.

It is now recorded from several parts of the Mediterranean and represents a characteristic example of an alien Indo-Pacific nudibranch that has established itself within the basin.

Presence in Cyprus

Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou documents the species at Protaras on 22 January 2017 at a depth of 18 metres, photographed underwater by Costas Constantinou. The same post later added an observation of an individual with eggs from Protaras, again at 18 m depth, on 30 April 2017.

These observations document not only the presence of this alien species in Cyprus but also reproductive activity in Cypriot waters by 2017.

Taxonomic change

The name Flabellina rubrolineata (O'Donoghue, 1929) was widely used for decades and remains common in older literature. Molecular and morphological studies of the traditional Flabellinidae demonstrated that the old broad concept of Flabellina contained several distinct evolutionary lineages.

The genus Coryphellina O'Donoghue, 1929 is now recognised again, with Coryphellina rubrolineata as its type species. WoRMS treats Flabellina rubrolineata as an unaccepted combination and accepts Coryphellina rubrolineata O'Donoghue, 1929.

Classification

Kingdom: Animalia
Phylum: Mollusca
Class: Gastropoda
Subclass: Heterobranchia
Order: Nudibranchia
Suborder: Aeolidina
Superfamily: Fionoidea
Family: Flabellinidae
Genus: Coryphellina O'Donoghue, 1929
Species: Coryphellina rubrolineata O'Donoghue, 1929
Former combination: Flabellina rubrolineata (O'Donoghue, 1929)
English common name: Red-lined flabellina
Status in Cyprus and the Mediterranean: Alien Lessepsian species
Origin: Red Sea / Indo-Pacific
Record: Protaras – 18 m, 22 January 2017
Photographer: Costas Constantinou

Sources

Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Red-lined flabellina - Flabellina rubrolineata (O'Donoghue, 1929) - Cyprus

World Register of Marine Species / OBIS – Coryphellina rubrolineata

CIESM Atlas – Flabellina rubrolineata / Coryphellina rubrolineata

DORIS – Coryphellina rubrolineata

SeaLifeBase – Coryphellina rubrolineata

Korshunova et al. – Polyphyly of the traditional family Flabellinidae and taxonomic reassessment

The small church of Agia Triada in Paralimni – Το εκκλησάκι της Αγίας Τριάδας στο Παραλίμνι – Cyprus

 See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

Photos  14/1/2017 by George Konstantinou

Below in English

Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Παραλίμνι, Κύπρος, 14/1/2017.

Το μικρό και λιτό εκκλησάκι της Αγίας Τριάδας βρίσκεται σε έναν γραφικό παραθαλάσσιο κόλπο της περιοχής Παραλιμνίου, περίπου τρία χιλιόμετρα από το Παραλίμνι, δίπλα στο ομώνυμο αλιευτικό καταφύγιο της Αγίας Τριάδας. Η θέση του, πολύ κοντά στη θάλασσα, αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικά στοιχεία του παράκτιου τοπίου της περιοχής.

Το εκκλησάκι είναι μικρό και απέριττο, με τη λευκή και γαλάζια όψη του να συνδέεται αρμονικά με το θαλάσσιο περιβάλλον. Μπροστά και γύρω του εκτείνεται η παράκτια περιοχή της Αγίας Τριάδας, ενώ σε πολύ μικρή απόσταση βρίσκεται το ψαρολίμανο όπου δένουν οι βάρκες τους οι ντόπιοι ψαράδες.

Σύμφωνα με την παλαιότερη περιγραφή του Δήμου Παραλιμνίου, οι ψαράδες του μικρού λιμανιού και οι προσκυνητές που περνούν από το εκκλησάκι φροντίζουν παραδοσιακά να παραμένει αναμμένο το καντήλι μπροστά στις εικόνες. Η μικρή αυτή λεπτομέρεια αποτυπώνει τον στενό δεσμό του ναΐσκου με την τοπική κοινωνία και ιδιαίτερα με τους ανθρώπους της θάλασσας.

Η ονομασία Αγία Τριάδα έχει δοθεί επίσης στην παρακείμενη παραλία και στο αλιευτικό καταφύγιο, δημιουργώντας έναν ενιαίο γεωγραφικό και τοπωνυμικό χώρο στην παράκτια ζώνη του Παραλιμνίου.

Συντεταγμένες

GPS: 35.033876, 33.984778

Οι συντεταγμένες αυτές δίνονται ειδικά για το Agia Triada Chapel στην ψηφιακή πολιτιστική βάση Αψίδα του Τεχνολογικού Πανεπιστημίου Κύπρου, όπου η καταχώριση προέρχεται από τον Δήμο Παραλιμνίου.

Google Maps: https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=35.033876%2C33.984778

Πηγές

Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Το εκκλησάκι της Αγίας Τριάδας στο Παραλίμνι

Αψίδα – Agia Triada Chapel, Δήμος Παραλιμνίου

Cyprus Alive – Το εκκλησάκι της Αγίας Τριάδας

TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – PARALIMNI, CYPRUS, 14 JANUARY 2017.

The small and modest chapel of Agia Triada, or Holy Trinity, stands in a picturesque coastal bay in the Paralimni area, approximately three kilometres from Paralimni and beside the fishing harbour that bears the same name. Its position immediately beside the sea makes it a distinctive feature of the local coastal landscape.

The chapel is a simple, small building whose white and blue appearance blends naturally with the surrounding maritime setting. The coastal area of Agia Triada extends around it, while the small fishing harbour used by local fishermen lies only a short distance away.

According to the earlier description provided by Paralimni Municipality, fishermen who moor their boats in the harbour and pilgrims visiting the chapel traditionally ensure that the oil lamp in front of the holy icons remains lit. This small tradition reflects the close relationship between the chapel, the local community and particularly the people whose lives are connected with the sea.

The name Agia Triada is also used for the neighbouring beach and fishing harbour, forming a single recognised coastal locality within the wider Paralimni area.

Coordinates

GPS: 35.033876, 33.984778

These coordinates are specifically listed for Agia Triada Chapel in the Apsida digital cultural heritage repository of the Cyprus University of Technology, in a record contributed by Paralimni Municipality.

Google Maps: https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=35.033876%2C33.984778

Sources

Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – The small church of Agia Triada in Paralimni

Apsida – Agia Triada Chapel, Paralimni Municipality

Cyprus Alive – The chapel of Agia Triada

Λίμνη Παραλιμνίου - Paralimni Lake - Cyprus

See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

List of dams and lakes of Cyprus

Aπίστευτα αίσχη στην λίμνη Παραλιμνίου - Του Γιώργου Κωνσταντίνου - Εφημερίδα πολίτης 3/10/2017

Photos  14/1/2017 by George Konstantinou

Below in English

Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Λίμνη Παραλιμνίου, Κύπρος.

Η Λίμνη Παραλιμνίου είναι ένας φυσικός, ρηχός, εποχιακός και υφάλμυρος υγρότοπος στο νοτιοανατολικό τμήμα της Κύπρου, στην επαρχία Αμμοχώστου. Αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εναπομείναντα εποχιακά υγροτοπικά συστήματα της χώρας και προστατεύεται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού δικτύου Natura 2000 με κωδικό CY3000008. Η επίσημη καταγραφή Natura 2000 δίνει έκταση 272,56 εκτάρια.

Η λίμνη είναι στενά συνδεδεμένη με την ιστορία και την ίδια την ονομασία του Παραλιμνίου: η ονομασία αποδίδεται στη θέση του οικισμού «παρά τη λίμνη», δηλαδή δίπλα στη λίμνη. Η περιοχή εκτείνεται κυρίως εντός των διοικητικών ορίων Παραλιμνίου, με τμήμα της προς τα νοτιοδυτικά να εμπίπτει στη Σωτήρα. Η παλαιότερη ανάρτηση του Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou αναφέρει επίσης τη σύνδεσή της με Παραλίμνι, Δερύνεια και Σωτήρα.

Μορφολογία και υδρολογία

Η Λίμνη Παραλιμνίου δεν είναι μόνιμη λίμνη με τη συνηθισμένη έννοια. Πρόκειται για μια φυσική λεκάνη – ένα εκτεταμένο, πολύ ρηχό βαθούλωμα στο χαμηλότερο τμήμα της γύρω περιοχής. Κατά τους χειμερινούς μήνες συγκεντρώνει όμβρια ύδατα από τη λεκάνη απορροής της και πλημμυρίζει, ενώ το καλοκαίρι το μεγαλύτερο μέρος της αποξηραίνεται. Μικρές λιμνούλες στο νοτιοδυτικό άκρο μπορούν να διατηρούν νερό για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.

Σημαντική πηγή νερού είναι οι χειμερινές απορροές και ιδιαίτερα ο χείμαρρος Πλατύς, ο οποίος εισρέει από την ανατολική πλευρά. Η εποχική αυτή εναλλαγή πλημμύρας και ξηρασίας αποτελεί φυσικό και θεμελιώδες χαρακτηριστικό του οικοσυστήματος.

Η διαχείριση των νερών της λίμνης έχει όμως μεταβληθεί σημαντικά από ανθρώπινες παρεμβάσεις. Τα πρώτα αρδευτικά κανάλια αναφέρονται ήδη από το 1893, ενώ τη δεκαετία του 1960 κατασκευάστηκε κανάλι αποστράγγισης. Σε περιόδους έντονων βροχοπτώσεων νερά διοχετεύονταν μέσω του συστήματος προς μικρά εμπλουτιστικά έργα για τον εμπλουτισμό του υπόγειου υδροφορέα.

Γεωλογία

Σύμφωνα με το επίσημο Standard Data Form της Natura 2000, το υπόβαθρο της λίμνης αποτελείται κυρίως από μπεντονιτικές αργίλους, οι οποίες κατά τόπους αναμειγνύονται με λιθολογίες της Μαμωνίας σχηματίζοντας το Mélange Μονής. Πάνω από αυτές βρίσκεται λεπτό στρώμα πρόσφατων λιμναίων αποθέσεων από χαλαρές αμμώδεις αργίλους και ιλύ.

Γύρω από τη λεκάνη εμφανίζονται εναλλαγές κρητίδων, μαργαϊκών κρητίδων και κερατολίθων του Σχηματισμού Λευκάρων. Η γεωλογία, σε συνδυασμό με την επίπεδη μορφολογία και τα σχετικά αδιαπέρατα αργιλικά υλικά, συμβάλλει στη συγκράτηση των χειμερινών νερών.

Ένας ιδιαίτερος αλμυρός εποχιακός υγρότοπος

Η οικολογική αξία της Λίμνης Παραλιμνίου δεν εξαρτάται από το να παραμένει γεμάτη νερό όλο τον χρόνο. Αντίθετα, η εποχική υδροπερίοδος δημιουργεί διαφορετικές συνθήκες μέσα στον ίδιο χρόνο: ανοιχτά νερά και πλημμυρισμένα εδάφη τον χειμώνα, σταδιακά υποχωρούντα νερά την άνοιξη και εκτεταμένες ξηρές ή αλατούχες επιφάνειες το καλοκαίρι.

Αυτή η δυναμική δημιουργεί μωσαϊκό ενδιαιτημάτων κατάλληλων για υδρόβια φυτά, αλόφυτα, ασπόνδυλα, αμφίβια, ερπετά και μεγάλο αριθμό υδρόβιων και μεταναστευτικών πουλιών.

Βλάστηση και οικότοποι

Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά της λίμνης είναι η αλοφυτική βλάστησή της. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία Natura 2000, περίπου το 90% της έκτασης χαρακτηρίζεται από αλοφυτικές και αλο-νιτρόφιλες πρωτοπόρες φυτοκοινότητες.

Στα χαρακτηριστικά φυτά περιλαμβάνονται τα Hordeum marinum, Salicornia europaea, Halopeplis amplexicaulis, Parapholis incurva, Crypsis aculeata, Spergularia marina, Mesembryanthemum nodiflorum και Cressa cretica.

Στην περιφέρεια της λίμνης αναπτύσσονται επίσης κοινότητες με Tamarix tetragyna, ενώ καλαμιώνες με Phragmites australis και κατά τόπους Arundo donax εμφανίζονται κυρίως στα περιθώρια. Στα υγρότερα τμήματα σχηματίζονται αλατούχα λιβάδια όπου κυριαρχεί το Juncus subulatus.

Στις μικρές λιμνούλες αναπτύσσεται υδρόβια βλάστηση με Ruppia maritima και Zannichellia palustris.

Ορνιθοπανίδα

Η Λίμνη Παραλιμνίου είναι ιδιαίτερα σημαντική για τα πουλιά, τόσο ως τόπος διαχείμασης όσο και ως σταθμός κατά τη μετανάστευση. Η εποχική πλημμύρα δημιουργεί ρηχά νερά, λασπώδεις επιφάνειες και υγρές παρυφές που χρησιμοποιούνται από παρυδάτια και άλλα υδρόβια είδη.

Στις πολυετείς επιτόπιες παρατηρήσεις μου στην περιοχή έχουν καταγραφεί σχεδόν 200 είδη πουλιών, ένας εξαιρετικά μεγάλος αριθμός για έναν τόσο περιορισμένο υγρότοπο. Η παλαιότερη δημοσίευσή μου για τη λίμνη αναφέρει επίσης χιλιάδες μεταναστευτικά πουλιά κατά τους χειμερινούς μήνες.

Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η Πελλοκατερίνα – Spur-winged Lapwing (Vanellus spinosus), ένα από τα σημαντικότερα είδη της περιοχής. Στο παλαιότερο διαχειριστικό σχέδιο μεταξύ των ειδών για τα οποία προβλεπόταν διατήρηση ή αύξηση των πληθυσμών αναφέρονταν επίσης ο Θαλασσοσφυριχτής, ο Καλομακανάς και η Τρασιηλούδα.

Η σημασία της λίμνης για την ορνιθοπανίδα αποτέλεσε έναν από τους βασικούς λόγους για τον χαρακτηρισμό της ως Ζώνης Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ/SPA). Η επίσημη καταχώριση Natura 2000 αναφέρει ημερομηνία χαρακτηρισμού ως SPA τον Μάρτιο του 2009, με το Υπουργικό Διάταγμα 197/2009.

Το κυπριακό νερόφιδο

Εξαιρετική είναι η σημασία της λίμνης για το κυπριακό νερόφιδο, Natrix natrix cypriaca, το ενδημικό υποείδος νερόφιδου της Κύπρου.

Είναι μη δηλητηριώδες φίδι, στενά συνδεδεμένο με υγροτοπικά οικοσυστήματα. Η διατήρηση νερού, των αμφιβίων που αποτελούν σημαντική τροφική πηγή και κατάλληλων θέσεων καταφυγίου και αναπαραγωγής είναι κρίσιμη για την επιβίωσή του.

Η Λίμνη Παραλιμνίου είχε αναγνωριστεί ως μία από τις σημαντικότερες περιοχές του στην Κύπρο και η προστασία του αποτέλεσε κεντρικό στόχο του διαχειριστικού σχεδίου. Μεταξύ των μέτρων που είχαν προταθεί ήταν μελέτη της οικολογίας του, δημιουργία τεχνητών καταφυγίων και θέσεων ωοτοκίας, δημιουργία φυτοφράκτη και διαχείριση των λιμνίων και της πρόσβασης.

Η υπόθεση της Λίμνης Παραλιμνίου στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης

Η περιβαλλοντική ιστορία της λίμνης έχει και μια ιδιαίτερα σημαντική ευρωπαϊκή διάσταση.

Η υπόθεση έφθασε στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην υπόθεση C-340/10, Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά Κυπριακής Δημοκρατίας. Στις 15 Μαρτίου 2012, το Δικαστήριο έκρινε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία είχε παραβεί τις υποχρεώσεις της, μεταξύ άλλων επειδή δεν είχε εντάξει εγκαίρως τη Λίμνη Παραλιμνίου στον εθνικό κατάλογο προτεινόμενων Τόπων Κοινοτικής Σημασίας, επειδή είχε ανεχθεί δραστηριότητες που υποβάθμιζαν σοβαρά τα οικολογικά χαρακτηριστικά της και επειδή δεν είχε λάβει τα αναγκαία μέτρα αυστηρής προστασίας του Natrix natrix cypriaca.

Η δικαστική αυτή απόφαση αποτελεί σημαντικό μέρος της ιστορίας προστασίας της λίμνης, επειδή επιβεβαίωσε σε ευρωπαϊκό επίπεδο τη σημασία του υγροτόπου και την υποχρέωση αποτελεσματικής προστασίας του κυπριακού νερόφιδου.

Natura 2000 – CY3000008

Η προστατευόμενη περιοχή φέρει τον κωδικό:

Natura 2000: CY3000008 – LIMNI PARALIMNIOU

Η περιοχή είναι τύπου C, δηλαδή συνδυάζει καθεστώτα προστασίας που σχετίζονται με τις Οδηγίες για τους Οικοτόπους και τα Πτηνά. Η επίσημη καταχώριση δίνει έκταση 272,56 ha.

Το πρώτο διαχειριστικό σχέδιο ανατέθηκε το 2010 από το Τμήμα Περιβάλλοντος στο Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων–Υγροτόπων. Ως γενικός στόχος τέθηκε η προστασία της βιολογικής ποικιλότητας και η διατήρηση του υγροτοπικού χαρακτήρα της Λίμνης Παραλιμνίου.

Μεταξύ των ειδικών στόχων και μέτρων περιλαμβάνονταν η προστασία του νερόφιδου, των αμφιβίων και της ορνιθοπανίδας, η διατήρηση της ποικιλότητας των οικοτόπων, η βελτίωση των υδατικών πόρων, η φύλαξη, η διαχείριση πρόσβασης, η διαχείριση της υδροπεριόδου, η δημιουργία ή βελτίωση λιμνίων και η περιβαλλοντική ενημέρωση.

Ανθρώπινες επεμβάσεις και υποβάθμιση

Παρά την τεράστια οικολογική της αξία, η Λίμνη Παραλιμνίου έχει υποστεί επί δεκαετίες σημαντικές ανθρώπινες πιέσεις.

Η αποστράγγιση, οι επεμβάσεις στην υδρολογία, η οικιστική ανάπτυξη γύρω από τον υγρότοπο, η ανεξέλεγκτη πρόσβαση, η απόρριψη σκουπιδιών και άλλων υλικών, η ρύπανση και διάφορες άλλες δραστηριότητες έχουν επηρεάσει τη φυσική λειτουργία του οικοσυστήματος. Τα προβλήματα αυτά καταγράφονται τόσο στο παλαιότερο υλικό της ιστοσελίδας όσο και στην ευρωπαϊκή δικαστική υπόθεση.

Σε άρθρο μου στην εφημερίδα Πολίτης στις 3/10/2017, με τίτλο «Απίστευτα αίσχη στη Λίμνη Παραλιμνίου», κατέγραψα επιτόπου την κατάσταση και τις πιέσεις που δεχόταν ο υγρότοπος, επισημαίνοντας ιδιαίτερα τις επιπτώσεις του βαθιού καναλιού αποστράγγισης, μέσω του οποίου μπορούσε να απομακρύνεται μεγάλο μέρος των νερών της λίμνης.

Η προστασία μιας εποχιακής λίμνης δεν σημαίνει ότι πρέπει τεχνητά να παραμένει συνεχώς γεμάτη. Σημαίνει πρωτίστως ότι πρέπει να διατηρείται η φυσική υδροπερίοδος, η ποιότητα των νερών, τα μικρά μόνιμα ή ημιμόνιμα υδάτινα καταφύγια, η αλοφυτική βλάστηση και η οικολογική σύνδεση των διαφορετικών τμημάτων του υγροτόπου.

Η σημασία της λίμνης για τη βιοποικιλότητα της Κύπρου

Η Λίμνη Παραλιμνίου είναι πολύ περισσότερα από μια έκταση που γεμίζει νερό τον χειμώνα και ξεραίνεται το καλοκαίρι. Η εναλλαγή αυτή αποτελεί την ίδια τη βάση της οικολογικής λειτουργίας της.

Σε μια σχετικά μικρή έκταση συνυπάρχουν αλμυρές και υφάλμυρες συνθήκες, εποχιακά νερά, λασπώδεις εκτάσεις, αλοφυτική βλάστηση, καλαμιώνες, αρμυρίκια και μικρές λιμνούλες. Αυτό το μωσαϊκό δημιουργεί καταφύγιο και τροφή για μεγάλο αριθμό οργανισμών και καθιστά τη λίμνη εξαιρετικά σημαντική τόσο για την τοπική βιοποικιλότητα όσο και για τα μεταναστευτικά πουλιά που χρησιμοποιούν την Κύπρο ως σταθμό μεταξύ Ευρώπης, Ασίας και Αφρικής.

Η προστασία της είναι ιδιαίτερα σημαντική επειδή οι φυσικοί εποχιακοί υγρότοποι της Κύπρου έχουν περιορισμένη έκταση και είναι ευάλωτοι σε μεταβολές της υδρολογίας και στις πιέσεις της ανάπτυξης.

Συντεταγμένες – Google Maps

Για μια τόσο μεγάλη προστατευόμενη περιοχή δεν είναι σωστό να παρουσιάσουμε ένα σημείο σαν να αποτελεί το ακριβές όριο ολόκληρης της Natura 2000. Για το άρθρο μπορούμε όμως να χρησιμοποιήσουμε κεντρικό σημείο της Λίμνης Παραλιμνίου για πλοήγηση:

Συντεταγμένες / Coordinates: 35.0430, 33.9650

Google Maps:
Λίμνη Παραλιμνίου – Paralimni Lake στο Google Maps

Πηγές

Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Λίμνη Παραλιμνίου – Paralimni Lake – Cyprus

Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Απίστευτα αίσχη στη Λίμνη Παραλιμνίου – Πολίτης 3/10/2017

Τμήμα Περιβάλλοντος Κύπρου – Natura 2000 Standard Data Form CY3000008, Limni Paralimniou

Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης – Case C-340/10, European Commission v Republic of Cyprus

TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – PARALIMNI LAKE, CYPRUS.

Paralimni Lake is a natural, shallow, seasonal brackish wetland in the southeastern part of Cyprus, in the Famagusta District. It is one of the country's most important remaining seasonal wetland systems and is protected within the European Natura 2000 network under site code CY3000008. The official Natura 2000 Standard Data Form gives the protected site an area of 272.56 hectares.

The lake is closely connected with the history and even the name of Paralimni, traditionally interpreted as deriving from the settlement's position “beside the lake”. The Natura 2000 site lies mainly within Paralimni, with a smaller southwestern section within Sotira.

Morphology and hydrology

Paralimni Lake is not a permanent lake in the conventional sense. It occupies a natural shallow depression within an extensive flat area. During winter it collects rainfall and runoff from the surrounding catchment and becomes flooded, while during summer most of the wetland dries out. Several small ponds along its southwestern margins retain water for longer periods.

Winter runoff, particularly from the Platis stream, is an important source of water. This annual alternation between flooding and drying is a fundamental natural characteristic of the ecosystem.

Human intervention has substantially altered the lake's hydrology. The first irrigation channels are reported to have been constructed in 1893, while a drainage channel was built during the 1960s. During periods of heavy rainfall, water has also been channelled towards small recharge structures used to replenish the local groundwater aquifer.

Geology

According to the official Natura 2000 Standard Data Form, the bedrock beneath Paralimni Lake consists primarily of bentonitic clays, locally mixed with Mamonia lithologies forming the Moni Mélange. These are overlain by a thin layer of recent lake deposits composed of loose sandy clay and silts.

The surrounding area includes alternating chalks, marly chalks and cherts of the Lefkara Formation. Together with the extremely shallow topography, the relatively impermeable clay-rich substrate contributes to the seasonal retention of water.

A distinctive seasonal brackish wetland

The ecological value of Paralimni Lake does not depend on permanent open water. Its seasonal hydrological cycle creates changing conditions throughout the year: shallow water and flooded ground in winter, progressively exposed muddy margins during spring, and extensive dry or saline surfaces during summer.

This dynamic produces a mosaic of habitats suitable for aquatic plants, halophytic vegetation, invertebrates, amphibians, reptiles and large numbers of wetland and migratory birds.

Vegetation and habitats

One of the defining ecological features of Paralimni Lake is its extensive halophytic vegetation. According to official Natura 2000 information, approximately 90% of the site supports halophilous and halo-nitrophilous pioneer annual communities.

Characteristic plants include Hordeum marinum, Salicornia europaea, Halopeplis amplexicaulis, Parapholis incurva, Crypsis aculeata, Spergularia marina, Mesembryanthemum nodiflorum and Cressa cretica.

Along the margins occur communities dominated by Tamarix tetragyna, together with reed beds of Phragmites australis and locally Arundo donax. Salt-meadow vegetation in wetter areas is dominated particularly by Juncus subulatus.

Aquatic vegetation in the small ponds includes Ruppia maritima and Zannichellia palustris.

Birdlife

Paralimni Lake is particularly important for birds, functioning as both a wintering area and a stopover during migration. Seasonal flooding creates shallow water, exposed mud and wet margins used by waders and other waterbirds.

During my many years of field observations, almost 200 bird species have been recorded at the lake. My earlier published account also describes thousands of migratory birds using the wetland during the winter months.

One of its characteristic and important species is the Spur-winged Lapwing (Vanellus spinosus). The earlier management plan also identified several wetland bird populations as conservation priorities.

The lake's importance for birds contributed to its designation as a Special Protection Area (SPA). Official Natura 2000 documentation records its SPA classification in March 2009, under Ministerial Decree 197/2009.

The Cyprus grass snake

Paralimni Lake is of exceptional importance for the Cyprus grass snake, Natrix natrix cypriaca, an endemic subspecies found only in Cyprus.

It is a non-venomous snake closely associated with wetland ecosystems. The availability of water, amphibian prey, suitable refuges and breeding sites is crucial to its survival.

Paralimni Lake has been recognised as one of the most important sites for the subspecies, and its conservation became a central objective of the site's management planning. Proposed measures included ecological research, creation of artificial refuges and egg-laying sites, management of access and ponds, and measures intended to maintain its prey base and habitat.

Paralimni Lake before the Court of Justice of the European Union

The conservation history of Paralimni Lake also has major European significance.

The site became the subject of Case C-340/10, European Commission v Republic of Cyprus, before the Court of Justice of the European Union. On 15 March 2012, the Court ruled that Cyprus had failed to fulfil its obligations, including by failing to include Paralimni Lake in its national list of proposed Sites of Community Importance within the required period, by tolerating activities seriously compromising the ecological characteristics of the lake, and by failing to establish and apply the required system of strict protection for Natrix natrix cypriaca.

The judgment represents an important chapter in the conservation history of the wetland and formally confirmed at European level the need to protect both Paralimni Lake and its Cyprus grass snake population.

Natura 2000 – CY3000008

The protected site is officially designated:

Natura 2000: CY3000008 – LIMNI PARALIMNIOU

The site covers 272.56 hectares and has Natura 2000 type C, reflecting protection under the European nature directives.

The first management plan was commissioned by the Cyprus Department of Environment in 2010 and prepared by the Greek Biotope/Wetland Centre. Its overarching objective was the protection of the biological diversity of Paralimni Lake and the maintenance of its wetland character.

Management priorities included conservation of the Cyprus grass snake, amphibians and birds, maintenance of habitat diversity, improvement of wetland and water resources, surveillance, access management, management of the lake's hydroperiod, pond restoration or creation, and environmental education.

Human pressures and degradation

Despite its exceptional ecological value, Paralimni Lake has experienced substantial human pressure over many decades.

Drainage, alteration of the natural hydrological regime, urban development around the wetland, uncontrolled access, dumping, pollution and other disturbances have affected the ecosystem. These problems are documented both in earlier material published on Biodiversity of Cyprus and in the European Court proceedings.

In my article published in Politis newspaper on 3 October 2017, “Unbelievable Disgrace at Paralimni Lake”, I documented conditions and pressures observed at the wetland, including the effects of the deep drainage channel capable of removing much of the lake's water.

Protecting a seasonal lake does not mean artificially keeping it permanently full. The essential objective is to maintain its natural hydroperiod, water quality, small permanent or semi-permanent aquatic refuges, halophytic vegetation and ecological connectivity.

Importance for the biodiversity of Cyprus

Paralimni Lake is much more than an area that fills with water in winter and dries in summer. This annual transformation is itself fundamental to its ecological function.

Within a relatively small area, seasonal brackish water, mudflats, salt-tolerant vegetation, reed beds, tamarisks and small ponds form a complex habitat mosaic. Together they provide food and refuge for a remarkable diversity of organisms and make the lake especially important for migratory birds travelling between Europe, Asia and Africa.

Its conservation is therefore important not only for Paralimni and the Famagusta region but for the natural heritage and biodiversity of Cyprus as a whole.

Coordinates – Google Maps

Because the Natura 2000 site covers a large area, a single coordinate should be understood only as a central navigation point, not as defining the boundaries of the protected area.

Coordinates: 35.0430, 33.9650

Google Maps – Paralimni Lake

Sources

Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Paralimni Lake – Cyprus

Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Unbelievable Disgrace at Paralimni Lake – Politis, 3/10/2017

Cyprus Department of Environment – Natura 2000 Standard Data Form CY3000008, Limni Paralimniou

Court of Justice of the European Union – Case C-340/10, European Commission v Republic of Cyprus

·        



·     

·        


·       

·