Φράγμα Αθαλάσσας, μια όαση στην καρδιά της Λευκωσίας - Athalassa Dam, an Oasis in the Heart of Nicosia - Του Γιώργου Κωνσταντίνου - Εφημερίδα πολίτης 16/7/2019

See also

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

List of dams and lakes of Cyprus

Οι γελαδάρηδες φώλιασαν και στη λίμνη της Αθαλάσσας (Web TV) - Του Γιώργου Κωνσταντίνου - Εφημερίδα πολίτης 14/5/2018

Agios Georgios Lakes at Athalassa - Λίμνες Αθαλάσσας στο πάρκο Αγίου Γεωργίου.

Άρθρα του Γιώργου Κωνσταντίνου (162) στην εφημερίδα Πολίτης – George Konstantinou Articles at Politis newspaper from 24/9/2017 – 1/11/2020

  Thanks to my son Chrysantho Konstantinou for his drone footage.18/12/2019

Του Γιώργου Κωνσταντίνου - Εφημερίδα πολίτης 16/7/2019

Κείμενο, φωτογραφίες, Βίντεος του Γιώργου Κωνσταντίνου

Below in English

Το Φράγμα της Αθαλάσσας, βρίσκεται στο εθνικό δασικό πάρκο Αθαλάσσας, κοντά στο Νοσοκομείο Λευκωσίας Η περιοχή της Αθαλάσσας βρίσκεται νοτιοανατολικά της Λευκωσίας, σε απόσταση περίπου 5 χιλιομέτρων από αυτή και περιβάλλεται από την Αγλαντζιά στα βόρεια και τα ανατολικά, το Στρόβολο στα δυτικά, και το Γέρι και τα Λατσιά στα νότια. Πρόκειται για ένα τεχνητό παράδεισο, που είναι καρπός της σκληρής δουλείας του Τμήματος Δασών και που συνεχώς αναβαθμίζετε. Συγκεκριμένα το εθνικό δασικό πάρκο Αθαλάσσας άρχισε να δημιουργείτε το 1904 επι καιρό αγγλοκρατίας κατόπιν εισηγήσεως του τότε διευθυντή του τμήματος δασών. Το 1940 κηρύχθηκε ως κρατικό δάσος μαζί με όλα τα άλλα κρατικά μας δάση. Το Φράγμα δημιουργήθηκε το 1962 για σκοπούς αρδεύσεις της γύρο περιοχής αλλά μετά από λίγα χρόνια οι σκοποί αρδεύσεις εγκαταλείφθηκαν και η λίμνη παρέμεινε μόνο ως στολίδι της περιοχής. Η λίμνη τροφοδοτείτε από τα όμβρια ύδατα μέσω των ποταμών (χείμαρροι) Βαθύ και Καλόγηρο. 

Το Φράγμα της Αθαλάσσας είναι ένας σημαντικός υδροβιότοπος, καθώς εκατοντάδες υδρόβιων αποδημητικών πουλιών χρησιμοποιούν το φράγμα ως ενδιάμεσο μεταναστευτικό σταθμό ή για να ξεχειμωνιάζουν, ενώ πολλά είδη αναπαράγονται εκεί. Τα τελευταία χρόνια επισκέπτονται το φράγμα και αρκετά σπάνια πουλιά αλλά και είδη που δεν είχαν παρατηρηθεί ξανά στην λίμνη. Το φράγμα αποτελεί ένα επίγειο παράδεισο για τα πουλιά και την εποχή της αποδημίας των πουλιών που είναι άνοιξη και φθινόπωρο μπορεί κάποιος να δει πολλά είδη πάπιων και ερωδιών, κορμοράνους, καραπαττάδες, αρκοπετείναρα, νεροβούτηδες, αλκυόνες, πελεκάνους, αρπακτικά πουλιά, ωδικά πουλιά, μελισσοφάγους, κουκουβάγιες και αμέτρητα άλλα είδη. Πολλά είδη αναπαράγονται εκεί όπως διάφορα είδη παπιών και άλλων παρυδάτιών πουλιών. Εκπληκτικό θέαμα προσφέρουν οι γελαδάρηδες με το επιστημονικό όνομα Cattle Egret (Bubulcus ibis) γελαδάρης ή ερωδιός ο βουκόλος καθώς τα τελευταία 2 χρόνια αρχίσαν να φωλιάζουν ομαδικά στο φράγμα φτιάχνοντας τις φωλιές τους σε δέντρα και θάμνους που βρίσκονται μέσα στο νερό. 

Περιμετρικά του φράγματος αλλά και στην ευρύτερη περιοχή του πάρκου υπάρχουν πολλά αλλά είδη άγριας ζωής όπως ερπετά, αλεπούδες, σκαντζόχοιροι, λαγοί, οι σπάνιοι ακανθοποντικοί, μυγαλές, νυχτερίδες, έντομα, πολλά είδη μανιταριών, πανέμορφες ορχιδέες, ενδημικά σπάνια φυτά και πολλά άλλα. Ο χώρος του φράγματος προσφέρεται για περιβαλλοντική εκπαίδευση μαθητών και όχι μόνο.  

Στο φράγμα υπάρχουν τρία είδη ψαριών, κουνουπιέριδες, κυπρίνοι και χρυσόψαρα που αποτελούν σημαντική πηγή τροφής για τα υδρόβια πουλιά που επισκέπτονται το φράγμα. Στο φράγμα υπάρχει το εισβλητικό είδος χελώνας γλυκού νερού Red-eared sliders (Trachemys scripta) που έχει καταγωγή από τις ΗΠΑ και αποτελούσε πριν μερικά χρόνια ένα δημοφιλές κατοικίδιο για την Κύπρο. Το εμπόριο τους από τα καταστήματα κατοικίδιων τώρα έχει απαγορευτεί από την Κυπριακή Δημοκρατία. Πολλοί είναι αυτοί που βαρέθηκαν τις χελώνες αυτές και θεώρησαν καλό να τις ελευθερώσουν σε λίμνες με αποτέλεσμα τα ζώα αυτά να εγκλιματιστούν και να αρχίζουν να εκτοπίζουν τη δική μας γραμμωτή νεροχελώνα απειλώντας τη με εξαφάνιση. Ένα δημοφιλές σημείο απελευθέρωσης αυτού του ξενικού χωροστατικού είδους είναι το φράγμα της Αθαλάσσας καθώς και το φράγμα του Αγίου Γεωργίου επίσης στην Αθαλάσσα όπου παλιά υπήρχαν οι γραμμωτές νεροχελώνες και τώρα τις έχουν εξαφανίσει. Υπάρχει επίσης και η αμερικανική κόκκινη καραβίδα του γλυκού νερού Procambarus clarkii - Freshwater crayfish που εισάχθηκε λανθασμένα στην Κύπρο την δεκαετία του ογδόντα από το τμήμα αλιείας για εμπλουτισμό των φραγμάτων μας για σκοπούς αλιείας. Το είδος αυτό αν και αποτελεί σημαντική τροφή για πολλά υδρόβια πουλιά αποτελεί μεγάλο κίνδυνο για τα τρία αμφίβια (βατράχους) που έχουμε στην Κύπρο καθώς τρέφεται με τα αυγά και τους γυρίνους των βατράχων, ήδη ο πληθυσμός και των τριών ειδών αμφιβίων που υπάρχουν στην λίμνη έχει μειωθεί δραματικά, και το πρόβλημα αυτό υπάρχει παντού καθώς το είδος αυτό βρίσκεται σε όλες σχεδόν τις λίμνες και φράγματα του τόπου μας. 

Εκατοντάδες είναι καθημερινά οι επισκέπτες στο πάρκο Αθαλάσσας, αποζητώντας να βρεθούν σε ένα μαγευτικό και ήσυχο μέρος που βρίσκεται τόσο κοντά από την πολύβουη πόλη. Ας ελπίσουμε στην δημιουργία και άλλων τέτοιων μαγευτικών τόπων. 

Το φράγμα της Αθαλάσσας διαθέτη παρατηρητήριο πτηνών όπου μπορούμε να δούμε τα πουλιά χωρίς να τα ενοχλήσουμε καθόλου. Πολλοί είναι οι ντόπιοι και ξένοι παρατηρητές και φωτογράφοι πουλιών που περνούν αρκετές ώρες στο παρατηρητήριο περιμένοντας κάποιο σπάνιο πουλί να πλησιάσει. Πολύ συχνά δημιουργούνται προβλήματα μεταξύ των παρατηρητών πτηνών και επισκεπτών τις λίμνης καθώς οι παρατηρητές πτηνών μένουν κρυμμένοι επι ώρες μέσα στο παρατηρητήριο περιμένοντας τα πουλιά να πλησιάσουν, επισκέπτες κυκλοφορούν κάτω από το παρατηρητήριο τρομάζοντας τα πουλιά με αποτέλεσμα να μην πλησιάζουν. Λογικά η περιοχή που βρίσκετε κοντά στο παρατηρητήριο έπρεπε να περιφραχθεί ώστε να μην μπορεί κανείς να κυκλοφορεί εκεί τρομάζοντας τα πουλιά και έτσι δεν θα υπήρχαν τα προβλήματα που υπάρχουν. 

Χρειάζονται όμως μέτρα προστασίας από τους αρμόδιους, καθώς παρατηρείται σοβαρή ενόχληση των πουλιών από διάφορους παράγοντες. Η πιο σοβαρή ενόχληση για τα πουλιά αυτά, είναι από τους δεκάδες σκύλους που ο κόσμος παίρνει εκεί περίπατο περιμετρικά της λίμνης αφήνοντας τους πολλές φορές ελευθέρους και αυτοί εισέρχονται στο νερό πανικοβάλλοντας τα πουλιά. 

Κίνδυνο για τα πουλιά και τις φωλιές τους και όχι μόνο αποτελούν οι πολλοί αδέσποτοι γάτοι που υπάρχουν, που ασυνείδητοι τους έχουν ξεφορτωθεί εκεί. 

Κίνδυνο γι’ αυτή τη μοναδική λίμνη αποτελεί η απελευθέρωση, από ασυνείδητους, οικόσιτων παπιών που μπορεί να αποτελέσουν σοβαρό κίνδυνο για τα άγρια πουλιά της λίμνης. Πολλοί παίρνουν ψωμιά και ταΐζουν τα άγρια πουλιά της λίμνης, πράγμα που στην πραγματικότητα βλάπτει τα πουλιά και την ποιότητα του νερού της λίμνης, που σε περιόδους ανομβρίας το νερό της λίμνης δεν ανανεώνετε μπορεί να προκληθούν μολύνσεις με αποτέλεσμα τον μαζικό θάνατο τον ψαριών, πράγμα που έχει συμβεί αρκετές φορές. 

Για τα πιο πάνω προβλήματα είναι αναγκαίο να τοποθετηθούν από τους αρμοδίους ενημερωτικές πινακίδες για να γνωρίζουν οι επισκέπτες τι επιτρέπετε και τι δεν επιτρέπετε να κάνουν, καθώς και περισσότερες εποπτεύσεις της περιοχής.     

Πρέπει να σεβαστούμε τη φύση και ένα από τα λίγα καταφύγια των πουλιών που έχουμε στον τόπο μας. Αν και πολλοί δεν το καταλαβαίνουν αυτό, υπάρχουν νόμοι που πρέπει να εφαρμοστούν ή να γίνουν που να αποτρέπουν αυτές τις απαράδεχτες ενέργειες με αυστηρές ποινές.

Επικοινωνία - fanigeorge@hotmail.com

Τηλ. 96376823

                Thanks to my son Chrysantho Konstantinou for his drone footage.18/12/2019

Text, photographs and videos by George Konstantinou

Athalassa Dam is located in Athalassa National Forest Park, near Nicosia General Hospital. The Athalassa area is situated southeast of Nicosia, approximately 5 kilometres from the city, and is surrounded by Aglantzia to the north and east, Strovolos to the west, and Geri and Latsia to the south. It is an artificial paradise, the result of the hard work of the Department of Forests, and it is continuously being upgraded. More specifically, Athalassa National Forest Park began to be created in 1904, during British colonial rule, following a recommendation by the then Director of the Department of Forests. In 1940, it was declared a state forest together with all our other state forests. The dam was created in 1962 for the purpose of irrigating the surrounding area, but after a few years its irrigation purposes were abandoned and the lake remained solely as an ornament to the area. The lake is supplied with rainwater through the Vathys and Kalogiros rivers (torrents).

Athalassa Dam is an important wetland, as hundreds of migratory waterbirds use the dam as an intermediate stopover during migration or to spend the winter, while many species breed there. In recent years, several rare birds have also visited the dam, including species that had never previously been observed at the lake. The dam is an earthly paradise for birds, and during the bird migration periods of spring and autumn, visitors can see many species of ducks and herons, cormorants, coots, buzzards, grebes, kingfishers, pelicans, birds of prey, songbirds, bee-eaters, owls and countless other species. Many species breed there, including various species of ducks and other waterside birds. The Cattle Egrets, with the scientific name Cattle Egret (Bubulcus ibis), known as “geladarides” or cattle herons, offer an impressive spectacle, as during the last two years they have begun nesting communally at the dam, building their nests in trees and shrubs growing in the water.

Around the dam and throughout the wider park area, many other forms of wildlife can be found, including reptiles, foxes, hedgehogs, hares, the rare spiny mice, shrews, bats, insects, many species of fungi, beautiful orchids, rare endemic plants and much more. The dam area is suitable for the environmental education of schoolchildren and others.

Three species of fish are found in the dam: mosquitofish, carp and goldfish, which provide an important food source for the waterbirds visiting the dam. The invasive freshwater turtle, the Red-eared slider (Trachemys scripta), which originates from the United States, is also present in the dam. A few years ago, it was a popular pet in Cyprus. Its sale by pet shops has now been prohibited by the Republic of Cyprus. Many people became tired of these turtles and thought it was a good idea to release them into lakes. As a result, these animals became established and began displacing our own Balkan terrapin, threatening it with extinction. Athalassa Dam is a popular release site for this invasive alien species, as is Agios Georgios Dam, also in Athalassa, where Balkan terrapins once lived but have now been eliminated by them.

The American red freshwater crayfish, Procambarus clarkii – Freshwater crayfish, is also present. It was mistakenly introduced into Cyprus during the 1980s by the Department of Fisheries to stock our dams for fishing purposes. Although this species is an important food source for many waterbirds, it poses a serious threat to the three amphibians (frogs) found in Cyprus because it feeds on frog eggs and tadpoles. The populations of all three amphibian species found in the lake have already declined dramatically. This problem exists everywhere because the species is present in almost all the lakes and dams of our country.

Hundreds of people visit Athalassa Park every day, seeking to spend time in an enchanting and peaceful place situated so close to the bustling city. Let us hope that more such enchanting places will be created.

Athalassa Dam has a birdwatching hide from which we can observe the birds without disturbing them at all. Many local and foreign birdwatchers and bird photographers spend several hours inside the hide, waiting for a rare bird to approach. Problems frequently arise between birdwatchers and visitors to the lake. The birdwatchers remain concealed inside the hide for hours, waiting for the birds to approach, while visitors walk beneath the hide and frighten the birds, preventing them from coming near. Logically, the area close to the hide should be fenced so that nobody can walk there and frighten the birds. This would prevent the problems that currently occur.

However, protective measures are required from the responsible authorities, as the birds experience serious disturbance from several factors. The most serious disturbance is caused by the dozens of dogs that people take for walks around the lake. The dogs are frequently allowed to run free and enter the water, causing the birds to panic.

The many stray cats in the area, abandoned there by irresponsible people, also pose a danger to the birds, their nests and other wildlife.

The release of domestic ducks by irresponsible people is another threat to this unique lake, as these ducks may pose a serious danger to the lake’s wild birds. Many people bring bread and feed the lake’s wild birds. In reality, this harms both the birds and the lake’s water quality. During periods of drought, when the lake water is not renewed, contamination can occur and result in the mass death of fish, something that has happened several times.

To address the problems described above, the responsible authorities must install information signs so that visitors know what they are and are not permitted to do. The area also requires greater supervision.

We must respect nature and one of the few bird refuges that we have in our country. Although many people do not understand this, existing laws must be enforced, or new laws introduced, to prevent these unacceptable actions through strict penalties.

Contact: fanigeorge@hotmail.com
Tel.: 96376823