All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
Below in English
Κείμενο George Konstantinou
Ένα νέο ξενικό είδος για την πανίδα της Κύπρου
Η ασιατική λασποσφήκα, με επιστημονική ονομασία Sceliphron curvatum (F. Smith, 1870), είναι μια μοναχική σφήκα της οικογένειας Sphecidae. Κατάγεται από την Ασία, αλλά κατά τις τελευταίες δεκαετίες εξαπλώθηκε σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης και σε άλλες περιοχές του κόσμου.
Το είδος παρατηρήθηκε για πρώτη φορά στην Κύπρο από τον Γιώργο Κωνσταντίνου στις 11 Ιουλίου 2020, κοντά στο Φράγμα Ξυλιάτου, στην επαρχία Λευκωσίας. Η σφήκα καταγράφηκε την ώρα που κατασκεύαζε τη λασπώδη φωλιά της πάνω σε παγκάκι. Η παρατήρηση τεκμηριώθηκε με φωτογραφίες και βίντεο.
Επειδή δεν συλλέχθηκε δείγμα κατά την αρχική παρατήρηση, η ταυτοποίηση δεν μπορούσε τότε να θεωρηθεί οριστική. Η εξωτερική εμφάνιση παρέπεμπε στο Sceliphron curvatum, αλλά έπρεπε να αποκλειστεί το παρόμοιο ασιατικό είδος Sceliphron deforme. Για τον λόγο αυτό ακολούθησαν ετήσιες επισκέψεις και έρευνες στην περιοχή από το 2020 μέχρι το 2023.
Το 2023 συλλέχθηκαν φωλιές, από τις οποίες εκτράφηκαν ενήλικα άτομα. Η εξέταση των δειγμάτων επιβεβαίωσε την παρουσία του Sceliphron curvatum στην Κύπρο.
Η επιστημονική επιβεβαίωση
Η πρώτη επιστημονική δημοσίευση για την παρουσία του είδους στην Κύπρο έγινε στις 30 Ιουνίου 2025 από τους George Konstantinou, Mike Hadjiconstantis και Jakovos Demetriou.
Η εργασία δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Travaux du Muséum National d’Histoire Naturelle “Grigore Antipa” με τίτλο:
“First record of the Asian mud-dauber wasp Sceliphron curvatum (Hymenoptera, Sphecidae) in Cyprus, including an identification key and notes on its possible impacts.”
Η ανακάλυψη αύξησε σε τέσσερα τα γνωστά είδη του γένους Sceliphron στην Κύπρο. Τα τρία είδη που ήταν ήδη γνωστά από το νησί είναι:
- Sceliphron destillatorium
- Sceliphron madraspatanum tubifex
- Sceliphron spirifex
Το Sceliphron curvatum αποτελεί ξενικό είδος για την Κύπρο, δηλαδή δεν ανήκει στη φυσική πανίδα του νησιού και έφθασε εδώ εκτός της αρχικής γεωγραφικής του εξάπλωσης.
Επιστημονική ονομασία
Το είδος περιγράφηκε το 1870 από τον Βρετανό εντομολόγο Frederick Smith με την αρχική ονομασία Pelopoeus curvatus. Αργότερα μεταφέρθηκε στο γένος Sceliphron.
Οι παρενθέσεις γύρω από το όνομα του συγγραφέα και το έτος –(F. Smith, 1870)– υποδηλώνουν ότι το είδος είχε αρχικά περιγραφεί σε διαφορετικό γένος.
Η λέξη curvatum αναφέρεται στην κυρτή ή καμπυλωτή μορφή που χαρακτηρίζει ορισμένα μορφολογικά στοιχεία του είδους, καθώς και την εμφάνιση των επιμέρους λασπωδών κελιών της φωλιάς.
Μορφολογία
Το Sceliphron curvatum είναι μια λεπτή και σχετικά μεγάλη σφήκα, με μήκος σώματος συνήθως περίπου 15–25 χιλιοστά. Όπως και τα άλλα είδη του γένους, διαθέτει πολύ μακρύ και λεπτό μίσχο ανάμεσα στον θώρακα και την κοιλιά, ο οποίος δημιουργεί τη χαρακτηριστική εμφάνιση «λεπτής μέσης».
Το σώμα είναι κυρίως μαύρο, με κιτρινωπές και κοκκινωπές ή καστανοκόκκινες περιοχές. Τα πόδια είναι μακριά και εμφανίζουν συνδυασμό μαύρου, κίτρινου και καστανοκόκκινου χρώματος. Τα φτερά είναι διαφανή, συνήθως με κιτρινωπή ή καστανή απόχρωση.
Τα θηλυκά είναι συνήθως μεγαλύτερα και πιο εύρωστα από τα αρσενικά, καθώς χρειάζονται ισχυρές γνάθους και πόδια για τη συλλογή και μεταφορά λάσπης και αραχνών.
Αναγνώριση και παρόμοια είδη
Η ασφαλής αναγνώριση του Sceliphron curvatum δεν πρέπει να βασίζεται μόνο στο χρώμα ή σε μία φωτογραφία. Αρκετά είδη του γένους έχουν παρόμοιο μαύρο, κίτρινο και κοκκινωπό χρωματισμό.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται για τον διαχωρισμό του από το ασιατικό Sceliphron deforme, το οποίο δεν έχει ακόμη επιβεβαιωθεί στην Κύπρο. Επίσης, μπορεί να συγχέεται με τα κυπριακά S. destillatorium, S. madraspatanum tubifex και S. spirifex.
Για οριστική ταυτοποίηση εξετάζονται ειδικά μορφολογικά γνωρίσματα του κεφαλιού, του θώρακα, του μίσχου της κοιλιάς, των ποδιών και της νεύρωσης των φτερών. Η επιστημονική εργασία του 2025 περιλαμβάνει κλείδα αναγνώρισης για τα είδη της Κύπρου, αλλά και για τα ξενικά S. deforme και S. caementarium, τα οποία θα μπορούσαν να εντοπιστούν στο νησί στο μέλλον.
Καταγωγή και παγκόσμια εξάπλωση
Η αρχική εξάπλωση του Sceliphron curvatum περιλαμβάνει περιοχές της Κεντρικής και Νότιας Ασίας, όπως η Ινδία, το Νεπάλ, το Πακιστάν, το Καζακστάν και το Τατζικιστάν.
Η πρώτη γνωστή ευρωπαϊκή καταγραφή έγινε το 1979 στη νοτιοανατολική Αυστρία. Στη συνέχεια το είδος εξαπλώθηκε γρήγορα σε πολλές χώρες της νότιας και κεντρικής Ευρώπης. Η εξάπλωσή του ευνοείται από το θερμό κλίμα, τις ανθρώπινες μεταφορές και την ικανότητά του να κατασκευάζει φωλιές σε κτίρια, οχήματα, αποθήκες και άλλα τεχνητά σημεία.
Το είδος έχει επίσης μεταφερθεί στη Βόρεια Αμερική, όπου καταγράφηκε για πρώτη φορά το 2013.
Πώς μπορεί να έφθασε στην Κύπρο
Ο τρόπος εισαγωγής του Sceliphron curvatum στην Κύπρο δεν είναι γνωστός. Οι φωλιές του μπορούν να μεταφερθούν χωρίς να γίνουν αντιληπτές πάνω ή μέσα σε:
- οχήματα,
- μηχανήματα,
- εμπορευματοκιβώτια,
- εξοπλισμό,
- έπιπλα,
- αποθηκευμένα αντικείμενα,
- αποσκευές,
- πλοία ή αεροσκάφη.
Το σημείο της πρώτης παρατήρησης βρίσκεται μακριά από τα κύρια λιμάνια και αεροδρόμια της Κύπρου. Μια πιθανότητα είναι να μεταφέρθηκε με εξοπλισμό ή άλλα αντικείμενα που χρησιμοποιήθηκαν στην περιοχή. Ωστόσο, χωρίς άμεσες αποδείξεις, ο ακριβής τρόπος και ο χρόνος άφιξής του παραμένουν άγνωστα.
Δεν μπορεί να αποκλειστεί εντελώς η φυσική άφιξη από γειτονικές περιοχές, αλλά τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επιτρέπουν οριστικό συμπέρασμα.
Κατασκευή της φωλιάς
Το Sceliphron curvatum δεν δημιουργεί κοινωνικές αποικίες. Κάθε θηλυκό κατασκευάζει μόνο του τη φωλιά και φροντίζει χωρίς βοήθεια για την εξασφάλιση της τροφής των απογόνων του.
Το θηλυκό αναζητά βρεγμένο χώμα ή λάσπη κοντά σε νερό. Με τις γνάθους του σχηματίζει μια μικρή σφαίρα λάσπης, την οποία μεταφέρει στη θέση της φωλιάς. Η διαδικασία επαναλαμβάνεται πολλές φορές μέχρι να ολοκληρωθεί ένα κελί.
Οι φωλιές αποτελούνται συνήθως από διαδοχικά, ανεξάρτητα λασπώδη κελιά, τα οποία μοιάζουν με μικρά καμπυλωτά δοχεία ή επιμήκη πιθάρια. Το χρώμα τους μπορεί να διαφέρει, επειδή κάθε ποσότητα λάσπης είναι δυνατόν να προέρχεται από διαφορετικό σημείο και διαφορετικό τύπο εδάφους.
Οι φωλιές κατασκευάζονται σε προστατευμένες επιφάνειες, όπως:
- τοίχοι και γωνίες κτιρίων,
- οροφές και στέγαστρα,
- αποθήκες και γκαράζ,
- κουφώματα παραθύρων,
- έπιπλα και ράφια,
- βιβλία, υφάσματα ή άλλα αντικείμενα που παραμένουν ακίνητα,
- βράχοι και προστατευμένες φυσικές κοιλότητες.
Η πρώτη σφήκα που παρατηρήθηκε στον Ξυλιάτο κατασκεύαζε τη φωλιά της πάνω σε παγκάκι, σε φυσική περιοχή με ανθρώπινη παρουσία.
Κυνήγι αραχνών
Το θηλυκό κυνηγά αράχνες για να εξασφαλίσει τροφή στις προνύμφες του. Όταν εντοπίσει μια κατάλληλη αράχνη, την ακινητοποιεί με το κεντρί του χωρίς συνήθως να τη σκοτώνει αμέσως. Στη συνέχεια τη μεταφέρει στη φωλιά.
Σε κάθε κελί τοποθετεί αρκετές παράλυτες αράχνες και πάνω σε μία από αυτές αποθέτει ένα αυγό. Όταν ολοκληρωθεί ο εφοδιασμός, σφραγίζει το άνοιγμα με λάσπη.
Η μέθοδος αυτή ονομάζεται μαζικός εφοδιασμός: όλη η τροφή που θα χρειαστεί η προνύμφη τοποθετείται στο κελί πριν αυτό κλείσει.
Αράχνες που βρέθηκαν στις φωλιές της Κύπρου
Η εξέταση φωλιών από την περιοχή του Ξυλιάτου έδωσε τις πρώτες πληροφορίες για τα θηράματα του είδους στην Κύπρο. Ανάμεσα στις αράχνες που βρέθηκαν σε κελιά του Sceliphron curvatum περιλαμβάνονταν:
- Neoscona subfusca – οικογένεια Araneidae,
- Oxyopes heterophthalmus – οικογένεια Oxyopidae,
- Macaroeris nidicolens – οικογένεια Salticidae,
- Pellenes picaceus – οικογένεια Salticidae,
- είδος του γένους Philodromus – οικογένεια Philodromidae,
- Thomisus piochardi – οικογένεια Thomisidae,
- Thomisus onustus – οικογένεια Thomisidae.
Πρόκειται για προκαταρκτικά δεδομένα από περιορισμένο αριθμό φωλιών και όχι για πλήρη κατάλογο της λείας του είδους στην Κύπρο.
Κύκλος ζωής
Μετά την εκκόλαψη, η προνύμφη καταναλώνει τις ακινητοποιημένες αράχνες που άφησε το θηλυκό μέσα στο κελί. Καθώς αναπτύσσεται, περνά από διαδοχικά προνυμφικά στάδια και τελικά δημιουργεί κουκούλι.
Μέσα στο προστατευμένο λασπώδες κελί μετατρέπεται σε νύμφη και αργότερα σε ενήλικη σφήκα. Όταν ολοκληρωθεί η ανάπτυξη, το ενήλικο ανοίγει οπή στο τοίχωμα της φωλιάς και εξέρχεται.
Η διάρκεια της ανάπτυξης επηρεάζεται από τη θερμοκρασία, την εποχή και τις τοπικές περιβαλλοντικές συνθήκες. Ορισμένα άτομα μπορούν να παραμείνουν μέσα στη φωλιά για μεγάλο χρονικό διάστημα πριν εμφανιστούν ως ενήλικα.
Παράσιτα των φωλιών
Οι λασπώδεις φωλιές αποτελούν μικρά οικοσυστήματα και μπορούν να χρησιμοποιηθούν από άλλα έντομα. Από φωλιές του S. curvatum και του ντόπιου S. spirifex στον Ξυλιάτο αναδύθηκαν άτομα της παρασιτικής χρυσιδόσφηκας Chrysis taczanovskii.
Στο περιορισμένο δείγμα της μελέτης, το παράσιτο εντοπίστηκε στο 40% των εξετασμένων κελιών του S. curvatum και στο 10% των κελιών του S. spirifex. Αυτά τα ποσοστά αφορούν αποκλειστικά το συγκεκριμένο ερευνητικό δείγμα και δεν αντιπροσωπεύουν απαραίτητα τα συνολικά ποσοστά παρασιτισμού στην Κύπρο.
Από κελιά του S. spirifex αναδύθηκε επίσης η παρασιτική μύγα Anthrax sticticus. Στη συγκεκριμένη έρευνα η μύγα δεν αναδύθηκε από κελιά του S. curvatum. Η σχέση μεταξύ Anthrax sticticus και S. spirifex παρουσιάστηκε ως νέα καταγραφή ξενιστή.
Συμπεριφορά και διατροφή των ενηλίκων
Τα ενήλικα τρέφονται κυρίως με νέκταρ και άλλες σακχαρούχες ουσίες. Οι αράχνες δεν αποτελούν τροφή των ενήλικων σφηκών· συλλέγονται αποκλειστικά από τα θηλυκά για τη διατροφή των προνυμφών.
Το είδος είναι μοναχικό και δεν σχηματίζει οργανωμένες κοινωνίες με εργάτριες και βασίλισσα. Πολλά θηλυκά μπορεί να κατασκευάζουν φωλιές κοντά το ένα στο άλλο όταν υπάρχει κατάλληλο καταφύγιο, χωρίς όμως να αποτελούν πραγματική αποικία.
Είναι επικίνδυνο για τον άνθρωπο;
Το Sceliphron curvatum δεν είναι επιθετικό και δεν υπερασπίζεται ομαδικά τη φωλιά του όπως οι κοινωνικές σφήκες. Συνήθως απομακρύνεται όταν πλησιάσει άνθρωπος.
Το θηλυκό διαθέτει κεντρί, το οποίο χρησιμοποιεί κυρίως για την ακινητοποίηση των αραχνών. Μπορεί να κεντρίσει εάν πιαστεί με το χέρι, παγιδευτεί μέσα σε ρούχα ή πιεστεί έντονα. Επομένως δεν πρέπει να το αγγίζουμε ή να προσπαθούμε να το κρατήσουμε.
Οι φωλιές πάνω σε κτίρια προκαλούν κυρίως αισθητική ενόχληση και δεν καταστρέφουν το ξύλο, αφού το είδος χρησιμοποιεί λάσπη και δεν τρέφεται με δομικά υλικά.
Πιθανές οικολογικές επιπτώσεις
Η παρουσία ενός ξενικού θηρευτή μπορεί να επηρεάσει τα τοπικά οικοσυστήματα. Οι πιθανές επιπτώσεις του Sceliphron curvatum περιλαμβάνουν:
- θήρευση ντόπιων ειδών αραχνών,
- ανταγωνισμό με τις ντόπιες λασποσφήκες για προστατευμένες θέσεις φωλεοποίησης,
- ανταγωνισμό για λάσπη και άλλα υλικά κατασκευής,
- δημιουργία νέων σχέσεων με τοπικά παράσιτα και παρασιτοειδή.
Στον Ξυλιάτο παρατηρήθηκε να συνυπάρχει με το ντόπιο Sceliphron spirifex. Μέχρι σήμερα δεν υπάρχουν επαρκή στοιχεία που να αποδεικνύουν πληθυσμιακή μείωση των κυπριακών αραχνών ή των ντόπιων λασποσφηκών εξαιτίας του νέου είδους.
Για τον λόγο αυτό είναι επιστημονικά ορθότερο να χαρακτηρίζεται στην Κύπρο ως επιβεβαιωμένο ξενικό είδος και όχι να θεωρείται αυτομάτως καταστροφικό ή αποδεδειγμένα εισβλητικό.
Παρακολούθηση στην Κύπρο
Η καταγραφή νέων θέσεων είναι σημαντική για να διαπιστωθεί η πραγματική εξάπλωση του είδους. Χρήσιμα στοιχεία αποτελούν:
- η ακριβής τοποθεσία,
- η ημερομηνία παρατήρησης,
- καθαρές φωτογραφίες του εντόμου,
- φωτογραφίες της φωλιάς,
- το είδος της επιφάνειας όπου κατασκευάστηκε,
- η παρουσία άλλων λασποσφηκών στο ίδιο σημείο.
Οι φωλιές δεν πρέπει να καταστρέφονται αδιακρίτως, ιδιαίτερα όταν μπορούν να προσφέρουν πολύτιμα επιστημονικά δεδομένα. Εάν μια φωλιά βρίσκεται σε προβληματικό σημείο μέσα σε κατοικία, μπορεί να ζητηθεί η βοήθεια ατόμου που γνωρίζει την ασφαλή αναγνώριση και μεταχείριση των εντόμων.
Καθεστώς στην Κύπρο
Καταγωγή: Κεντρική και Νότια Ασία
Καθεστώς: Ξενικό είδος στην Κύπρο
Πρώτη παρατήρηση: 11 Ιουλίου 2020
Παρατηρητής: George Konstantinou
Τοποθεσία: Φράγμα Ξυλιάτου, επαρχία Λευκωσίας
Επιστημονική επιβεβαίωση: Με ενήλικα άτομα που εκτράφηκαν από φωλιές του 2023
Δημοσίευση της πρώτης καταγραφής: 30 Ιουνίου 2025
Ταξινόμηση
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Arthropoda
Κλάση: Insecta
Τάξη: Hymenoptera
Υπόταξη: Apocrita
Υπεροικογένεια: Apoidea
Οικογένεια: Sphecidae
Υποοικογένεια: Sceliphrinae
Φυλή: Sceliphrini
Γένος: Sceliphron Klug, 1801
Είδος: Sceliphron curvatum (F. Smith, 1870)
Αρχικός συνδυασμός: Pelopoeus curvatus F. Smith, 1870
Αγγλική κοινή ονομασία: Asian mud-dauber wasp
Ελληνική απόδοση: Ασιατική λασποσφήκα
Πηγές
- Konstantinou, G., Hadjiconstantis, M. & Demetriou, J. (2025). First record of the Asian mud-dauber wasp Sceliphron curvatum in Cyprus. Travaux du Muséum National d’Histoire Naturelle “Grigore Antipa”, 68(1): 117–135. DOI: 10.3897/travaux.68.e119349.
- Konstantinou, G. Asian mud-dauber wasp – Sceliphron curvatum – First reported in Cyprus 11/7/2020. Biodiversity of Cyprus.
- Polidori, C. et al. (2021). Urban areas are favouring the spread of an alien mud-dauber wasp into climatically non-optimal latitudes.
- Ertürk, Ö., Taş, B., Şahin, H. & Çaldaş, A. (2019). Determination of some structural features of the mud nest materials of Sceliphron curvatum. Journal of the Entomological Research Society, 21(2): 157–166.
- Sceliphron curvatum – GBIF.
.JPG)
.JPG)
.JPG)
.JPG)
.JPG)
.JPG)
Anthrax sticticus Klug, 1832 - Δίπτερα (Diptera) (fly) - Cyprus
.JPG)
.JPG)
Text by George Konstantinou
A new alien species for the fauna of Cyprus
The Asian mud-dauber wasp, scientifically known as Sceliphron curvatum (F. Smith, 1870), is a solitary wasp belonging to the family Sphecidae. It is native to Asia but has spread across much of Europe and other parts of the world during recent decades.
The species was first observed in Cyprus by George Konstantinou on 11 July 2020, near Xyliatos Dam, in Nicosia District. The wasp was recorded while constructing a mud nest on a bench. The observation was documented with photographs and video.
Because no specimen was collected during the original observation, the identification could not initially be considered definitive. Its external appearance indicated either Sceliphron curvatum or the similar Asian species Sceliphron deforme. Annual surveys of the locality were therefore conducted between 2020 and 2023.
In 2023, nests were collected and adult wasps were reared from them. Examination of these specimens confirmed the presence of Sceliphron curvatum in Cyprus.
Scientific confirmation
The first scientific publication documenting the species in Cyprus was published on 30 June 2025 by George Konstantinou, Mike Hadjiconstantis and Jakovos Demetriou.
The study appeared in Travaux du Muséum National d’Histoire Naturelle “Grigore Antipa” under the title:
“First record of the Asian mud-dauber wasp Sceliphron curvatum (Hymenoptera, Sphecidae) in Cyprus, including an identification key and notes on its possible impacts.”
The discovery increased the number of known Sceliphron species in Cyprus to four. The three species previously known from the island are:
- Sceliphron destillatorium
- Sceliphron madraspatanum tubifex
- Sceliphron spirifex
Sceliphron curvatum is an alien species in Cyprus, meaning that it is not part of the island’s native fauna and has reached Cyprus beyond its original geographical range.
Scientific name
The species was described in 1870 by the British entomologist Frederick Smith under the original name Pelopoeus curvatus. It was later transferred to the genus Sceliphron.
The parentheses surrounding the author’s name and year—(F. Smith, 1870)—indicate that the species was originally described in a different genus.
The name curvatum refers to a curved form associated with certain morphological features of the species and with the appearance of its individual mud cells.
Morphology
Sceliphron curvatum is a slender and relatively large wasp, usually measuring approximately 15–25 millimetres in body length. Like other members of its genus, it has a very long, narrow petiole connecting the thorax to the abdomen, producing its characteristic narrow-waisted appearance.
The body is predominantly black, with yellowish and reddish or reddish-brown areas. Its long legs combine black, yellow and reddish-brown markings. The transparent wings commonly have an amber or brownish tint.
Females are generally larger and more robust than males. They require strong mandibles and legs for collecting and transporting mud and captured spiders.
Identification and similar species
Reliable identification of Sceliphron curvatum should not be based solely on colour or a single photograph. Several species in the genus display similar combinations of black, yellow and reddish markings.
Particular care is required to separate it from the Asian Sceliphron deforme, which has not yet been confirmed in Cyprus. Confusion is also possible with the Cypriot species S. destillatorium, S. madraspatanum tubifex and S. spirifex.
Definitive identification involves examining particular morphological features of the head, thorax, abdominal petiole, legs and wing venation. The 2025 scientific publication contains an identification key covering the species recorded in Cyprus and the alien S. deforme and S. caementarium, which could potentially be detected on the island in the future.
Native range and worldwide expansion
The original range of Sceliphron curvatum includes parts of Central and South Asia, including India, Nepal, Pakistan, Kazakhstan and Tajikistan.
Its first known European record was made in southeastern Austria in 1979. The species subsequently spread rapidly through numerous countries in southern and central Europe. Its expansion is facilitated by warm climatic conditions, human transportation and its ability to construct nests on buildings, vehicles, stored equipment and other artificial structures.
The species has also been introduced into North America, where it was first reported in 2013.
How it may have reached Cyprus
The introduction pathway of Sceliphron curvatum into Cyprus remains unknown. Its nests may be transported unnoticed on or inside:
- vehicles,
- machinery,
- shipping containers,
- equipment,
- furniture,
- stored objects,
- luggage,
- ships or aircraft.
The locality of the first observation is distant from the main ports and airports of Cyprus. One possibility is that the species arrived with equipment or other materials transported to the area. However, without direct evidence, the precise pathway and date of arrival remain unknown.
Natural arrival from a neighbouring region cannot be completely excluded, but the available evidence does not permit a definite conclusion.
Nest construction
Sceliphron curvatum does not establish social colonies. Each female constructs its own nest and independently provides food for its offspring.
The female searches for wet soil or mud, often near water. Using her mandibles, she forms a small ball of mud and carries it to the nesting site. This journey is repeated many times until a cell is completed.
The nest usually consists of a series of separate mud cells resembling small curved pots or elongated containers. Their colour may vary because individual mud loads can be collected from different places and soil types.
Nests may be constructed in sheltered locations such as:
- walls and corners of buildings,
- ceilings and roofed structures,
- sheds and garages,
- window frames,
- furniture and shelves,
- books, fabrics or other undisturbed objects,
- rocks and protected natural cavities.
The first female observed at Xyliatos was constructing its nest on a bench in a natural area influenced by human activity.
Hunting spiders
The female hunts spiders to provide food for her developing larvae. After finding suitable prey, she stings and paralyses the spider, generally without killing it immediately, and transports it to the nest.
Several paralysed spiders are placed inside each cell, and a single egg is laid on one of them. When provisioning is complete, the entrance is sealed with mud.
This method is known as mass provisioning: all the food required by the larva is placed inside the cell before it is closed.
Spiders found in Cypriot nests
The examination of nests collected at Xyliatos provided the first information about the species’ prey in Cyprus. Spiders recovered from cells of Sceliphron curvatum included:
- Neoscona subfusca – family Araneidae,
- Oxyopes heterophthalmus – family Oxyopidae,
- Macaroeris nidicolens – family Salticidae,
- Pellenes picaceus – family Salticidae,
- an unidentified species of Philodromus – family Philodromidae,
- Thomisus piochardi – family Thomisidae,
- Thomisus onustus – family Thomisidae.
These are preliminary findings from a limited number of nests and should not be regarded as a complete list of the species’ prey in Cyprus.
Life cycle
After hatching, the larva consumes the paralysed spiders stored by the female. It passes through successive larval stages and eventually spins a cocoon.
Protected inside the mud cell, it becomes a pupa and later an adult wasp. Once development is complete, the adult cuts an emergence hole through the wall of the cell and leaves the nest.
Development time is influenced by temperature, season and local environmental conditions. Some individuals may remain inside the nest for an extended period before emerging as adults.
Nest parasites
Mud nests function as small ecosystems and may be exploited by other insects. Individuals of the parasitic cuckoo wasp Chrysis taczanovskii emerged from nests of both alien S. curvatum and native S. spirifex collected at Xyliatos.
Within the limited study sample, the parasite occurred in 40% of the examined S. curvatum cells and 10% of the examined S. spirifex cells. These percentages apply only to that particular research sample and should not be interpreted as island-wide parasitism rates.
The parasitic bee fly Anthrax sticticus also emerged from cells of S. spirifex. In this study, it did not emerge from cells of S. curvatum. The association between Anthrax sticticus and S. spirifex was presented as a new host record.
Adult behaviour and diet
Adults feed mainly on nectar and other sugar-rich substances. Spiders are not eaten by the adult wasps; they are collected by females exclusively as food for their larvae.
The species is solitary and does not form organised societies with queens and workers. Several females may construct nests close together where suitable shelter is available, but they do not form a true colony.
Is it dangerous to humans?
Sceliphron curvatum is not aggressive and does not defend its nests collectively in the manner of social wasps. It normally moves away when approached by a person.
The female possesses a sting, used primarily to paralyse spiders. It may sting if handled, trapped inside clothing or severely pressed. It should therefore not be touched or captured by hand.
Nests constructed on buildings are mainly an aesthetic nuisance. The species does not consume wood or structural materials, since its nests are made from collected mud.
Possible ecological effects
The presence of an alien predator may affect local ecosystems. Potential effects of Sceliphron curvatum include:
- predation on native spiders,
- competition with native mud-dauber wasps for sheltered nesting sites,
- competition for mud and other nesting resources,
- the formation of new interactions with local parasites and parasitoids.
At Xyliatos, the alien species was found coexisting with the native Sceliphron spirifex. There is currently insufficient evidence to demonstrate population declines in Cypriot spiders or native mud-dauber wasps caused by the newly recorded species.
It is therefore scientifically more accurate to describe it in Cyprus as a confirmed alien species, rather than automatically treating it as destructive or demonstrably invasive.
Monitoring in Cyprus
Records from additional localities are important for determining the species’ true distribution. Useful information includes:
- the precise locality,
- the date of observation,
- clear photographs of the insect,
- photographs of the nest,
- the type of surface on which it was constructed,
- the presence of other mud-dauber species at the same site.
Nests should not be destroyed indiscriminately, particularly when they may provide valuable scientific information. If a nest is situated in a problematic indoor location, assistance can be requested from someone experienced in the safe identification and handling of insects.
Status in Cyprus
Origin: Central and South Asia
Status: Alien species in Cyprus
First observation: 11 July 2020
Observer: George Konstantinou
Locality: Xyliatos Dam, Nicosia District
Scientific confirmation: Through adults reared from nests collected in 2023
Publication of the first record: 30 June 2025
Classification
Kingdom: Animalia
Phylum: Arthropoda
Class: Insecta
Order: Hymenoptera
Suborder: Apocrita
Superfamily: Apoidea
Family: Sphecidae
Subfamily: Sceliphrinae
Tribe: Sceliphrini
Genus: Sceliphron Klug, 1801
Species: Sceliphron curvatum (F. Smith, 1870)
Original combination: Pelopoeus curvatus F. Smith, 1870
English common name: Asian mud-dauber wasp
Greek name: Ασιατική λασποσφήκα
Sources
- Konstantinou, G., Hadjiconstantis, M. & Demetriou, J. (2025). First record of the Asian mud-dauber wasp Sceliphron curvatum in Cyprus. Travaux du Muséum National d’Histoire Naturelle “Grigore Antipa”, 68(1): 117–135. DOI: 10.3897/travaux.68.e119349.
- Konstantinou, G. Asian mud-dauber wasp – Sceliphron curvatum – First reported in Cyprus 11/7/2020. Biodiversity of Cyprus.
- Polidori, C. et al. (2021). Urban areas are favouring the spread of an alien mud-dauber wasp into climatically non-optimal latitudes.
- Ertürk, Ö., Taş, B., Şahin, H. & Çaldaş, A. (2019). Determination of some structural features of the mud nest materials of Sceliphron curvatum. Journal of the Entomological Research Society, 21(2): 157–166.
- Sceliphron curvatum – GBIF.
No comments:
Post a Comment