Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou: Bee-flies - Anthrax sticticus Klug, 1832 - Δίπτερα (Diptera) (fly) - Cyprus -

See also

Παρασιτική μύγα που παρασιτεί κυρίως σε προνύμφες μελισσών και σφηκών. Η συγκεκριμένη εκκολάφτηκε από προνύμφη σφήκας του είδους Sceliphron spirifex – Σφαλάντζι.

Photos George Konstantinou Xyliatos dam 13/8/2021

Below in English

Κείμενο George Konstantinou

Μια ιδιαίτερη παρασιτοειδής μύγα της Κύπρου

Το Anthrax sticticus Klug, 1832 είναι είδος δίπτερου εντόμου της οικογένειας Bombyliidae. Τα μέλη της οικογένειας είναι ευρύτερα γνωστά στα αγγλικά ως bee-flies, ονομασία που αποδίδεται γενικά στα ελληνικά ως μελισσόμυγες.

Παρά την ονομασία τους, δεν είναι μέλισσες ούτε σφήκες. Είναι πραγματικές μύγες της τάξης Diptera και, όπως όλα τα δίπτερα, διαθέτουν μόνο ένα λειτουργικό ζεύγος πτερύγων. Το δεύτερο ζεύγος έχει μετατραπεί σε μικρούς αλτήρες, οι οποίοι λειτουργούν ως όργανα ισορροπίας κατά την πτήση.

Το γένος Anthrax περιλαμβάνει πολυάριθμα είδη με σκοτεινό σώμα και συχνά εντυπωσιακά σχέδια στις πτέρυγες. Η επιστημονική ονομασία Anthrax προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη «ἄνθραξ», που σημαίνει κάρβουνο, και αναφέρεται στον μαύρο ή πολύ σκοτεινό χρωματισμό πολλών ειδών του γένους. Δεν έχει καμία σχέση με τη βακτηριακή νόσο που είναι γνωστή με την ίδια ονομασία.

Η επιστημονική ονομασία

Το είδος περιγράφηκε από τον Γερμανό εντομολόγο Johann Christoph Friedrich Klug το 1832 ως Anthrax stictica. Στη σύγχρονη βιβλιογραφία και στις ταξινομικές βάσεις δεδομένων χρησιμοποιείται ευρέως ο συνδυασμός:

Anthrax sticticus Klug, 1832

Σε παλαιότερες δημοσιεύσεις μπορεί να συναντηθούν διαφορετικοί συνδυασμοί ή συνώνυμα. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται το Argyramoeba polystigma Sack, 1909, που περιγράφηκε από υλικό με τοποθεσίες προέλευσης την Κύπρο, την Ελλάδα και την Τουρκία και αργότερα εντάχθηκε στη συνωνυμία του Anthrax sticticus.

Οι παλαιότερες ονομασίες είναι σημαντικές για την ιστορία της ταξινόμησης, αλλά δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως διαφορετικά είδη χωρίς σύγχρονη ταξινομική τεκμηρίωση.

Μορφολογικά χαρακτηριστικά

Το Anthrax sticticus είναι μικρού έως μέτριου μεγέθους μύγα. Σε δημοσιευμένο υλικό αναφέρονται άτομα μήκους περίπου οκτώ χιλιοστών, αλλά το μέγεθος μπορεί να παρουσιάζει κάποια φυσική διακύμανση.

Το σώμα είναι κυρίως μαύρο ή βαθύ καστανόμαυρο. Το κεφάλι, ο θώρακας και η κοιλιά φέρουν μαύρες τρίχες, μαζί με λευκές ή αργυρόλευκες τρίχες και λέπια σε συγκεκριμένες περιοχές.

Χαρακτηριστικά που αναφέρονται στις επιστημονικές περιγραφές είναι:

μαύρο σώμα,
λευκές τρίχες στο πρόσωπο, στο πίσω μέρος του κεφαλιού και στα πλευρά του θώρακα,
μαύρες τρίχες αναμεμειγμένες με τις λευκές στο πρόσωπο,
λευκές τρίχες στο πρώτο κοιλιακό τμήμα,
σειρές λευκών λεπιοειδών τριχών στα οπίσθια άκρα των κοιλιακών τμημάτων,
και χαρακτηριστικό σχέδιο σκοτεινών και διαφανών περιοχών στις πτέρυγες.

Οι λευκές ζώνες της κοιλιάς δημιουργούν αντίθεση με το μαύρο υπόβαθρο και μπορούν να δώσουν στο έντομο μια διακριτικά ραβδωτή εμφάνιση.

Οι πτέρυγες είναι σχετικά πλατιές και, όταν το έντομο αναπαύεται, συχνά κρατούνται ανοιχτές ή ελαφρώς αποκλίνουσες. Το σχέδιο των πτερύγων αποτελεί σημαντικό διαγνωστικό χαρακτηριστικό, αλλά δεν πρέπει να χρησιμοποιείται μόνο του για οριστική ταυτοποίηση.

Αναγνώριση και παρόμοια είδη

Η αναγνώριση των ειδών του γένους Anthrax μπορεί να είναι δύσκολη. Αρκετά είδη έχουν παρόμοιο μαύρο χρωματισμό, λευκές ζώνες στην κοιλιά και σύνθετα σχέδια στις πτέρυγες.

Για ασφαλή επιστημονική ταυτοποίηση μπορεί να χρειαστούν:

λεπτομερής εξέταση της νεύρωσης των πτερύγων,
σύγκριση της έκτασης και της μορφής των σκοτεινών κηλίδων,
εξέταση της κατανομής των τριχών και των λεπιοειδών τριχών,
μελέτη των κεραιών και άλλων μορφολογικών χαρακτήρων,
και, σε δύσκολες περιπτώσεις, εξέταση των γεννητικών οργάνων.

Η προέλευση ενός ενήλικου ατόμου από επιβεβαιωμένο κύτταρο φωλιάς ξενιστή προσφέρει πρόσθετα βιολογικά στοιχεία, αλλά δεν αντικαθιστά τη μορφολογική ταυτοποίηση.

Καταγραφή στον Ξυλιάτο

Το άτομο που παρουσιάζεται στην αρχική ανάρτηση φωτογραφήθηκε στο Φράγμα Ξυλιάτου στις 13 Αυγούστου 2021 από τον George Konstantinou.

Η μύγα προέκυψε από πήλινο κύτταρο φωλιάς της λασποσφήκας Sceliphron spirifex, γνωστής στην Κύπρο ως Σφαλάντζι. Η παρατήρηση αυτή είναι πολύ σημαντικότερη από μια απλή φωτογραφική καταγραφή ενήλικου εντόμου, επειδή παρέχει πληροφορίες για τη βιολογική σχέση του Anthrax sticticus με τον ξενιστή του.

Η σχέση τεκμηριώθηκε αργότερα στην επιστημονική δημοσίευση των George Konstantinou, Michael Hadjiconstantis και Jakovos Demetriou το 2025. Σύμφωνα με τους συγγραφείς, δεν είχαν εντοπιστεί προηγούμενα δημοσιευμένα δεδομένα για παρασιτισμό ειδών του γένους Sceliphron από το Anthrax sticticus. Η σχέση με το Sceliphron spirifex παρουσιάστηκε επομένως ως νέα καταγραφή ξενιστή.

Είναι ακριβέστερο να αναφέρεται ότι το ενήλικο Anthrax sticticus αναδύθηκε από κύτταρο φωλιάς του Sceliphron spirifex. Η διατύπωση ότι «εκκολάφθηκε από την προνύμφη της σφήκας» μπορεί να δημιουργήσει λανθασμένη εικόνα για τον ακριβή τρόπο ανάπτυξής του, ο οποίος χρειάζεται λεπτομερέστερη μελέτη.

Η λασποσφήκα Sceliphron spirifex

Το Sceliphron spirifex είναι μοναχική λασποσφήκα που κατασκευάζει κλειστά πήλινα κύτταρα πάνω σε προστατευμένες επιφάνειες.

Η θηλυκή σφήκα:

συλλέγει υγρό χώμα,
κατασκευάζει ένα επιμήκες πήλινο κύτταρο,
κυνηγά και παραλύει αράχνες,
τοποθετεί τις αράχνες μέσα στο κύτταρο,
γεννά ένα αυγό,
και σφραγίζει την είσοδο με λάσπη.

Οι παράλυτες αράχνες παραμένουν ως τροφή για την προνύμφη της λασποσφήκας. Το κλειστό κύτταρο, όμως, μπορεί να προσελκύσει και άλλους οργανισμούς που εκμεταλλεύονται τον ξενιστή ή τις αποθηκευμένες προμήθειές του.

Έτσι, μια φαινομενικά απλή πήλινη φωλιά μπορεί να αποτελεί ένα μικρό και σύνθετο οικοσύστημα.

Παρασιτοειδής τρόπος ζωής

Οι προνύμφες πολλών Bombyliidae αναπτύσσονται ως παρασιτοειδή άλλων εντόμων. Σε αντίθεση με ένα τυπικό παράσιτο, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιεί έναν ξενιστή χωρίς να τον σκοτώνει, το παρασιτοειδές ολοκληρώνει την ανάπτυξή του εις βάρος ενός ξενιστή που τελικά πεθαίνει.

Στο γένος Anthrax έχουν καταγραφεί σχέσεις με:

μοναχικές μέλισσες,
μοναχικές σφήκες,
λασποσφήκες,
και, σε ορισμένα είδη του γένους, άλλα έντομα όπως κολεόπτερα.

Δεν πρέπει, ωστόσο, να μεταφέρονται αυτομάτως στο Anthrax sticticus όλες οι σχέσεις ξενιστών που είναι γνωστές από άλλα είδη του γένους.

Για το κυπριακό υλικό, η επιβεβαιωμένη πληροφορία είναι ότι ενήλικο άτομο αναδύθηκε από κύτταρο φωλιάς του Sceliphron spirifex. Η ακριβής αλληλουχία της ανάπτυξης μέσα στο κύτταρο και το στάδιο του ξενιστή που χρησιμοποιείται χρειάζονται περαιτέρω παρατήρηση.

Πιθανός κύκλος ζωής

Ο πλήρης κύκλος ζωής του Anthrax sticticus δεν έχει μελετηθεί επαρκώς στην Κύπρο. Με βάση τη γενικότερη βιολογία των παρασιτοειδών Bombyliidae, περιλαμβάνει τα ακόλουθα βασικά στάδια:

αυγό,
νεαρή κινητική προνύμφη,
μεταγενέστερα προνυμφικά στάδια,
νύμφη,
ενήλικη μύγα.

Η νεαρή προνύμφη πρέπει να φτάσει σε κατάλληλη φωλιά ξενιστή. Στη συνέχεια αναπτύσσεται μέσα στο προστατευμένο κύτταρο, χρησιμοποιώντας τον ξενιστή και ενδεχομένως τους διαθέσιμους πόρους της φωλιάς.

Μετά την ολοκλήρωση της ανάπτυξης, νυμφώνεται και το ενήλικο έντομο εξέρχεται από το κύτταρο. Η εξειδικευμένη μορφολογία της νύμφης βοηθά αρκετά είδη Bombyliidae να διαπεράσουν ή να μετακινήσουν υλικά που καλύπτουν τη φωλιά πριν εμφανιστεί το ενήλικο.

Δεν έχουν δημοσιευθεί επαρκή στοιχεία για τη διάρκεια κάθε σταδίου ή τον ακριβή αριθμό γενεών που παράγει το Anthrax sticticus ετησίως στην Κύπρο.

Συμπεριφορά του ενήλικου

Τα ενήλικα άτομα είναι ημερόβια και προτιμούν θερμές, ηλιόλουστες θέσεις. Μπορούν να παρατηρηθούν να αναπαύονται:

πάνω σε πέτρες,
στο γυμνό έδαφος,
σε κορμούς και ξύλινες επιφάνειες,
σε τοίχους,
κοντά σε φωλιές μοναχικών μελισσών και σφηκών,
και πάνω στη βλάστηση.

Πετούν γρήγορα και με μεγάλη ευελιξία. Οι αλτήρες τούς επιτρέπουν να αλλάζουν κατεύθυνση και να διατηρούν σταθερότητα κατά την πτήση.

Τα ενήλικα Bombyliidae μπορεί να επισκέπτονται άνθη για νέκταρ, αλλά η συχνότητα διατροφής και οι συγκεκριμένες φυτικές προτιμήσεις του Anthrax sticticus δεν έχουν τεκμηριωθεί επαρκώς στην Κύπρο.

Ενδιαίτημα

Η παρουσία του είδους συνδέεται πρωτίστως με περιοχές όπου υπάρχουν κατάλληλοι ξενιστές και θέσεις για την κατασκευή των φωλιών τους.

Πιθανά ενδιαιτήματα είναι:

ξηρές και ηλιόλουστες περιοχές,
πετρώδη εδάφη,
μεσογειακοί θαμνώνες,
αγροτικά τοπία,
όχθες και ανοικτές θέσεις κοντά σε υδάτινα σώματα,
παλιά κτίσματα και υπόστεγα,
γέφυρες και τεχνικές κατασκευές,
και περιοχές με πήλινες φωλιές μοναχικών σφηκών.

Η καταγραφή στον Ξυλιάτο δείχνει ότι τεχνητές κατασκευές και προστατευμένες επιφάνειες κοντά σε φυσικά ή ημιφυσικά ενδιαιτήματα μπορούν να φιλοξενούν σύνθετες κοινότητες λασποσφηκών και των φυσικών εχθρών τους.

Γεωγραφική εξάπλωση

Το Anthrax sticticus είναι παλαιαρκτικό είδος με παρουσία στην ανατολική Μεσόγειο, στη βόρεια Αφρική και στην αραβική περιοχή.

Στη βιβλιογραφία συνδέεται με χώρες και περιοχές όπως:

η Κύπρος,
η Ελλάδα,
η Τουρκία,
η Αίγυπτος,
το Ισραήλ,
η Ιορδανία,
και η Σαουδική Αραβία.

Η αρχική τυπική τοποθεσία του είδους αναφέρεται ως «Arabia felici», ιστορικός γεωγραφικός όρος που αντιστοιχεί στην ευρύτερη περιοχή της νότιας Αραβικής Χερσονήσου.

Οι παλαιότερες καταγραφές πρέπει να αξιολογούνται μαζί με τις ταξινομικές αναθεωρήσεις, επειδή το είδος έχει εμφανιστεί στη βιβλιογραφία με διαφορετικές ονομασίες.

Παρουσία στην Κύπρο

Η Κύπρος περιλαμβάνεται στην ιστορική ταξινομική βιβλιογραφία μέσω του συνωνύμου Argyramoeba polystigma. Η νεότερη παρατήρηση στον Ξυλιάτο επιβεβαιώνει την παρουσία του είδους με φωτογραφικό και βιολογικό υλικό.

Η επιστημονική δημοσίευση του 2025 ενίσχυσε σημαντικά την τεκμηρίωση, καθώς παρουσίασε:

ενήλικο Anthrax sticticus που αναδύθηκε από φωλιά,
τη νύμφη του,
τον ξενιστή Sceliphron spirifex,
και τη συγκεκριμένη περιοχή συλλογής στον Ξυλιάτο.

Η καταγραφή αναδεικνύει τη σημασία της συλλογής και ελεγχόμενης παρακολούθησης παλιών ή ενεργών φωλιών εντόμων. Με αυτή τη μέθοδο μπορούν να αποκαλυφθούν είδη και οικολογικές σχέσεις που είναι σχεδόν αδύνατο να τεκμηριωθούν μόνο με τυχαίες παρατηρήσεις ενηλίκων.

Είναι επικίνδυνο για τον άνθρωπο;

Το Anthrax sticticus δεν διαθέτει κεντρί και δεν είναι αιμομυζητικό έντομο. Δεν δαγκώνει τον άνθρωπο για να τραφεί και δεν θεωρείται επικίνδυνο.

Η ονομασία του γένους μπορεί να προκαλέσει λανθασμένη εντύπωση, αλλά δεν συνδέεται με τη νόσο του άνθρακα. Πρόκειται απλώς για μια μικρή μύγα με παρασιτοειδή προνυμφική βιολογία.

Δεν υπάρχει λόγος θανάτωσης του εντόμου ή καταστροφής μιας φωλιάς αποκλειστικά και μόνο λόγω της παρουσίας του.

Οικολογικός ρόλος

Το Anthrax sticticus αποτελεί μέρος του φυσικού συστήματος ρύθμισης των πληθυσμών άλλων εντόμων. Η σχέση του με τη λασποσφήκα Sceliphron spirifex δημιουργεί ένα πρόσθετο επίπεδο στο τροφικό πλέγμα.

Μέσα σε ένα πήλινο κύτταρο μπορούν να συνδέονται:

η λασποσφήκα,
οι αράχνες που συλλέγει ως τροφή,
η προνύμφη της λασποσφήκας,
το παρασιτοειδές Anthrax sticticus,
άλλες παρασιτικές ή κλεπτοπαρασιτικές σφήκες,
και μικροοργανισμοί που συμμετέχουν στην αποσύνθεση των οργανικών υλικών.

Η παρουσία τέτοιων οργανισμών δείχνει ότι ακόμη και πολύ μικρές φωλιές φιλοξενούν πολύπλοκες οικολογικές αλληλεπιδράσεις.

Απειλές και κατάσταση διατήρησης

Δεν έχει εντοπιστεί ξεχωριστή παγκόσμια αξιολόγηση του Anthrax sticticus στον Κόκκινο Κατάλογο της IUCN. Επομένως, δεν μπορεί να του αποδοθεί συγκεκριμένη κατηγορία κινδύνου χωρίς ειδική αξιολόγηση.

Πιθανές πιέσεις που μπορούν να επηρεάσουν το είδος και τους ξενιστές του είναι:

η εκτεταμένη χρήση εντομοκτόνων,
η καταστροφή φωλιών μοναχικών σφηκών,
η απομάκρυνση παλιών ξύλων και φυσικών θέσεων φωλεοποίησης,
η απώλεια ξηρών και ηλιόλουστων ενδιαιτημάτων,
η υπερβολική απομάκρυνση της άγριας βλάστησης,
και η γενικότερη υποβάθμιση των αγροτικών και ημιφυσικών τοπίων.

Η διατήρηση της ποικιλίας των εντόμων απαιτεί προστασία όχι μόνο των ενήλικων επικονιαστών αλλά και των φωλιών, των ξενιστών και των μικροενδιαιτημάτων μέσα στα οποία ολοκληρώνεται ο κύκλος ζωής τους.

Ταξινόμηση

Βασίλειο: Animalia – Ζώα
Φύλο: Arthropoda – Αρθρόποδα
Κλάση: Insecta – Έντομα
Τάξη: Diptera – Δίπτερα
Υπόταξη: Brachycera
Υπεροικογένεια: Asiloidea
Οικογένεια: Bombyliidae – Μελισσόμυγες
Υποοικογένεια: Anthracinae
Φυλή: Anthracini
Γένος: Anthrax Scopoli, 1763
Είδος: Anthrax sticticus Klug, 1832
Αρχικός συνδυασμός: Anthrax stictica Klug, 1832
Αναφερόμενο συνώνυμο: Argyramoeba polystigma Sack, 1909
Ιδιαίτερο κοινό όνομα: Δεν υπάρχει τεκμηριωμένο κοινό όνομα ειδικά για το είδος
Γενικός αγγλικός χαρακτηρισμός: Bee-fly
Παρουσία στην Κύπρο: Επιβεβαιωμένη

Πηγές

Anthrax sticticus Klug, 1832 – A Bee-fly of the Family Bombyliidae – Cyprus

Text by George Konstantinou

A Distinctive Parasitoid Fly of Cyprus

Anthrax sticticus Klug, 1832 is a dipteran insect belonging to the family Bombyliidae. Members of this family are widely known as bee-flies.

Despite their name, they are neither bees nor wasps. They are true flies belonging to the order Diptera and, like all dipterans, possess only one functional pair of wings. The second pair has been transformed into small halteres, which function as balancing organs during flight.

The genus Anthrax contains numerous species with dark bodies and often striking wing patterns. The scientific name Anthrax is derived from the Ancient Greek word anthrax, meaning charcoal, and refers to the black or very dark colouration of many species in the genus. It has no connection with the bacterial disease known by the same name.

Scientific Name

The species was described by the German entomologist Johann Christoph Friedrich Klug in 1832 as Anthrax stictica. The combination widely used in modern literature and taxonomic databases is:

Anthrax sticticus Klug, 1832

Different combinations or synonyms may appear in older publications. These include Argyramoeba polystigma Sack, 1909, which was described from material with type localities in Cyprus, Greece and Turkey and was subsequently placed in synonymy with Anthrax sticticus.

The older names are important to the history of the species’ classification, but they should not be treated as separate species without modern taxonomic evidence.

Morphological Characteristics

Anthrax sticticus is a small to medium-sized fly. Published material includes specimens measuring approximately eight millimetres in length, although some natural variation in size may occur.

The body is principally black or very dark brownish-black. The head, thorax and abdomen bear black hairs, together with white or silvery-white hairs and scales on particular areas.

Characteristics reported in scientific descriptions include:

a black body,
white hairs on the face, back of the head and sides of the thorax,
a few black hairs mixed with the white hairs on the face,
white hairs on the first abdominal segment,
rows of white, scale-like hairs along the hind margins of the abdominal segments,
and a characteristic pattern of dark and transparent areas on the wings.

The white abdominal bands contrast with the black background and can give the insect a subtly banded appearance.

The wings are comparatively broad and are often held open or slightly divergent when the insect is resting. Their pattern is an important diagnostic feature, but it should not be used alone for definitive identification.

Identification and Similar Species

Identifying species of the genus Anthrax can be difficult. Several species possess similar black colouration, white abdominal bands and complex wing patterns.

Reliable scientific identification may require:

detailed examination of the wing venation,
comparison of the extent and shape of the dark wing markings,
examination of the distribution of hairs and scale-like hairs,
study of the antennae and other morphological characters,
and, in difficult cases, examination of the genitalia.

The emergence of an adult from a confirmed host nest cell provides additional biological evidence, but it does not replace morphological identification.

The Record from Xyliatos

The individual presented in the original post was photographed at Xyliatos Dam on 13 August 2021 by George Konstantinou.

The fly emerged from a mud nest cell of Sceliphron spirifex, a mud-dauber wasp known in Cyprus by the local name “Sfalanji”. This observation is more informative than a photographic record of a free-flying adult because it provides evidence of the biological relationship between Anthrax sticticus and its host.

The association was later documented in a scientific publication by George Konstantinou, Michael Hadjiconstantis and Jakovos Demetriou in 2025. According to the authors, no previously published information on the parasitism of Sceliphron species by Anthrax sticticus had been located. Its association with Sceliphron spirifex was therefore presented as a new host record.

It is more accurate to state that the adult Anthrax sticticus emerged from a nest cell of Sceliphron spirifex. Saying that it “hatched from the wasp larva” may create a misleading impression of its precise developmental process, which requires further study.

The Mud-dauber Wasp Sceliphron spirifex

Sceliphron spirifex is a solitary mud-dauber wasp that constructs closed mud cells upon protected surfaces.

The female wasp:

collects wet soil,
constructs an elongated mud cell,
hunts and paralyses spiders,
places the spiders inside the cell,
lays one egg,
and seals the entrance with mud.

The paralysed spiders remain as food for the developing wasp larva. The sealed cell, however, can also attract other organisms that exploit the host or its stored provisions.

A seemingly simple mud nest can therefore function as a small and complex ecosystem.

Parasitoid Biology

The larvae of many Bombyliidae develop as parasitoids of other insects. Unlike a typical parasite, which may use a host without killing it, a parasitoid completes its development at the expense of a host that eventually dies.

Within the genus Anthrax, relationships have been recorded with:

solitary bees,
solitary wasps,
mud-dauber wasps,
and, among some species of the genus, other insects such as beetles.

Host relationships known from other members of the genus should not automatically be attributed to Anthrax sticticus.

For the Cypriot material, the confirmed information is that an adult emerged from a nest cell of Sceliphron spirifex. The exact developmental sequence within the cell and the host stage that is used require further observation.

Probable Life Cycle

The complete life cycle of Anthrax sticticus has not been studied sufficiently in Cyprus. Based upon the general biology of parasitoid Bombyliidae, it includes the following principal stages:

egg,
young mobile larva,
later larval stages,
pupa,
adult fly.

The young larva must reach a suitable host nest. It then develops within the protected cell, using the host and potentially the resources available inside the nest.

After completing its development, it pupates and the adult emerges from the cell. The specialised pupal morphology of many Bombyliidae helps them penetrate or displace the materials covering the nest before the adult appears.

Insufficient information has been published concerning the duration of each stage or the precise number of generations produced annually by Anthrax sticticus in Cyprus.

Adult Behaviour

Adults are active during the day and favour warm, sunny places. They may be observed resting:

upon rocks,
on bare ground,
on tree trunks and wooden surfaces,
on walls,
near the nests of solitary bees and wasps,
and upon vegetation.

They fly rapidly and with considerable agility. Their halteres enable them to change direction and remain stable during flight.

Adult Bombyliidae may visit flowers for nectar, but the feeding frequency and particular plant preferences of Anthrax sticticus have not been adequately documented in Cyprus.

Habitat

The presence of the species is primarily associated with areas containing suitable hosts and places where those hosts can construct their nests.

Potential habitats include:

dry and sunny areas,
rocky ground,
Mediterranean shrublands,
agricultural landscapes,
banks and open areas near water bodies,
old buildings and sheds,
bridges and other artificial structures,
and places containing mud nests of solitary wasps.

The Xyliatos record demonstrates that artificial structures and protected surfaces near natural or semi-natural habitats can support complex communities of mud-dauber wasps and their natural enemies.

Geographical Distribution

Anthrax sticticus is a Palaearctic species occurring in the eastern Mediterranean, North Africa and the Arabian region.

Published records associate it with countries and regions including:

Cyprus,
Greece,
Turkey,
Egypt,
Israel,
Jordan,
and Saudi Arabia.

Its original type locality was given as “Arabia felici”, a historical geographical term referring to the wider region of the southern Arabian Peninsula.

Older records should be evaluated together with taxonomic revisions because the species has appeared in the literature under different names.

Presence in Cyprus

Cyprus appears in the historical taxonomic literature through the synonym Argyramoeba polystigma. The more recent observation at Xyliatos confirms the species’ presence through photographic and biological material.

The scientific publication of 2025 substantially strengthened the documentation by presenting:

an adult Anthrax sticticus that emerged from a nest,
its pupa,
its host, Sceliphron spirifex,
and the particular collection area at Xyliatos.

The record highlights the importance of collecting and carefully monitoring old or active insect nests. This method can reveal species and ecological relationships that are almost impossible to document through chance observations of adults alone.

Is It Dangerous to Humans?

Anthrax sticticus has no sting and is not a blood-feeding insect. It does not bite humans to obtain food and is not considered dangerous.

The genus name may create a misleading impression, but it is not connected with anthrax disease. It is simply a small fly with parasitoid larval biology.

There is no reason to kill the insect or destroy a nest solely because of its presence.

Ecological Role

Anthrax sticticus forms part of the natural system regulating the populations of other insects. Its relationship with the mud-dauber wasp Sceliphron spirifex creates an additional level within the food web.

A single mud cell may connect:

the mud-dauber wasp,
the spiders it collects as food,
the developing wasp larva,
the parasitoid Anthrax sticticus,
other parasitoid or kleptoparasitic wasps,
and microorganisms involved in the decomposition of organic material.

The presence of these organisms demonstrates that even very small nests can support complex ecological interactions.

Threats and Conservation Status

No separate global assessment of Anthrax sticticus has been located in the IUCN Red List. It therefore cannot be assigned a particular threat category without a specific evaluation.

Potential pressures affecting the species and its hosts include:

extensive insecticide use,
destruction of solitary-wasp nests,
removal of old wood and natural nesting places,
loss of dry and sunny habitats,
excessive removal of wild vegetation,
and the general degradation of agricultural and semi-natural landscapes.

Conserving insect diversity requires protection not only of adult pollinators but also of the nests, hosts and microhabitats within which their life cycles are completed.

Classification

Kingdom: Animalia
Phylum: Arthropoda
Class: Insecta
Order: Diptera
Suborder: Brachycera
Superfamily: Asiloidea
Family: Bombyliidae – Bee-flies
Subfamily: Anthracinae
Tribe: Anthracini
Genus: Anthrax Scopoli, 1763
Species: Anthrax sticticus Klug, 1832
Original combination: Anthrax stictica Klug, 1832
Reported synonym: Argyramoeba polystigma Sack, 1909
Individual common name: No documented species-specific common name
General English description: Bee-fly
Presence in Cyprus: Confirmed

Translate

Friday, 13 August 2021

Bee-flies - Anthrax sticticus Klug, 1832 - Δίπτερα (Diptera) (fly) - Cyprus - – A Bee-fly of the Family Bombyliidae

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

Asian mud-dauber wasp - Sceliphron curvatum (F. Smith, 1870) - First reported in Cyprus 11/7/2020

Sceliphron spirifex ((Linnaeus, 1758) - Σφαλάντζι - Cyprus