Below
in English
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ, 29/3/2020
Κείμενο, φωτογραφίες του Γιώργου Κωνσταντίνου
Οι σαύρες ανήκουν στα ερπετά και σε ολόκληρο τον πλανήτη συναντούμε πέρα από 6.000 διαφορετικά είδη. Τις συναντούμε σε όλο τον κόσμο εκτός από την ανταρτική.
Στην Κύπρο συναντούμε 23 διαφορετικά είδη ερπετών εκ των οποίων τα 9 είναι φίδια, τα 3 είναι χελώνες και τα 11 είναι σαύρες. Και τα 11 είδη σαυρών που συναντούμε στον τόπο μας είναι εντελώς ακίνδυνες για τον άνθρωπο και τις συναντούμε, από το υψόμετρο της θάλασσας μέχρι τις ψηλότερες κορυφές του Τροόδους. Όλες οι σαύρες της Κύπρου είναι προστατευόμενες από την Ευρωπαϊκή Οδηγία 92/43/ΕΚ (Παράρτημα IV), από τον Κυπριακό Νόμο 153(Ι)2003 (Παράρτημα ΙΙΙ) και από την Σύμβαση της Βέρνης (Παράρτημα ΙΙ)
Όλες οι σαύρες είναι ενεργές από την άνοιξη μέχρι το φθινόπωρο λόγω του ότι όλα τα ερπετά είναι ψυχρόαιμα, δηλαδή δεν έχουν δική τους θερμοκρασία σώματος, όπως τα θηλαστικά ή τα πουλιά και παίρνουν τη θερμότητά τους από το περιβάλλον το οποίο τους χρειάζεται για να είναι ενεργά. Τον χειμώνα πέφτουν σε χειμερία νάρκη. Στην Κύπρο λόγω όμως του ήπιου χειμώνα που έχουμε μπορούμε να συναντήσουμε σαύρες ακόμα και στην καρδιά του χειμώνα όταν έχει ηλιόλουστη μέρα και μπορούμε να τις δούμε να λιάζονται πάνω σε πέτρες απορροφώντας τη θερμότητα του χειμωνιάτικου ηλίου.
Οι σαύρες είναι πολύ ωφέλιμες για τη γεωργία, καθώς ένα μεγάλο μέρος της διατροφής τους αποτελείται από έντομα που προκαλούν ανυπολόγιστες ζημιές στον άνθρωπο, όπως οι ακρίδες, και κάμπιες, έτσι κρατούν τις ισορροπίες της φύσης. Όλες σχεδόν οι σαύρες ζευγαρώνουν τέλος της άνοιξης, αρχές καλοκαιριού και γεννούν τα αβγά μέσα του καλοκαιριού τα οποία εκκολάπτονται το φθινόπωρο.
Μια από τα 11 είδη σαυρών που συναντούμε στην Κύπρο είναι ο γνωστός σε όλους Κουρκουτάς με το κοινό και επιστημονικό όνομα Sling Tailed Agama - Laudakia cypriaca (Linnaeus, 1758) Κουρκουτάς και αποτελεί ενδημικό είδος της Κύπρου, δηλαδή υπάρχει στην Κύπρο και πουθενά αλλού στον κόσμο. Αυτό προέκυψε μετά από πρόσφατες μελέτες από ερευνητές του Πανεπιστημίου Κύπρου και συνεργατών τους που έγινε πρόσφατα. Τα αποτελέσματα της μελέτης δημοσιεύθηκαν στο Zoological Journal of the Linnean Society (https://doi.org/10.1093/zoolinnean/zlab107) και προσέφεραν σημαντικά στοιχεία για την εξέλιξη των ζώων αυτών στις χώρες της ανατολικής Μεσογείου.
Ο Κουρκουτάς ανήκει στην οικογένεια Αγαμίδες (Agamidae) που περιλαμβάνει περισσότερα από 300 είδη σε ολόκληρο τον πλανήτη. Στην Κύπρο ο Κουρκουτάς είναι ο μοναδικός αντιπρόσωπος αυτής της μεγάλης οικογένειας. Είναι κοινό είδος για την Κύπρο με ικανοποιητικούς αριθμούς και τον συναντούμε σε όλη την Κύπρο, από τα παράλια μέχρι τις ψηλότερες κορυφές του Τροόδους. Τον συναντούμε σε βραχώδης περιοχές, σε δομές, τοίχους σπιτιών και πάνω σε κορμούς δέντρων, συνήθως αιωνόβιες ελιές για να βρίσκουν καταφύγιο στις κουφάλες τους. Το μέγεθος του φτάνει περίπου τα 30 εκατοστά και αυτό τον καθιστά μια από τις μεγαλύτερες σαύρες της Κύπρου. Είναι εξαιρετικός δρομέας και αναρριχητής όπως και όλα τα είδη αυτής της οικογένειας. Τρέφεται κυρίως με έντομα, κάμπιες, σκουλήκια, αυγά και νεοσσούς μικρών πουλιών που τα αρπάζει από τις φωλιές και με διάφορα φυτικά είδη, προσωπικά τον είδα να τρέφεται με φράουλες, μούρα και με άνθη μερικών φυτών. Τον είδα επίσης να τρέφεται με την βλαβερή Πιτυοκάμπη ή Κάμπια του πεύκου που προκαλεί ανυπολόγιστες ζημίες στα πεύκα και επικίνδυνες αλλεργίες σε ανθρώπους και ζώα. Μπορούμε να τον δούμε την μέρα να λιάζετε και να εποπτεύει την περιοχή του για θηράματα ακίνητο σε ψηλά σημεία, όταν εντοπίσει κάποιο θήραμα τρέχει με αστραπιαία ταχύτητα, το αρπάζει και το τρώει.
Πολλοί άνθρωποι τρέμουν από φόβο και μόνο που θα τον δουν, φυσικά αυτό είναι τελείως αδικαιολόγητο διότι ο Κουρκουτάς παρά την τρομερή του όψη που θυμίζει δράκο είναι ένα εντελώς ακίνδυνο ζώο και ποτέ δεν επιτίθεται ή κάνει κακό σε άνθρωπο.
Γεννά την άνοιξη μέχρι και δώδεκα αυγά. Στην βιβλιογραφία αναφέρετε ότι οι Κουρκουτάδες γεννούν μέσα σε τρύπες σε δόμες και τοίχους καθώς και σε σχισμές βράχων, αυτό είναι μεγάλο λάθος. Ο Kουρκουτάδες αλλά και οι χαμαιλέοντες γεννούν τα αβγά τους στο έδαφος σε τρύπες που ανοίγουν οι ίδιοι και μετά τα σκεπάζουν με μαλακό χώμα και ξηρά φύλλα αν υπάρχουν κοντά (έχω δει δυο φορές αυτή την διαδικασία). Ο Κουρκουτάς δεν γεννά αβγά με τσόφλι, αλλά μόνο με μεμβράνη όπως και τα φίδια. Τα αβγά δεν επωάζονται από τους γονείς όπως τα πουλιά αλλά εκκολάπτονται από τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος. Μετά τη γέννηση των αβγών η μητέρα συνεχίζει τον δρόμο της και δεν έχει πλέον καμία επαφή με τα αβγά και τα μικρά. Τα μικρά μετά την εκκόλαψη είναι ικανά να επιβιώνουν και να τρέφονται μόνα τους. Όταν κυνηγιόνται από θηρευτές, όπως φίδια, μπορούν να αποκόψουν την ουρά τους για να γλυτώσουν, συγκεκριμένα αποκόπτουν την ουρά τους και η ουρά αν και κομμένη συνεχίζει να κινείται αποσπώντας την προσοχή του θηρευτή και έτσι δίνεται η ευκαιρία στη σαύρα να ξεφύγει. Όλες σχεδόν οι σαύρες έχουν αναγέννηση και η κομμένη ουρά τους μεγαλώνει ξανά.
Οι εχθροί που αντιμετωπίζουν οι Κουρκουτάδες αλλά και όλες οι σαύρες είναι τα αρπαχτικά πουλιά, τα φίδια, οι αλεπούδες, οι σκαντζόχοιροι, οι γάτες και φυσικά ο άνθρωπος με διάφορες ενέργειες, όπως οι ψεκασμοί, οι οποίοι έχουν αποτέλεσμα την έλλειψη τροφής των ζώων αυτών καθώς και η καταστροφή των βιοτόπων.
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ
Ο Γιώργος Κωνσταντίνου γεννήθηκε το 1960 στη Λευκωσία και είναι φυσιοδίφης ερευνητής της κυπριακής βιοποικιλότητας. Φωτογράφος και κινηματογραφιστής αγρίας ζωής και πρόεδρος του συνδέσμου προστασίας φυσικής κληρονομίας και βιοποικιλότητας της Κύπρου. Με ακούραστη δράση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όσον αφορά το περιβάλλον και την βιοποικιλότητα του τόπου μας.
Επικοινωνία fanigeorge@hotmail.com
Τηλ. 96376823
.JPG)
GEORGE KONSTANTINOU, 29/3/2020
Text and photographs by George Konstantinou
Lizards belong to the reptiles, and throughout the world there are more than 6,000 different species. They are found all over the world except Antarctica.
In Cyprus, we find 23 different species of reptiles, of which 9 are snakes, 3 are turtles and 11 are lizards. All 11 species of lizards found on our island are completely harmless to humans and can be found from sea level up to the highest peaks of the Troodos Mountains. All the lizards of Cyprus are protected under European Directive 92/43/EEC (Annex IV), Cyprus Law 153(I)2003 (Annex III) and the Bern Convention (Annex II).
All lizards are active from spring until autumn because, like all reptiles, they are cold-blooded. In other words, they do not have their own body temperature like mammals or birds, but obtain the heat they need to remain active from their environment. During winter they hibernate. However, because of the mild winters we have in Cyprus, we can encounter lizards even in the heart of winter on sunny days, when we can see them basking on rocks and absorbing the warmth of the winter sun.
Lizards are very beneficial to agriculture, as a large part of their diet consists of insects that cause enormous damage to humans, such as locusts and caterpillars, and in this way they help maintain the balance of nature. Almost all lizards mate at the end of spring or beginning of summer and lay their eggs in mid-summer, with the eggs hatching in autumn.
One of the 11 species of lizards found in Cyprus is the well-known Kourkoutas, with the common and scientific name Sling-Tailed Agama – Laudakia cypriaca (Linnaeus, 1758). The Kourkoutas is an endemic species of Cyprus, meaning that it exists in Cyprus and nowhere else in the world. This emerged following recent studies carried out by researchers from the University of Cyprus and their collaborators. The results of the study were published in the Zoological Journal of the Linnean Society and provided important information about the evolution of these animals in the countries of the eastern Mediterranean.
The Kourkoutas belongs to the family Agamidae, which includes more than 300 species throughout the world. In Cyprus, the Kourkoutas is the only representative of this large family. It is a common species in Cyprus, with satisfactory numbers, and is found throughout the island, from the coast to the highest peaks of the Troodos Mountains.
It can be found in rocky areas, on structures and house walls, and on tree trunks, usually ancient olive trees, where it can find shelter in their hollows. It reaches a length of approximately 30 centimetres, making it one of the largest lizards in Cyprus. It is an excellent runner and climber, like all species of this family.
It feeds mainly on insects, caterpillars, worms, eggs and chicks of small birds, which it takes from their nests, as well as various plant species. I have personally seen it feeding on strawberries, berries and the flowers of certain plants. I have also seen it feeding on the harmful Pine Processionary Caterpillar, which causes enormous damage to pine trees and dangerous allergic reactions in humans and animals.
During the day, we can see it basking in the sun and surveying its territory for prey while remaining motionless at elevated positions. When it spots prey, it runs towards it with lightning speed, grabs it and eats it.
Many people tremble with fear simply at the sight of one. Of course, this fear is completely unjustified because, despite its fearsome dragon-like appearance, the Kourkoutas is a completely harmless animal and never attacks or harms humans.
It lays up to twelve eggs in spring. The literature states that Kourkoutas lizards lay their eggs inside holes in stone structures and walls, as well as in rock crevices, but this is a serious mistake. Kourkoutas lizards, as well as chameleons, lay their eggs in the ground, in holes that they dig themselves, and then cover them with soft soil and dry leaves if these are available nearby. I have personally witnessed this process twice.
The Kourkoutas does not lay hard-shelled eggs, but eggs covered only by a membrane, as snakes do. The eggs are not incubated by the parents as birds do, but hatch through the warmth of the environment. After laying her eggs, the mother continues on her way and has no further contact with either the eggs or the young. After hatching, the young are capable of surviving and feeding on their own.
When pursued by predators such as snakes, they can detach their tails in order to escape. More specifically, they shed the tail, which continues to move even after being detached, distracting the predator and giving the lizard the opportunity to escape. Almost all lizards have regenerative abilities, and their severed tails grow back.
The enemies faced by Kourkoutas lizards, as well as by all lizards, include birds of prey, snakes, foxes, hedgehogs, cats and, of course, humans through various activities such as spraying with pesticides, which results in a lack of food for these animals, as well as the destruction of their habitats.
GEORGE KONSTANTINOU
George Konstantinou was born in Nicosia in 1960 and is a naturalist and researcher of Cyprus biodiversity. He is a wildlife photographer and filmmaker and President of the Cyprus Association for the Protection of Natural Heritage and Biodiversity. He is tirelessly active on social media regarding the environment and the biodiversity of our island.
Contact: fanigeorge@hotmail.com
Tel.: 96376823
No comments:
Post a Comment