Άρθρα του Γιώργου Κωνσταντίνου (162) στην εφημερίδα Πολίτης – George Konstantinou Articles at Politis newspaper from 24/9/2017 – 1/11/2020
Below in English
Κείμενο, φωτογραφίες και βίντεο του Γιώργου Κωνσταντίνου
Οι σαύρες ανήκουν στα ερπετά και σε ολόκληρο τον πλανήτη συναντούμε πέρα από 6.000 διαφορετικά είδη. Τις συναντούμε σε όλο τον κόσμο εκτός από την ανταρτική.
Στην Κύπρο συναντούμε 22 διαφορετικά είδη ερπετών εκ των οποίων τα 8 είναι φίδια, τα 3 είναι χελώνες και τα 11 είναι σαύρες. Και τα 11 είδη σαυρών που συναντούμε στον τόπο μας είναι εντελώς ακίνδυνες για τον άνθρωπο και τις συναντούμε, από το υψόμετρο της θάλασσας μέχρι τις ψηλότερες κορυφές του Τροόδους. Όλες οι σαύρες της Κύπρου είναι προστατευόμενες από τη Σύμβαση της Βέρνης (Παράρτημα ΙΙI), αλλά και από κυπριακές νομοθεσίες.
Από το περιβάλλον
Όλες οι σαύρες είναι ενεργές από την άνοιξη μέχρι το φθινόπωρο λόγω του ότι όλα τα ερπετά είναι ψυχρόαιμα, δηλαδή δεν έχουν δική τους θερμοκρασία σώματος, όπως τα θηλαστικά ή τα πουλιά και παίρνουν τη θερμότητά τους από το περιβάλλον το οποίο τους χρειάζεται για να είναι ενεργά. Τον χειμώνα πέφτουν σε χειμερία νάρκη. Στην Κύπρο λόγω όμως του ήπιου χειμώνα που έχουμε μπορούμε να συναντήσουμε σαύρες ακόμα και στην καρδιά του χειμώνα όταν έχει ηλιόλουστη μέρα και μπορούμε να τις δούμε να λιάζονται πάνω σε πέτρες απορροφώντας τη θερμότητα του χειμωνιάτικου ηλίου.
Οι σαύρες είναι πολύ ωφέλιμες για τη γεωργία, καθώς ένα μεγάλο μέρος της διατροφής τους αποτελείται από έντομα που προκαλούν ανυπολόγιστες ζημιές στον άνθρωπο, όπως οι ακρίδες και κρατούν τις ισορροπίες της φύσης. Όλες σχεδόν οι σαύρες ζευγαρώνουν τέλος της άνοιξης, αρχές καλοκαιριού και γεννούν τα αβγά τους στα μέσα του καλοκαιριού τα οποία εκκολάπτονται το φθινόπωρο. Μόνο ο χαμαιλέοντας γεννά το φθινόπωρο και τα αβγά του εκκολάπτονται τον επόμενο χρόνο την άνοιξη. Όλες οι σαύρες που έχουμε στην Κύπρο γεννούν αβγά χρώματος άσπρου, εκτός από μια που γεννά ζωντανά μικρά και είναι ο Chalcides ocellatus (βυζάστρα). Ο τρόπος που εναποθέτουν τα αβγά τους παραλλάσσει από είδος σε είδος, μερικά είδη όπως οι μισιαροί εναποθέτουν τα αβγά τους σε σχισμές στη γη, σε τρύπες, κάτω από πέτρες και άλλα αντικείμενα. Άλλα είδη όπως ο κουρκουτάς και ο χαμαιλέοντας θάβουν τα αβγά τους στο έδαφος.
Μερικά είδη γεννούν αβγά με τσόφλι όπως και τα πουλιά, ενώ άλλα είδη όπως ο χαμαιλέοντας και ο κουρκουτάς δεν γεννούν αβγά με τσόφλι, αλλά μόνο με μεμβράνη όπως και τα φίδια. Τα αβγά δεν επωάζονται από τους γονείς όπως τα πουλιά αλλά εκκολάπτονται από τη θερμοκρασία του περιβάλλοντος. Μετά τη γέννηση των αβγών η μητέρα συνεχίζει τον δρόμο της και δεν έχει πλέον καμία επαφή με τα αβγά και τα μικρά. Τα μικρά μετά την εκκόλαψη είναι ικανά να επιβιώνουν και να τρέφονται μόνα τους.
Μερικά είδη όπως οι μισιαροί, η βυζάστρα και ο ευμήκης είναι νυκτόβια είδη και δραστηριοποιούνται τη νύχτα αλλά κάποτε μπορούμε να τα δούμε και τη μέρα. Μπορούμε να δούμε τους μισιαρούς να κυνηγούν τα βράδια κοντά σε φώτα τα οποία προσελκύουν ιπτάμενα έντομα, κυρίως νυχτοπεταλούδες.
Ο ευμήκης αποτελεί τη μεγαλύτερη αλλά και πιο σπάνια σαύρα από όλες τις σαύρες που έχουμε στην Κύπρο και μπορεί να φτάσει σε μήκος μέχρι και 50 πόντους.
Η Troodos Lizard - Phoenicolacerta troodica - Σαύρα του Τροόδους αποτελεί ενδημικό είδος της Κύπρου, δηλαδή υπάρχει μόνο στην Κύπρο και πουθενά αλλού στον κόσμο. Ονομάζεται σαύρα του Τροόδους από όπου πήρε και το όνομά της, αλλά τη συναντούμε παντού σε ολόκληρη την Κύπρο.
Όλες οι σαύρες τρέφονται με έντομα, αράχνες, ενώ μερικά είδη τρέφονται και με μικρά σαλιγκάρια και με διάφορα φυτικά είδη. Μερικά είδη τρέφονται και με άλλα είδη σαυρών, αλλά παρουσιάζουν και κανιβαλισμό δηλαδή τρώνε και σαύρες του δικού τους είδους όπως η σαύρα του Τροόδους.
Μερικά είδη όπως οι μισιαροί όταν κυνηγιόνται από θηρευτές, όπως φίδια, μπορούν να αποκόψουν την ουρά τους για να γλυτώσουν, συγκεκριμένα αποκόπτουν την ουρά τους και η ουρά αν και κομμένη συνεχίζει να κινείται αποσπώντας την προσοχή του θηρευτή και έτσι δίνεται η ευκαιρία στη σαύρα να ξεφύγει. Όλες σχεδόν οι σαύρες έχουν αναγέννηση και η κομμένη ουρά τους μεγαλώνει ξανά.
Ο αβλέφαρος και η βυζάστρα έχουν πάρα πολύ μικρά ατροφικά πόδια και οι κινήσεις τους μοιάζουν περισσότερο με φίδι, έτσι πολλοί όταν τις δουν τις περνούν για μικρά φίδια και πανικοβάλλονται.
Οι εχθροί που αντιμετωπίζουν οι σαύρες είναι τα αρπαχτικά πουλιά, τα φίδια, οι αλεπούδες, οι σκαντζόχοιροι, οι γάτες και φυσικά ο άνθρωπος με διάφορες ενέργειες, όπως οι ψεκασμοί, οι οποίοι έχουν αποτέλεσμα την έλλειψη τροφής των ζώων αυτών καθώς και η καταστροφή των βιοτόπων. Επίσης οι άνθρωποι συνήθως όπου τις δουν τις σκοτώνουν διότι πιστεύουν διάφορους ανυπόστατους μύθους που κυκλοφορούν. Ένας μύθος που κυκλοφορεί λέει ότι ο χαμαιλέοντας δαγκώνει τις μύτες και αν σου δαγκώσει τη μύτη για να σε αφήσει πρέπει να ανέβει ο γάιδαρος πάνω στον φούρνο, δηλαδή ποτέ και για αυτό τον χαμαιλέοντα τον λένε και δακανομούτα. Ένας άλλος μύθος λέει ότι ο ευμήκης και η βυζάστρα πάνε τη νύχτα στις μάντρες και πίνουν γάλα βυζαίνοντας τα αιγοπρόβατα εξ ου και το όνομα βυζάστρα. Όλοι αυτοί οι γελοίοι μύθοι που αφορούν όχι μόνο τις σαύρες άλλα και άλλα πολλά είδη του τόπου μας, κυκλοφορούν από γενιά σε γενιά και πραγματικά οι άνθρωποι τους πιστεύουν και σκοτώνουν τα ζώα. Στην ουσία όλοι αυτοί οι μύθοι δρουν εναντίον της βιοποικιλότητας του τόπου μας.
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ
Ο Γιώργος Κωνσταντίνου γεννήθηκε το 1960 στη Λευκωσία και είναι φυσιοδίφης ερευνητής της κυπριακής βιοποικιλότητας. Φωτογράφος και κινηματογραφιστής αγρίας ζωής και πρόεδρος του συνδέσμου προστασίας φυσικής κληρονομίας και βιοποικιλότητας της Κύπρου. Με ακούραστη δράση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όσον αφορά το περιβάλλον και την βιοποικιλότητα του τόπου μας.
The Eleven Lizard Species of Cyprus (Web TV) – By George Konstantinou – Politis Newspaper, 21 February 2018
GEORGE KONSTANTINOU, 21 February 2018
Text, photographs and video by George Konstantinou
Lizards are reptiles, and more than 6,000 different species occur throughout the world. They are found everywhere except Antarctica.
Cyprus is home to 22 different reptile species: eight snakes, three turtles and 11 lizards. All 11 lizard species found in our country are entirely harmless to humans. They occur from sea level up to the highest peaks of the Troodos Mountains.
All the lizards of Cyprus are protected under Appendix III of the Bern Convention and by Cypriot legislation.
Heat from the environment
All lizards are active from spring until autumn because reptiles are cold-blooded. This means that they do not maintain their own body temperature in the same way as mammals and birds. Instead, they obtain the heat they require to become active from their environment.
During winter, they enter hibernation. However, because Cyprus has a mild winter, lizards can be encountered even in the middle of the season on sunny days. They can be seen basking on stones and absorbing the warmth of the winter sun.
Lizards are highly beneficial to agriculture because a large part of their diet consists of insects, such as grasshoppers, that cause incalculable damage to humans. Lizards therefore help maintain the balance of nature.
Almost all lizards mate in late spring or early summer and lay their eggs in the middle of summer. The eggs hatch during autumn.
Only the chameleon lays its eggs in autumn, and these hatch during the following spring.
All the lizards found in Cyprus lay white eggs, except for one species that gives birth to live young: the Ocellated Skink, Chalcides ocellatus, known locally as the “Vyzástra”.
The way in which the eggs are deposited varies from one species to another. Some species, including geckos, lay their eggs inside cracks in the ground, holes, beneath stones or under other objects.
Other species, including the Starred Agama and the chameleon, bury their eggs in the ground.
Some species lay hard-shelled eggs similar to those of birds. Other species, including the chameleon and the Starred Agama, produce eggs enclosed only by a membrane, like those of snakes.
The parents do not incubate the eggs as birds do. Instead, the eggs hatch using the heat of the surrounding environment.
After laying the eggs, the mother continues on her way and has no further contact with them or with the young. Following hatching, the young lizards are capable of surviving and feeding independently.
Found only in Cyprus
Several species, including the geckos, Ocellated Skink and Schneider’s Skink, are nocturnal and become active at night, although they can sometimes also be observed during the day.
At night, geckos can be seen hunting near lights that attract flying insects, particularly moths.
Schneider’s Skink is both the largest and the rarest of all the lizards found in Cyprus and can reach a length of up to 50 centimetres.
The Troodos Lizard, Phoenicolacerta troodica, is endemic to Cyprus. This means that it exists only in Cyprus and nowhere else in the world.
It is named after the Troodos Mountains, although it can be found throughout Cyprus.
The chameleon can change colour according to its surroundings for camouflage. It also changes colour when its mood changes.
This is its only defence against predators because it is the slowest lizard found in Cyprus and cannot run quickly.
All lizards feed on insects and spiders. Several species also consume small snails and various plant materials.
Some species feed on other lizards and may also display cannibalism, meaning that they eat members of their own species. The Troodos Lizard is one such example.
When pursued by predators such as snakes, some species—including geckos—can detach their tails to escape.
After the tail is detached, it continues moving and distracts the predator, giving the lizard an opportunity to flee. Almost all lizards possess regenerative abilities, and the lost tail eventually grows again.
Budak’s Snake-eyed Skink and the Ocellated Skink have extremely small, reduced legs, and their movements resemble those of snakes. Consequently, many people who see them mistake them for small snakes and panic.
The enemies faced by lizards include birds of prey, snakes, foxes, hedgehogs, cats and, of course, humans.
Human activities that harm them include pesticide spraying, which reduces the availability of food, and habitat destruction.
People also frequently kill lizards wherever they encounter them because they believe various unfounded myths.
One such myth claims that a chameleon bites people on the nose and that, if it does so, it will release its grip only when a donkey climbs onto an oven—in other words, never. For this reason, the chameleon is also known locally as the “Dakanomouta”, meaning nose-biter.
Another myth claims that Schneider’s Skink and the Ocellated Skink visit livestock enclosures at night and drink milk by suckling sheep and goats. This belief gave rise to the local name “Vyzástra”, meaning sucker.
All these ridiculous myths concern not only lizards but also many other species found in our country. They are passed down from generation to generation, and people genuinely believe them and kill the animals.
In reality, all these myths operate against the biodiversity of our country.
The eleven lizard species found in Cyprus
- Budak’s Snake-eyed Skink – Ablepharus budaki – Avlefaros
- Bridled Mabuya – Trachylepis vittata – Mabougia i Tainioti
- Common or Mediterranean Chameleon – Chamaeleo chamaeleon – Chamaileon
- Kotschy’s Gecko – Mediodactylus kotschyi – Misiaros
- Mediterranean House Gecko – Hemidactylus turcicus – Misiaros
- Ocellated Skink – Chalcides ocellatus – Vyzástra
- Schneider’s Skink – Eumeces schneideri – Eumykis o Stiktos
- Schreiber’s Fringe-fingered Lizard – Acanthodactylus schreiberi – Akanthodaktylos, Ammosavra
- Starred Agama – Stellagama stellio – Kourkoutas
- Snake-eyed Lizard – Ophisops elegans – Alizavra
- Troodos Lizard – Phoenicolacerta troodica – Savra tou Troodous
GEORGE KONSTANTINOU
George Konstantinou was born in Nicosia in 1960 and is a naturalist and researcher of Cyprus’s biodiversity. He is a wildlife photographer and filmmaker, as well as President of the Association for the Protection of the Natural Heritage and Biodiversity of Cyprus. He is tirelessly active on social media in matters concerning the environment and the biodiversity of our country.
No comments:
Post a Comment