Below in English
Κείμενο, φωτογραφίες και βίντεο του Γιώργου Κωνσταντίνου
Τα απολιθώματα είναι υπολείμματα από φυτά και ζώα που έζησαν στο παρελθόν, βρίσκονται κλεισμένα μέσα σε ιζήματα και έχουν ηλικία πέραν των 10.000 χρόνων. Αυτά μπορεί να είναι ολόκληρος ο σκελετός του οργανισμού, τμήμα του, τα ίχνη του ακόμα και το αποτύπωμά του. Η επιστήμη που μελετά τα απολιθώματα ονομάζεται παλαιοντολογία και θεωρείται μια από τις πιο σπουδαίες επιστήμες διότι η μελέτη των απολιθωμάτων βοήθα στην κατανόηση της εξέλιξης της ζωής στον πλανήτη μας. Επίσης τα απολιθώματα μας δίνουν πληροφορίες για τα ζώα και τα φυτά που έζησαν πριν εκατομμύρια χρόνια, δηλαδή τα είδη που υπήρχαν και εξαφανίστηκαν και γιατί, καθώς και πώς έχουν εξελιχθεί οι οργανισμοί αυτοί διά μέσου των εκατομμυρίων χρόνων. Μπορούμε επίσης μέσω των απολιθωμάτων να κατανοήσουμε τις κλιματολογικές αλλαγές κατά τη διάρκεια της γεωλογικής ιστορίας της Γης.
Ιστορία του νησιού μας
Στην Κύπρο τα απολιθώματα αποτελούν ολόκληρη την ιστορία του νησιού μας, καθώς μας έδωσαν και θα μας δώσουν ακόμα πολύ σημαντικές πληροφορίες για το μακρινό παρελθόν του τόπου μας. Η Κύπρος είναι ένα ωκεάνιο νησί και ποτέ δεν συνδεόταν με άλλη γειτονική χώρα και όλα ξεκίνησαν πριν αρκετά εκατομμύρια χρόνια όταν η Αφρικανική και Ευρασιατική πλάκα άρχισαν να κινούνται η μια αντίθετα της άλλης με αποτέλεσμα να συγκρουστούν. Αποτέλεσμα της σύγκρουσης ήταν η ανύψωση του υποθαλάσσιου εδάφους και η εμφάνιση της πρώτης ξηράς που ήταν η ψηλότερη κορυφή του Τροόδους και κατόπιν της ψηλότερης κορυφής του Πενταδάκτυλου. Η διαδικασία της ανάδυσης της Κύπρου από τη θάλασσα όπως την ξέρουμε σήμερα διήρκεσε εκατομμύρια χρόνια με αποτέλεσμα θαλάσσιοι οργανισμοί να βρεθούν στην ξηρά και να κλειστούν μέσα σε ιζήματα όπως αχινοί, κοχύλια, καβούρια, δόντια καρχαριών, κόκαλα φάλαινας, ψάρια, θαλάσσια φυτά όπως ποσειδώνια και πολλά άλλα είδη. Τα απολιθώματα αυτά ανήκουν σε διαφορετικές χρονολογικές περιόδους με διαφορά χιλιάδων και εκατομμυρίων χρόνων. Αμέσως μετά την εμφάνιση της πρώτης ξηράς του Τροόδους και Πενταδάκτυλου άρχισε και η εποίκιση με είδη χλωρίδας και πανίδας και πολλά είδη από αυτά σήμερα δεν υπάρχουν λόγω δραματικών κλιματολογικών αλλαγών ή από ανθρώπινες δραστηριότητες όπως το πιθανό ανελέητο κυνήγι μέχρι αφανισμού των ιπποπόταμων και ελεφάντων που ζούσαν στον τόπο μας. Οι πολλές κλιματολογικές αλλαγές είχαν ως αποτέλεσμα την εξαφάνιση εκατοντάδων θαλάσσιων ειδών και αντικατάσταση με άλλα πιο ανθεκτικά είδη και αυτός είναι ο λόγος που βρίσκουμε θαλάσσια απολιθώματα εκατοντάδων διαφορετικών ειδών. Η κλιματολογική αλλαγή που ζούμε τώρα έχει ξεκινήσει αυτή τη διαδικασία της αντικατάστασης των υπαρχόντων ειδών της Μεσογείου με νέα είδη από την Ερυθρά θάλασσα.
Στις κορυφές βουνών
Απολιθώματα κοχυλιών και άλλων θαλάσσιων οργανισμών μπορούμε να δούμε σε ολόκληρη την Κύπρο από το ύψος της θάλασσας μέχρι και τις κορυφές βουνών και σε ορισμένες περιπτώσεις είναι τόσο καλά διατηρημένα που αν και είναι χιλιάδων ή εκατομμυρίων ετών μοιάζουν με σημερινά. Φυσικά για το πόσο καλά είναι διατηρημένο ένα απολίθωμα συνυπάρχουν πολλοί παράγοντες.
Στην περιοχή Τσερίου έχουμε βρει σε εννέα διαφορετικά σημεία κόκαλα από τεράστιες φάλαινες, καθώς και δόντια από πέντε διαφορετικά είδη καρχαριών.
Σε άλλες περιοχές κοντά στη Λευκωσία έχουμε βρει απολιθωμένους αχινούς που έχουν ακόμα τα αγκάθια τους και που αυτό είναι αποτέλεσμα ενός αρχέγονου τσουνάμι που τους έθαψε ζωντανούς. Επίσης στη Λευκωσία έχουμε βρει μέσα σε ιζήματα τέλεια διατηρημένα ψάρια. Κοραλλιογενείς ύφαλοι στην Αντρολύκου και στο Κάβο Γκρέκο ηλικίας πέραν των είκοσι εκατομμυρίων ετών με είδη κοραλλιών που ζουν σε τροπικά νερά υποδεικνύουν μια τροπική περιοχή. Τα παλαιότερα σε ηλικία από όλα τα απολιθώματα που βρίσκουμε στην Κύπρο έχουν οι αμμωνίτες και μερικά άλλα είδη θαλάσσιων κοχυλιών και έχουν ηλικία πέραν των 200 εκατομμυρίων ετών και ήρθαν στην Κύπρο μαζί με αλλόχθονα πετρώματα μεταφερόμενα από την αφρικανική τεκτονική πλάκα.
Τα φυτικά απολιθώματα που συναντούμε στην Κύπρο είναι μικρά κομμάτια ξύλου κλεισμένα μέσα σε ιζήματα, απολιθωμένα φύλλα και καρπούς δέντρων ως επί το πλείστον κουκουνάρια από διάφορα είδη κωνοφόρων δέντρων. Εκπληκτικά είναι τα τεράστια απολιθωμένα κουκουνάρια που βρέθηκαν σε μια περιοχή στους πρόποδες του Τροόδους και ανήκουν σε ένα άγνωστο είδος κωνοφόρου που έζησε στην Κύπρο και εξαφανίστηκε πριν 1,8 εκατομμύρια χρόνια. Κάρβουνα εκατομμυρίων ετών που έχουν βρεθεί αρκετά μέτρα κάτω από το έδαφος υποδεικνύουν αρχέγονες πυρκαγιές που ήταν αποτέλεσμα κεραυνών. Γενικά τα φυτικά απολιθώματα υποδεικνύουν μια Κύπρο καταπράσινη με απέραντα δάση παντού.
Τα απολιθώματα θηλαστικών που βρέθηκαν μέχρι στιγμής στην Κύπρο είναι νάνοι ελέφαντες, νάνοι ιπποπόταμοι, ένα είδος μοσχογαλής και διάφορα είδη τρωκτικών. Έχουν βρεθεί επίσης κόκαλα από αρπαχτικά πουλιά, από χελώνα ξηράς και χελώνα νερού.
Επιστημονική έρευνα
Οι συλλογές που κατέχει η οικογένειά μου είναι το αποτέλεσμα της αγάπης μας προς την κυπριακή φύση, 35 χρόνων κόπου και μόχθου και που αυτό είχε σαν αποτέλεσμα τη διάσωση της φυσικής μας κληρονομιάς που μέχρι τώρα λεηλατείται από ξένους χωρίς κανένα εμπόδιο. Αναφέρω επίσης ότι το 90% της συλλογής των απολιθωμάτων προέρχεται από χώρους που τώρα έχουν καταστραφεί από οικιστική και βιομηχανική ανάπτυξη. Με τις συλλογές αυτές μπορεί να δημιουργηθεί ένα τεράστιο κυπριακό μουσείο φυσικής ιστορίας, που με τη συνεργασία και βοήθεια των δικών μας πανεπιστήμιων θα αποκτήσουμε αυτό που χρειάζεται ο τόπος μας.
Μπορούν να αξιοποιηθούν σε ένα μουσείο με δείγματα μοναδικά παγκοσμίως. Ταυτόχρονα, θα καταστήσουν το μουσείο κέντρο για επιστημονική έρευνα, μια και θα είναι το μόνο μουσείο φυσικής ιστορίας στην Κύπρο, με μια τόσο τεράστια και μοναδική συλλογή.
Μουσεία φυσικής ιστορίας υπάρχουν σε όλες τις χώρες του κόσμου
Οι νέοι μας, μαθητές δημοτικών και γυμνασίων, φοιτητές, τουρίστες καθώς και εκπαιδευτικοί, αλλά και το ευρύτερο κοινό, θα έχουν την ευκαιρία να γνωρίσουν την αξιοθαύμαστη, σπάνια και μοναδική φυσική κληρονομιά του τόπου μας. Μέσα από τη γνώση που θα πάρουν από τα εκθέματα, τις διαλέξεις και τα έντυπα θα μάθουν να αγαπούν και να προστατεύουν τη φυσική μας κληρονομιά και που αυτό σημαίνει πολιτισμός και πρόοδος. Όλα αυτά είναι τεράστιου επιστημονικού ενδιαφέροντος και θα προσελκύσουν πολλούς επιστήμονες από όλον τον κόσμο που με τις μελέτες και τα πορίσματά τους θα δώσουν πολύτιμες πληροφορίες για τον τόπο μας και θα αναδείξουν την Κύπρο σε κέντρο σημαντικού επιστημονικού ενδιαφέροντος.
Ως πρόεδρος του συνδέσμου φυσικής κληρονομιάς και βιοποικιλότητας της Κύπρου έχω διοργανώσει μεγάλες εκθέσεις με τις συλλογές αυτές σε Λευκωσία και Λεμεσό διάρκειας ενός μηνός και με ελεύθερη είσοδο.
Μουσεία φυσικής ιστορίας υπάρχουν σε όλες τις χώρες του κόσμου που αποτελούν πόλο έλξης τουριστών, αλλά και ντόπιων επισκεπτών καθώς και πηγή μάθησης.
Ένα κοντινό μας παράδειγμα είναι το μουσείο φυσικής ιστορίας της Κρήτης που λειτουργεί με μεγάλη επιτυχία.
Στην Κύπρο έχουμε δύο αξιόλογα μουσεία, στην Αγία Νάπα το μουσείο Θάλασσας του Τορναρίτη-Πιερίδη και το μουσείο «Φώτος Φωτιάδης» στην Carlsberg στα Λατσιά, αλλά αυτό δεν είναι αρκετό, χρειαζόμαστε ένα εθνικό μουσείο με κρατική στήριξη και ερευνητικά κέντρα.
Χωρίς υπερβολή έχουμε στα χέρια μας την ιστορία της νήσου Κύπρου από τη γένεσή της πριν εκατομμύρια χρόνια.
Όποιος θέλει να δει τη συλλογή αυτή είναι ευπρόσδεκτος και μπορεί να επικοινωνήσει μαζί μου στο τηλέφωνο 96376823.
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ
Ο Γιώργος Κωνσταντίνου γεννήθηκε το 1960 στη Λευκωσία και είναι φυσιοδίφης ερευνητής της κυπριακής βιοποικιλότητας. Φωτογράφος και κινηματογραφιστής αγρίας ζωής και πρόεδρος του συνδέσμου προστασίας φυσικής κληρονομίας και βιοποικιλότητας της Κύπρου. Με ακούραστη δράση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όσον αφορά το περιβάλλον και την βιοποικιλότητα του τόπου μας.
The Fossils of Cyprus Tell Its History (Web TV) – By George Konstantinou – Politis Newspaper, 12 February 2018
GEORGE KONSTANTINOU, 12 February 2018
Text, photographs and video by George Konstantinou
Fossils are the remains of plants and animals that lived in the past, became enclosed within sediments and are more than 10,000 years old. They may consist of an organism’s entire skeleton, part of its skeleton, its traces or even its imprint.
The science that studies fossils is called palaeontology and is considered one of the most important sciences because the study of fossils helps us understand the evolution of life on our planet.
Fossils also provide information about the animals and plants that lived millions of years ago: which species existed and subsequently disappeared, why they became extinct and how these organisms evolved over millions of years.
Through fossils, we can also understand the climatic changes that occurred during the Earth’s geological history.
The history of our island
In Cyprus, fossils represent the complete history of our island, as they have provided—and will continue to provide—extremely important information about the distant past of our country.
Cyprus is an oceanic island and was never connected to another neighbouring country. Everything began several million years ago, when the African and Eurasian tectonic plates started moving against one another and eventually collided.
This collision caused the seabed to rise. The first land to emerge was the highest summit of the Troodos Mountains, followed by the highest summit of the Pentadaktylos mountain range.
The emergence of Cyprus from the sea and the formation of the island as we know it today took millions of years. As a result, marine organisms were carried onto dry land and enclosed within sediments. These organisms included sea urchins, shells, crabs, shark teeth, whale bones, fish, marine plants such as Posidonia and many other species.
These fossils belong to different chronological periods separated by thousands or millions of years.
Immediately after the first land emerged at Troodos and Pentadaktylos, colonisation by plant and animal species began. Many of these species no longer exist today because of dramatic climatic changes or human activities, such as the possible relentless hunting to extinction of the hippopotamuses and elephants that once lived in our country.
Numerous climatic changes resulted in the extinction of hundreds of marine species and their replacement by other, more resilient organisms. This is why we discover marine fossils belonging to hundreds of different species.
The climatic change we are experiencing today has already begun the process of replacing existing Mediterranean species with new species arriving from the Red Sea.
On mountain peaks
Fossilised shells and other marine organisms can be seen throughout Cyprus, from sea level to the summits of mountains. In certain cases, they are so well preserved that, despite being thousands or millions of years old, they resemble organisms living today.
Naturally, the quality of a fossil’s preservation depends on a combination of many different factors.
In the Tseri area, we discovered bones from enormous whales at nine different locations, as well as teeth belonging to five different shark species.
In other areas close to Nicosia, we discovered fossilised sea urchins that still retained their spines. This resulted from an ancient tsunami that buried them alive.
We have also found perfectly preserved fish enclosed within sediments in Nicosia.
Coral reefs at Androlikou and Cape Greco, more than 20 million years old and containing coral species associated with tropical waters, indicate that the region once had a tropical environment.
The oldest fossils found in Cyprus are ammonites and several other marine molluscs that are more than 200 million years old. They reached Cyprus inside allochthonous rocks transported by the African tectonic plate.
The plant fossils encountered in Cyprus include small pieces of wood enclosed within sediments, fossilised leaves and tree fruits—primarily cones from various coniferous species.
Particularly remarkable are the enormous fossilised cones discovered in an area at the foothills of the Troodos Mountains. They belong to an unknown conifer species that once lived in Cyprus but disappeared approximately 1.8 million years ago.
Millions-of-years-old charcoal discovered several metres beneath the ground indicates the occurrence of ancient fires caused by lightning.
In general, plant fossils indicate that Cyprus was once extremely green and covered by vast forests.
The mammal fossils discovered so far in Cyprus include dwarf elephants, dwarf hippopotamuses, one species of genet and various rodent species.
Bones belonging to birds of prey, a terrestrial tortoise and a freshwater turtle have also been discovered.
Scientific research
The collections owned by my family are the result of our love for Cypriot nature and 35 years of effort and hard work. This work has resulted in the preservation of our natural heritage, which until now has been plundered by foreigners without any obstruction.
I should also mention that 90% of the fossil collection comes from sites that have now been destroyed by residential and industrial development.
These collections could be used to create an extensive Cypriot museum of natural history. With the cooperation and assistance of our universities, we could obtain something our country genuinely needs.
The collections could be displayed in a museum containing specimens that are unique worldwide. At the same time, they would establish the museum as a centre for scientific research, since it would be the only natural history museum in Cyprus possessing such an enormous and unique collection.
Natural history museums exist in every country
Our young people, primary- and secondary-school pupils, university students, tourists, educators and the wider public would have an opportunity to discover the remarkable, rare and unique natural heritage of our country.
Through the knowledge gained from the exhibits, lectures and publications, they would learn to love and protect our natural heritage—something that represents culture and progress.
All these specimens are of enormous scientific interest and would attract many scientists from around the world. Through their research and conclusions, these scientists would provide valuable information about our country and establish Cyprus as a centre of significant scientific interest.
As President of the Association for the Protection of the Natural Heritage and Biodiversity of Cyprus, I have organised major exhibitions of these collections in Nicosia and Limassol. Each exhibition lasted one month and offered free admission.
Natural history museums exist in countries throughout the world. They attract tourists and local visitors and constitute important sources of education.
A nearby example is the Natural History Museum of Crete, which operates with great success.
Cyprus has two notable museums: the Tornaritis–Pierides Thalassa Museum in Ayia Napa and the Photos Photiades Museum at Carlsberg in Latsia. However, this is not enough. We need a national museum supported by the state and accompanied by research centres.
Without exaggeration, we hold in our hands the history of the island of Cyprus from its creation millions of years ago.
Anyone who wishes to see this collection is welcome and may contact me by telephone at 96376823.
GEORGE KONSTANTINOU
George Konstantinou was born in Nicosia in 1960 and is a naturalist and researcher of Cyprus’s biodiversity. He is a wildlife photographer and filmmaker, as well as President of the Association for the Protection of the Natural Heritage and Biodiversity of Cyprus. He is tirelessly active on social media in matters concerning the environment and the biodiversity of our country.
No comments:
Post a Comment