See also
Organized links for everything on this blog – Οργανωμένοι σύνδεσμοι για όλα σε αυτό το ιστολόγιο
Below in English
Κείμενο George Konstantinou
Η Τηλλυρία, ή Τηλλυρκά στην κυπριακή διάλεκτο, είναι ένας τόπος όπου το βουνό συναντά απότομα τη θάλασσα. Δασωμένες πλαγιές, βαθιές κοιλάδες, μικρά χωριά, βραχώδη ακρωτήρια και παραλίες συνθέτουν το ιδιαίτερο τοπίο της βορειοδυτικής Κύπρου. Η γεωγραφική απομόνωση διαμόρφωσε για αιώνες την καθημερινότητα των κατοίκων, τις ασχολίες, τις παραδόσεις και τη σχέση τους με τη γη και το δάσος.
Η περιοχή συνδέεται με σημαντικά αρχαιολογικά κατάλοιπα, παλαιές εκκλησίες, την παραγωγή ξυλοκάρβουνων, τα περίφημα σύκα και τα χαλίτζια της. Συγχρόνως, αποτελεί τόπο βαθιά σημαδεμένο από τις μάχες του 1964, την τουρκική εισβολή του 1974 και τη συνεχιζόμενη διαίρεση της Κύπρου.
Πού βρίσκεται η Τηλλυρία
Η Τηλλυρία εκτείνεται στη βορειοδυτική πλευρά του νησιού, ανάμεσα στους κόλπους Χρυσοχούς και Μόρφου, καταλαμβάνοντας την παράκτια και ημιορεινή ζώνη μεταξύ του δάσους Πάφου και της θάλασσας. Το μεγαλύτερο μέρος της ανήκει στην επαρχία Λευκωσίας, ενώ το δυτικό της άκρο περιλαμβάνει περιοχές της επαρχίας Πάφου.
Η ιστορική γεωγραφική περιφέρεια είναι ευρύτερη από το σημερινό σύμπλεγμα των ελεύθερων κοινοτήτων. Περιλαμβάνει χωριά που βρίσκονται υπό κατοχή, εγκαταλελειμμένους οικισμούς και τοποθεσίες κοντά ή μέσα στη νεκρή ζώνη.
Ο Κάτω Πύργος αποτελεί σημαντικό κέντρο της ελεύθερης Τηλλυρίας. Στα δυτικά βρίσκεται ο Πωμός, ενώ προς τα ανατολικά η περιοχή συνδέεται με τον Λιμνίτη και τον Ποταμό του Κάμπου.
Η ονομασία και η παράδοση της Τήλου
Η ονομασία απαντά με διαφορετικές γραφές, όπως Τηλλυρία, Τυλληρία και Τιλλυρία. Στους επίσημους χάρτες χρησιμοποιείται η γραφή Τηλλυρία, ενώ οι κάτοικοι είναι γνωστοί ως Τήλλυροι.
Η γνωστότερη παράδοση συνδέει την περιοχή με το νησί Τήλος των Δωδεκανήσων. Σύμφωνα με αυτήν, η Αγία Ελένη φρόντισε να εγκατασταθούν στην Κύπρο κάτοικοι από την Τήλο και από αυτούς προήλθε το όνομα. Η αφήγηση αποτελεί σημαντικό μέρος της τοπικής παράδοσης, αλλά δεν συνιστά αποδεδειγμένη ιστορική ετυμολογία.
Έχουν προταθεί και άλλες ερμηνείες, σχετικές με αρχαία τοπωνύμια ή πληθυσμιακές εγκαταστάσεις. Η προέλευση του ονόματος παραμένει αντικείμενο συζήτησης.
Το βουνό, οι κοιλάδες και η ακτή
Το ανάγλυφο είναι έντονα διαμελισμένο. Οι πλαγιές του δάσους κατεβαίνουν προς τη θάλασσα, δημιουργώντας στενές κοιλάδες και μικρές παράκτιες πεδιάδες. Τα υδατορέματα μεταφέρουν νερό και φερτά υλικά από τα ορεινά, συμβάλλοντας στον σχηματισμό των εύφορων εδαφών γύρω από ορισμένους οικισμούς.
Σημαντικό μέρος του γεωλογικού υποβάθρου αποτελείται από λάβες και διαβάσες του οφιολιθικού συμπλέγματος του Τροόδους. Οι εναλλαγές βραχώδους ακτής, παραλιών και δασωμένων υψωμάτων δημιουργούν ένα τοπίο με μεγάλη ποικιλία σε μικρές αποστάσεις.
Χαρακτηριστική τοποθεσία είναι το Ακρωτήριο και η Πέτρα του Λιμνίτη, όπου η φυσική μορφολογία συνδυάζεται με σημαντικό αρχαιολογικό ενδιαφέρον.
Η προϊστορία και οι αρχαίες διαδρομές
Η ανθρώπινη παρουσία στην Τηλλυρία ανάγεται στους προϊστορικούς χρόνους. Η Πέτρα του Λιμνίτη αποτελεί γνωστή θέση προϊστορικής κατοίκησης, δείχνοντας τη σημασία των παράκτιων εγκαταστάσεων και των θαλάσσιων επικοινωνιών.
Κατά την αρχαιότητα η περιοχή βρισκόταν ανάμεσα στα βασίλεια του Μαρίου και των Σόλων. Τα ακριβή όρια της επιρροής τους μέσα στην Τηλλυρία δεν είναι πλήρως γνωστά. Αρχαιολογικές θέσεις, νεκροπόλεις και ίχνη μεταλλευτικής δραστηριότητας μαρτυρούν, ωστόσο, τη μακρά κατοίκηση και αξιοποίηση της περιοχής.
Στην ανατολική γειτονία της Τηλλυρίας, οι Σόλοι και το Ανάκτορο του Βουνίου αποτελούν σημαντικούς σταθμούς για την κατανόηση της ιστορίας ολόκληρης της βορειοδυτικής Κύπρου.
Μεσαιωνικοί οικισμοί και ζωή στην ύπαιθρο
Παλαιοί χάρτες καταγράφουν αρκετούς οικισμούς και θρησκευτικά τοπωνύμια της περιοχής. Ορισμένα χωριά διατηρήθηκαν, άλλα μετακινήθηκαν ή εγκαταλείφθηκαν, ενώ μερικές ονομασίες επιβιώνουν ως τοπωνύμια.
Η οικονομία βασιζόταν στην κτηνοτροφία, στις μικρές καλλιέργειες και στην αξιοποίηση των δασικών πόρων. Η δυσκολία των συγκοινωνιών περιόριζε τις επαφές με τα μεγάλα αστικά κέντρα. Τα χωριά ανέπτυξαν ισχυρές τοπικές σχέσεις και πρακτικές προσαρμοσμένες στο απότομο έδαφος και στις διαθέσιμες πηγές νερού.
Οι Πάνω και Κάτω Πύργος παρουσιάζουν αυτή τη σύνδεση ανάμεσα στην ορεινή ενδοχώρα και την παράκτια εγκατάσταση.
Οι μάχες του 1964 και ο θύλακος των Κοκκίνων
Η Τηλλυρία βρέθηκε στο επίκεντρο της κυπριακής κρίσης τον Αύγουστο του 1964. Η περιοχή Κοκκίνων–Μανσούρας λειτουργούσε ως τουρκοκυπριακό προγεφύρωμα, με θαλάσσια μεταφορά όπλων, εφοδίων και ανδρών από την Τουρκία.
Οι επιχειρήσεις της Εθνικής Φρουράς και οι τουρκικές αεροπορικές επιθέσεις προκάλεσαν απώλειες στρατιωτικών και αμάχων και εκτεταμένες καταστροφές. Ιδιαίτερα τραγική ήταν η χρήση βομβών ναπάλμ και ο βομβαρδισμός του πρόχειρου νοσοκομείου στον Παχύαμμο.
Τα Κόκκινα παρέμειναν θύλακος. Μετά το 1974 δεν ενώθηκαν γεωγραφικά με την κύρια κατεχόμενη περιοχή, καθώς παρεμβάλλονται οι ελεύθερες περιοχές του Πύργου. Η ιστορία τους συνδέεται με τη συνεχιζόμενη διακοπή της άμεσης παραλιακής επικοινωνίας.
Η εισβολή του 1974 και η απομόνωση
Η τουρκική εισβολή έφερε νέους εκτοπισμούς και διαίρεσε τη γεωγραφική περιφέρεια. Χωριά όπως ο Λιμνίτης, ο Λουτρός και ο Ποταμός του Κάμπου βρέθηκαν υπό κατοχή. Η Βαρίσεια αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα εγκαταλελειμμένου οικισμού της περιοχής.
Η διαίρεση επιβάρυνε την πρόσβαση σε υπηρεσίες, αγορές και χώρους εργασίας. Η λειτουργία του οδοφράγματος του Λιμνίτη, που άνοιξε στις 14 Οκτωβρίου 2010, βελτίωσε τις δυνατότητες μετακίνησης χωρίς να καταργήσει τις συνέπειες της κατοχής και της απομόνωσης.
Εκκλησίες, προσκυνήματα και μνημεία
Η θρησκευτική κληρονομιά της Τηλλυρίας περιλαμβάνει ενοριακούς ναούς, μικρά εξωκλήσια και παλαιότερους μοναστηριακούς χώρους. Σημαντικές τοποθεσίες είναι:
- Ο Μητροπολιτικός Ναός Αγίων Κωνσταντίνου και Ελένης στον Κάτω Πύργο.
- Η εκκλησία της Αγίας Ειρήνης στον Κάτω Πύργο.
- Ο Άγιος Γεώργιος στον Πάνω Πύργο.
- Η εκκλησία του Προφήτη Ηλία στον Πάνω Πύργο.
- Η Παναγία Γαλόκτιστη μεταξύ Κάτω και Πάνω Πύργου.
- Ο ναός των Αγίων Ραφαήλ, Νικολάου και Ειρήνης στον Παχύαμμο, συνδεδεμένος και με τις εκδηλώσεις μνήμης για τους πεσόντες του 1964.
- Η Παναγία Χρυσοπατερίτισσα στην περιοχή του Πωμού, κατάλοιπο παλαιότερου μοναστηριού.
Στον Κάτω Πύργο βρίσκονται επίσης ο μεσαιωνικός πύργος–παρατηρητήριο και το Μνημείο των αγωνιστών της ΕΟΚΑ Γεωργίου Νικολάου και Στέλιου Τριταίου.
Το δάσος και η άγρια ζωή
Το δάσος Πάφου αποτελεί το φυσικό ορεινό υπόβαθρο της Τηλλυρίας. Οι δασικές πλαγιές, οι θαμνώνες, τα ρέματα και οι αγροτικές παρυφές σχηματίζουν διαφορετικούς τύπους ενδιαιτημάτων.
Στο ευρύτερο δασικό σύστημα ζει το κυπριακό αγρινό. Η παρουσία του συνδέεται με το δάσος και τις περιφερειακές αγροτικές εκτάσεις, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι συναντάται σε κάθε παραθαλάσσιο σημείο της Τηλλυρίας.
Η προστασία της συνέχειας ανάμεσα στο δάσος, στις κοιλάδες και στην ακτή είναι ουσιαστική για τη διατήρηση της φυσικής ποικιλότητας. Ξεχωριστό στοιχείο φυσικής κληρονομιάς αποτελεί και ο αιωνόβιος δρυς του Κάτω Πύργου.
Γεωργία, αλιεία και ξυλοκάρβουνα
Οι ελιές, οι χαρουπιές, τα οπωροφόρα και η κτηνοτροφία συνδέονται με την οικονομική ιστορία της περιοχής. Η θάλασσα πρόσφερε συμπληρωματικές δυνατότητες μέσω της αλιείας και της παράκτιας επικοινωνίας.
Ιδιαίτερα χαρακτηριστική δραστηριότητα υπήρξε η παραγωγή ξυλοκάρβουνων. Τα παραδοσιακά καμίνια στον Πάνω Πύργο διατηρούν τη μνήμη μιας εργασίας που απαιτούσε εμπειρία στην προετοιμασία του ξύλου και στον έλεγχο της καύσης.
Στη δυτική πλευρά, το φράγμα του Πωμού αποτελεί χαρακτηριστικό έργο αξιοποίησης των υδάτινων πόρων.
Τα σύκα και τα χαλίτζια της Τηλλυρίας
Τα παστά σύκα Τηλλυρίας αποτελούν χαρακτηριστικό τοπικό προϊόν. Η παραδοσιακή παραγωγή συνδέεται με την ποικιλία «κούτσινο», τη συλλογή ώριμων καρπών και την επεξεργασία και αποξήρανσή τους. Η τεχνογνωσία μεταβιβάστηκε μέσα στις οικογένειες και αποτελεί μέρος της αγροτικής κληρονομιάς.
Τα Χαλίτζια Τηλλυρίας είναι λευκό τυρί με ακανόνιστο, βοτσαλωτό σχήμα, οπές και υπόξινη, ελαφρώς αλμυρή γεύση. Παρασκευάζονται από αιγινό γάλα και ωριμάζουν σε άλμη ορού.
Η ονομασία τους καταχωρίστηκε το 2023 ως Προστατευόμενη Γεωγραφική Ένδειξη — ΠΓΕ. Η οριοθετημένη περιοχή παραγωγής περιλαμβάνει τον Κάτω Πύργο, τον Πάνω Πύργο, τα Πηγαίνια, τον Παχύαμμο και το Μοσφίλι. Η αναγνώριση συνδέει το προϊόν με τον τόπο και την παραδοσιακή τεχνογνωσία των κατοίκων.
Η Τηλλυρία στη μουσική παράδοση
Η «Τηλλυρκώτισσα» είναι ένα από τα γνωστά τραγούδια της κυπριακής παραδοσιακής μουσικής. Ο τίτλος παραπέμπει στη γυναίκα από την Τηλλυρία, ενώ το τραγούδι ανήκει στις τοπικές ερωτικές «φωνές» της Κύπρου.
Η διάδοσή του διατήρησε το όνομα της περιοχής ζωντανό πολύ πέρα από τα γεωγραφικά της όρια. Η μουσική, η διάλεκτος, οι οικογενειακές αφηγήσεις και οι παραδοσιακές εργασίες αποτελούν συμπληρωματικές όψεις της πολιτιστικής της ταυτότητας.
Τα χωριά της ιστορικής γεωγραφικής περιφέρειας
Ο παρακάτω κατάλογος ακολουθεί την καταγραφή των 23 χωριών της Τηλλυρίας στη Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια. Δεν πρόκειται μόνο για σημερινές κατοικημένες κοινότητες: περιλαμβάνονται και εγκαταλελειμμένοι ή κατεχόμενοι οικισμοί.
Τα συνδεδεμένα ονόματα οδηγούν σε υπάρχουσες αναρτήσεις του Biodiversity of Cyprus.
| Χωριό | Αγγλική απόδοση / διευκρίνιση |
|---|---|
| Άγιο Γιωργούδι | Agio Georgoudi |
| Άγιος Θεόδωρος Τηλλυρίας | Agios Theodoros, Tylliria |
| Άγιος Ιωάννης — Σελέμανοι | Agios Ioannis / Selemain |
| Αλεύκα — Αλεύγα | Alevga |
| Αμμαδιές | Ammadies |
| Αμπελικού | Ampelikou |
| Βαρίσεια | Variseia |
| Γαληνή | Galini |
| Κάτω Πύργος | Kato Pyrgos |
| Κόκκινα | Kokkina |
| Λιμνίτης | Limnitis |
| Λουτρός | Loutros |
| Μανσούρα | Mansoura |
| Μοσφίλι — Μοσφιλερή | Mosfili / Mosfileri |
| Ξερόβουνος | Xerovounos |
| Πάνω Πύργος | Pano Pyrgos |
| Παχύαμμος | Pachyammos, Tylliria |
| Πηγαίνια | Pigenia |
| Ποταμός του Κάμπου | Potamos tou Kampou |
| Σελλάδιν τ’ Άππη | Selladi tou Appi |
| Χαλέρι | Chaleri |
| Πωμός | Pomos — σχετική ανάρτηση για το φράγμα |
| Παλιάμπελα | Paliampela |
Σε ευρύτερες αρχαιολογικές προσεγγίσεις περιλαμβάνονται επιπλέον οι ιστορικές θέσεις Φροδίσια — Βροδίσια ή Αφροδίσια και Πηγή. Η διαφοροποίηση αυτή εξηγεί γιατί ο αριθμός των οικισμών δεν είναι ίδιος σε όλες τις μελέτες.
Πηγές
- Μεγάλη Κυπριακή Εγκυκλοπαίδεια — Τηλλυρία ή Τηλλυρκά, ονομασία και ιστορία. polignosi.com
- Β. Λυσάνδρου και Α. Αγαπίου — Η χαρτογράφηση του αρχαιολογικού έργου στην περιοχή της Τηλλυρίας. archaiologia.gr
- Υπουργείο Άμυνας — Μνήμη των μαχών της Τηλλυρίας. Gov.cy
- ΟΗΕ — Άνοιγμα του οδοφράγματος Λιμνίτη, 14 Οκτωβρίου 2010. Secretary-General
- Τμήμα Δασών — Διαχειριστικό Σχέδιο Δάσους Πάφου. moa.gov.cy
- Τμήμα Γεωργίας — Χαλίτζια Τηλλυρίας, «Αγρότης» 490 και Εκτελεστικός Κανονισμός ΕΕ 2023/2739. Page 69
- Cyprus Food Museum — Σύκα Τηλλυρίας. Cyprus Food Museum
- Αρχείο Δόμνας Σαμίου — Τηλλυρκώτισσα. Δόμνα Σαμίου (1972)
- Visit Pafos — Παναγία Χρυσοπατερίτισσα. Visit Pafos
- Biodiversity of Cyprus: Κατάλογος δήμων και κοινοτήτων, κατάλογος κατεχόμενων κοινοτήτων και οι επιμέρους αναρτήσεις που συνδέονται στο άρθρο.
Tylliria – Villages, History, Nature and Cultural Heritage – Cyprus
Text by George Konstantinou
Tylliria, known as Tyllirka in the Cypriot dialect, is a region where the mountains meet the sea abruptly. Wooded slopes, deep valleys, small villages, rocky headlands and beaches form the distinctive landscape of northwestern Cyprus. Geographical isolation shaped the inhabitants’ daily lives, occupations, traditions and relationship with the land and forest for centuries.
The region is associated with important archaeological remains, old churches, charcoal production, its celebrated figs and Halitzia cheese. It is also a place deeply marked by the fighting of 1964, the Turkish invasion of 1974 and the continuing division of Cyprus.
Where Tylliria is located
Tylliria lies in northwestern Cyprus, between Chrysochou and Morphou bays, occupying the coastal and hilly zone between Paphos Forest and the sea. Most of the region belongs to Nicosia District, while its western end includes areas of Paphos District.
The historical geographical region is larger than the present cluster of government-controlled communities. It includes villages under occupation, abandoned settlements and locations near or within the buffer zone.
Kato Pyrgos is an important centre of government-controlled Tylliria. Pomos lies to the west, while towards the east the region connects with Limnitis and Potamos tou Kampou.
The name and the tradition of Tilos
The Greek name occurs in several spellings, including Τηλλυρία, Τυλληρία and Τιλλυρία. Official maps use Τηλλυρία, while the inhabitants are known as Tillyroi.
The best-known tradition connects the region with the Dodecanese island of Tilos. According to this account, Saint Helen arranged for people from Tilos to settle in Cyprus, giving the region its name. This is an important local tradition, but it is not a proven historical etymology.
Other explanations have been proposed, involving ancient place names or population settlements. The origin of the name remains debated.
Mountains, valleys and coastline
The terrain is deeply dissected. Forested slopes descend towards the sea, forming narrow valleys and small coastal plains. Watercourses carry water and sediment from the uplands, helping to form fertile ground around some settlements.
Much of the geological substrate consists of lavas and diabase belonging to the Troodos ophiolite complex. Alternating rocky shores, beaches and wooded hills create considerable landscape variety over short distances.
A characteristic location is Cape Limnitis and Petra tou Limniti, where natural landforms combine with important archaeological interest.
Prehistory and ancient connections
Human occupation in Tylliria extends back to prehistoric times. Petra tou Limniti is a recognised prehistoric settlement site, demonstrating the importance of coastal occupation and maritime communication.
In antiquity, the region lay between the kingdoms of Marion and Soli. Their precise spheres of influence within Tylliria are not fully understood. Archaeological sites, cemeteries and evidence of mining nevertheless demonstrate the region’s long occupation and use.
Along Tylliria’s eastern neighbourhood, Soli and Vouni Palace are important places for understanding the history of northwestern Cyprus as a whole.
Medieval settlements and rural life
Old maps record several settlements and religious place names in the area. Some villages survived, others moved or were abandoned, while certain names remain as local toponyms.
The economy depended on livestock, small-scale cultivation and forest resources. Difficult communications limited contact with major towns. Villages developed strong local relationships and practices adapted to steep ground and available water sources.
Pano and Kato Pyrgos illustrate this connection between the mountainous interior and coastal settlement.
The fighting of 1964 and the Kokkina enclave
Tylliria became a focal point of the Cyprus crisis in August 1964. The Kokkina–Mansoura area functioned as a Turkish Cypriot bridgehead receiving weapons, supplies and men from Turkey by sea.
National Guard operations and Turkish air attacks caused military and civilian casualties and extensive destruction. Particularly tragic were the use of napalm and the bombing of the makeshift hospital at Pachyammos.
Kokkina remained an enclave. After 1974, it was not geographically joined to the main occupied area because government-controlled territory around Pyrgos lay between them. Its history is connected with the continuing interruption of direct coastal communication.
The invasion of 1974 and isolation
The Turkish invasion brought further displacement and divided the geographical region. Villages including Limnitis, Loutros and Potamos tou Kampou came under occupation. Variseia is a characteristic example of an abandoned settlement in the region.
Division complicated access to services, markets and employment. The opening of the Limnitis crossing on 14 October 2010 improved travel opportunities without removing the consequences of occupation and isolation.
Churches, pilgrimage sites and monuments
Tylliria’s religious heritage includes parish churches, small chapels and former monastic sites. Important locations include:
- The Metropolitan Church of Saints Constantine and Helen at Kato Pyrgos.
- The Church of Agia Irini at Kato Pyrgos.
- Agios Georgios at Pano Pyrgos.
- The Church of Prophet Elias at Pano Pyrgos.
- Panagia Galoktisti between Kato and Pano Pyrgos.
- The Church of Saints Raphael, Nicholas and Irene at Pachyammos, also associated with commemorations for those killed in 1964.
- Panagia Chrysopateritissa near Pomos, a surviving part of an earlier monastery.
Kato Pyrgos also contains the medieval tower–lookout and the memorial to EOKA fighters Georgios Nikolaou and Stelios Triteos.
Forest and wildlife
Paphos Forest forms Tylliria’s natural mountainous backdrop. Wooded slopes, scrub, streams and agricultural margins create different habitats.
The wider forest system supports the Cyprus Mouflon. Its occurrence is associated with woodland and surrounding farmland, rather than implying that it can be found at every coastal location in Tylliria.
Maintaining connections between forest, valleys and coast is important for conserving natural diversity. The ancient oak of Kato Pyrgos is another distinctive element of the region’s natural heritage.
Agriculture, fishing and charcoal
Olive trees, carob trees, fruit cultivation and livestock are associated with the region’s economic history. The sea provided additional opportunities through fishing and coastal communication.
Charcoal production was a particularly characteristic occupation. The traditional charcoal kilns at Pano Pyrgos preserve the memory of work requiring experience in preparing timber and controlling combustion.
On the western side, Pomos Dam is a characteristic example of infrastructure developed to utilise water resources.
Tylliria figs and Halitzia cheese
Tylliria dried figs are a distinctive local product. Their traditional production is associated with the “koutsino” variety, the collection of ripe fruit and subsequent processing and drying. The knowledge passed through families forms part of the region’s agricultural heritage.
Halitzia Tillirias is a white cheese with irregular, pebble-like pieces, holes and a slightly acidic, mildly salty taste. It is made from goat’s milk and matured in whey brine.
Its name was registered as a Protected Geographical Indication — PGI — in 2023. The defined production area includes Kato Pyrgos, Pano Pyrgos, Pigenia, Pachyammos and Mosfili. This recognition connects the product with its place of origin and the inhabitants’ traditional expertise.
Tylliria in musical tradition
“Tillyrkotissa” is one of the well-known songs of Cypriot traditional music. Its title refers to a woman from Tylliria, and the song belongs to the island’s local love-song traditions, known as “fones.”
Its popularity carried the region’s name far beyond its geographical boundaries. Music, dialect, family stories and traditional occupations represent complementary aspects of Tylliria’s cultural identity.
Villages of the historical geographical region
The following list follows the 23 villages of Tylliria recorded by the Great Cyprus Encyclopaedia. These are not exclusively present-day inhabited communities: abandoned settlements and villages under occupation are also included.
Linked names open existing Biodiversity of Cyprus posts.
| Village | Clarification or related post |
|---|---|
| Agio Georgoudi | |
| Agios Theodoros, Tylliria | |
| Agios Ioannis / Selemain | |
| Alevga | |
| Ammadies | |
| Ampelikou | |
| Variseia | |
| Galini | |
| Kato Pyrgos | |
| Kokkina | |
| Limnitis | |
| Loutros | |
| Mansoura | |
| Mosfili / Mosfileri | |
| Xerovounos | |
| Pano Pyrgos | |
| Pachyammos | Tylliria |
| Pigenia | |
| Potamos tou Kampou | |
| Selladi tou Appi | |
| Chaleri | |
| Pomos | Related post about the dam |
| Paliampela |
Broader archaeological approaches also include the historical locations of Frodisia — Vrodisia or Afrodisia — and Pigi. This explains why the number of settlements differs between studies.
Sources
- Great Cyprus Encyclopaedia — Tylliria, the name and history.
- V. Lysandrou and A. Agapiou — Mapping archaeological work in the Tylliria region.
- Ministry of Defence — Commemoration of the fighting in Tylliria.
- United Nations — Opening of Limnitis crossing, 14 October 2010.
- Department of Forests — Paphos Forest Management Plan.
- Department of Agriculture — Halitzia Tillirias, “Agrotis” 490 and Commission Implementing Regulation EU 2023/2739.
- Cyprus Food Museum — Tylliria figs.
- Domna Samiou Archive — Tillyrkotissa.
- Visit Pafos — Panagia Chrysopateritissa.
- Biodiversity of Cyprus: Municipalities and communities catalogue, occupied communities catalogue, and the individual posts linked throughout the article.
