All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

List of Moths of Cyprus you will find in this blog (Lepidoptera)

Family Geometridae

Photos by George Konstantinou

Below in English

Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου

Το είδος

Η Dicrognophos sartata (Treitschke, 1827), γνωστή παλαιότερα ως Gnophos sartata, είναι νυχτοπεταλούδα της οικογένειας Geometridae και της υποοικογένειας Ennominae.

Στα αγγλικά αναφέρεται ως Italian Annulet, αν και δεν διαθέτει καθιερωμένη κοινή ονομασία σε όλες τις χώρες όπου απαντά. Η παρουσία της στην Κύπρο εντάσσεται στη γενικότερη ανατολικομεσογειακή εξάπλωσή της.

Το είδος περιγράφηκε το 1827 από τον Αυστριακό εντομολόγο Georg Friedrich Treitschke. Οι παρενθέσεις γύρω από το όνομα του συγγραφέα δείχνουν ότι σήμερα τοποθετείται σε διαφορετικό γένος από εκείνο στο οποίο περιγράφηκε αρχικά.

Η σημερινή επιστημονική ονομασία

Η ονομασία Gnophos sartata χρησιμοποιήθηκε επί μακρόν και παραμένει συχνή σε παλαιότερες δημοσιεύσεις, συλλογές και ιστοσελίδες.

Σύγχρονες ταξινομικές πηγές, όπως το Catalogue of Life και το GBIF, αναγνωρίζουν ως αποδεκτό όνομα το Dicrognophos sartata και καταγράφουν το Gnophos sartata ως συνώνυμο.

Σε ορισμένες ευρωπαϊκές πηγές εμφανίζεται ως Gnophos (Dicrognophos) sartata, όπου το Dicrognophos αντιμετωπίζεται ως υπογένος. Η διαφορετική αυτή παρουσίαση αντανακλά εναλλακτικές ταξινομικές προσεγγίσεις και όχι διαφορετικό είδος.

Στο παρόν άρθρο χρησιμοποιείται το αποδεκτό όνομα Dicrognophos sartata, ενώ αναφέρεται και η ιστορική ονομασία του αρχικού τίτλου για να παραμένει εύκολη η αναζήτηση του είδους.

Η οικογένεια Geometridae

Η οικογένεια Geometridae περιλαμβάνει μεγάλο αριθμό νυχτοπεταλούδων με λεπτό σώμα και συνήθως πλατιά φτερά. Πολλά είδη παρουσιάζουν γκριζωπούς, καστανούς ή γήινους χρωματισμούς που τα βοηθούν να κρύβονται πάνω σε βράχους, κορμούς και ξερή βλάστηση.

Η ονομασία της οικογένειας προέρχεται από τις ελληνικές λέξεις γη και μετρώ. Αναφέρεται στον χαρακτηριστικό τρόπο κίνησης των προνυμφών.

Οι κάμπιες των γεωμετριδών έχουν λιγότερα ζεύγη κοιλιακών ψευδοποδιών από πολλές άλλες κάμπιες. Καθώς κινούνται, στερεώνουν πρώτα το πίσω μέρος του σώματος, τεντώνονται προς τα εμπρός και κατόπιν σχηματίζουν τόξο για να μεταφέρουν το οπίσθιο μέρος κοντά στον θώρακα. Στα αγγλικά είναι γνωστές ως inchworms ή loopers.

Η φυλή Gnophini

Η Dicrognophos sartata ανήκει στη φυλή Gnophini, μια ομάδα γεωμετριδών που περιλαμβάνει πολλές νυχτοπεταλούδες προσαρμοσμένες σε ξηρά, πετρώδη ή ορεινά περιβάλλοντα.

Πολλά μέλη της ομάδας διαθέτουν πυκνή γκριζοκάστανη στίξη και ακανόνιστες εγκάρσιες γραμμές. Ο χρωματισμός τους μοιάζει με λειχήνες, πετρώματα ή φθαρμένες επιφάνειες.

Η εξωτερική ομοιότητα μεταξύ συγγενικών ειδών μπορεί να κάνει δύσκολη την αναγνώριση. Το μέγεθος και ο χρωματισμός δεν επαρκούν πάντοτε και, σε αμφίβολες περιπτώσεις, χρειάζεται εξέταση των γεννητικών οργάνων ή γενετική ανάλυση.

Μορφολογία του ενήλικου

Το άνοιγμα των φτερών της Dicrognophos sartata είναι συνήθως περίπου 34–42 χιλιοστά.

Τα μπροστινά φτερά είναι πλατιά και τριγωνικά, ενώ τα πίσω περισσότερο στρογγυλεμένα. Η εξωτερική παρυφή τους δεν είναι εντελώς ομαλή αλλά εμφανίζει ελαφρά κυματιστό περίγραμμα.

Το βασικό χρώμα κυμαίνεται από ανοιχτό γκρι και γκριζοκάστανο έως σκούρο καστανό. Η επιφάνεια καλύπτεται από πολυάριθμα μικρά στίγματα και λεπτές σκοτεινές πινελιές.

Η ακριβής εμφάνιση παρουσιάζει ατομική μεταβλητότητα. Ορισμένα άτομα είναι αρκετά ανοιχτόχρωμα, ενώ άλλα έχουν πιο σκούρα και έντονα σχέδια.

Το σχέδιο των φτερών

Τα φτερά διασχίζονται από λεπτές, ακανόνιστες εγκάρσιες γραμμές. Η εξωτερική γραμμή είναι συνήθως η περισσότερο ευδιάκριτη και μπορεί να σχηματίζει γωνίες ή μικρές καμπές κατά μήκος των νεύρων.

Στο κεντρικό τμήμα κάθε φτερού μπορεί να υπάρχει μικρή σκοτεινή δισκοειδής κηλίδα. Η εξωτερική περιοχή συχνά παρουσιάζει διαφορετική σκίαση από το υπόλοιπο φτερό.

Κοντά στην παρυφή εμφανίζεται σειρά από λεπτές μαύρες γραμμές ή στίγματα. Τα κροσσία ακολουθούν συνήθως τους γκριζοκάστανους τόνους της υπόλοιπης επιφάνειας.

Η ένταση των χαρακτηριστικών επηρεάζεται από τη φυσική παραλλακτικότητα και τη φθορά. Σε ηλικιωμένα άτομα, η απώλεια λεπιών μπορεί να εξασθενήσει σημαντικά τις γραμμές και τις κηλίδες.

Καμουφλάζ πάνω στα πετρώματα

Ο γκριζοκάστανος χρωματισμός λειτουργεί ως εξαιρετικό καμουφλάζ πάνω σε πέτρες, βράχους, τοίχους και γυμνό έδαφος.

Όταν αναπαύεται με τα φτερά απλωμένα, το ακανόνιστο σχέδιο διασπά το περίγραμμα του σώματος. Τα στίγματα μοιάζουν με μικρούς κόκκους πετρώματος, σκιές ή λειχήνες.

Η προσαρμογή αυτή είναι ιδιαίτερα αποτελεσματική σε μεσογειακά τοπία, όπου επικρατούν πετρώδεις επιφάνειες, ξερή βλάστηση και έντονες εναλλαγές φωτός και σκιάς.

Κατά τη διάρκεια της ημέρας το έντομο παραμένει συνήθως ακίνητο. Εάν ενοχληθεί, πετά απότομα και συχνά προσγειώνεται ξανά σε μικρή απόσταση, όπου γίνεται δύσκολο να εντοπιστεί.

Νυκτόβια δραστηριότητα

Η Dicrognophos sartata δραστηριοποιείται κυρίως τη νύχτα. Μετά τη δύση του ήλιου αναζητά τροφή, σύντροφο και κατάλληλες θέσεις για την εναπόθεση των αυγών.

Τα ενήλικα προσελκύονται από τεχνητές πηγές φωτός και μπορούν να καταγραφούν με παγίδες φωτός. Η μέθοδος αυτή είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για τη μελέτη ειδών που περνούν την ημέρα κρυμμένα και εμφανίζουν περιορισμένη δραστηριότητα πριν από τη νύχτα.

Η παρουσία ενός ενήλικου κοντά σε φωτισμένο κτήριο δεν αποδεικνύει ότι η προνύμφη αναπτύχθηκε στο ίδιο σημείο. Η νυχτοπεταλούδα μπορεί να έχει πετάξει από γειτονικό φυσικό ενδιαίτημα.

Τα αισθητήρια όργανα

Οι κεραίες φέρουν χημικούς υποδοχείς που βοηθούν στην ανίχνευση οσμών και σεξουαλικών φερομονών.

Τα σύνθετα μάτια είναι προσαρμοσμένα σε συνθήκες χαμηλού φωτισμού. Επιτρέπουν στο έντομο να αντιλαμβάνεται την κίνηση, τις αντιθέσεις και τα εμπόδια κατά τη νυχτερινή πτήση.

Τα γεωμετρίδια διαθέτουν επίσης τυμπανικά όργανα στη βάση της κοιλιάς. Οι λεπτές αυτές μεμβράνες μπορούν να ανιχνεύουν υπερηχητικά σήματα που παράγονται από εντομοφάγες νυχτερίδες.

Όταν αντιληφθεί τέτοια σήματα, η νυχτοπεταλούδα μπορεί να αλλάξει κατεύθυνση, να πραγματοποιήσει απότομο ελιγμό ή να πέσει προς το έδαφος.

Αναπαραγωγή

Τα θηλυκά εκπέμπουν σεξουαλικές φερομόνες, τις οποίες μπορούν να ανιχνεύσουν τα αρσενικά από απόσταση.

Μετά το ζευγάρωμα, το θηλυκό εναποθέτει τα αυγά πάνω ή κοντά στη χαμηλή βλάστηση που μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τις κάμπιες.

Η επιλογή της θέσης βασίζεται σε οσμές, επαφή με την επιφάνεια των φυτών και άλλες περιβαλλοντικές ενδείξεις.

Η γονιμότητα, η ταχύτητα ανάπτυξης των αυγών και ο χρόνος εκκόλαψης επηρεάζονται από τη θερμοκρασία, την υγρασία και την ποιότητα του ενδιαιτήματος.

Η κάμπια

Η προνύμφη έχει επιμήκες σώμα και μετακινείται με τον χαρακτηριστικό βηματισμό των γεωμετριδών.

Ο χρωματισμός της είναι συνήθως γήινος, με καστανούς ή γκριζωπούς τόνους και λεπτές επιμήκεις γραμμές. Η εμφάνιση αυτή τη βοηθά να μοιάζει με ξερό κλαδάκι ή βλαστό.

Όταν αισθανθεί κίνδυνο, μπορεί να στερεώσει το πίσω μέρος του σώματος και να παραμείνει ακίνητη σε λοξή θέση. Με αυτόν τον τρόπο μιμείται ένα λεπτό φυτικό τμήμα και γίνεται δυσδιάκριτη από οπτικούς θηρευτές.

Τροφικά φυτά

Η κάμπια είναι πολυφάγος και μπορεί να τραφεί με ποώδη φυτά και χαμηλούς θάμνους ξηρών ενδιαιτημάτων.

Στις βιβλιογραφικές πηγές αναφέρονται:

είδη του γένους Rhamnus,
Calicotome villosa,
Genista acanthoclada,
Pyrus spinosa,
είδη του γένους Cistus,
Sarcopoterium spinosum.

Ο κατάλογος δεν σημαίνει ότι όλα αυτά τα φυτά χρησιμοποιούνται σε κάθε περιοχή. Οι τοπικές προτιμήσεις εξαρτώνται από τη διαθέσιμη βλάστηση και πρέπει να επιβεβαιώνονται με άμεση παρατήρηση της κάμπιας να τρέφεται.

Η πολυφαγία επιτρέπει στο είδος να επιβιώνει σε διαφορετικά ξηρά μεσογειακά ενδιαιτήματα χωρίς να εξαρτάται από ένα μοναδικό φυτό.

Διαχείμαση και μεταμόρφωση

Το είδος διαχειμάζει ως προνύμφη. Η κάμπια περιορίζει τη δραστηριότητά της κατά την ψυχρότερη περίοδο και παραμένει προστατευμένη στη χαμηλή βλάστηση, κάτω από πέτρες ή μέσα σε φυτικά υπολείμματα.

Την άνοιξη συνεχίζει την ανάπτυξή της. Όταν ολοκληρώσει το προνυμφικό στάδιο, σχηματίζει χρυσαλλίδα σε προστατευμένο σημείο κοντά στο έδαφος.

Μέσα στη χρυσαλλίδα πραγματοποιείται πλήρης μεταμόρφωση. Σχηματίζονται τα φτερά, οι κεραίες, τα σύνθετα μάτια και τα αναπαραγωγικά όργανα του ενήλικου.

Γενεές και περίοδος πτήσης

Η Dicrognophos sartata μπορεί να εμφανίζει από μία έως τρεις γενεές τον χρόνο, ανάλογα με το υψόμετρο, τη θερμοκρασία και τις τοπικές συνθήκες.

Στις θερμές περιοχές σχηματίζει συνήθως δύο γενεές. Ενήλικα έχουν καταγραφεί από τον Απρίλιο έως τον Οκτώβριο ή τον Νοέμβριο.

Σε μεγαλύτερα υψόμετρα, όπου η θερμή περίοδος είναι μικρότερη, μπορεί να ολοκληρώνεται μόνο μία γενεά. Η επικάλυψη των περιόδων πτήσης διαφορετικών γενεών μπορεί να δημιουργεί την εντύπωση σχεδόν συνεχούς παρουσίας.

Για την ακριβή περιγραφή του κύκλου ζωής στην Κύπρο απαιτούνται συστηματικές καταγραφές από διαφορετικά υψόμετρα και εποχές.

Ενδιαιτήματα

Το είδος προτιμά θερμά, ξηρά και ανοιχτά περιβάλλοντα με πέτρες, χαμηλούς θάμνους και αραιή βλάστηση.

Χαρακτηριστικά ενδιαιτήματα είναι:

φρυγανότοποι,
μακκία βλάστηση,
πετρώδεις πλαγιές,
βραχώδεις κοιλάδες,
ξηρά λιβάδια,
ασβεστολιθικές εκτάσεις,
ανοιχτά πευκοδάση,
παραδοσιακοί ελαιώνες,
εγκαταλειμμένες αναβαθμίδες και παλαιοί πέτρινοι τοίχοι.

Το είδος ευνοείται από το μωσαϊκό γυμνού εδάφους, πετρωμάτων και ποικίλης χαμηλής βλάστησης.

Γεωγραφική εξάπλωση

Η Dicrognophos sartata είναι νοτιοανατολικό παλαιαρκτικό είδος.

Στην Ευρώπη απαντά από την Ιταλία και περιοχές των Βαλκανίων προς την Ελλάδα, την Κρήτη και την Κύπρο. Η εξάπλωσή της συνεχίζεται ανατολικά στη Μικρά Ασία και σε γειτονικές περιοχές της δυτικής Ασίας.

Δεν είναι ομοιόμορφα κατανεμημένη σε ολόκληρη την έκταση παρουσίας της. Οι πληθυσμοί συνδέονται κυρίως με κατάλληλα θερμά και ξηρά ενδιαιτήματα.

Η φαινομενική απουσία από κάποια περιοχή μπορεί να οφείλεται και σε ανεπαρκείς νυχτερινές καταγραφές, επειδή το καμουφλαρισμένο ενήλικο παρατηρείται δύσκολα κατά τη διάρκεια της ημέρας.

Η Dicrognophos sartata στην Κύπρο

Η Κύπρος διαθέτει εκτεταμένα ενδιαιτήματα που ανταποκρίνονται στις οικολογικές απαιτήσεις του είδους: ξηρές πετρώδεις πλαγιές, φρυγανότοπους, θαμνώνες και αγροτικά τοπία με αυτοφυή βλάστηση.

Η αρχική ανάρτηση επιβεβαιώνει ότι οι φωτογραφίες ανήκουν στον Γιώργο Κωνσταντίνου, χωρίς όμως να αναφέρει συγκεκριμένη τοποθεσία ή ημερομηνία φωτογράφισης. Για αυτόν τον λόγο δεν προστίθενται στοιχεία που δεν τεκμηριώνονται από τη δημοσιευμένη σελίδα.

Η καταγραφή του είδους συμβάλλει στην τεκμηρίωση της κυπριακής πανίδας των Geometridae. Παρατηρήσεις με ακριβή ημερομηνία, υψόμετρο και τύπο ενδιαιτήματος θα βοηθούσαν να αποσαφηνιστούν η περίοδος πτήσης και ο αριθμός των γενεών στο νησί.

Οικολογικός ρόλος

Οι κάμπιες καταναλώνουν μικρές ποσότητες φυτικού υλικού και μεταφέρουν ενέργεια από τα φυτά προς τα ανώτερα επίπεδα του τροφικού πλέγματος.

Τα αυγά, οι προνύμφες, οι χρυσαλλίδες και τα ενήλικα αποτελούν τροφή για αράχνες, αρπακτικά έντομα, σαύρες, πουλιά και νυχτερίδες.

Οι κάμπιες μπορούν επίσης να προσβληθούν από παρασιτοειδείς σφήκες και μύγες. Οι οργανισμοί αυτοί αναπτύσσονται πάνω ή μέσα στον ξενιστή και συμβάλλουν στη φυσική ρύθμιση των πληθυσμών.

Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η Dicrognophos sartata αποτελεί σημαντικό γεωργικό παράσιτο.

Κατάσταση διατήρησης

Στην Ευρωπαϊκή Κόκκινη Λίστα των Νυχτοπεταλούδων του 2026, η Dicrognophos sartata αξιολογείται ως Μειωμένου Ενδιαφέροντος – Least Concern (LC) τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Η κατηγορία αυτή δείχνει ότι, με βάση τα διαθέσιμα ευρωπαϊκά δεδομένα, το είδος δεν θεωρείται σήμερα ότι αντιμετωπίζει υψηλό κίνδυνο εξαφάνισης.

Δεν σημαίνει όμως ότι κάθε τοπικός πληθυσμός είναι ασφαλής. Η κατάσταση στην Κύπρο εξαρτάται από τη διατήρηση των κατάλληλων ξηρών ενδιαιτημάτων και χρειάζεται τοπική παρακολούθηση.

Πιθανές απειλές

Το είδος μπορεί να επηρεαστεί σε τοπικό επίπεδο από:

οικοδόμηση σε φυσικές πετρώδεις περιοχές,
απομάκρυνση φρυγανικής και θαμνώδους βλάστησης,
εντατική χρήση εντομοκτόνων και ζιζανιοκτόνων,
συχνές ή πολύ εκτεταμένες πυρκαγιές,
καταστροφή παλαιών ξερολιθιών και αναβαθμίδων,
υπερβόσκηση ή πλήρη εγκατάλειψη ορισμένων παραδοσιακών τοπίων,
υπερβολικό τεχνητό φωτισμό τη νύχτα,
παρατεταμένες ξηρασίες που μεταβάλλουν τη χαμηλή βλάστηση.

Η διατήρηση ετερογενούς τοπίου με αυτοφυείς θάμνους, ποώδη φυτά, πέτρες και περιοχές γυμνού εδάφους ωφελεί το είδος και πολλά άλλα ασπόνδυλα.

Υπεύθυνη παρατήρηση

Η φωτογράφιση μπορεί να γίνει χωρίς σύλληψη ή μετακίνηση του εντόμου.

Εάν το άτομο αναπαύεται κατά τη διάρκεια της ημέρας, πρέπει να αποφεύγεται η επανειλημμένη ενόχλησή του. Κάθε αναγκαστική πτήση καταναλώνει ενέργεια και μπορεί να το εκθέσει σε θηρευτές.

Κατά τη χρήση παγίδας φωτός, τα έντομα πρέπει να προστατεύονται από υπερθέρμανση, βροχή και επιθέσεις άλλων ζώων. Μετά την καταγραφή απελευθερώνονται κοντά στο σημείο όπου προσελκύστηκαν.

Οι φωτογραφίες της πάνω και της κάτω επιφάνειας των φτερών, μαζί με την ημερομηνία, την τοποθεσία και το υψόμετρο, μπορούν να προσφέρουν χρήσιμα στοιχεία για την επιστημονική καταγραφή.

Ταξινόμηση

Βασίλειο: Animalia
Συνομοταξία: Arthropoda
Υποσυνομοταξία: Hexapoda
Ομοταξία: Insecta
Τάξη: Lepidoptera
Υπεροικογένεια: Geometroidea
Οικογένεια: Geometridae Leach, 1815
Υποοικογένεια: Ennominae Duponchel, 1845
Φυλή: Gnophini Duponchel, 1845
Γένος: Dicrognophos Wehrli, 1951
Είδος: Dicrognophos sartata (Treitschke, 1827)
Συνώνυμο: Gnophos sartata Treitschke, 1827
Αγγλική κοινή ονομασία: Italian Annulet
Ευρωπαϊκή κατάσταση διατήρησης: Least Concern (LC)

Πηγές

Dicrognophos sartata – A Stone-coloured Moth of Cyprus

Text and photographs by George Konstantinou

The Species

Dicrognophos sartata (Treitschke, 1827), formerly known as Gnophos sartata, is a geometrid moth belonging to the subfamily Ennominae.

It is known in English as the Italian Annulet, although it has no widely established common name in every country within its range. Its presence in Cyprus forms part of its broader eastern Mediterranean distribution.

The Austrian entomologist Georg Friedrich Treitschke described the species in 1827. The parentheses around his name indicate that it is now placed in a different genus from the one in which it was originally described.

Current Scientific Name

The name Gnophos sartata was used for many years and remains frequent in older publications, collections and websites.

Modern taxonomic resources, including the Catalogue of Life and GBIF, recognise Dicrognophos sartata as the accepted name and list Gnophos sartata as a synonym.

Some European sources present it as Gnophos (Dicrognophos) sartata, treating Dicrognophos as a subgenus. This alternative arrangement reflects differing taxonomic interpretations, not a separate species.

The present article uses the accepted combination Dicrognophos sartata while retaining the historical name in the discussion so that earlier records remain easy to locate.

The Family Geometridae

The family Geometridae contains numerous slender-bodied moths, generally possessing broad wings. Many have grey, brown or earth-coloured patterns that conceal them upon rocks, bark and dry vegetation.

The family name is derived from the Greek words for earth and measure, referring to the distinctive movement of the larvae.

Geometrid caterpillars possess fewer pairs of abdominal prolegs than many other caterpillars. They anchor their rear end, stretch forwards and then form a loop while bringing the posterior part of the body towards the thorax. They are consequently known as inchworms or loopers.

The Tribe Gnophini

Dicrognophos sartata belongs to the tribe Gnophini, a group containing many geometrid moths adapted to dry, rocky or mountainous environments.

Numerous members possess dense grey-brown speckling and irregular transverse lines. Their colouration resembles lichens, stone surfaces or weathered rock.

External similarity among related species may complicate identification. Size and colour alone are not always sufficient, and doubtful individuals may require examination of the genital structures or genetic analysis.

Adult Morphology

The wingspan of Dicrognophos sartata is generally approximately 34–42 millimetres.

Its forewings are broad and triangular, while the hindwings are more rounded. Their outer margins have a gently undulating rather than completely smooth outline.

The ground colour ranges from pale grey and greyish-brown to dark brown. Numerous small speckles and fine dark markings cover the surface.

Its appearance varies individually. Some moths are comparatively pale, whereas others show much darker and more prominent patterns.

Wing Pattern

Fine, irregular transverse lines cross the wings. The outer line is generally the clearest and may form small angles or curves along the veins.

A small dark discal spot may occur near the centre of each wing. The outer area often differs slightly in shade from the remaining surface.

Fine black lines or spots form a broken series close to the margin. The fringes generally follow the grey-brown tones of the wings.

Natural variation and wear influence the visibility of every marking. Older individuals may lose many wing scales, causing their lines and spots to become significantly weaker.

Camouflage on Stone

Its grey-brown colour provides excellent camouflage upon stones, rocks, walls and bare ground.

When resting with its wings spread, the irregular pattern disrupts the outline of the body. The speckles resemble grains of rock, small shadows or patches of lichen.

This adaptation is particularly effective in Mediterranean landscapes dominated by rocky surfaces, dry vegetation and strong contrasts between light and shade.

The moth generally remains motionless during the day. If disturbed, it flies suddenly and commonly settles again a short distance away, where it becomes difficult to locate.

Nocturnal Activity

Dicrognophos sartata is active principally at night. After sunset, it searches for food, mates and suitable sites for egg laying.

Adults are attracted to artificial light and may be recorded with moth traps. This method is especially useful for studying species that remain concealed during daylight.

An adult found near an illuminated building did not necessarily develop at that precise location. It may have flown from suitable natural habitat nearby.

Sensory Organs

The antennae carry chemical receptors used to detect odours and sexual pheromones.

Compound eyes adapted to low illumination allow the moth to perceive movement, contrast and obstacles during nocturnal flight.

Geometrid moths also possess tympanal organs at the base of the abdomen. These thin membranes can detect ultrasonic signals produced by insectivorous bats.

After detecting such calls, a moth may change direction, perform an abrupt evasive manoeuvre or drop towards the ground.

Reproduction

Females release sexual pheromones that males can detect from a distance.

Following mating, the female deposits her eggs upon or close to low vegetation that can be used by the caterpillars.

Selection of the site depends upon plant odours, physical contact with vegetation and other environmental cues.

Fertility, egg development and hatching time are influenced by temperature, humidity and habitat quality.

Caterpillar

The larva has an elongated body and moves with the looping gait characteristic of geometrid moths.

Its colour is generally earthy, with brown or greyish tones and fine longitudinal lines. This appearance helps it resemble a dry twig or stem.

When threatened, it may grip the substrate with its rear prolegs and remain motionless at an angle. It consequently imitates a narrow piece of vegetation and becomes difficult for visual predators to recognise.

Food Plants

The caterpillar is polyphagous and feeds upon herbaceous plants and low shrubs of dry habitats.

Reported food plants include:

species of Rhamnus,
Calicotome villosa,
Genista acanthoclada,
Pyrus spinosa,
species of Cistus,
Sarcopoterium spinosum.

This list does not mean that every plant is used in every region. Local host use depends upon the available vegetation and should be confirmed through direct feeding observations.

Polyphagy allows the species to survive in different dry Mediterranean habitats without depending upon a single plant.

Overwintering and Metamorphosis

The species overwinters as a larva. The caterpillar reduces its activity during the coldest period and remains sheltered among low vegetation, beneath stones or within plant remains.

It resumes growth during spring. After completing the larval stage, it forms a pupa in a protected position close to the ground.

Complete metamorphosis occurs inside the pupa, producing the adult wings, antennae, compound eyes and reproductive organs.

Generations and Flight Period

Dicrognophos sartata may produce between one and three generations annually, depending upon altitude, temperature and local conditions.

It generally forms two generations in warm regions. Adults have been recorded from April until October or November.

At higher elevations, where the warm season is shorter, only one generation may be completed. Overlapping generations can create the appearance of an almost continuous flight period.

Systematic records from different seasons and elevations are required to describe its Cypriot cycle accurately.

Habitats

The species favours warm, dry and open environments containing stones, low shrubs and sparse vegetation.

Characteristic habitats include:

phrygana,
maquis scrub,
rocky slopes,
stony valleys,
dry grasslands,
limestone terrain,
open pine woodland,
traditional olive groves,
abandoned terraces and old stone walls.

A mosaic of exposed ground, rocks and varied low-growing vegetation provides particularly suitable conditions.

Geographic Distribution

Dicrognophos sartata is a southeastern Palaearctic species.

Within Europe, it occurs from Italy and parts of the Balkans through Greece, Crete and Cyprus. Its range continues eastwards into Asia Minor and neighbouring parts of western Asia.

It is not distributed uniformly throughout this range. Populations are associated principally with suitable warm and dry environments.

Apparent absence from an area may also result from insufficient night-time recording, since the camouflaged adults are difficult to observe during daylight.

Dicrognophos sartata in Cyprus

Cyprus contains extensive habitats corresponding to the species’ requirements, including dry rocky slopes, phrygana, scrub and agricultural landscapes retaining native vegetation.

The original post confirms that the photographs were taken by George Konstantinou, but it gives no precise locality or photographic date. No unverified details have therefore been added.

This record contributes to the documentation of the Cypriot Geometridae fauna. Observations accompanied by precise dates, altitude and habitat descriptions would help clarify the flight season and number of generations on the island.

Ecological Role

The caterpillars consume small quantities of plant material and transfer energy from plants to higher levels of the food web.

Eggs, larvae, pupae and adults provide food for spiders, predatory insects, lizards, birds and bats.

The larvae may also be attacked by parasitoid wasps and flies that develop upon or inside their host and contribute to natural population regulation.

There is no evidence that Dicrognophos sartata is an important agricultural pest.

Conservation Status

The 2026 European Red List of Moths assesses Dicrognophos sartata as Least Concern (LC) in both Europe and the European Union.

This category indicates that, according to the available European evidence, the species is not currently considered at high risk of extinction.

It does not guarantee that every local population is secure. Its status in Cyprus depends upon the continued survival of suitable dry habitats and requires local monitoring.

Potential Threats

Local populations may be affected by:

development of natural rocky areas,
removal of phrygana and scrub vegetation,
intensive insecticide and herbicide use,
frequent or extensive fires,
destruction of old drystone walls and terraces,
overgrazing or complete abandonment of some traditional landscapes,
excessive artificial lighting at night,
prolonged drought altering low-growing vegetation.

Maintaining heterogeneous landscapes with native shrubs, herbs, stones and patches of bare ground benefits this species and many other invertebrates.

Responsible Observation

The moth can be photographed without capture or relocation.

An individual resting during daylight should not be disturbed repeatedly. Every forced flight consumes energy and may expose it to predators.

When a light trap is used, insects must be protected from overheating, rain and predation. They should be released close to the point of attraction after recording.

Photographs of both wing surfaces, together with the date, locality and altitude, can provide valuable scientific evidence.

Classification

Kingdom: Animalia
Phylum: Arthropoda
Subphylum: Hexapoda
Class: Insecta
Order: Lepidoptera
Superfamily: Geometroidea
Family: Geometridae Leach, 1815
Subfamily: Ennominae Duponchel, 1845
Tribe: Gnophini Duponchel, 1845
Genus: Dicrognophos Wehrli, 1951
Species: Dicrognophos sartata (Treitschke, 1827)
Synonym: Gnophos sartata Treitschke, 1827
English common name: Italian Annulet
European conservation status: Least Concern (LC)

Translate

Friday, 21 July 2023

Italian Annulet - Dicrognophos sartata (Treitschke, 1827) - Cyprus

See also