See also
Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Γέρι, Κύπρος, 11 Μαΐου 2011.
Η Cucullia verbasci, γνωστή στα αγγλικά ως Mullein Moth, είναι νυχτοπεταλούδα της οικογένειας Noctuidae και της υποοικογένειας Cuculliinae. Το ενήλικο έχει διακριτικό καστανό χρωματισμό, ενώ η προνύμφη ξεχωρίζει από τις έντονες κίτρινες και μαύρες κηλίδες πάνω στο ανοιχτόχρωμο σώμα της. Η στενή σχέση της με τα φυτά του γένους Verbascum και η δυνατότητα παραμονής της χρυσαλλίδας στο έδαφος για περισσότερα από ένα χρόνια αποτελούν ιδιαίτερα γνωρίσματα της βιολογίας της.
Περιγραφή του ενήλικου
Το άνοιγμα των πτερύγων είναι συνήθως περίπου 45–50 χιλιοστά. Οι πρόσθιες πτέρυγες είναι επιμήκεις, με συνδυασμό ωχρών, καστανών και σκοτεινών ερυθροκάστανων αποχρώσεων. Σκοτεινότερες επιμήκεις ζώνες αναπτύσσονται κατά μήκος των περιθωρίων, ενώ η κεντρική περιοχή είναι ανοιχτότερη. Το εξωτερικό περίγραμμα των πτερύγων είναι χαρακτηριστικά ανώμαλο, με μικρές προεξοχές και εσοχές. Στο αρσενικό οι οπίσθιες πτέρυγες είναι σχετικά ανοιχτόχρωμες, με σκοτεινότερες νευρώσεις και εξωτερική περιοχή· στο θηλυκό είναι γενικά σκοτεινότερες.
Μια εμφανής τούφα στον θώρακα σχηματίζει προβολή που θυμίζει κουκούλα. Όταν το έντομο αναπαύεται με κλειστές πτέρυγες, ο χρωματισμός, η τούφα και το περίγραμμα δημιουργούν εντυπωσιακή ομοιότητα με μικρό σπασμένο κλαδί. Έτσι, το ενήλικο μπορεί να περνά απαρατήρητο ακόμη και όταν βρίσκεται εκτεθειμένο πάνω στη βλάστηση.
Προνύμφη και αναγνώριση
Η ώριμη προνύμφη φθάνει περίπου τα 50 χιλιοστά. Το σώμα είναι υπόλευκο έως γκριζόλευκο, με κίτρινες περιοχές και έντονες μαύρες κηλίδες που επαναλαμβάνονται στα διαδοχικά τμήματα. Η κεφαλή είναι κιτρινωπή με μαύρα σημάδια. Οι νεαρές προνύμφες είναι σκοτεινότερες και το σχέδιο μεταβάλλεται κατά την ανάπτυξη.
Παρά τον χαρακτηριστικό χρωματισμό, απαιτείται προσοχή στη διάκριση από συγγενικά είδη. Οι προνύμφες των Cucullia scrophulariae και Cucullia lychnitis παρουσιάζουν παρόμοιους συνδυασμούς χρωμάτων. Στη διάκριση από την C. scrophulariae εξετάζονται ιδιαίτερα το σχέδιο στα θωρακικά τμήματα και οι μικρές εγκάρσιες γραμμές στα πλευρά. Ο ξενιστής αποτελεί χρήσιμο συμπληρωματικό στοιχείο, αλλά όχι αποκλειστικό κριτήριο. Τα ενήλικα αυτών των ειδών επίσης μοιάζουν και σε δύσκολες περιπτώσεις απαιτείται εξέταση των γεννητικών οργάνων.
Γεωγραφική εξάπλωση
Η Cucullia verbasci έχει παλαιαρκτική εξάπλωση. Απαντά στη δυτική, κεντρική και νότια Ευρώπη, στη βορειοδυτική Αφρική και ανατολικότερα προς τη δυτική και κεντρική Ασία, έως το Αφγανιστάν. Η κατανομή της περιλαμβάνει την ανατολική Μεσόγειο και την Κύπρο. Δεν είναι ενδημικό είδος του νησιού.
Παρουσία στην Κύπρο
Στην Κύπρο περιλαμβάνεται στον οργανωμένο δυναμικό κατάλογο νυχτοπεταλούδων ως ιθαγενές είδος. Η φωτογραφική καταγραφή από το Γέρι στις 11 Μαΐου 2011 συνδέεται με το ** Verbascum sinuatum – Τσούννα**, που αναφέρεται ως προνυμφικός ξενιστής στην κυπριακή καταγραφή.
Η εποχικότητα στη νότια περιοχή εξάπλωσης είναι πρωιμότερη από εκείνη της κεντρικής Ευρώπης. Ειδικά για την Κύπρο, η οικολογική καταγραφή του Wolfgang Wagner αναφέρει προνύμφες ήδη από τον Μάρτιο ή τον Απρίλιο.
Βιότοπος
Το είδος συνδέεται κυρίως με ανοιχτά, θερμά ενδιαιτήματα όπου αναπτύσσονται οι ξενιστές του: λιβάδια, παρυφές δασών, πρανή, χέρσες και διαταραγμένες εκτάσεις, χαλικώδεις θέσεις και κήπους. Μπορεί να χρησιμοποιεί φυτά που αναπτύσσονται σε χώρους επηρεασμένους από ανθρώπινες δραστηριότητες. Η παρουσία κατάλληλων τροφικών φυτών επιτρέπει την ανάπτυξη των προνυμφών και σε μικρές θέσεις έξω από εκτεταμένα φυσικά ενδιαιτήματα.
Διατροφή και φυτά ξενιστές
Οι κύριοι ξενιστές ανήκουν στο γένος Verbascum, της οικογένειας Scrophulariaceae. Στη βιβλιογραφία αναφέρονται τα V. thapsus, V. nigrum, V. lychnitis, V. pulverulentum, V. densiflorum και V. phlomoides. Σπανιότερα έχουν καταγραφεί προνύμφες σε Scrophularia nodosa και S. canina, καθώς και σε Buddleja davidii. Οι καταγραφές αυτές αφορούν την ευρύτερη εξάπλωση του είδους και δεν αποτελούν όλες κυπριακές παρατηρήσεις.
Οι προνύμφες καταναλώνουν φύλλα και μπορούν να προσβάλουν τις ανθοφόρες κορυφές. Όταν συγκεντρώνονται αρκετές στο ίδιο φυτό, προκαλούν εκτεταμένη αποφύλλωση. Έχουν παρατηρηθεί να τρέφονται εκτεθειμένες τόσο την ημέρα όσο και τη νύχτα, γεγονός που τις κάνει ευκολότερα αντιληπτές από τα ενήλικα.
Αυγά και πρώιμη ανάπτυξη
Τα αυγά είναι πολύ μικρά, με λεπτές αυλακώσεις στην επιφάνειά τους και αρχικά κιτρινωπή ή πρασινωπή απόχρωση. Σε παρατηρήσεις εκτροφής έχουν καταγραφεί μεμονωμένα αυγά, κυρίως στην κάτω επιφάνεια των φύλλων του ξενιστή. Η εκκόλαψη έχει παρατηρηθεί περίπου σε δέκα ημέρες υπό εσωτερικές συνθήκες εκτροφής· αυτός ο χρόνος δεν αποτελεί σταθερή διάρκεια για όλες τις συνθήκες πεδίου.
Μετά την εκκόλαψη οι προνύμφες τρέφονται και αυξάνονται μέσα από διαδοχικές εκδύσεις. Έχει καταγραφεί και κατανάλωση του αποβληθέντος δέρματος μετά από έκδυση. Στις παρατηρήσεις εκτροφής η ολοκλήρωση της προνυμφικής ανάπτυξης μπορεί να πραγματοποιηθεί μέσα σε περίπου έναν μήνα.
Νύμφωση, διαχείμαση και παρατεταμένη διάπαυση
Όταν ολοκληρώσει την ανάπτυξή της, η προνύμφη εγκαταλείπει το φυτό και εισέρχεται στο έδαφος. Εκεί κατασκευάζει ανθεκτικό μεταξένιο κουκούλι, στο εξωτερικό του οποίου ενσωματώνονται χώμα και μικρά στερεά σωματίδια. Η χρυσαλλίδα παραμένει μέσα σε αυτό το προστατευτικό περίβλημα και αποτελεί το στάδιο διαχείμασης.
Η παραμονή στο κουκούλι μπορεί να διαρκέσει περισσότερους από έναν χειμώνες. Η επιστημονική βιβλιογραφία αναφέρει διάρκεια του χρυσαλλιδικού σταδίου έως τέσσερα ή πέντε χρόνια. Πρόκειται για δυνατότητα παρατεταμένης διάπαυσης και όχι για υποχρεωτική διάρκεια κάθε ατόμου.
Εποχικότητα και συμπεριφορά του ενήλικου
Στην κεντρική Ευρώπη τα ενήλικα εμφανίζονται κυρίως από τον Απρίλιο έως τον Ιούνιο, ενώ στις θερμότερες νότιες περιοχές μπορεί να εμφανίζονται ήδη από τα τέλη Φεβρουαρίου. Στη νότια Αγγλία η κύρια πτήση είναι τον Απρίλιο και τον Μάιο και οι προνύμφες παρατηρούνται κυρίως τον Ιούνιο και τον Ιούλιο. Στις βρετανικές καταγραφές το είδος έχει μία ετήσια γενεά.
Τα ενήλικα δραστηριοποιούνται κυρίως τη νύχτα, επισκέπτονται άνθη για τροφή και προσελκύονται από το φως. Συνήθως εντοπίζονται λιγότερο εύκολα από τις μεγάλες, έντονα χρωματισμένες προνύμφες.
Φυσικοί εχθροί και σχέση με τα φυτά
Παρασιτισμός των προνυμφών από παρασιτοειδείς μύγες έχει καταγραφεί στη βιβλιογραφία, ενώ σύγχρονες παρατηρήσεις εκτροφής τεκμηριώνουν επίσης την παρουσία παρασιτοειδών. Επομένως, η έντονη εμφάνιση της κάμπιας δεν σημαίνει ότι παραμένει απρόσβλητη από φυσικούς εχθρούς.
Η αποφύλλωση μπορεί να είναι έντονη σε καλλωπιστικά φυτά, αλλά δεν συνεπάγεται πάντοτε τον θάνατό τους. Σε δημοσιευμένη παρατήρηση, φυτό Verbascum pulverulentum που είχε υποστεί ισχυρή προσβολή ανέκαμψε και παρήγαγε νέες ανθοφόρες κορυφές μετά την αποχώρηση των προνυμφών.
Επιστημονικές μελέτες
Η εξειδίκευση στους ξενιστές διερευνήθηκε πειραματικά από τον M. G. Maw σε εργασία του 1980 για τη δυνατότητα βιολογικής καταπολέμησης του Verbascum thapsus. Εξετάστηκαν 36 φυτικά είδη από δέκα οικογένειες. Στις συγκεκριμένες δοκιμές, συνεχής διατροφή και σταθερή ολοκλήρωση της ανάπτυξης επιτεύχθηκαν μόνο σε είδη Verbascum. Τα αποτελέσματα αφορούν τις πειραματικές συνθήκες της μελέτης και συνυπάρχουν με τις δημοσιευμένες καταγραφές άλλων ξενιστών.
Το 2023 δημοσιεύθηκε γονιδιωματική συναρμολόγηση από θηλυκό άτομο, με την ονομασία Shargacucullia verbasci, στο πλαίσιο του Darwin Tree of Life. Το γονιδίωμα είχε έκταση περίπου 422,7 εκατομμυρίων ζευγών βάσεων και οργανώθηκε κυρίως σε 32 χρωμοσωμικές ακολουθίες, συμπεριλαμβανομένων των φυλετικών χρωμοσωμάτων W και Z.
Κατάσταση διατήρησης
Το είδος παραμένει ευρέως διαδεδομένο, αλλά η κατάστασή του διαφέρει ανά περιοχή. Στη Φλάνδρα έχει καταταχθεί ως Τρωτό στην περιφερειακή αξιολόγηση του 2023. Η κατηγορία αυτή αφορά τη Φλάνδρα και δεν αποτελεί αξιολόγηση του κυπριακού πληθυσμού. Η διατήρηση των φυτών ξενιστών και του εδάφους όπου πραγματοποιείται η νύμφωση διατηρεί τα βασικά στοιχεία του ενδιαιτήματός του.
Ταξινομία
- Βασίλειο: Animalia
- Φύλο: Arthropoda
- Κλάση: Insecta
- Τάξη: Lepidoptera
- Υπεροικογένεια: Noctuoidea
- Οικογένεια: Noctuidae
- Υποοικογένεια: Cuculliinae
- Είδος: Cucullia verbasci (Linnaeus, 1758)
- Αρχική ονομασία: Phalaena (Noctua) verbasci Linnaeus, 1758
- Άλλος ταξινομικός συνδυασμός: Shargacucullia verbasci (Linnaeus, 1758), χρησιμοποιούμενος σε μέρος της σύγχρονης βιβλιογραφίας
- Αγγλική κοινή ονομασία: Mullein Moth / Mullein
- Καθεστώς στην Κύπρο: Ιθαγενές, μη ενδημικό
- Άνοιγμα πτερύγων: Συνήθως 45–50 χιλιοστά
- Μήκος ώριμης προνύμφης: Περίπου 50 χιλιοστά
- Κυπριακός ξενιστής της καταγραφής: Verbascum sinuatum
- Στάδιο διαχείμασης: Χρυσαλλίδα μέσα σε κουκούλι στο έδαφος
- Περιφερειακό καθεστώς κινδύνου: Τρωτό — VU, Φλάνδρα, 2023
- Τοποθεσία φωτογραφιών: Γέρι, Κύπρος
- Ημερομηνία: 11 Μαΐου 2011
- Φωτογράφος: Γιώργος Κωνσταντίνου
Πηγές
- UKMoths – Cucullia verbasci: μέγεθος, πτήση και ξενιστές.
- Lepiforum – Cucullia verbasci: αναγνώριση, καταγραφές ξενιστών και παρατηρήσεις βιολογίας.
- Wolfgang Wagner – Cucullia verbasci: ενδιαίτημα και εποχικότητα, με αναφορά στην Κύπρο.
- André Lequet – Cucullia verbasci: παρατηρήσεις αυγών και διάκριση συγγενικών ειδών.
- Wildlife Insight – κύκλος ζωής και κατασκευή κουκουλιού.
- Richard South – The Moths of the British Isles, Second Series: προνυμφική μορφολογία και φυσικοί εχθροί.
- Keith Barnet, 2007 – παρατήρηση διατροφής και ανάκαμψης του φυτού ξενιστή.
- Maw, M. G., 1980 – Cucullia verbasci an Agent for the Biological Control of Common Mullein.
- Lawniczak και συνεργάτες, 2023 – The genome sequence of the Mullein moth, Shargacucullia verbasci.
- Markku Savela – ταξινομικοί συνδυασμοί και εξάπλωση.
- Επίσημες Κόκκινες Λίστες Φλάνδρας – περιφερειακό καθεστώς διατήρησης.
- Biodiversity of Cyprus – οργανωμένος δυναμικός κατάλογος νυχτοπεταλούδων.
Mullein Moth – Cucullia verbasci (Linnaeus, 1758) – Cyprus
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – Geri, Cyprus, 11 May 2011.
Cucullia verbasci, known in English as the Mullein Moth, belongs to the family Noctuidae and subfamily Cuculliinae. The adult has subdued brown coloration, whereas the caterpillar is distinguished by conspicuous yellow and black markings on a pale body. Its close association with plants of the genus Verbascum and the ability of its pupa to remain underground for more than one year are distinctive features of its biology.
Adult description
The wingspan is usually approximately 45–50 millimetres. The elongated forewings combine pale, brown and dark reddish-brown shades. Darker longitudinal bands extend along the margins, while the central area is paler. The outer wing outline is characteristically uneven, with small projections and indentations. In males, the hindwings are relatively pale, with darker veins and an outer shaded area; in females they are generally darker.
A conspicuous thoracic tuft forms a hood-like projection. When the moth rests with its wings closed, its coloration, tuft and outline create a striking resemblance to a small broken twig. Consequently, the adult may escape notice even when resting openly on vegetation.
Caterpillar and identification
The mature caterpillar reaches approximately 50 millimetres. Its body is whitish to greyish white, with yellow areas and prominent black spots repeated across successive segments. The head is yellowish with black markings. Younger caterpillars are darker, and their pattern changes during development.
Despite its distinctive coloration, care is required when separating it from related species. Caterpillars of Cucullia scrophulariae and Cucullia lychnitis have similar colour combinations. The markings on the thoracic segments and the small transverse lines along the sides are particularly relevant when distinguishing it from C. scrophulariae. The host plant provides useful additional evidence but is not an exclusive identification criterion. Adults of these species also resemble one another, and difficult cases require examination of the genitalia.
Geographical distribution
Cucullia verbasci has a Palaearctic distribution. It occurs in western, central and southern Europe, northwestern Africa, and eastwards through western and central Asia to Afghanistan. Its distribution includes the eastern Mediterranean and Cyprus. It is not endemic to the island.
Occurrence in Cyprus
In Cyprus it is included in the organised dynamic moth checklist as a native species. The photographic record from Geri on 11 May 2011 is associated with ** Verbascum sinuatum**, identified as a larval host in the Cypriot record.
Seasonality in the southern part of its range is earlier than in central Europe. Specifically for Cyprus, Wolfgang Wagner’s ecological account reports caterpillars as early as March or April.
Habitat
The species is associated principally with open, warm habitats supporting its host plants: grasslands, woodland edges, slopes, uncultivated and disturbed ground, gravelly areas and gardens. It can use plants growing in places influenced by human activity. Suitable food plants allow caterpillars to develop in small patches outside extensive natural habitats.
Feeding and host plants
The principal hosts belong to the genus Verbascum, within the family Scrophulariaceae. Published accounts include V. thapsus, V. nigrum, V. lychnitis, V. pulverulentum, V. densiflorum and V. phlomoides. Caterpillars have less frequently been recorded on Scrophularia nodosa and S. canina, and also on Buddleja davidii. These records concern the species’ wider range and are not all observations from Cyprus.
The caterpillars consume leaves and may attack flowering shoots. When several occupy the same plant, they can cause extensive defoliation. They have been observed feeding openly both by day and at night, making them easier to detect than the adults.
Eggs and early development
The eggs are very small, with fine surface ribs and an initially yellowish or greenish appearance. Rearing observations have recorded individually deposited eggs, principally on the undersides of host-plant leaves. Hatching has been observed after approximately ten days under indoor rearing conditions; this is not a fixed duration applicable to all field conditions.
After hatching, the caterpillars feed and grow through successive moults. Consumption of the shed skin following a moult has also been recorded. In rearing observations, larval development can be completed in approximately one month.
Pupation, overwintering and prolonged diapause
Once fully grown, the caterpillar leaves its food plant and enters the soil. It constructs a tough silken cocoon incorporating soil and small solid particles into its exterior. The pupa remains within this protective casing and is the overwintering stage.
The cocoon may persist through more than one winter. Scientific literature reports a pupal stage lasting up to four or five years. This represents the capacity for prolonged diapause rather than a compulsory duration for every individual.
Seasonality and adult behaviour
In central Europe, adults emerge principally from April to June, while in warmer southern regions they may appear from late February. In southern England, the main flight period is April and May, with caterpillars occurring principally in June and July. British accounts describe one annual generation.
Adults are principally nocturnal, visit flowers to feed and are attracted to light. They are generally less readily detected than the large, conspicuously coloured caterpillars.
Natural enemies and relationships with plants
Parasitism of caterpillars by parasitoid flies has been recorded in the literature, while modern rearing observations also document parasitoids. The caterpillar’s conspicuous appearance therefore does not mean that it is immune to natural enemies.
Defoliation of ornamental plants can be severe, but it does not invariably kill them. In a published observation, a heavily attacked Verbascum pulverulentum recovered and produced new flowering shoots after the caterpillars had departed.
Scientific studies
Host specificity was investigated experimentally by M. G. Maw in a 1980 study examining the potential for biological control of Verbascum thapsus. Thirty-six plant species belonging to ten families were tested. Under those experimental conditions, sustained feeding and consistent completion of development occurred only on Verbascum species. These results concern the study’s experimental conditions and coexist with published records of other hosts.
In 2023, a genome assembly from a female individual was published under the name Shargacucullia verbasci as part of the Darwin Tree of Life project. The genome spanned approximately 422.7 million base pairs and was organised principally into 32 chromosomal sequences, including the W and Z sex chromosomes.
Conservation status
The species remains widely distributed, but its status differs between regions. In Flanders it was classified as Vulnerable in the regional assessment of 2023. This category applies to Flanders and is not an assessment of the Cypriot population. Preserving host plants and the soil in which pupation takes place maintains the essential components of its habitat.
Taxonomy
- Kingdom: Animalia
- Phylum: Arthropoda
- Class: Insecta
- Order: Lepidoptera
- Superfamily: Noctuoidea
- Family: Noctuidae
- Subfamily: Cuculliinae
- Species: Cucullia verbasci (Linnaeus, 1758)
- Original name: Phalaena (Noctua) verbasci Linnaeus, 1758
- Alternative taxonomic combination: Shargacucullia verbasci (Linnaeus, 1758), used in part of the modern literature
- English common name: Mullein Moth / Mullein
- Status in Cyprus: Native, non-endemic
- Wingspan: Usually 45–50 millimetres
- Mature caterpillar length: Approximately 50 millimetres
- Cypriot host associated with this record: Verbascum sinuatum
- Overwintering stage: Pupa within an underground cocoon
- Regional threat status: Vulnerable — VU, Flanders, 2023
- Photographic locality: Geri, Cyprus
- Date: 11 May 2011
- Photographer: George Konstantinou
Sources
- UKMoths – Cucullia verbasci: size, flight period and hosts.
- Lepiforum – Cucullia verbasci: identification, host records and biological observations.
- Wolfgang Wagner – Cucullia verbasci: habitat and seasonality, including Cyprus.
- André Lequet – Cucullia verbasci: egg observations and separation of related species.
- Wildlife Insight – life cycle and cocoon construction.
- Richard South – The Moths of the British Isles, Second Series: larval morphology and natural enemies.
- Keith Barnet, 2007 – feeding observations and recovery of the host plant.
- Maw, M. G., 1980 – Cucullia verbasci an Agent for the Biological Control of Common Mullein.
- Lawniczak and colleagues, 2023 – The genome sequence of the Mullein moth, Shargacucullia verbasci.
- Markku Savela – taxonomic combinations and distribution.
- Official Red Lists of Flanders – regional conservation status.
- Biodiversity of Cyprus – organised dynamic moth checklist.
