See also
Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου
Φωτογραφίες: Φασούρι, 12 Ιουλίου 2006
Γενικές πληροφορίες
Το Heliothis peltigera, γνωστό στα αγγλικά ως Bordered Straw, είναι νυχτοπεταλούδα της οικογένειας Noctuidae και της υποοικογένειας Heliothinae. Είναι θερμόφιλο, πολυφάγο και μεταναστευτικό είδος, με μόνιμη παρουσία στην περιοχή της Μεσογείου και δυνατότητα μετακίνησης σε βορειότερες περιοχές της Ευρώπης.
Περιγράφηκε το 1775 ως Noctua peltigera. Οι παρενθέσεις γύρω από τα ονόματα Denis και Schiffermüller και τη χρονολογία δηλώνουν ότι σήμερα κατατάσσεται σε διαφορετικό γένος. Το επίθετο peltigera σημαίνει «που φέρει μικρή ασπίδα» και αναφέρεται στη χαρακτηριστική νεφροειδή κηλίδα των πρόσθιων πτερύγων.
Περιγραφή και αναγνώριση
Το άνοιγμα των πτερύγων είναι συνήθως 34–42 χιλιοστά, ενώ το μήκος της πρόσθιας πτέρυγας είναι 16–19 χιλιοστά. Ο χρωματισμός ποικίλλει από αχυροκίτρινος έως κιτρινοκάστανος. Χαρακτηριστικό γνώρισμα είναι η καστανή κηλίδα στην πρόσθια παρυφή, η οποία συνδέεται οπτικά με τη γκριζωπή νεφροειδή κηλίδα. Υπάρχει επίσης μικρή μαύρη κουκκίδα κοντά στην εσωτερική γωνία της πτέρυγας.
Οι οπίσθιες πτέρυγες έχουν ανοιχτόχρωμο εσωτερικό τμήμα και πλατιά σκούρα περιφερειακή ζώνη, συχνά με ανοιχτόχρωμη κηλίδα. Φθαρμένα άτομα μπορεί να συγχέονται με το Heliothis nubigera ή το Helicoverpa armigera.
Η προνύμφη φθάνει περίπου τα 38 χιλιοστά. Είναι μεταβλητή, πράσινη, καστανή ή πορφυρή, με επιμήκεις γραμμώσεις και συνήθως ανοιχτόχρωμη πλευρική γραμμή.
Εξάπλωση και παρουσία στην Κύπρο
Η εξάπλωσή του καλύπτει μεσογειακές και υποτροπικές περιοχές της Αφρικής, της νότιας Ευρώπης και της Ασίας. Οι μεταναστεύσεις του προκαλούν εμφανίσεις αρκετά βορειότερα, μέχρι τη Σκανδιναβία. Στη Βρετανία οι αριθμοί του διαφέρουν έντονα μεταξύ ετών, ανάλογα με τις μεταναστευτικές αφίξεις.
Στην Κύπρο τεκμηριώνονται τόσο ενήλικα όσο και προνύμφες. Οι φωτογραφίες της παρούσας ανάρτησης προέρχονται από το Φασούρι, στις 12 Ιουλίου 2006. Στο Lepiforum δημοσιεύονται επίσης φωτογραφίες προνυμφών από τον Κόρνο, επαρχία Λάρνακας, στις 4 Οκτωβρίου 2014, σε υψόμετρο 290 μέτρων. Οι καταγραφές αυτές επιβεβαιώνουν την παρουσία του προνυμφικού σταδίου στο νησί.
Ενδιαιτήματα και συμπεριφορά
Προτιμά θερμές, ξηρές και ανοιχτές εκτάσεις, όπως χορτολιβαδικές περιοχές, ηλιόλουστες πλαγιές, αγρούς και ακαλλιέργητες εκτάσεις. Οι νεαρές προνύμφες συχνά παραμένουν σε καταφύγια από μετάξι κοντά στις κορυφές των βλαστών, ενώ οι μεγαλύτερες μπορεί να βρίσκονται ακάλυπτες επάνω στα φυτά.
Η μεταναστευτική του συμπεριφορά επιτρέπει την προσωρινή παρουσία και αναπαραγωγή σε περιοχές όπου οι χειμερινές συνθήκες δεν ευνοούν τη μόνιμη εγκατάστασή του.
Φυτά ξενιστές και διατροφή
Οι προνύμφες τρέφονται με αρκετά διαφορετικά φυτά, καταναλώνοντας φύλλα, άνθη, οφθαλμούς και άλλα αναπτυσσόμενα φυτικά μέρη. Σημαντικές οικογένειες ξενιστών είναι οι Asteraceae και οι Fabaceae, ενώ καταγράφονται επίσης Solanaceae και Lamiaceae.
Στη διεθνή βιβλιογραφία αναφέρονται η Calendula arvensis, η Calendula officinalis, η Dittrichia viscosa, καθώς και είδη των γενών Achillea, Ononis, Lotus, Nicotiana και Pelargonium. Άλλοι δημοσιευμένοι ξενιστές περιλαμβάνουν τα Hyoscyamus niger, Atropa belladonna, Matricaria chamomilla και είδη των γενών Mentha και Lavandula.
Επιβεβαιωμένοι καλλιεργούμενοι ξενιστές είναι το κάρθαμο, Carthamus tinctorius, και ο ηλίανθος, Helianthus annuus. Οι παραπάνω σχέσεις διατροφής αφορούν διεθνείς καταγραφές και δεν αποτελούν αυτομάτως επιβεβαιωμένες καταγραφές ξενιστών στην Κύπρο.
Βιολογικός κύκλος
Σε θερμές περιοχές αναπτύσσει περισσότερες από μία γενεές τον χρόνο. Στο Ιράν έχει αναφερθεί διαχείμαση ως νύμφη μέσα στο έδαφος. Η εποχικότητα και ο αριθμός γενεών μεταβάλλονται ανάλογα με το κλίμα.
Σε εργαστηριακή μελέτη επάνω σε δύο ποικιλίες κάρθαμου, στους 25 ± 1 °C, καταγράφηκαν έξι προνυμφικές ηλικίες. Τα αυγά εκκολάφθηκαν σε περίπου 3,2 ημέρες, η προνυμφική ανάπτυξη διήρκεσε περίπου 15 ημέρες και το νυμφικό στάδιο περίπου 13 ημέρες. Η συνολική ανάπτυξη από αυγό μέχρι ενήλικο ολοκληρώθηκε σε περίπου 33–34 ημέρες.
Τα θηλυκά παρήγαγαν κατά μέσο όρο περίπου 531–610 αυγά, ανάλογα με την ποικιλία. Πρόκειται για εργαστηριακές τιμές, οι οποίες δεν καθορίζουν τους χρόνους ανάπτυξης στις φυσικές συνθήκες της Κύπρου.
Παρασιτοειδή και φυσικός έλεγχος
Μελέτες σε καλλιέργειες κάρθαμου στην περιοχή της Άγκυρας επιβεβαίωσαν προνυμφικό παρασιτισμό από τα Aleiodes bicolor και Aleiodes miniatus της οικογένειας Braconidae, καθώς και από το Hyposoter didymator της οικογένειας Ichneumonidae. Καταγράφηκε επίσης Apanteles sp., χωρίς προσδιορισμό σε επίπεδο είδους.
Η σχέση με το Aleiodes miniatus δημοσιεύθηκε το 2020 ως η πρώτη παγκόσμια αναφορά αυτού του συνδυασμού ξενιστή και παρασιτοειδούς. Οι συγκεκριμένες καταγραφές προέρχονται από την Τουρκία και δεν παρουσιάζονται ως σχέσεις παρασιτισμού επιβεβαιωμένες στην Κύπρο.
Γεωργική σημασία
Το είδος μπορεί να προκαλεί ζημιές σε καλλιέργειες, ιδιαίτερα στο κάρθαμο. Η ένταση των προσβολών διαφέρει μεταξύ περιοχών και ετών.
Στη Δράμα, τον Ιούνιο του 2015, καταγράφηκαν προνύμφες σε καλλιέργειες ηλιάνθου, με ζημιές σε νεαρά φύλλα και αναπτυσσόμενους οφθαλμούς. Παρότι η παρουσία τους εντοπίστηκε σε περίπου 80% των αγρών που εξετάστηκαν, το ποσοστό προσβεβλημένων φυτών ανά αγρό δεν ξεπέρασε το 5% και δεν διαπιστώθηκε εμφανής οικονομική ζημιά.
Γενετική έρευνα και κατάσταση διατήρησης
Το 2024 δημοσιεύθηκε γονιδιωματική συναρμολόγηση από αρσενικό του είδους. Το γονιδίωμα είχε μέγεθος περίπου 332,8 εκατομμυρίων ζευγών βάσεων και οργανώθηκε κυρίως σε 31 χρωμοσωμικές αλληλουχίες, περιλαμβανομένου του φυλετικού χρωμοσώματος Z.
Στον Ευρωπαϊκό Κόκκινο Κατάλογο Νυχτοπεταλούδων του 2026 κατατάσσεται ως Μειωμένου Ενδιαφέροντος — Least Concern (LC) τόσο για την Ευρώπη όσο και για την ΕΕ27. Η περιφερειακή αυτή αξιολόγηση δεν προσδιορίζει την αφθονία ή την πληθυσμιακή τάση του στην Κύπρο.
Ταξινομία
Βασίλειο: Animalia
Συνομοταξία: Arthropoda
Κλάση: Insecta
Τάξη: Lepidoptera
Υπεροικογένεια: Noctuoidea
Οικογένεια: Noctuidae
Υποοικογένεια: Heliothinae
Γένος: Heliothis
Είδος: Heliothis peltigera (Denis & Schiffermüller, 1775)
Πηγές
- Lepiforum — αρχική ονομασία, ετυμολογία και προνύμφες στον Κόρνο. LepiWiki
- UKMoths — μέγεθος και μεταναστευτική παρουσία. UKmoths
- Vlinderstichting — αναγνώριση ενηλίκων και προνυμφών. Vlinderstichting
- Pyrgus — εξάπλωση, ενδιαιτήματα και παρατηρήσεις ξενιστών. pyrgus.de
- Butterflies of Crete — καταγραφές φυτών ξενιστών. Butterflies of Crete
- Ayten & Ülgentürk (2022) — βιολογία και κύκλος ζωής στο κάρθαμο. Journal of the Entomological Research Society
- Ayten & Ülgentürk (2020) — παρασιτοειδή στην Άγκυρα. Bahçe
- Ayten, Beyarslan & Ülgentürk (2020) — Aleiodes miniatus. researchgate.net
- Simoglou και συνεργάτες — πρώτη αναφορά προσβολών ηλιάνθου στην Ελλάδα. researchgate.net
- Wawman και συνεργάτες (2024) — γονιδίωμα του είδους. PubMed
- European Red List of Moths (2026).
Bordered Straw – Heliothis peltigera (Denis & Schiffermüller, 1775) – Cyprus
Text and photographs: George Konstantinou
Photographs: Fasouri, 12 July 2006
General information
Heliothis peltigera, commonly known as the Bordered Straw, is a moth belonging to the family Noctuidae and subfamily Heliothinae. It is a warmth-loving, polyphagous and migratory species, resident in the Mediterranean region and capable of moving into more northerly parts of Europe.
It was described in 1775 as Noctua peltigera. The parentheses around Denis and Schiffermüller and the year indicate its subsequent placement in a different genus. The epithet peltigera means “bearing a small shield” and refers to the characteristic kidney-shaped marking on the forewings.
Description and identification
The wingspan is usually 34–42 mm, with a forewing length of 16–19 mm. Colour varies from straw yellow to yellowish brown. A characteristic feature is the brown mark along the leading edge, which visually joins the greyish kidney-shaped marking. A small black dot is also present near the inner corner of the forewing.
The hindwings have a pale central area and a broad dark outer border, often containing a pale patch. Worn individuals may be confused with Heliothis nubigera or Helicoverpa armigera.
The caterpillar reaches approximately 38 mm. Its colour is variable, ranging from green to brown or purple, with longitudinal markings and usually a pale lateral stripe.
Distribution and occurrence in Cyprus
Its range covers Mediterranean and subtropical regions of Africa, southern Europe and Asia. Migration brings it considerably farther north, reaching Scandinavia. In Britain, its numbers fluctuate strongly between years according to migratory arrivals.
Both adults and caterpillars are documented in Cyprus. The photographs accompanying this article were taken at Fasouri on 12 July 2006. Lepiforum also presents caterpillar photographs from Kornos, Larnaca District, on 4 October 2014, at an elevation of 290 metres. These records confirm the occurrence of the larval stage on the island.
Habitats and behaviour
The species favours warm, dry, open habitats, including grassland, sunny slopes, agricultural fields and uncultivated ground. Young caterpillars often occupy silken shelters near shoot tips, while larger larvae may rest openly on their host plants.
Its migratory behaviour allows temporary occurrence and breeding in regions where winter conditions do not favour permanent establishment.
Host plants and feeding
The caterpillars feed on various plants, consuming leaves, flowers, buds and other developing plant parts. Important host families include Asteraceae and Fabaceae, with additional records from Solanaceae and Lamiaceae.
International literature records Calendula arvensis, Calendula officinalis, Dittrichia viscosa and species of Achillea, Ononis, Lotus, Nicotiana and Pelargonium. Other published hosts include Hyoscyamus niger, Atropa belladonna, Matricaria chamomilla and species of Mentha and Lavandula.
Confirmed cultivated hosts include safflower, Carthamus tinctorius, and sunflower, Helianthus annuus. These feeding associations concern international records and do not automatically constitute confirmed host records from Cyprus.
Life cycle
In warm regions, the species produces more than one generation annually. Overwintering as a pupa in the soil has been reported in Iran. Seasonality and the number of generations vary with climatic conditions.
A laboratory study on two safflower varieties at 25 ± 1 °C recorded six larval instars. Eggs hatched after approximately 3.2 days, larval development lasted approximately 15 days and the pupal stage approximately 13 days. Total development from egg to adult took approximately 33–34 days.
Females produced an average of approximately 531–610 eggs, depending on the variety. These laboratory values do not establish developmental times under natural conditions in Cyprus.
Parasitoids and natural control
Studies in safflower fields around Ankara confirmed larval parasitism by Aleiodes bicolor and Aleiodes miniatus, belonging to Braconidae, and by Hyposoter didymator, belonging to Ichneumonidae. Apanteles sp. was also recorded without identification to species level.
The association with Aleiodes miniatus was published in 2020 as the first worldwide report of this particular host–parasitoid relationship. These records originate from Turkey and are not presented as parasitoid associations confirmed in Cyprus.
Agricultural significance
The species can damage crops, particularly safflower. The severity of infestations varies between regions and years.
In Drama, northern Greece, caterpillars were recorded on sunflower crops in June 2015, damaging young leaves and developing buds. Although the species occurred in approximately 80% of the fields inspected, the proportion of infested plants within individual fields did not exceed 5%, and no apparent economic damage was detected.
Genetic research and conservation status
In 2024, a genome assembly from a male of the species was published. The genome spanned approximately 332.8 million base pairs and was organised mainly into 31 chromosomal sequences, including the Z sex chromosome.
The 2026 European Red List of Moths classifies the species as Least Concern (LC) for both Europe and the EU27. This regional assessment does not establish its abundance or population trend in Cyprus.
Taxonomy
Kingdom: Animalia
Phylum: Arthropoda
Class: Insecta
Order: Lepidoptera
Superfamily: Noctuoidea
Family: Noctuidae
Subfamily: Heliothinae
Genus: Heliothis
Species: Heliothis peltigera (Denis & Schiffermüller, 1775)
Sources
- Lepiforum — original name, etymology and caterpillars at Kornos. LepiWiki
- UKMoths — wingspan and migratory occurrence. UKmoths
- Vlinderstichting — adult and caterpillar identification. Vlinderstichting
- Pyrgus — distribution, habitats and host observations. pyrgus.de
- Butterflies of Crete — host plant records. Butterflies of Crete
- Ayten & Ülgentürk (2022) — biology and life cycle on safflower. Journal of the Entomological Research Society
- Ayten & Ülgentürk (2020) — parasitoids in Ankara. Bahçe
- Ayten, Beyarslan & Ülgentürk (2020) — Aleiodes miniatus. researchgate.net
- Simoglou and colleagues — first report of sunflower infestations in Greece. researchgate.net
- Wawman and colleagues (2024) — genome sequence. PubMed
- European Red List of Moths (2026).
