Photos by George Konstantinou
Below in English
Κείμενο Γιώργος Κωνσταντίνου.
Το πτηνοπαρατηρητήριο στο Ζακάκι
Το πτηνοπαρατηρητήριο βρίσκεται στον Υγρότοπο Ζακακίου, γνωστό και ως Λίμνη Μακριά (Makria Lake / Zakaki Marsh), στην ανατολική πλευρά του σημαντικού υγροτοπικού συμπλέγματος της χερσονήσου Ακρωτηρίου, κοντά στο Lady’s Mile και τη Λεμεσό.
Η Λίμνη Μακριά αποτελεί κατάλοιπο ενός παλαιότερα μεγαλύτερου υγροτόπου και, παρά τη σχετικά μικρή έκτασή της και τις έντονες πιέσεις που δέχεται από τη γύρω ανάπτυξη, εξακολουθεί να αποτελεί σημαντικό χώρο για τα πουλιά και ιδιαίτερα για τα μεταναστευτικά είδη.
Το πτηνοπαρατηρητήριο δημιουργήθηκε ώστε οι επισκέπτες, οι φυσιοδίφες, οι φωτογράφοι και οι πτηνοπαρατηρητές να μπορούν να παρακολουθούν τα πουλιά του υγροτόπου με όσο το δυνατόν μικρότερη ενόχληση. Το παρατηρητήριο ανακαινίστηκε στο πλαίσιο του προγράμματος MedIsWet και χρησιμοποιείται για οργανωμένες αλλά και ανεξάρτητες παρατηρήσεις πουλιών.
Συντεταγμένες πτηνοπαρατηρητηρίου:
34.64283° N, 33.00383° E
Google Maps:
https://www.google.com/maps?q=34.64283,33.00383
Το μεγάλο πρόβλημα με τα καλάμια
Ένα σοβαρό και επαναλαμβανόμενο πρόβλημα στο πτηνοπαρατηρητήριο είναι η πολύ πυκνή ανάπτυξη των καλαμιών μπροστά από αυτό.
Τα καλάμια αναπτύσσονται τόσο έντονα ώστε κλείνουν την ορατότητα προς τον υγρότοπο. Όταν η βλάστηση φτάσει μπροστά στα ανοίγματα του παρατηρητηρίου, οι πτηνοπαρατηρητές δεν μπορούν ουσιαστικά να δουν την ανοιχτή επιφάνεια του νερού και τα πουλιά που βρίσκονται πίσω από τον καλαμιώνα.
Το πρόβλημα δεν είναι περιστασιακό. Η έντονη αναγέννηση των καλαμιών σημαίνει ότι ακόμη και μετά την κοπή τους μπορούν να επανέλθουν γρήγορα. Τεχνικές αξιολογήσεις για τη διαχείριση της Λίμνης Μακριά έχουν επισημάνει ότι η απλή κοπή δημιουργεί ανοιχτό χώρο μόνο προσωρινά και ότι απαιτούνται πιο συστηματικές παρεμβάσεις για μακροχρόνια διατήρηση της ανοιχτής επιφάνειας.
Το πρόβλημα είναι ιδιαίτερα σημαντικό επειδή ένα πτηνοπαρατηρητήριο που έχει κατασκευαστεί ειδικά για την παρατήρηση του υγροτόπου χάνει μεγάλο μέρος της χρησιμότητάς του όταν η θέα αποκλείεται από τα καλάμια.
Προσωπικά έχω διαπιστώσει επανειλημμένα το πρόβλημα στην περιοχή. Από καιρό σε καιρό ξένοι πτηνοπαρατηρητές κόβουν μόνοι τους τα καλάμια μπροστά από το παρατηρητήριο για να μπορέσουν να δουν και να παρατηρήσουν τα πουλιά. Η πρακτική αυτή δείχνει πόσο έντονο είναι το πρόβλημα της ορατότητας, αλλά η διαχείριση ενός ευαίσθητου υγροτόπου πρέπει να γίνεται οργανωμένα και με οικολογικά σωστό τρόπο και όχι να εξαρτάται από περιστασιακές επεμβάσεις επισκεπτών.
Διαχείριση των καλαμιών
Η ανάγκη διαχείρισης του καλαμιώνα έχει αναγνωριστεί και επίσημα.
Στο πλαίσιο προγραμμάτων διατήρησης πραγματοποιήθηκαν μηχανικές κοπές καλαμιών μπροστά από το υφιστάμενο παρατηρητήριο. Παράλληλα πραγματοποιήθηκε υδρολογική μελέτη της Λίμνης Μακριά, οικολογική αξιολόγηση και εξέταση διαφορετικών επιλογών διαχείρισης και αποκατάστασης του οικοτόπου.
Η εμπειρία από τις εργασίες έδειξε ότι η μεγάλη ζωτικότητα των καλαμιών επιτρέπει στη βλάστηση να ανακάμπτει μέσα σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα μετά την κοπή. Για πιο μακροχρόνιο αποτέλεσμα έχει επισημανθεί ότι θα απαιτούνταν εντατικότερη απομάκρυνση των ριζωμάτων και εμβάθυνση ορισμένων υδάτινων επιφανειών.
Τα καλάμια, ωστόσο, αποτελούν και τα ίδια σημαντικό στοιχείο του οικοσυστήματος. Προσφέρουν ενδιαίτημα και κάλυψη σε πολλά είδη και συμβάλλουν στη διήθηση του νερού. Επομένως, ο στόχος δεν πρέπει να είναι η ανεξέλεγκτη απομάκρυνσή τους, αλλά η κατάλληλη διαχείριση ώστε να διατηρείται ένα μωσαϊκό καλαμιώνα και ανοιχτού νερού, προς όφελος τόσο της άγριας ζωής όσο και της παρατήρησής της.
Σημασία της Λίμνης Μακριά για τα πουλιά
Η Λίμνη Μακριά είναι ιδιαίτερα σημαντική κατά τις μεταναστευτικές περιόδους της άνοιξης και του φθινοπώρου, αλλά χρησιμοποιείται από πουλιά σε διαφορετικές εποχές του χρόνου.
Στον υγρότοπο μπορούν να παρατηρηθούν ερωδιοί, πάπιες, παρυδάτια και πολλά μικρότερα είδη που συνδέονται με τους καλαμιώνες.
Ανάμεσα στα χαρακτηριστικά είδη που καταγράφονται στην περιοχή είναι η Βαλτόπαπια (Aythya nyroca), ο Πορφυροτσικνιάς (Ardea purpurea), ο Κρυπτοτσικνιάς (Ardeola ralloides), ο Σταχτοτσικνιάς (Ardea cinerea), το Μουστακομουγιαννούδι (Acrocephalus melanopogon), η Καλαμοποταμίδα (Acrocephalus scirpaceus) και η Πελλοκατερίνα (Vanellus spinosus).
Η περιοχή είναι επίσης σημαντική για τη Βαλτόπαπια, ένα είδος διεθνούς ενδιαφέροντος διατήρησης.
Στα τέλη του καλοκαιριού μεγάλοι αριθμοί χελιδονιών και πετροχελίδονων μπορούν να συγκεντρώνονται στην περιοχή και να χρησιμοποιούν τους καλαμιώνες για κούρνιασμα.
Η ευρύτερη χερσόνησος Ακρωτηρίου
Η σημασία του Ζακακίου γίνεται ακόμη μεγαλύτερη επειδή αποτελεί τμήμα του ευρύτερου υγροτοπικού συμπλέγματος του Ακρωτηρίου, μιας από τις σημαντικότερες περιοχές για τα πουλιά στην Κύπρο.
Η χερσόνησος περιλαμβάνει διαφορετικούς τύπους οικοτόπων, όπως την Αλυκή Ακρωτηρίου, υγροτόπους γλυκού νερού, καλαμιώνες, αλίπεδα, αμμοθίνες, παράκτιες εκτάσεις, θαμνώνες και γεωργικές περιοχές.
Η μεγάλη αυτή ποικιλία οικοτόπων εξηγεί τον εξαιρετικό ορνιθολογικό πλούτο της περιοχής. Στην ευρύτερη χερσόνησο έχουν καταγραφεί περισσότερα από 300 είδη πουλιών.
Πιέσεις στον υγρότοπο
Ο Υγρότοπος Ζακακίου αποτελεί σήμερα μόνο τμήμα του υγροτόπου που υπήρχε παλαιότερα.
Η γειτνίαση με το λιμάνι και άλλες αναπτύξεις έχει ασκήσει σημαντική πίεση στην περιοχή. Για τον λόγο αυτό η προστασία και η σωστή διαχείριση όσων έχουν απομείνει αποκτούν ιδιαίτερη σημασία.
Παράλληλα, η διαχείριση της βλάστησης πρέπει να εξασφαλίζει ότι διατηρούνται τόσο οι οικολογικές λειτουργίες του καλαμιώνα όσο και οι απαραίτητες εκτάσεις ανοιχτού νερού.
Η συστηματική συντήρηση του χώρου μπροστά από το πτηνοπαρατηρητήριο είναι επίσης αναγκαία. Όταν τα καλάμια αφήνονται να κλείσουν εντελώς τη θέα, δημιουργείται σοβαρό πρόβλημα για τους πτηνοπαρατηρητές και τους επισκέπτες που έρχονται στην περιοχή ακριβώς για να γνωρίσουν και να παρατηρήσουν την πλούσια ορνιθοπανίδα της.
Το πτηνοπαρατηρητήριο μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο περιβαλλοντικής ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης, αρκεί να συντηρείται και να παραμένει λειτουργικό χωρίς να υποβαθμίζεται ο ίδιος ο υγρότοπος.
Πηγές
BirdLife Cyprus – Zakaki Marsh / Lake Makria, δράσεις διατήρησης και διαχείρισης του υγροτόπου.
Darwin Initiative DPLUS141 – υδρολογική μελέτη, οικολογική αξιολόγηση και διαχείριση καλαμιών στη Λίμνη Μακριά.
Visit Akrotiri – Zakaki Marsh (Makria Lake), πτηνοπαρατήρηση και ορνιθοπανίδα της χερσονήσου Ακρωτηρίου.
Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – «Πτηνοπαρατηρητήριο πουλιών στο Ζακάκι - Birds Hide at Zakaki Marsh - Cyprus», αρχική ανάρτηση και φωτογραφικό υλικό.
Text by George Konstantinou.
Birdwatching Hide at Zakaki Marsh
The birdwatching hide is situated at Zakaki Marsh, also known as Makria Lake, on the eastern side of the important Akrotiri Peninsula wetland complex, close to Lady's Mile and Limassol.
Makria Lake is the remnant of a formerly larger wetland and, despite its relatively small size and the considerable pressures from surrounding development, it remains an important site for birds, particularly migratory species.
The hide was created to enable visitors, naturalists, photographers and birdwatchers to observe the wetland's birds while causing as little disturbance as possible. It was renovated as part of the MedIsWet project and is used for both organised and independent birdwatching.
Birdwatching hide coordinates:
34.64283° N, 33.00383° E
Google Maps:
https://www.google.com/maps?q=34.64283,33.00383
The serious problem with the reeds
A serious and recurring problem at the birdwatching hide is the extremely dense growth of reeds immediately in front of it.
The reeds grow so vigorously that they obstruct the view across the wetland. When vegetation reaches the viewing openings, birdwatchers can effectively lose their view of the open water and of birds situated behind the reedbed.
This is not an occasional problem. Vigorous reed regeneration means that even after cutting, the vegetation can quickly return. Technical assessments concerning the management of Makria Lake have noted that simple cutting creates open areas only temporarily and that more systematic intervention would be required to maintain open water over the longer term.
This is particularly problematic because a hide specifically constructed for observing the wetland loses much of its usefulness when the view is completely obstructed by reeds.
I have personally observed this problem repeatedly at the site. From time to time, foreign birdwatchers cut the reeds themselves in front of the hide so that they can see and observe the birds. This illustrates the severity of the visibility problem, although management of a sensitive wetland should be carried out systematically and in an ecologically appropriate manner rather than depending on occasional interventions by visitors.
Reed management
The need to manage the reedbed has also been officially recognised.
Mechanical reed clearance has been carried out in front of the existing hide as part of conservation projects. A hydrological study of Makria Lake, an ecological assessment and a review of different habitat management and restoration options have also been undertaken.
Experience from this work has shown that the vigorous growth of the reeds allows vegetation to recover within a relatively short period following clearance. For a longer-lasting effect, more intensive removal of reed rhizomes and deepening of some pools have been identified as possible requirements.
Reeds themselves, however, are an important component of the ecosystem. They provide habitat and cover for many species and contribute to water filtration. The objective should therefore not be their uncontrolled removal, but appropriate management that maintains a mosaic of reedbed and open water for the benefit of both wildlife and wildlife observation.
Importance of Makria Lake for birds
Makria Lake is particularly important during the spring and autumn migration periods, although birds use the wetland at different times throughout the year.
Herons, ducks, waders and many smaller reedbed-associated birds can be observed at the site.
Characteristic species recorded in the area include Ferruginous Duck (Aythya nyroca), Purple Heron (Ardea purpurea), Squacco Heron (Ardeola ralloides), Grey Heron (Ardea cinerea), Moustached Warbler (Acrocephalus melanopogon), Eurasian Reed Warbler (Acrocephalus scirpaceus) and Spur-winged Lapwing (Vanellus spinosus).
The site is also important for the Ferruginous Duck, a species of international conservation concern.
During late summer, large numbers of swallows and swifts may gather in the area and use the reedbeds for roosting.
The wider Akrotiri Peninsula
The importance of Zakaki Marsh is increased by its position within the wider Akrotiri wetland complex, one of the most important areas for birds in Cyprus.
The peninsula contains a variety of habitats, including Akrotiri Salt Lake, freshwater wetlands, reedbeds, saltmarshes, sand dunes, coastal habitats, scrub and agricultural areas.
This diversity of habitats explains the area's exceptional ornithological richness. More than 300 bird species have been recorded across the wider Akrotiri Peninsula.
Pressures on the wetland
Zakaki Marsh represents only a remnant of the larger wetland that existed in the past.
Its proximity to the port and other developments has placed considerable pressure on the area. Protecting and properly managing what remains is therefore particularly important.
Vegetation management must simultaneously preserve the ecological functions of the reedbed and maintain the open-water areas required by many wetland species.
Regular maintenance of the area immediately in front of the birdwatching hide is also necessary. When the reeds are allowed to completely obstruct the view, this creates a serious problem for birdwatchers and other visitors who come specifically to experience and observe the area's rich birdlife.
The hide can serve as an important facility for environmental education and public awareness, provided that it is properly maintained and remains functional without compromising the ecological integrity of the wetland.
Sources
BirdLife Cyprus – Zakaki Marsh / Lake Makria, wetland conservation and management actions.
Darwin Initiative DPLUS141 – hydrological study, ecological assessment and reed management at Makria Lake.
Visit Akrotiri – Zakaki Marsh (Makria Lake), birdwatching and the birdlife of the Akrotiri Peninsula.
Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – “Πτηνοπαρατηρητήριο πουλιών στο Ζακάκι - Birds Hide at Zakaki Marsh - Cyprus”, original post and photographic material.
No comments:
Post a Comment