Mattia callidaria (Joannis, 1891) - Cyprus

See also -

List of Moths of Cyprus you will find in this blog (Lepidoptera)

All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο

 Photo by George Konstantinou 

Below in English

Κείμενο του Γιώργου Κωνσταντίνου

Περιγραφή

Η Mattia callidaria (Joannis, 1891) είναι είδος νυχτοπεταλούδας που ανήκει στην οικογένεια Geometridae και στην υποοικογένεια Larentiinae. Πρόκειται για ένα μικρό και σχετικά διακριτικό λεπιδόπτερο της Ανατολικής Μεσογείου, το οποίο απαντά και στην Κύπρο.

Όπως συμβαίνει με πολλές νυχτοπεταλούδες της οικογένειας Geometridae, ο χρωματισμός των φτερών της αποτελεί πολύ αποτελεσματικό καμουφλάζ. Οι γήινες αποχρώσεις και τα σχέδια των φτερών τη βοηθούν να περνά απαρατήρητη όταν κάθεται ακίνητη πάνω σε ξερή βλάστηση, πέτρες ή άλλες φυσικές επιφάνειες.

Η οικογένεια Geometridae είναι ιδιαίτερα γνωστή για τις χαρακτηριστικές προνύμφες της. Πολλές έχουν μειωμένο αριθμό κοιλιακών ψευδοποδιών και κινούνται καμπυλώνοντας και τεντώνοντας διαδοχικά το σώμα τους, σαν να «μετρούν» την επιφάνεια πάνω στην οποία βαδίζουν. Από αυτή τη χαρακτηριστική κίνηση προέρχεται και η ονομασία Geometridae, από τις ελληνικές λέξεις «γη» και «μετρώ».

Εξάπλωση

Η Mattia callidaria έχει εξάπλωση που επικεντρώνεται κυρίως στην Ανατολική Μεσόγειο. Έχει καταγραφεί στην Ελλάδα και σε ελληνικά νησιά, στην Τουρκία, στην Κύπρο και σε περιοχές του Λεβάντε, μεταξύ άλλων στον Λίβανο και το Ισραήλ.

Το είδος περιγράφηκε επιστημονικά το 1891 από τον Joannis. Στην παλαιότερη βιβλιογραφία συναντάται με διαφορετικούς ταξινομικούς συνδυασμούς, καθώς η κατάταξή του μεταβλήθηκε με την πάροδο του χρόνου.

Ένα από τα ονόματα που συνδέονται με την ταξινομική ιστορία του είναι το Larentia adlata Staudinger, 1895, το οποίο έχει αντιμετωπιστεί ως συνώνυμο της Mattia callidaria.

Βιότοπος

Η Mattia callidaria συνδέεται με ξηρούς και ανοιχτούς μεσογειακούς βιότοπους, όπου αναπτύσσεται χαμηλή θαμνώδης βλάστηση.

Στην Κύπρο τέτοιοι βιότοποι είναι πολύ διαδεδομένοι, ιδιαίτερα στις χαμηλές και ημιορεινές περιοχές. Πρόκειται για τοπία με φρύγανα, αγκαθωτούς θάμνους, ξηρά λιβάδια και βραχώδεις εκτάσεις, τα οποία φιλοξενούν έναν πολύ μεγάλο αριθμό ειδών εντόμων.

Η παρουσία του φυτού-ξενιστή αποτελεί σημαντικό παράγοντα για την παρουσία της νυχτοπεταλούδας σε μια περιοχή.

Φυτό-ξενιστής και διατροφή

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η σχέση της Mattia callidaria με το Sarcopoterium spinosum της οικογένειας Rosaceae, έναν από τους χαρακτηριστικότερους αγκαθωτούς θάμνους της κυπριακής υπαίθρου.

Οι προνύμφες τρέφονται με το Sarcopoterium spinosum, γεγονός που καθιστά το φυτό σημαντικό για την ολοκλήρωση του βιολογικού κύκλου της νυχτοπεταλούδας.

Το Sarcopoterium spinosum είναι χαρακτηριστικό φυτό της Ανατολικής Μεσογείου και είναι πολύ κοινό σε αρκετές περιοχές της Κύπρου. Είναι εξαιρετικά προσαρμοσμένο στις ξηρές μεσογειακές συνθήκες και αποτελεί σημαντικό στοιχείο των φρυγανικών οικοσυστημάτων.

Η σχέση αυτή αποτελεί ακόμη ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα του πόσο στενά συνδέονται τα έντομα με τα φυτά των φυσικών οικοσυστημάτων. Ένα φυτό που μπορεί να φαίνεται κοινό και ασήμαντο στον περισσότερο κόσμο μπορεί να αποτελεί απαραίτητη πηγή τροφής για συγκεκριμένα είδη εντόμων.

Βιολογία και κύκλος ζωής

Ο κύκλος ζωής της Mattia callidaria είναι προσαρμοσμένος στις ιδιαίτερες κλιματικές συνθήκες της Ανατολικής Μεσογείου.

Τα ενήλικα άτομα εμφανίζονται κυρίως κατά το φθινόπωρο, ενώ οι προνύμφες αναπτύσσονται κατά τη δροσερότερη και υγρότερη περίοδο του έτους, όταν υπάρχει διαθέσιμη τροφή στα φυτά-ξενιστές.

Οι προνύμφες μπορούν να παρατηρηθούν κατά τη διάρκεια του χειμώνα και στις αρχές της άνοιξης πάνω στο Sarcopoterium spinosum. Αφού ολοκληρώσουν την ανάπτυξή τους, περνούν στο στάδιο της νύμφης.

Με αυτόν τον τρόπο το είδος μπορεί να περάσει τη δυσμενέστερη περίοδο του θερμού και εξαιρετικά ξηρού μεσογειακού καλοκαιριού στο σχετικά προστατευμένο στάδιο της νύμφης, πριν εμφανιστεί η επόμενη γενιά ενηλίκων.

Η Mattia callidaria στην Κύπρο

Η παρουσία της Mattia callidaria στην Κύπρο αποτελεί ακόμη ένα παράδειγμα της μεγάλης ποικιλότητας των Lepidoptera του νησιού.

Οι νυχτοπεταλούδες αποτελούν ένα τεράστιο και εξαιρετικά σημαντικό κομμάτι της κυπριακής πανίδας, παρόλο που σε σύγκριση με τις ημερόβιες πεταλούδες παραμένουν πολύ λιγότερο γνωστές στο ευρύ κοινό.

Πολλά είδη περνούν εντελώς απαρατήρητα λόγω του μικρού μεγέθους τους, των νυχτερινών συνηθειών τους και του εξαιρετικού καμουφλάζ τους. Παρ' όλα αυτά, διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στα οικοσυστήματα τόσο ως φυτοφάγα έντομα όσο και ως τροφή για πουλιά, νυχτερίδες, ερπετά, αράχνες και άλλα ζώα.

Οικολογική σημασία

Η Mattia callidaria μάς υπενθυμίζει ότι η προστασία της βιοποικιλότητας δεν περιορίζεται μόνο στα μεγάλα, σπάνια ή εντυπωσιακά ζώα.

Η διατήρηση της φυσικής βλάστησης είναι απαραίτητη και για την επιβίωση των μικρών και συχνά άγνωστων οργανισμών που εξαρτώνται από αυτήν. Η καταστροφή ενός βιότοπου ή η εξαφάνιση ενός σημαντικού φυτού-ξενιστή μπορεί να επηρεάσει άμεσα τα έντομα που χρειάζονται το συγκεκριμένο φυτό για την αναπαραγωγή και την ανάπτυξή τους.

Κάθε είδος αποτελεί μέρος ενός πολύπλοκου φυσικού δικτύου. Η Mattia callidaria, το Sarcopoterium spinosum και οι οργανισμοί που με τη σειρά τους τρέφονται με αυτή τη νυχτοπεταλούδα αποτελούν διαφορετικούς κρίκους της ίδιας οικολογικής αλυσίδας.

Η καταγραφή και η μελέτη ακόμη και των μικρότερων ειδών είναι επομένως απαραίτητη για να γνωρίσουμε και να προστατεύσουμε πραγματικά τη βιοποικιλότητα της Κύπρου.

Ταξινόμηση

Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Arthropoda
Κλάση: Insecta
Τάξη: Lepidoptera
Υπεροικογένεια: Geometroidea
Οικογένεια: Geometridae
Υποοικογένεια: Larentiinae
Γένος: Mattia
Είδος: Mattia callidaria (Joannis, 1891)

Συνώνυμο: Larentia adlata Staudinger, 1895

Mattia callidaria (Joannis, 1891) 

Text by George Konstantinou

Description

Mattia callidaria (Joannis, 1891) is a species of moth belonging to the family Geometridae and the subfamily Larentiinae. It is a small and relatively inconspicuous moth of the Eastern Mediterranean that also occurs in Cyprus.

As with many moths of the family Geometridae, the colouration and pattern of its wings provide highly effective camouflage. Its earthy tones and wing markings help it remain unnoticed when resting motionless on dry vegetation, rocks or other natural surfaces.

The family Geometridae is particularly well known for the characteristic movement of its larvae. Many geometrid caterpillars have a reduced number of abdominal prolegs and move by alternately arching and extending their bodies, giving the impression that they are “measuring” the surface over which they travel. The name Geometridae originates from the Greek words for “earth” and “measure”.

Distribution

Mattia callidaria has a distribution centred mainly in the Eastern Mediterranean. It has been recorded in Greece and on Greek islands, Turkey, Cyprus, and parts of the Levant, including Lebanon and Israel.

The species was scientifically described in 1891 by Joannis. In older literature it can be encountered under different taxonomic combinations, as its classification has changed over time.

One of the names associated with its taxonomic history is Larentia adlata Staudinger, 1895, which has been treated as a synonym of Mattia callidaria.

Habitat

Mattia callidaria is associated with dry, open Mediterranean habitats characterised by low-growing shrubby vegetation.

In Cyprus, such habitats are widespread, particularly in lowland and semi-mountainous areas. They include phrygana, thorny scrub, dry grasslands and rocky areas, all of which support a remarkable diversity of insects.

The presence of its larval host plant is an important factor determining where the moth can complete its life cycle.

Host Plant and Feeding

Of particular interest is the relationship between Mattia callidaria and Sarcopoterium spinosum of the family Rosaceae, one of the most characteristic thorny shrubs of the Cypriot countryside.

The larvae feed on Sarcopoterium spinosum, making this plant important for the completion of the moth's life cycle.

Sarcopoterium spinosum is a characteristic plant of the Eastern Mediterranean and is very common in many parts of Cyprus. It is extremely well adapted to dry Mediterranean conditions and forms an important component of phrygana vegetation.

This relationship is another excellent example of the close connections between insects and plants within natural ecosystems. A plant that may appear common and insignificant to most people can, in reality, provide an essential food source for particular species of insects.

Biology and Life Cycle

The life cycle of Mattia callidaria is adapted to the distinctive climatic conditions of the Eastern Mediterranean.

Adults appear mainly during the autumn, while the larvae develop during the cooler and wetter period of the year, when suitable food is available on their host plants.

The caterpillars can be observed during the winter and early spring feeding on Sarcopoterium spinosum. Once they have completed their larval development, they enter the pupal stage.

In this way, the species can pass the most difficult period of the hot and extremely dry Mediterranean summer in the relatively protected pupal stage, before the next generation of adults emerges.

Mattia callidaria in Cyprus

The presence of Mattia callidaria in Cyprus is another example of the remarkable diversity of Lepidoptera found on the island.

Moths represent an enormous and extremely important component of the Cypriot fauna, although they remain much less familiar to the general public than butterflies.

Many species pass almost completely unnoticed because of their small size, nocturnal habits and excellent camouflage. Nevertheless, they play important roles within ecosystems, both as plant-feeding insects and as prey for birds, bats, reptiles, spiders and many other animals.

Ecological Importance

Mattia callidaria reminds us that the protection of biodiversity should not be limited only to large, rare or spectacular animals.

The preservation of natural vegetation is also essential for the survival of small and often overlooked organisms that depend upon it. The destruction of a habitat or the disappearance of an important host plant can directly affect the insects that require that particular plant for feeding, reproduction and development.

Every species forms part of a complex natural network. Mattia callidaria, Sarcopoterium spinosum, and the organisms that in turn feed upon this moth represent different links within the same ecological chain.

Recording and studying even the smallest species is therefore essential if we are to truly understand and protect the biodiversity of Cyprus.

Taxonomy

Kingdom: Animalia
Phylum: Arthropoda
Class: Insecta
Order: Lepidoptera
Superfamily: Geometroidea
Family: Geometridae
Subfamily: Larentiinae
Genus: Mattia
Species: Mattia callidaria (Joannis, 1891)

Common name: No established international common name

Synonym: Larentia adlata Staudinger, 1895