Το κατεχόμενο χωριό Ξερός , Καραβοστάσι - Kseros , Karavostasi Village - Cyprus

See also

Κατάλογος κατεχομένων δήμων και κοινοτήτων της Κύπρου - List of cities, towns and villages in occupied Cyprus

List of cities towns and villages in Cyprus - Κατάλογος δήμων και κοινοτήτων της Κύπρου

Η αποβάθρα και οι μεταλλευτικές εγκαταστάσεις της CMC στο Ξερό , Καραβοστάσι

Πέτρα του Λιμνίτη - Petra tou Limniti - Cyprus

Η αρχαια πόλη των Σόλων - βασιλική - Ρωμαϊκό Θέατρο - Soli, Cyprus

Ανάκτορο Βουνίου - Vouni Palace - Cyprus

Το χωριό Ποταμός του Κάμπου - Potamos tou Kampou Village - Cyprus

Η εκκλησία του Αποστόλου Ανδρέα. στο χωριό Ποταμός του Κάμπου - Churche Apostolos Antreas at Potamos tou Kampou Village - Cyprus

Το μεικτό χωριό Ξερός βρίσκεται 54χλμ δυτικά της Λευκωσίας και 18χλμ της Μόρφου και είναι κτισμένο κοντά στη θάλασσα σε υψόμετρο 10μ., ανατολικά του ποταμού Ξερού.


Ο Ξερός βρίσκεται δίπλα στον δρόμο Καραβοστασίου – Μόρφου και στα βορειοανατολικά συνδέεται με το χωριό Πεντάγυια (5,5χλμ.) και μέσω του με τη Μόρφου (18χλμ), δυτικά με το χωριό Καραβοστάσι (0,5χμ.) και νοτιοανατολικά με τη Λεύκα (4,5χμ.).

Η ονομασία του χωριού προήλθε από τον ποταμό Ξερό που ρέει στην περιοχή και η περιοχή Ξερού – Καραβοστασίου ανήκε στην αρχαία πόλη των Σόλων.

Ως λιμάνι, με την ονομασία Άγιος Αυξίβιος, αναφέρεται και κατά τα Μεσαιωνικά χρόνια. Αλλά και η νεώτερη ονομασία Καραβοστάσι (=σταθμός καραβιών, αγκυροβόλιο) φανερώνει τη χρησιμοποίηση της περιοχής ως σταθμού καραβιών και κατά τα νεώτερα χρόνια.

Οι κάτοικοι του χωριού ασχολούνταν με την καλλιέργεια εσπεριδοειδών (πορτοκάλια, λεμόνια, γκρέιπφρουτ, κιτρόμηλα) και λίγων σιτηρών. Αρκετοί από τους κατοίκους του χωριού δούλευαν στα γειτονικά μεταλλεία του Μαυροβουνίου, της Σκουριώτισσας, του Απλικιού, του Ξερού και στο λιμάνι του Καραβοστασίου.

Το 1931 οι κάτοικοι του χωριού ήσαν 454 (408 Ε/κ και 46 Τ/κ). Το 1964 λόγω των διακοινοτικών ταραχών που ακολούθησαν μετά την τουρκοκυπριακή ανταρσία (η περιοχή Ξερού-Καραβοστασίου βομβαρδίστηκε από την τουρκική αεροπορία τον Αύγουστο του 1964) και οι Τουρκοκύπριοι κατόπιν εντολών από την Άγκυρα μετακινήθηκαν σε γειτονικά αμιγή τουρκοκυπριακά και μεικτά χωριά, για να δημιουργηθούν στο νησί ισχυροί τουρκοκυπριακοί θύλακες. Το 1973 οι Ελληνοκύπριοι κάτοικοι του Ξερού ανέρχονταν στους 625.

Στο χωριό υπάρχει η εκκλησία του Αγίου Νικολάου.

Οι τούρκοι στην προσπάθεια τους για παραχάραξη της ιστορίας και της εξαφάνισης των ελληνικών ονομάτων μετονόμασαν τον Ξερό σε Denezll και το χωριό υπήχθη διοικητικά στη Λεύκα.

Το Καραβοστάσι

Μεικτό χωριό στην ημικατεχόμενη περιοχή της μητροπολιτικής περιφέρειας Μόρφου από το 1974 από τα τουρκικά στρατεύματα εισβολής περιοχή της Κύπρου. Το χωριό βρίσκεται περί τα 54 χλμ. δυτικά της πρωτεύουσας Λευκωσίας κι από την κωμόπολη της Μόρφου, που βρίσκεται στα βορειοανατολικά, απέχει περί τα 18 χλμ. Μέσα στα διοικητικά όρια του Καραβοστασίου βρίσκονται οι οικισμοί Ποταμός του Κάμπου (περί τα 2 χλμ. δυτικά) και Ξερός (περί το 0,5 χλμ. ανατολικά).

Το Καραβοστάσι είναι κτισμένο στην πεδιάδα της Μόρφου, σε μέσο υψόμετρο 5 μέτρων. Το καμπίσιο τοπίο του χωριού είναι διαμελισμένο στα ανατολικά από τον Ξερό ποταμό και στα δυτικά από τον ποταμό του Κάμπου.

Οι κυριότερες καλλιέργειες στο Καραβοστάσι, πριν από την τουρκική εισβολή του 1974, ήσαν τα εσπεριδοειδή (πορτοκάλια, λεμόνια, γκρέιπφρουτ και κιτρόμηλα) και λίγα σιτηρά. Η έκταση των κήπων εσπεριδοειδών ανερχόταν στο 1966 στα 49 εκτάρια (366 σκάλες). Η κτηνοτροφία του χωριού περιοριζόταν στην εκτροφή λίγων προβάτων και αιγών.

Από συγκοινωνιακής απόψεως, το Καραβοστάσι συνδέεται οδικά στα βορειοανατολικά με το χωριό Πεντάγυια (περί τα 6 χλμ.) μέσω Ξερού, και στα βορειοδυτικά με το χωριό Κάτω Πύργος (περί τα 15 χλμ.) μέσω του Ποταμού του Κάμπου. Συνδέεται επίσης στα νοτιοανατολικά με το χωριό Λεύκα (περί τα 4 χλμ.) και στα νοτιοδυτικά με το χωριό Αμπελικού (περί τα 4 χλμ.).






Τα γειτονικά μεταλλεία του Μαυροβουνίου,τηςΣκουριώτισσας και του Αμπλικιού, οι μεταλλευτικές εγκαταστάσεις του Ξερού καθώς και το λιμάνι του Καραβοστασίου βοήθησαν, πριν από την τουρκική εισβολή, στην εργοδότηση αρκετού πληθυσμού τόσο από το Καραβοστάσι όσο και από τα γύρω χωριά. Από τα μεταλλεία της περιοχής, το μετάλλευμα μεταφερόταν με σιδηρόδρομο στα εργοστάσια επεξεργασίας στον Ξερό, και στη συνέχεια γινόταν η φόρτωση στα πλοία για εξαγωγή από το λιμάνι του Καραβοστασίου, το οποίο διέθετε όλες τις σύγχρονες εγκαταστάσεις για το σκοπό αυτό.

Το Καραβοστάσι γνώρισε πληθυσμιακές αυξομειώσεις που είναι άμεσα συνδεδεμένες με την αυξομείωση στην παραγωγή και εξαγωγή μεταλλευμάτων από την περιοχή. Το 1881 οι κάτοικοι ήσαν 38, που μειώθηκαν στους 21 το 1891 αλλά αυξήθηκαν στους 29 το 1901, στους 81 το 1911 (62 ο οικισμός και19 το λιμάνι), στους 142 το 1921 (131 ο οικισμός και 11 το λιμάνι) και στους 395 το 1931 (305 ο οικισμός και 90 το λιμάνι). Το 1946 οι κάτοικοι του χωριού ήσαν 1.759 (1.443 ‘Ελληνες, 277 Τούρκοι και 39 άλλων εθνικοτήτων). Κατά την απογραφή του 1960 ο πληθυσμός του Καραβοστασίου συνυπολογιζόταν με τον πληθυσμό του γειτονικού χωριού Ξερός και οι κάτοικοι ήσαν 1.510 (1.111 ‘Ελληνες, 333 Τούρκοι και 66 άλλων εθνικοτήτων). Από το 1965 και μετά ο πληθυσμός του Καραβοστασίου άρχισε να ελαττώνεται αισθητά, σαν αποτέλεσμα της σημαντικής μείωσης στην παραγωγή και εξαγωγή μεταλλευμάτων, ιδιαίτερα από το μεγάλο σε αποθέματα μεταλλείο του Μαυροβουνίου. Έτσι το 1973 οι κάτοικοι του Καραβοστασίου ήσαν μόνο 334 (305 Έλληνες και 29 άλλων εθνικοτήτων).

Η περιοχή του Καραβοστασίου κατοικείτο από την Αρχαιότητα και ήταν πολύ σημαντική. Εκεί βρισκόταν η αρχαία πόλη των Σόλων και στην τοποθεσία όπου βρίσκεται το χωριό, υφίστατο κατά την Αρχαιότητα το λιμάνι των Σόλων. Στην ίδια τοποθεσία στάθμευαν καράβια και στα νεώτερα χρόνια, γι’ αυτό και το χωριό ονομάστηκε Καραβοστάσι, που σημαίνει ακριβώς στάση (σταθμός) καραβιών. Κατά τον Τζέφρυ, το λιμάνι του Καραβοστασίου χρησιμοποιείτο (κατά την περίοδο της τουρκοκρατίας) από καράβια που στάθμευαν εκεί και φόρτωναν υλικά οικοδομών από τα ερείπια της γειτονικής αρχαίας πόλεως των Σόλων.

Κατά την περίοδο της φραγκοκρατίας το Καραβοστάσι και η περιοχή του αναφέρεται με την ονομασία Άγιος Αυξίβιος και πρόκειται για τον Α΄ Επίσκοπο των Σόλων.

Ο Λεόντιος Μαχαιράς (Χρονικόν, παρ. 709), αναφέρει ότι στο λιμάνι του Αγίου Αυξιβίου, δηλαδή στο Καραβοστάσι, είχε αποβιβαστεί η Ελένη Παλαιολογίνα όταν έφτασε στην Κύπρο από τον Μοριά για να παντρευτεί τον βασιλιά του νησιού Ιωάννη Β΄: ...Και την Κυριακήν της Τυρινής, τη β’ Φεβραρίου, αυμα’ Χριστού [=2.2.1441], ήλθεν η κυρά η Ελένη Παλαιολό(γ)ου κόρη του δεσπότου του Μοριά, εις τον Άγιον Αυξίβιον...

Ο δρόμος που συνδέει τη Λευκωσία με το Καραβοστάσι συμπληρώθηκε στην αρχή του αιώνα, το 1900, ενώ τον επόμενο χρόνο είχε αρχίσει η κατασκευή του παραλιακού δρόμου από το Καραβοστάσι προς τον Πωμό και την Πόλη Χρυσοχούς. Κατά το 1901 κατασκευάστηκε κι ο δρόμος από το Καραβοστάσι προς τη Λεύκα.

Η περιοχή βομβαρδίστηκε από την τουρκική πολεμική αεροπορία τον Αύγουστο του 1964, καθώς επίσης και 10 χρόνια αργότερα, κατά τη διάρκεια της τουρκικής εισβολής.

Το λιμάνι, που πιο πριν εξυπηρετούσε τα πλοία που φόρτωναν μετάλλευμα από τα γειτονικά μεταλλεία του Μαυροβουνίου και της Σκουριώτισσας, χρησιμοποιήθηκε από τους Τούρκους εισβολείς μετά την κατάληψή του, τον Αύγουστο του 1974, ως ναυτικός σταθμός.

Στο πλαίσιο των προσπαθειών τους για αλλοίωση και εξάλειψη των ελληνικών ονομασιών στις κατεχόμενες απ’ αυτούς περιοχές της Κύπρου, οι Τούρκοι μετονόμασαν το Καραβοστάσι σε Gemikonagi, ονομασία που σημαίνει ό,τι και η ελληνική, δηλαδή, σταθμός καραβιών.

Πηγή *Χρησιμοποιήθηκαν εκτενή αποσπάσματα από τα λήμματα της Μεγάλης Κυπριακής Εγκυκλοπαίδειας 1981-1990, εκδόσεις Φιλόκυπρος, Λευκωσίας
http://www.immorfou.org.cy/occupied-morfou/occupied-villages/100-xeros.html

Photos 17.8.2016 by George Konstantinou

                                     Photos 19.9.2020 by George Konstantinou

Μοναστήρι Αρχαγγέλου Μιχαήλ στην Πάνω Ζώδια - Monastery of Archangel Michael in Pano Zodia - Cyprus

Στα όρια της Πάνω Ζώδιας βρίσκεται η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ.

Η εκκλησία του Αρχαγγέλου Μιχαήλ κτίστηκε αρχές του 20ου αι. στην τοποθεσία όπου κατά την παράδοση λειτουργούσε τα παλιά χρόνια η Μονή του Αρχαγγέλου Μιχαήλ κι αυτό το αποδεικνύουν οι βάσεις επί των οποίων στηρίζονται οι καμάρες του βορείου ηλιακού της εκκλησίας.
Πηγή http://www.immorfou.org.cy/occupied-morfou/occupied-villages/93-zodia.html

Photos 17.8.2016 by George Konstantinou

Ανάκτορο Βουνίου - Vouni Palace - Cyprus

See also

List of Cyprus archaeological sites on this blog

Πέτρα του Λιμνίτη - Petra tou Limniti - Cyprus

Η αρχαια πόλη των Σόλων - βασιλική - Ρωμαϊκό Θέατρο - Soli, Cyprus

The Palace of Vouni is situated approximately 4 km to the west of the ancient city of Soloi in the west part of the island. The palace is built at the top of a commanding hill. The Swedish Archaeological Mission excavated Vouni between 1928 and 1929 under the directorship of Einar Gjerstad.

The Palace’s construction began at around 500 B.C. and it was destroyed by a fire in the beginning of the 4th century B.C and was not rebuilt. After examining the site’s architecture and pottery, the excavators realized that the palace had four successive phases. During the Palace’s second phase new rooms were added but its initial character remained the same. During the third phase the palace adopted its final character which differs from that of the first phase. Although some changes occurred during the fourth phase of the building’s renovation, the previous plan was not altered.

The Palace’s first phase is characterized by strong eastern features such as the tripartite division of the official buildings. This is probably partly due to the historical events at the time since in 499 B.C. the kingdom of Soloi took part in a revolt against the Persian rulers. Following a five month siege, the Persians managed to control the revolt and it is then that the neighboring kingdom of Marion (in the area of modern Polis tis Chrysochous, Pafos) built the Palace at Soloi in order to control the surrounding area. In 449 B.C. the Athenian general Kimon captured Marion, dethroned its pro-Persian king and enthroned a philhellene king. During the same period the king of Soloi was possibly dethroned since the palace’s eastern architectural features were at that point replaced with ones that originated in the Greek world. The tripartite division of the official buildings was thus altered and the palace’s central area was formed in such a way that it resembled a megaron with Mycenaean characteristics.

Both the palace and the smaller buildings around it (mainly temples) were surrounded by a wall creating the impression of a fort. The Palace’s original entrance was in the southwest. At a later stage however, the entrance was sealed and transferred to the northeast. An impressive staircase led to a rectangular courtyard in front of the official quarters. Three of the courtyard’s sides were roofed to form a peristyle portico and a cistern occupied a large area in the courtyard. The Palace’s private rooms were built around the courtyard and in the southeastern corner of the rooms there existed three rooms that functioned as baths.

The Palace’s east part consisted of a large open space and two rows of storerooms. A well-preserved cistern with a large mouth exists towards the sea. Cisterns were vital for the Palace’s survival since Vouni had no natural water sources. The open space led to a kitchen complex in the southwest. The famous Vouni treasure (gold and silver jewellery and coins) was found in the kitchen yard area, under a wooden staircase that led to the Palace’s second floor. On the storeroom floors one can still notice the rows of conical-shaped cavities that used to support pointed-based storage vessels.

Outside the Palace there exist a number of temples. These were simple rectangular buildings with open yards and a variety of altars. The most important temple is the one dedicated to Athena, situated at the very top of the hill, towards the southern extremity of the plateau. This temple is dated to the third quarter of the 5th century B.C. and it consists of a courtyard, a forecourt and a large rectangular enclosure. Sculptures used to stand in the forecourt, and one the statue bases can still be seen in the form of holes cut on the rock surface. A semicircular altar was positioned to the right of the entrance, against the enclosure’s east wall. The Temple’s main room was built behind the enclosure, in the west and consisted of a small rectangular room divided into three parts with wooden partition walls. The room’s entrance was in the east. In this room some fine bronzes were unearthed by the Swedish excavators. Among the bronzes are a small solid statue of a cow and two identical groups in relief, each with two lions attacking a bull. Three rooms to the southeast of the temple were used as a treasury and were designed following prototypes at Delphi. Offerings to the goddess were kept in these rooms.
Πηγή http://www.mcw.gov.cy/mcw/DA/DA.nsf/0/4E7AE3C21A11F97DC2257276003749B6?OpenDocument

Το ανάκτορο του Βουνίου βρίσκεται περίπου 4 χιλιόμετρα δυτικά της αρχαίας πόλης των Σόλων στο δυτικό τμήμα της βόρειας ακτής του νησιού. Είναι κτισμένο στην κορυφή ενός επιβλητικού λόφου. Οι ανασκαφές στο Βουνί έγιναν από τη Σουηδική Αρχαιολογική Αποστολή το 1928 - 1929, υπό τη διεύθυνση του Εinar Gjerstad.

Η ανοικοδόμηση του παλατιού ξεκίνησε γύρω στο 500 π. Χ. και καταστράφηκε από πυρκαγιά στις αρχές του 4ου αι. π. Χ. χωρίς να ξανακτιστεί. Μετά από εξέταση της αρχιτεκτονικής και της κεραμικής του χώρου, οι ανασκαφείς διαπίστωσαν ότι στο παλάτι διακρίνονται τέσσερις οικοδομικές φάσεις.



Κατά τη δεύτερη περίοδο ανοικοδόμησης το παλάτι επεκτάθηκε με την προσθήκη νέων δωματίων αλλά ο αρχιτεκτονικός χαρακτήρας παρέμεινε ο ίδιος με την πρώτη φάση του κτιρίου. Κατά την τρίτη οικοδομική φάση το παλάτι πήρε την οριστική του μορφή η οποία διαφέρει από αυτήν της πρώτης φάσης. Κατά την τέταρτη φάση έγιναν κάποιες μικρές αλλαγές και προσθήκες στο χώρο χωρίς όμως να αλλοιώνουν το σχέδιο της τρίτης φάσης.

 Η πρώτη φάση του Παλατιού χαρακτηρίζεται έντονα από Ανατολικά αρχιτεκτονικά στοιχεία με την τριμερή οργάνωση των επίσημων διαμερισμάτων. Αυτό ίσως να οφείλεται στα ιστορικά γεγονότα της εποχής αφού το 499 π. Χ., το βασίλειο των Σόλων συμμετείχε στην εξέγερση των κυπριακών βασιλείων εναντίον των Περσών κατακτητών. Μετά από πολιορκία πέντε μηνών οι Πέρσες κατέστειλαν την εξέγερση και είναι τότε που πιθανόν το βασίλειο του Μαρίου (στην περιοχή της σημερινής Πόλης της Χρυσοχούς, επαρχία Πάφου) έκτισε το παλάτι των Σόλων με σκοπό να ελέγχει τη γύρω περιοχή. Το 449 π. Χ. ο Αθηναίος στρατηγός Κίμωνας κατέλαβε το γειτονικό βασίλειο του Μαρίου, καθαίρεσε τον φίλο-περσικό άρχοντα και τοποθέτησε φιλέλληνα βασιλιά. Κατά την ίδια περίοδο πιθανόν να μετακίνησε και τον άρχοντα στο παλάτι του Βουνίου αφού βλέπουμε ότι τα Ανατολικά στοιχεία στην αρχιτεκτονική του παλατιού αντικαταστάθηκαν με αρχιτεκτονικά στοιχεία προερχόμενα από τον Ελληνικό χώρο. Έτσι, η τριμερής διαρρύθμιση των επίσημων δωματίων άλλαξε και ο κεντρικός χώρος του παλατιού πήρε τη μορφή μεγάρου με Μυκηναϊκά χαρακτηριστικά.

 Τόσο το παλάτι όσο και τα άλλα μικρότερα κτίσματα γύρω του (ως επί τω πλείστον ιερά) περιβάλλονταν από τείχος δίνοντας έτσι την εντύπωση οχυρού. Η αρχική είσοδος του παλατιού βρισκόταν στα νοτιοδυτικά. Σε μεταγενέστερο στάδιο όμως η είσοδος αυτή σφραγίστηκε και μετακινήθηκε στα βορειοανατολικά με μια εντυπωσιακή κλίμακα που οδηγούσε σε ορθογώνια εσωτερική αυλή μπροστά από τα επίσημα διαμερίσματα. Τρεις στοές περιέβαλλαν την εσωτερική αυτή αυλή στις τρεις της πλευρές. Τα μεγαλύτερο μέρος της αυλής το κατέβαλλε μια δεξαμενή. Τα ιδιωτικά διαμερίσματα βρίσκονταν γύρω από την αυλή και στη νοτιοανατολική γωνία των διαμερισμάτων υπήρχαν τρία δωμάτια που λειτουργούσαν ως λουτρά.

 Στο ανατολικό τμήμα του παλατιού βρισκόταν μια μεγάλη ανοικτή αυλή με δύο σειρές από αποθηκευτικά δωμάτια τα οποία ήταν διώροφα. Προς το μέρος της θάλασσας υπήρχε δεξαμενή με μεγάλο στόμιο η οποία σήμερα διατηρείται σε καλή κατάσταση. Οι δεξαμενές ήταν ουσιαστικά στοιχεία στη θέση αυτή αφού το Βουνί δε διέθετε φυσικές πηγές νερού. Στα νοτιοδυτικά η αυλή επικοινωνούσε με την κουζίνα και τους χώρους υπηρεσίας. Στην αυλή των δωματίων της κουζίνας, κάτω από μια ξύλινη κλίμακα που οδηγούσε στο δεύτερο όροφο του παλατιού, βρέθηκε ο γνωστός θησαυρός του Βουνίου: χρυσά και αργυρά κοσμήματα και νομίσματα. Στα δάπεδα των αποθηκευτικών χώρων διατηρούνται σήμερα τα κωνικά βαθουλώματα τα οποία συγκρατούσαν αποθηκευτικά αγγεία.

 Κατά μήκος της βόρειας πλευράς και της νότιας γωνιάς του παλατιού βρίσκεται αριθμός ιερών. Τα ιερά αυτά ήταν απλά ορθογώνια κτίσματα με ανοικτές αυλές και διαφόρων ειδών βωμούς. Το σημαντικότερο ιερό βρισκόταν στο ψηλότερο σημείο του λόφου, στα νότια του παλατιού και έχει ταυτιστεί με ιερό της Αθηνάς. Το ιερό αυτό είχε τη μορφή μεγάλης ορθογώνιας αυλής με αγάλματα. Οι θήκες των αγαλμάτων διατηρούνται μέχρι σήμερα. Στα δεξιά της εισόδου της αυλής βρισκόταν ένας μεγάλος ημικυκλικός βωμός. Το κυρίως ιερό βρισκόταν πίσω από την αυλή, στα δυτικά και περιλάμβανε ένα μικρό ορθογώνιο δωμάτιο στο εσωτερικό του οποίου βρέθηκαν τα διάσημα χάλκινα αγάλματα. Στα νοτιοανατολικά του ιερού υπήρχαν τρία παρακείμενα δωμάτια τα οποία λειτουργούσαν ως θησαυροφυλάκια σχεδιασμένα με πρότυπα αυτά των Δελφών. Στα δωμάτια αυτά φυλάσσονταν τα αναθήματα προς τη θεά.        

Πηγή: Τμήμα Αρχαιοτήτων

http://www.immorfou.org.cy/occupied-morfou/occupied-monuments/151-palace-vouni.html

Photos 17.8.2016 by George Konstantinou