See also
All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
Birds of Cyprus - Πουλία της Κύπρου
List of Birds of Cyprus - ORGANIZED CHECKLIST - Κατάλογος πουλιών της Κύπρου – ΟΡΓΑΝΩΜΕΝΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ
A visitor from Central Asia and only the 11th Cyprus record. Akrotiri 15/11/2016
Photos and video Akrotiri 15/11/2016 by George Konstantinou
Below in English
Κείμενο, φωτογραφίες και βίντεο: Γιώργος Κωνσταντίνου – Ακρωτήρι, 15/11/2016.
Ο Νότιος Διπλοκεφαλάς, γνωστός στα αγγλικά ως Steppe Grey Shrike, είναι ένα σπάνιο για την Κύπρο μεταναστευτικό πουλί της οικογένειας Laniidae. Η συγκεκριμένη παρατήρηση έγινε στο Ακρωτήρι στις 15 Νοεμβρίου 2016 και στην αρχική καταγραφή αναφέρεται ως η 11η καταγραφή για την Κύπρο.
Η ταξινομική του θέση έχει αλλάξει σημαντικά από το 2016. Στην παλαιότερη βιβλιογραφία εμφανιζόταν ως Lanius meridionalis pallidirostris και σε ορισμένες ταξινομικές προσεγγίσεις ακόμη και ως ξεχωριστό είδος, Lanius pallidirostris. Σήμερα, όμως, τόσο το IOC όσο και σύγχρονες ταξινομικές βάσεις το εντάσσουν ως υποείδος του Great Grey Shrike, με αποδεκτή ονομασία Lanius excubitor pallidirostris Cassin, 1851. Το IOC επανένωσε το pallidirostris με το Lanius excubitor το 2018, ενώ Avibase, Clements και HBW/BirdLife ακολουθούν την ίδια αντιμετώπιση.
Αναγνώριση
Ο Steppe Grey Shrike είναι μεσαίου μεγέθους κεφαλάς, μήκους περίπου 23–24 cm, με ανοιχτό γκρίζο άνω μέρος, λευκά κάτω μέρη, χαρακτηριστική μαύρη μάσκα γύρω από τα μάτια και έντονο ασπρόμαυρο σχέδιο στις φτερούγες και στην ουρά. Σε σύγκριση με άλλες μορφές του Great Grey Shrike είναι γενικά πιο ανοιχτόχρωμος, με σχετικά μακρύτερες φτερούγες και εκτεταμένο λευκό στις φτερούγες και στα εξωτερικά φτερά της ουράς.
Ένα από τα γνωστότερα χαρακτηριστικά του pallidirostris, από το οποίο προέρχεται και το όνομά του, είναι η σχετικά ανοιχτόχρωμη βάση του ράμφους στα νεαρά και στα πουλιά πρώτου χειμώνα. Στα ενήλικα το ράμφος γίνεται πολύ πιο σκούρο και μπορεί να είναι σχεδόν ολόκληρο μαύρο.
Η διάκριση από άλλους μεγάλους γκρίζους κεφαλάδες μπορεί να είναι δύσκολη και απαιτεί προσεκτική αξιολόγηση του χρώματος, των αναλογιών, του σχεδίου της φτερούγας, της ουράς, της μάσκας και της ηλικίας του πουλιού.
Εξάπλωση και μετανάστευση
Το Lanius excubitor pallidirostris είναι μορφή που συνδέεται κυρίως με τις στέπες και τις ξηρές περιοχές της Κεντρικής Ασίας. Η γεωγραφική του εξάπλωση περιλαμβάνει περιοχές της Κεντρικής Ασίας και εκτείνεται προς τμήματα της βόρειας Κίνας, του Ιράν, του Αφγανιστάν και του Πακιστάν.
Είναι μεταναστευτικό. Κατά το φθινόπωρο μετακινείται προς νοτιότερες περιοχές και μερικά άτομα εμφανίζονται πολύ δυτικότερα από την κανονική τους εξάπλωση. Για τον λόγο αυτό καταγράφεται ως σπάνιος περιπλανώμενος σε χώρες της Ευρώπης και της ανατολικής Μεσογείου.
Βιότοπος
Το είδος προτιμά ανοιχτές, ξηρές εκτάσεις με αραιή βλάστηση, χαρακτηριστικό περιβάλλον των στεπών και των ημιερημικών περιοχών. Χρησιμοποιεί χαμηλούς θάμνους, μικρά δέντρα, φράκτες, σύρματα και άλλες υπερυψωμένες θέσεις ως παρατηρητήρια από τα οποία εντοπίζει τη λεία του.
Αυτή η συμπεριφορά είναι χαρακτηριστική των κεφαλάδων: το πουλί κάθεται συνήθως ακίνητο σε εμφανές σημείο, παρακολουθεί το έδαφος και πραγματοποιεί σύντομες εφορμήσεις όταν εντοπίσει κατάλληλη λεία.
Διατροφή και κυνηγετική συμπεριφορά
Ο Steppe Grey Shrike είναι αρπακτικό στρουθιόμορφο. Τρέφεται με μεγάλα έντομα και άλλα ασπόνδυλα, αλλά μπορεί επίσης να συλλαμβάνει μικρά ερπετά, τρωκτικά και μικρά πουλιά.
Οι κεφαλάδες είναι γνωστοί για τη συνήθειά τους να καρφώνουν τη λεία τους σε αγκάθια ή αιχμηρά αντικείμενα, δημιουργώντας ένα είδος προσωρινής αποθήκης τροφής. Αυτή η χαρακτηριστική συμπεριφορά σχετίζεται και με την επιστημονική ονομασία του γένους Lanius, που προέρχεται από τη λατινική λέξη για τον «χασάπη».
Η καταγραφή στο Ακρωτήρι το 2016
Το πουλί της συγκεκριμένης ανάρτησης φωτογραφήθηκε και βιντεοσκοπήθηκε από τον Γιώργο Κωνσταντίνου στο Ακρωτήρι στις 15/11/2016. Η αρχική ανάρτηση το καταγράφει ως επισκέπτη από την Κεντρική Ασία και ως την 11η καταγραφή του για την Κύπρο μέχρι εκείνη τη χρονική στιγμή.
Η παρουσία Steppe Grey Shrike στην περιοχή του Ακρωτηρίου εκείνη την περίοδο επιβεβαιώνεται και από ανεξάρτητες κυπριακές ορνιθολογικές αναφορές του Νοεμβρίου 2016, οι οποίες αναφέρουν το σπάνιο πουλί στην περιοχή πίσω από το Lady’s Mile.
Λίγες ημέρες αργότερα, στις 29 Νοεμβρίου 2016, καταγράφηκε επίσης Steppe Grey Shrike στο Κάβο Γκρέκο, γεγονός που περιλαμβάνεται και στη δημοσιευμένη περιφερειακή ορνιθολογική ανασκόπηση του Sandgrouse.
Παρουσία στην Κύπρο
Το pallidirostris αποτελεί σπάνιο/τυχαίο επισκέπτη – Rare/Accidental στην Κύπρο. Η σύγχρονη λίστα Avibase για την Κύπρο καταγράφει το Great Gray Shrike (Steppe) – Lanius excubitor pallidirostris ως Rare/Accidental.
Παλαιότερες κυπριακές ορνιθολογικές αναφορές το κατέγραφαν ως Lanius meridionalis pallidirostris, γεγονός που εξηγεί την επιστημονική ονομασία που χρησιμοποιήθηκε στην αρχική ανάρτηση του 2016. Σε δημοσιευμένες αναφορές της BirdLife Cyprus του 2014 εμφανίζεται ήδη με την αγγλική ονομασία Steppe Grey Shrike και την τότε αποδεκτή ονομασία Lanius meridionalis pallidirostris.
Ταξινομική αλλαγή
Η ταξινομία αυτού του πουλιού χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή.
Η παλαιότερη ονομασία:
Lanius meridionalis pallidirostris
δεν είναι η σημερινή αποδεκτή ταξινομική τοποθέτηση.
Το IOC αρχικά αντιμετώπιζε το Steppe Grey Shrike ως χωριστό είδος, Lanius pallidirostris, αλλά το 2018 το επανένταξε στο Great Grey Shrike ως:
Lanius excubitor pallidirostris.
Επίσης, ο σωστός συγγραφέας και χρόνος περιγραφής είναι:
Cassin, 1851
και όχι Cassin, 1852, όπως αναγραφόταν στον παλιό τίτλο. Η αρχική περιγραφή του John Cassin δημοσιεύθηκε το 1851.
Κατάσταση διατήρησης
Το pallidirostris είναι υποείδος και δεν έχει ξεχωριστή παγκόσμια αξιολόγηση IUCN ως ανεξάρτητο είδος. Το είδος στο οποίο ανήκει σήμερα, Lanius excubitor – Great Grey Shrike, κατατάσσεται στην κατηγορία:
LC – Least Concern – Ελάχιστης Ανησυχίας.
Επομένως, δεν είναι σωστό να παρουσιάζεται το L. e. pallidirostris σαν να διαθέτει δική του ανεξάρτητη κατηγορία IUCN.
Ταξινόμηση
Βασίλειο: Animalia
Συνομοταξία: Chordata
Κλάση: Aves
Τάξη: Passeriformes
Οικογένεια: Laniidae
Γένος: Lanius
Είδος: Lanius excubitor Linnaeus, 1758
Υποείδος: Lanius excubitor pallidirostris Cassin, 1851
Αγγλικό κοινό όνομα: Steppe Grey Shrike
Ελληνικό κοινό όνομα: Νότιος Διπλοκεφαλάς
Παλαιότερη ονομασία: Lanius meridionalis pallidirostris
Άλλη παλαιότερη ταξινομική αντιμετώπιση: Lanius pallidirostris
Κατάσταση στην Κύπρο: Rare/Accidental – Σπάνιος/τυχαίος επισκέπτης
Καταγραφή της ανάρτησης: Ακρωτήρι, 15/11/2016 – αναφερόμενη ως 11η καταγραφή για την Κύπρο εκείνη την εποχή
IUCN του είδους Lanius excubitor: LC – Least Concern
Φωτογραφίες και βίντεο: Γιώργος Κωνσταντίνου.
Πηγές
Biodiversity of Cyprus – αρχική καταγραφή στο Ακρωτήρι, 15/11/2016
IOC World Bird List – Subspecies Updates
Avibase – Steppe Grey Shrike / Lanius excubitor pallidirostris
BTO – Great Grey Shrike conservation status
Text, photos and video: George Konstantinou – Akrotiri, 15 November 2016.
The Steppe Grey Shrike is a rare migrant to Cyprus belonging to the shrike family Laniidae. The bird presented here was recorded at Akrotiri on 15 November 2016, and the original record described it at the time as the 11th record for Cyprus.
Its taxonomy has changed considerably since 2016. Older literature treated it as Lanius meridionalis pallidirostris and some taxonomies recognised it as a separate species, Lanius pallidirostris. Current major taxonomic treatments, however, place it as a subspecies of the Great Grey Shrike under the accepted name Lanius excubitor pallidirostris Cassin, 1851. IOC merged Steppe Grey Shrike into Lanius excubitor in 2018, and this treatment is also followed by Clements and HBW/BirdLife.
Identification
The Steppe Grey Shrike is a medium-sized shrike, approximately 23–24 cm long, with pale grey upperparts, whitish underparts, a strong black facial mask and a conspicuous black-and-white pattern on the wings and tail.
Compared with other forms of Great Grey Shrike it is generally paler, relatively long-winged and shows extensive white in the wings and outer tail feathers.
The name pallidirostris refers to the relatively pale-based bill especially characteristic of juveniles and first-winter birds. Adults acquire a much darker, often nearly all-black bill.
Identification within the Great Grey Shrike complex can be difficult and requires careful assessment of plumage tone, proportions, wing pattern, tail pattern, mask and age.
Distribution and migration
Lanius excubitor pallidirostris is primarily associated with the steppes and arid regions of Central Asia, with its range extending into parts of northern China, Iran, Afghanistan and Pakistan.
It is migratory, moving south from its breeding areas outside the breeding season. A small number of individuals wander far west of their normal range, producing rare records in Europe and the eastern Mediterranean.
Habitat
Steppe Grey Shrikes favour open, dry country with sparse vegetation, including steppe and semi-desert habitats. They frequently use low bushes, isolated trees, fences, wires and other prominent perches from which they scan the surrounding ground for prey.
Like other shrikes, they typically remain motionless on an exposed perch before making a rapid flight to seize prey.
Diet and hunting behaviour
The Steppe Grey Shrike is a predatory passerine. Its diet includes large insects and other invertebrates, but it can also take small reptiles, rodents and small birds.
Shrikes are famous for their habit of impaling prey on thorns or other sharp objects, sometimes creating temporary food stores. This behaviour is reflected in the genus name Lanius, derived from the Latin word meaning “butcher”.
The Akrotiri record of 2016
The bird documented in this post was photographed and filmed by George Konstantinou at Akrotiri on 15 November 2016. The original post identified it as a visitor from Central Asia and stated that it represented the 11th Cyprus record at that time.
Independent Cyprus birding reports from November 2016 also confirm the presence of a rare Steppe Grey Shrike in the Akrotiri area, specifically behind Lady’s Mile, during the same period.
Later that month, on 29 November 2016, another Steppe Grey Shrike was recorded at Cape Greco, a record subsequently included in the regional ornithological journal Sandgrouse.
Status in Cyprus
The taxon is a Rare/Accidental visitor to Cyprus. The current Avibase Cyprus checklist lists Great Gray Shrike (Steppe) – Lanius excubitor pallidirostris as Rare/Accidental.
Older Cyprus ornithological literature used the name Lanius meridionalis pallidirostris. BirdLife Cyprus reports from 2014, for example, listed Steppe Grey Shrike under this earlier taxonomic combination.
Taxonomic change
Particular care is needed with the taxonomy of this bird.
The old name:
Lanius meridionalis pallidirostris
is not the currently accepted combination.
IOC formerly recognised Steppe Grey Shrike as the species Lanius pallidirostris but in 2018 merged it with the Great Grey Shrike, resulting in the current treatment:
Lanius excubitor pallidirostris.
The correct authority and year are:
Cassin, 1851
rather than Cassin, 1852, as stated in the old title.
Conservation status
Because pallidirostris is currently treated as a subspecies, it does not have a separate global IUCN assessment as an independent species.
Its parent species, Lanius excubitor – Great Grey Shrike, is assessed as:
LC – Least Concern.
It would therefore be misleading to assign a separate IUCN category directly to L. e. pallidirostris.
Classification
Kingdom: Animalia
Phylum: Chordata
Class: Aves
Order: Passeriformes
Family: Laniidae
Genus: Lanius
Species: Lanius excubitor Linnaeus, 1758
Subspecies: Lanius excubitor pallidirostris Cassin, 1851
English common name: Steppe Grey Shrike
Greek common name: Νότιος Διπλοκεφαλάς
Former combination: Lanius meridionalis pallidirostris
Former alternative treatment: Lanius pallidirostris
Status in Cyprus: Rare/Accidental
Record presented: Akrotiri, 15 November 2016 – reported at the time as the 11th Cyprus record
IUCN of parent species Lanius excubitor: LC – Least Concern
Photos and video: George Konstantinou.
Sources
Biodiversity of Cyprus – original Akrotiri record, 15 November 2016
IOC World Bird List – Subspecies Updates
Avibase – Steppe Grey Shrike / Lanius excubitor pallidirostris
Avibase – Cyprus bird checklist
No comments:
Post a Comment