Translate

Thursday, 26 April 2018

Aphantaulax trifasciata (O. Pickard-Cambridge, 1872) - Cyprus


Photo Geri 23/7/2006 by George Konstantinou

Below in English

Κείμενο George Konstantinou

Στην αρχική ανάρτηση δεν αναγράφεται ξεχωριστή αναφορά δημιουργού, τοποθεσίας ή ημερομηνίας για τις φωτογραφίες. Δεν προστίθενται στοιχεία που δεν έχουν επιβεβαιωθεί.

Μια μικρή αράχνη της οικογένειας Gnaphosidae

Η Aphantaulax trifasciata (O. Pickard-Cambridge, 1872) είναι μια μικρή αράχνη της οικογένειας Gnaphosidae. Ανήκει στις αράχνες που ζουν και κυνηγούν κυρίως κοντά στο έδαφος, κάτω από πέτρες, ανάμεσα σε πεσμένα φύλλα και μέσα στη χαμηλή βλάστηση.

Το είδος ξεχωρίζει από τον σκούρο, σχεδόν μαύρο χρωματισμό του και τα λευκά ή ανοικτόχρωμα σχέδια που σχηματίζουν ζώνες και κηλίδες στην επάνω επιφάνεια του σώματος. Ο χρωματισμός του εξηγεί και την επιστημονική ονομασία trifasciata, η οποία παραπέμπει στην παρουσία τριών ζωνών ή χαρακτηριστικών εγκάρσιων σχεδίων.

Παρά την εντυπωσιακή εμφάνισή της όταν φωτογραφηθεί από κοντά, περνά συνήθως απαρατήρητη λόγω του μικρού μεγέθους, της ταχύτητας και του κρυπτικού τρόπου ζωής της.

Επιστημονική ονομασία και ιστορία

Το είδος περιγράφηκε το 1872 από τον Βρετανό κληρικό και αραχνολόγο Octavius Pickard-Cambridge. Η αρχική του ονομασία ήταν Micaria trifasciata O. Pickard-Cambridge, 1872.

Αργότερα μεταφέρθηκε στο γένος Aphantaulax, το οποίο είχε περιγραφεί από τον Eugène Simon το 1878. Επειδή το είδος περιγράφηκε αρχικά σε διαφορετικό γένος, το όνομα του δημιουργού και το έτος τοποθετούνται σήμερα μέσα σε παρένθεση:

Aphantaulax trifasciata (O. Pickard-Cambridge, 1872).

Στην ταξινομική βιβλιογραφία έχουν χρησιμοποιηθεί και άλλα ονόματα, τα οποία σήμερα θεωρούνται συνώνυμα ή παλαιότεροι συνδυασμοί. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται τα Micaria trifasciata και Aphantaulax semi-niger. Η αποδεκτή σημερινή ονομασία είναι Aphantaulax trifasciata.

Μορφολογία

Το σώμα της αράχνης αποτελείται από δύο κύρια μέρη: τον κεφαλοθώρακα και την κοιλιά. Ο κεφαλοθώρακας είναι συνήθως μαύρος ή πολύ σκούρος καστανός, επιμήκης και ελαφρώς στενότερος προς τα εμπρός.

Μια επιμήκης λωρίδα από ανοικτόχρωμες ή λευκές τρίχες μπορεί να διακρίνεται πάνω στον κεφαλοθώρακα. Η κοιλιά είναι επιμήκης και ωοειδής, με σκούρο βασικό χρώμα και χαρακτηριστικές λευκές ζώνες ή κηλίδες. Το σχέδιο μπορεί να παρουσιάζει διαφορές μεταξύ των ατόμων και να αποτελείται από τρεις έως πέντε εμφανείς ανοικτόχρωμες περιοχές.

Τα πόδια είναι κιτρινωπά έως καστανοκίτρινα, με ορισμένα τμήματα πιο σκούρα. Είναι κατασκευασμένα για γρήγορη κίνηση πάνω στο έδαφος και στη βλάστηση.

Σύμφωνα με την ευρωπαϊκή βάση δεδομένων Araneae, το μήκος του σώματος των αρσενικών κυμαίνεται περίπου από 4,1 έως 6,6 χιλιοστά, ενώ των θηλυκών από 5,8 έως 10,4 χιλιοστά. Τα θηλυκά είναι επομένως κατά κανόνα μεγαλύτερα και πιο εύρωστα.

Αναγνώριση του είδους

Ο χρωματισμός και τα λευκά σχέδια του σώματος βοηθούν στην προκαταρκτική αναγνώριση, αλλά δεν αρκούν πάντοτε για ασφαλή ταυτοποίηση. Άλλα είδη της οικογένειας Gnaphosidae ή ακόμη και αράχνες διαφορετικών οικογενειών μπορούν να παρουσιάζουν παρόμοιο σκούρο χρωματισμό και ανοικτόχρωμες κηλίδες.

Η επιβεβαίωση της ταυτότητας βασίζεται σε λεπτομερή μορφολογικά χαρακτηριστικά. Στα αρσενικά εξετάζεται ιδιαίτερα ο αναπαραγωγικός βολβός των ποδοπροσακτρίδων και η κνημιαία απόφυση, η οποία στο συγκεκριμένο είδος είναι εμφανώς μικρότερη από την κνήμη της ποδοπροσακτρίδας.

Στα θηλυκά εξετάζονται η επιγυνή και οι εσωτερικές αναπαραγωγικές δομές. Η επιγυνή παρουσιάζει χαρακτηριστική αύλακα, της οποίας οι αναλογίες χρησιμοποιούνται για τον διαχωρισμό του είδους από συγγενικά taxa.

Για μια επιστημονικά ασφαλή αναγνώριση απαιτείται συνήθως εξέταση ενήλικου δείγματος με στερεοσκόπιο. Τα νεαρά άτομα είναι πολύ δυσκολότερο να προσδιοριστούν μόνο από εξωτερικά χαρακτηριστικά.

Εξάπλωση

Η Aphantaulax trifasciata έχει ευρεία παλαιαρκτική εξάπλωση. Σύμφωνα με το World Spider Catalog, απαντά στη νότια Ευρώπη, στην Ελβετία, στη βόρεια Αφρική, στην Τουρκία, στον Καύκασο και στη Ρωσία, με την εξάπλωσή της να συνεχίζεται ανατολικά μέχρι την Κεντρική Ασία, το Ισραήλ, το Ιράν, την Κίνα και την Ιαπωνία.

Η παρουσία της στην Κύπρο είναι γνωστή από αραχνολογικές καταγραφές και καταλόγους της κυπριακής πανίδας. Δεν αποτελεί ενδημικό είδος της Κύπρου, αφού απαντά σε μια πολύ μεγαλύτερη γεωγραφική περιοχή.

Η ακριβής συχνότητα και εξάπλωσή της στο νησί δεν είναι επαρκώς μελετημένες. Οι αράχνες που ζουν κρυμμένες κάτω από πέτρες ή μέσα στη βλάστηση συχνά υποκαταγράφονται, ιδιαίτερα όταν δεν πραγματοποιούνται συστηματικές δειγματοληψίες.

Βιότοπος

Το είδος έχει καταγραφεί σε παράκτιες περιοχές, όχθες ποταμών, κάτω από πέτρες, μέσα σε φυτά και σε καλλιέργειες εσπεριδοειδών. Μπορεί επίσης να βρεθεί σε ξηρές ανοικτές περιοχές με αραιή βλάστηση, σε θαμνώνες και σε μεταβατικές ζώνες μεταξύ φυσικών και καλλιεργημένων εκτάσεων.

Η ποικιλία των γνωστών ενδιαιτημάτων δείχνει ότι δεν περιορίζεται σε έναν μόνο τύπο βιοτόπου. Χρειάζεται, όμως, μικρές προστατευμένες θέσεις όπου μπορεί να κρύβεται την ημέρα, να αλλάζει τον εξωσκελετό της και να αποφεύγει την υπερβολική ξηρασία και τους θηρευτές.

Στις μεσογειακές περιοχές, οι πέτρες, τα ξερά φύλλα, οι ρωγμές του εδάφους και η βάση της χαμηλής βλάστησης δημιουργούν κατάλληλα μικροενδιαιτήματα. Η διατήρηση αυτών των μικρών φυσικών στοιχείων είναι σημαντική για πολλές αράχνες και άλλα ασπόνδυλα.

Δραστήριος θηρευτής χωρίς δίχτυ σύλληψης

Η Aphantaulax trifasciata δεν κατασκευάζει μεγάλο κυκλικό ή ακανόνιστο ιστό για να παγιδεύει τη λεία της. Είναι δραστήριος θηρευτής που μετακινείται αναζητώντας μικρά έντομα και άλλα αρθρόποδα.

Μπορεί να χρησιμοποιεί μετάξι για την κατασκευή ενός μικρού καταφυγίου, για την προστασία της κατά την έκδυση, για την παραγωγή του ωόσακου και ως γραμμή ασφαλείας κατά τη μετακίνησή της. Το μετάξι επομένως παραμένει απαραίτητο, παρόλο που δεν χρησιμοποιείται για την κατασκευή μόνιμου δικτύου σύλληψης.

Όταν εντοπίσει κατάλληλο θήραμα, το πλησιάζει και το ακινητοποιεί με δάγκωμα. Το δηλητήριο βοηθά στην υποταγή μικρών αρθρόποδων, ενώ τα πεπτικά υγρά διασπούν τους εσωτερικούς ιστούς της λείας πριν αυτοί απορροφηθούν από την αράχνη.

Διατροφή και οικολογικός ρόλος

Η ακριβής διατροφή του είδους στην Κύπρο δεν έχει μελετηθεί λεπτομερώς. Όπως άλλες μικρές εδαφόβιες αράχνες, πιθανότατα τρέφεται με έντομα και άλλα αρθρόποδα κατάλληλου μεγέθους που συναντά πάνω στο έδαφος ή στη χαμηλή βλάστηση.

Οι αράχνες αποτελούν σημαντικούς φυσικούς ρυθμιστές των πληθυσμών των εντόμων. Καταναλώνουν μεγάλο αριθμό μικρών ασπόνδυλων και συμμετέχουν στη διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας τόσο στα φυσικά οικοσυστήματα όσο και στις γεωργικές εκτάσεις.

Παράλληλα, αποτελούν τροφή για πουλιά, ερπετά, αμφίβια, θηλαστικά, αρπακτικά έντομα και άλλες αράχνες. Κατέχουν επομένως ενδιάμεση θέση στα χερσαία τροφικά πλέγματα.

Συμπεριφορά

Η Aphantaulax trifasciata κινείται γρήγορα και προσπαθεί συνήθως να διαφύγει όταν αποκαλυφθεί το καταφύγιό της. Η ταχύτητα και ο σκούρος χρωματισμός της τη βοηθούν να χάνεται ανάμεσα στις σκιές, στο χώμα και στα ξερά φυτικά υπολείμματα.

Πολλά Gnaphosidae δραστηριοποιούνται περισσότερο τη νύχτα και παραμένουν κρυμμένα κατά τη διάρκεια της ημέρας. Για το συγκεκριμένο είδος έχουν αναφερθεί νυκτόβιες κυνηγετικές συνήθειες, αλλά η δραστηριότητά του μπορεί να επηρεάζεται από τη θερμοκρασία, την υγρασία και την εποχή.

Δεν είναι κοινωνική αράχνη. Τα ενήλικα άτομα ζουν και κυνηγούν μόνα τους, εκτός από τις σύντομες συναντήσεις που σχετίζονται με την αναπαραγωγή.

Αναπαραγωγή

Κατά την αναπαραγωγική περίοδο, το αρσενικό αναζητεί ένα ώριμο θηλυκό χρησιμοποιώντας χημικά και απτικά ερεθίσματα. Πρέπει να το πλησιάσει προσεκτικά και να αναγνωριστεί ως πιθανός σύντροφος και όχι ως θήραμα.

Το αρσενικό μεταφέρει το σπέρμα με τις εξειδικευμένες ποδοπροσακτρίδες του. Μετά το ζευγάρωμα, το θηλυκό κατασκευάζει έναν μεταξωτό ωόσακο μέσα σε προστατευμένη θέση.

Δεν υπάρχουν επαρκή δημοσιευμένα δεδομένα ειδικά για τον αριθμό των αβγών, τη διάρκεια της επώασης ή τη διάρκεια ζωής της Aphantaulax trifasciata στην Κύπρο. Για τον λόγο αυτό δεν πρέπει να αποδίδονται στο είδος αριθμοί που προέρχονται από διαφορετικές αράχνες της οικογένειας.

Τα νεαρά άτομα εξέρχονται από τον ωόσακο και περνούν από διαδοχικές εκδύσεις. Σε κάθε έκδυση αποβάλλουν τον παλαιό εξωσκελετό τους και αυξάνονται σε μέγεθος μέχρι την ενηλικίωση.

Άμυνα και φυσικοί εχθροί

Η βασική άμυνα της αράχνης είναι η απόκρυψη και η γρήγορη διαφυγή. Τα ανοικτόχρωμα σχέδια διασπούν το περίγραμμα του σώματός της μέσα στη βλάστηση και στις εναλλαγές φωτός και σκιάς.

Φυσικοί εχθροί της είναι εντομοφάγα πουλιά, σαύρες, βάτραχοι, μικρά θηλαστικά, μεγαλύτερες αράχνες και παρασιτοειδείς σφήκες. Οι τελευταίες μπορούν να παραλύσουν μια αράχνη και να τη μεταφέρουν στη φωλιά τους ως τροφή για την προνύμφη τους.

Οι αράχνες αντιμετωπίζουν επίσης κινδύνους κατά την έκδυση, όταν ο νέος εξωσκελετός παραμένει προσωρινά μαλακός και το ζώο δεν μπορεί να κινηθεί ή να αμυνθεί αποτελεσματικά.

Σχέση με τον άνθρωπο

Δεν υπάρχουν ενδείξεις ότι η Aphantaulax trifasciata αποτελεί είδος ιατρικής σημασίας. Είναι μικρή, διακριτική αράχνη που αποφεύγει την επαφή και προσπαθεί να διαφύγει όταν ενοχληθεί.

Όπως όλες σχεδόν οι αράχνες, διαθέτει δηλητήριο για την ακινητοποίηση της λείας της. Αυτό δεν σημαίνει ότι αποτελεί κίνδυνο για τον άνθρωπο. Δεν πρέπει, ωστόσο, να πιάνουμε άγνωστες αράχνες με γυμνά χέρια ούτε να τις προκαλούμε.

Εάν βρεθεί σε κτίριο, μπορεί να απομακρυνθεί χωρίς να σκοτωθεί, χρησιμοποιώντας ένα δοχείο και ένα κομμάτι χαρτόνι και να απελευθερωθεί σε κατάλληλο προστατευμένο σημείο έξω από το σπίτι.

Απειλές και προστασία

Δεν υπάρχει ξεχωριστή αξιολόγηση της κατάστασης διατήρησης του είδους στην Κύπρο. Η ευρεία παγκόσμια εξάπλωσή του δεν σημαίνει απαραίτητα ότι γνωρίζουμε την κατάσταση των τοπικών πληθυσμών του.

Πιθανές πιέσεις είναι:

  • η καταστροφή και αποψίλωση της φυσικής βλάστησης,
  • η απομάκρυνση όλων των πετρών και φυτικών υπολειμμάτων,
  • η εντατική χρήση εντομοκτόνων,
  • η ρύπανση των παρόχθιων περιοχών,
  • η αλλοίωση των φυσικών ακτών και των οχθών,
  • η υπερβολική «καθαριότητα» που εξαλείφει τα μικροκαταφύγια των ασπόνδυλων.

Η διατήρηση φυσικών λωρίδων βλάστησης ανάμεσα στις καλλιέργειες, η περιορισμένη χρήση φυτοφαρμάκων και η προστασία των παρόχθιων ενδιαιτημάτων ωφελούν όχι μόνο τη συγκεκριμένη αράχνη αλλά ολόκληρη την κοινότητα των εδαφόβιων ασπόνδυλων.

Ταξινόμηση

  • Καθιερωμένη κοινή ονομασία του είδους: Δεν έχει επιβεβαιωθεί
  • Γενική αγγλική ονομασία της οικογένειας: Ground spiders
  • Βασίλειο: Animalia
  • Συνομοταξία: Arthropoda
  • Υποσυνομοταξία: Chelicerata
  • Κλάση: Arachnida
  • Τάξη: Araneae
  • Υπόταξη: Araneomorphae
  • Οικογένεια: Gnaphosidae
  • Γένος: Aphantaulax Simon, 1878
  • Είδος: Aphantaulax trifasciata (O. Pickard-Cambridge, 1872)

Πηγές

Text by George Konstantinou

The original post does not contain a separate credit, locality or date for the photographs. Unverified details have therefore not been added.

A small spider of the family Gnaphosidae

Aphantaulax trifasciata (O. Pickard-Cambridge, 1872) is a small spider belonging to the family Gnaphosidae. It is one of the spiders that live and hunt mainly close to the ground, under stones, among fallen leaves and within low vegetation.

The species is distinguished by its dark, almost black colour and the white or pale markings that form bands and spots across the upper surface of its body. Its pattern also explains the scientific name trifasciata, which refers to the presence of three bands or characteristic transverse markings.

Despite its striking appearance when photographed at close range, it usually passes unnoticed because of its small size, speed and cryptic way of life.

Scientific name and history

The species was described in 1872 by the British clergyman and arachnologist Octavius Pickard-Cambridge. Its original name was Micaria trifasciata O. Pickard-Cambridge, 1872.

It was later transferred to the genus Aphantaulax, which Eugène Simon described in 1878. Because the species was originally described in a different genus, the author’s name and year are now placed in parentheses:

Aphantaulax trifasciata (O. Pickard-Cambridge, 1872).

Other names have appeared in the taxonomic literature and are now regarded as synonyms or earlier combinations. They include Micaria trifasciata and Aphantaulax semi-niger. The currently accepted name is Aphantaulax trifasciata.

Morphology

The spider’s body consists of two principal sections: the cephalothorax and the abdomen. The cephalothorax is generally black or very dark brown, elongated and slightly narrower towards the front.

A longitudinal band of pale or white setae may be visible on the cephalothorax. The abdomen is elongated and oval, with a dark ground colour and characteristic white bands or spots. The pattern may vary between individuals and can consist of three to five conspicuous pale areas.

The legs are yellowish to yellowish brown, with some segments appearing darker. They are adapted for rapid movement across the ground and through vegetation.

According to the European Araneae database, males have a body length of approximately 4.1–6.6 millimetres, while females measure about 5.8–10.4 millimetres. Females are therefore generally larger and more robust.

Identification

The body colour and white markings assist with preliminary recognition but are not always sufficient for a reliable identification. Other species of Gnaphosidae, and even spiders belonging to different families, may display similar dark colouring and pale spots.

Confirmation is based on detailed morphological characters. In males, particular attention is given to the reproductive bulb of the pedipalps and the tibial apophysis, which in this species is distinctly shorter than the palpal tibia.

In females, the epigyne and internal reproductive structures are examined. The epigyne has a characteristic groove whose proportions help distinguish the species from related taxa.

Scientifically reliable identification usually requires examination of an adult specimen under a stereomicroscope. Juveniles are considerably more difficult to identify from their external appearance alone.

Distribution

Aphantaulax trifasciata has a broad Palaearctic distribution. According to the World Spider Catalog, it occurs in southern Europe, Switzerland, North Africa, Türkiye, the Caucasus and Russia, extending eastwards through Central Asia, Israel and Iran to China and Japan.

Its presence in Cyprus is known through arachnological records and catalogues of the island’s fauna. It is not endemic to Cyprus, as it occurs across a much larger geographical area.

Its exact frequency and distribution on the island have not been studied sufficiently. Spiders living beneath stones or concealed in vegetation are often under-recorded, particularly in the absence of systematic sampling.

Habitat

The species has been recorded on sea coasts, riverbanks, beneath stones, on plants and in citrus groves. It may also occur in dry open areas with sparse vegetation, scrubland and transitional zones between natural and cultivated land.

The variety of known habitats indicates that it is not restricted to a single habitat type. It nevertheless requires small protected places in which to shelter during the day, moult and avoid excessive dryness and predators.

In Mediterranean environments, stones, leaf litter, cracks in the soil and the bases of low plants create suitable microhabitats. Preserving these small natural features is important for many spiders and other invertebrates.

An active hunter without a prey-capture web

Aphantaulax trifasciata does not construct a large circular or irregular web to capture prey. It is an active hunter that moves around in search of small insects and other arthropods.

It may use silk to construct a small retreat, protect itself during moulting, produce an egg sac and maintain a safety line while moving. Silk therefore remains essential even though it is not used to construct a permanent capture web.

When suitable prey is located, the spider approaches and immobilises it with a bite. Venom helps subdue small arthropods, while digestive fluids break down the prey’s internal tissues before they are consumed.

Diet and ecological role

The precise diet of the species in Cyprus has not been studied in detail. Like other small ground-dwelling spiders, it probably feeds on insects and other appropriately sized arthropods encountered on the ground or within low vegetation.

Spiders are important natural regulators of insect populations. They consume large numbers of small invertebrates and contribute to ecological balance in both natural ecosystems and agricultural land.

At the same time, they provide food for birds, reptiles, amphibians, mammals, predatory insects and other spiders. They therefore occupy an intermediate position within terrestrial food webs.

Behaviour

Aphantaulax trifasciata moves rapidly and normally attempts to escape when its shelter is uncovered. Its speed and dark colour help it disappear among shadows, soil and dry plant remains.

Many Gnaphosidae are more active at night and remain concealed during the day. Nocturnal hunting behaviour has been reported for this species, although its activity may be influenced by temperature, humidity and season.

It is not a social spider. Adults live and hunt alone, apart from brief encounters associated with reproduction.

Reproduction

During the breeding period, the male searches for a mature female using chemical and tactile signals. It must approach carefully and be recognised as a potential mate rather than as prey.

The male transfers sperm using its specialised pedipalps. After mating, the female constructs a silken egg sac in a protected place.

There are insufficient published data specifically concerning the number of eggs, duration of incubation or lifespan of Aphantaulax trifasciata in Cyprus. Figures derived from other spiders in the family should therefore not be attributed to this species.

The young emerge from the egg sac and undergo successive moults. During each moult, they shed their old exoskeleton and increase in size until reaching maturity.

Defence and natural enemies

The spider’s principal defences are concealment and rapid escape. Its pale markings break up the outline of its body among vegetation and alternating light and shadow.

Its natural enemies include insectivorous birds, lizards, frogs, small mammals, larger spiders and parasitoid wasps. The latter can paralyse a spider and carry it to their nest as food for a developing larva.

Spiders are also vulnerable during moulting, when the new exoskeleton remains temporarily soft and the animal cannot move or defend itself effectively.

Relationship with humans

There is no evidence that Aphantaulax trifasciata is a species of medical importance. It is a small and unobtrusive spider that avoids contact and attempts to escape when disturbed.

Like almost all spiders, it possesses venom for immobilising its prey. This does not mean that it poses a danger to humans. Nevertheless, unknown spiders should not be handled with bare hands or deliberately provoked.

If found inside a building, it can be removed without being killed by using a container and a piece of card and released in a suitable sheltered place outdoors.

Threats and protection

There is no separate assessment of the conservation status of this species in Cyprus. Its broad global distribution does not necessarily mean that the condition of its local populations is known.

Potential pressures include:

  • destruction and clearance of natural vegetation;
  • removal of all stones and plant remains;
  • intensive use of insecticides;
  • pollution of riparian habitats;
  • alteration of natural coasts and riverbanks;
  • excessive “cleaning” that eliminates invertebrate microhabitats.

Maintaining natural strips of vegetation between cultivated fields, limiting pesticide use and protecting riparian habitats benefit not only this spider but the entire community of ground-dwelling invertebrates.

Classification

  • Established species-specific common name: None confirmed
  • General English name of the family: Ground spiders
  • Kingdom: Animalia
  • Phylum: Arthropoda
  • Subphylum: Chelicerata
  • Class: Arachnida
  • Order: Araneae
  • Suborder: Araneomorphae
  • Family: Gnaphosidae
  • Genus: Aphantaulax Simon, 1878
  • Species: Aphantaulax trifasciata (O. Pickard-Cambridge, 1872)

Sources


No comments:

Post a Comment