See also
ρουσία στην Κύπρο
Η Ocnogyna clathrata απαντά στην Κύπρο, στη Ρόδο και στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Το κυπριακό υποείδος έχει παλαιότερα συνδεθεί με την ονομασία Ocnogyna loewii, γεγονός που εξηγεί τις διαφορετικές ονομασίες σε παλιές δημοσιεύσεις και φωτογραφικούς καταλόγους.
Οι φωτογραφίες της παρούσας ανάρτησης προέρχονται από τη Λευκωσία. Δημοσιευμένες παρατηρήσεις περιλαμβάνουν επίσης προνύμφες στην Πάφο την άνοιξη και ενήλικα στο Κάβο Γκρέκο τον Δεκέμβριο. Η παρουσία της δεν περιορίζεται στις πεδινές περιοχές: προνύμφες έχουν καταγραφεί και στην περιοχή της Κελοκέδαρας, σε υψόμετρα περίπου 710–750 μέτρων.
Βιότοποι και διατροφή
Κατοικεί σε θερμούς, συνήθως ξηρούς, ανοικτούς ή ημιανοικτούς βιότοπους, όπως φρυγανικές εκτάσεις, πλαγιές, χέρσα εδάφη, βοσκοτόπους και χαλικώδεις επιφάνειες. Οι προνύμφες είναι πολυφάγες και τρέφονται με διάφορα ποώδη φυτά, σπανιότερα και αγρωστώδη.
Ένας συγκεκριμένος, τεκμηριωμένος κυπριακός ξενιστής είναι το Ranunculus asiaticus, της οικογένειας Ranunculaceae. Προνύμφες καταγράφηκαν πάνω στο φυτό στο Ακρωτήρι, στις 6 Μαρτίου 2012.
Κοινωνική συμπεριφορά των προνυμφών
Οι νεαρές κάμπιες ζουν σε μεγάλες ομάδες και χρησιμοποιούν μεταξωτά πλέγματα, ιδιαίτερα κατά τις εκδύσεις. Καθώς μεγαλώνουν, διασκορπίζονται και οι μεγαλύτερες προνύμφες ζουν μεμονωμένα. Επομένως, τόσο οι πυκνές συγκεντρώσεις νεαρών προνυμφών όσο και τα μεμονωμένα μεγαλύτερα «Μαρτούθκια» αποτελούν στάδια της ίδιας αναπτυξιακής πορείας.
Κύκλος ζωής και εποχικότητα
Τα ενήλικα εμφανίζονται τον χειμώνα, συχνά στις αρχές του. Οι προνύμφες αναπτύσσονται από τον Φεβρουάριο στις χαμηλές παράκτιες περιοχές έως τον Μάιο ή τον Ιούνιο σε μεγαλύτερα υψόμετρα. Το είδος περνά το καλοκαίρι στο στάδιο της νύμφης.
Σε εκτροφή κυπριακού υλικού από την Πάφο, προνύμφες που συλλέχθηκαν την 1η Απριλίου 2009 έδωσαν ενήλικα τον Νοέμβριο του ίδιου έτους. Η καταγραφή αυτή αποτυπώνει τη μεγάλη χρονική απόσταση ανάμεσα στην ανοιξιάτικη εμφάνιση των καμπιών και στη χειμερινή εμφάνιση των ενηλίκων.
Κατάσταση διατήρησης
Στον Ευρωπαϊκό Κόκκινο Κατάλογο Νυχτοπεταλούδων του 2026, η Ocnogyna clathrata κατατάσσεται ως Μειωμένου Ενδιαφέροντος — Least Concern (LC), τόσο για την Ευρώπη όσο και για την ΕΕ27. Η αξιολόγηση αφορά το είδος και δεν αποτελεί χωριστή αξιολόγηση του υποείδους cypriaca.
Ταξινομία
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Arthropoda
Κλάση: Insecta
Τάξη: Lepidoptera
Υπεροικογένεια: Noctuoidea
Οικογένεια: Erebidae
Υποοικογένεια: Arctiinae
Φυλή: Arctiini
Γένος: Ocnogyna
Είδος: Ocnogyna clathrata Lederer, 1855
Υποείδος στην Κύπρο: Ocnogyna clathrata cypriaca Bang-Haas, 1934
Πηγές
Biodiversity of Cyprus — αρχική ανάρτηση και φωτογραφίες από τη Λευκωσία.
Lepiforum — αναθεώρηση της ονομασίας, κυπριακές καταγραφές, ξενιστής και εκτροφή.
Pyrgus — βιότοποι, πολυφαγία, κοινωνική συμπεριφορά και εποχικός κύκλος.
Lepidoptera Mundi — ταξινομία και μεγέθη αρσενικού και θηλυκού.
Schmetterling-Raupe — φωτογραφίες κυπριακών ενηλίκων, δημοσιευμένες με την παλαιότερη ονομασία.
IUCN — European Red List of Moths, 2026.
Ocnogyna clathrata Lederer, 1855 – Μαρτούθκια – Cyprus
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – NICOSIA
Ocnogyna clathrata is a moth belonging to the family Erebidae and subfamily Arctiinae. In Cyprus, it is represented by the subspecies Ocnogyna clathrata cypriaca Bang-Haas, 1934. Its hairy caterpillars are locally known as “Μαρτούθκια” and are a characteristic feature of the island’s spring herbaceous vegetation.
Description and differences between the sexes
Adults show pronounced sexual dimorphism. The male has fully developed wings with a wingspan of approximately 31–35 mm. Extensive dark areas alternate with pale lines or patches on the forewings, forming a characteristic network-like pattern. The body is hairy, and the antennae are distinctly comb-like.
The female has much smaller wings, with a reported wingspan of approximately 11–15 mm, and a bulky abdomen. The difference is sufficiently striking for an unfamiliar observer to mistake the sexes for different species. Photographic records from Cyprus include females laying eggs.
The caterpillars have a dark body covered with dense, long hairs, including brown to reddish tones. Larger caterpillars are particularly conspicuous when moving across exposed ground.
Distribution and occurrence in Cyprus
Ocnogyna clathrata occurs in Cyprus, Rhodes and the eastern Mediterranean region. The Cypriot subspecies was formerly associated with the name Ocnogyna loewii, explaining the different names found in older publications and photographic catalogues.
The photographs accompanying this post were taken in Nicosia. Published observations also include caterpillars in Paphos during spring and adults at Cape Greco in December. Its occurrence is not restricted to lowlands: caterpillars have also been recorded near Kelokedara at elevations of approximately 710–750 metres.
Habitats and feeding
It inhabits warm, generally dry, open or semi-open habitats, including Mediterranean scrub, slopes, fallow ground, pastures and gravelly areas. The caterpillars are polyphagous, feeding on various herbaceous plants and, less frequently, grasses.
One specifically documented Cypriot host is Ranunculus asiaticus, belonging to the Ranunculaceae. Caterpillars were recorded on this plant at Akrotiri on 6 March 2012.
Social behaviour of the caterpillars
Young caterpillars live in large groups and use silken webbing, particularly during moulting. As they develop, they disperse, and older caterpillars live individually. Dense gatherings of young larvae and solitary larger “Μαρτούθκια” therefore represent stages in the same developmental sequence.
Life cycle and seasonality
Adults appear in winter, often in its early part. Caterpillars develop from February in low coastal areas until May or June at higher elevations. The species spends the summer in the pupal stage.
In a rearing record involving Cypriot material from Paphos, caterpillars collected on 1 April 2009 produced adults in November of the same year. This record illustrates the substantial interval between the spring appearance of caterpillars and the winter appearance of adults.
Conservation status
The 2026 European Red List of Moths classifies Ocnogyna clathrata as Least Concern (LC) for both Europe and the EU27. This assessment concerns the species and does not constitute a separate assessment of the subspecies cypriaca.
Taxonomy
Kingdom: Animalia
Phylum: Arthropoda
Class: Insecta
Order: Lepidoptera
Superfamily: Noctuoidea
Family: Erebidae
Subfamily: Arctiinae
Tribe: Arctiini
Genus: Ocnogyna
Species: Ocnogyna clathrata Lederer, 1855
Subspecies in Cyprus: Ocnogyna clathrata cypriaca Bang-Haas, 1934
Sources
Biodiversity of Cyprus — original post and photographs from Nicosia.
Lepiforum — revised name, Cypriot records, host plant and rearing.
Pyrgus — habitats, polyphagy, social behaviour and seasonal life cycle.
Lepidoptera Mundi — taxonomy and male and female wingspans.
Schmetterling-Raupe — photographs of Cypriot adults published under the former name.
IUCN — European Red List of Moths, 2026.
