Below in English
Κείμενο George Konstantinou.
Ένα από τα πιο εντυπωσιακά λεπιδόπτερα της Κύπρου
Η Euplagia quadripunctaria (Poda, 1761), γνωστή στα αγγλικά ως Jersey Tiger, είναι μια εντυπωσιακή νυχτοπεταλούδα της οικογένειας Erebidae και της υποοικογένειας Arctiinae. Παρά το γεγονός ότι ταξινομείται στις νυχτοπεταλούδες, τα ενήλικα άτομα μπορούν να είναι δραστήρια και κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Στην Κύπρο αποτελεί ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο της πανίδας των λεπιδόπτερων και συνδέεται κυρίως με δροσερές, σκιερές και σχετικά υγρές τοποθεσίες. Οι κυπριακοί πληθυσμοί είναι τοπικοί και απομονωμένοι, γεγονός που αυξάνει τη σημασία της προστασίας των κατάλληλων ενδιαιτημάτων τους.
Περιγραφή
Η Euplagia quadripunctaria είναι σχετικά μεγάλη και εύκολα αναγνωρίσιμη νυχτοπεταλούδα, με άνοιγμα πτερύγων περίπου 52–65 mm.
Οι πρόσθιες πτέρυγες έχουν σκούρο, σχεδόν μαύρο χρώμα, πάνω στο οποίο διακρίνονται χαρακτηριστικές λευκές ή υπόλευκες λωρίδες. Όταν το έντομο βρίσκεται ακίνητο με τις πτέρυγες κλειστές, αυτός ο χρωματισμός μπορεί να το κάνει αρκετά δυσδιάκριτο μέσα στη βλάστηση.
Η εικόνα αλλάζει εντυπωσιακά όταν ανοίξει τις πτέρυγές του. Οι οπίσθιες πτέρυγες παρουσιάζουν έντονο κόκκινο έως πορτοκαλοκόκκινο χρώμα με μαύρες κηλίδες. Η απότομη αποκάλυψη των έντονων χρωμάτων κατά την πτήση δημιουργεί ισχυρή οπτική αντίθεση.
Το σώμα είναι επίσης χαρακτηριστικό, με σκούρο θώρακα και κοιλιά στην οποία εμφανίζονται έντονοι χρωματικοί τόνοι.
Συμπεριφορά
Σε αντίθεση με την εικόνα που έχουμε συνήθως για τις νυχτοπεταλούδες, η Jersey Tiger παρουσιάζει συχνά ημερήσια δραστηριότητα. Μπορεί να παρατηρηθεί να πετά ή να τρέφεται σε άνθη κατά τη διάρκεια της ημέρας, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η δραστηριότητά της περιορίζεται αποκλειστικά στις φωτεινές ώρες.
Συχνά επιλέγει σκιερά και δροσερά σημεία, ιδιαίτερα κατά τις θερμές ώρες της ημέρας. Αυτή η συμπεριφορά αποκτά ιδιαίτερη σημασία στο θερμό και ξηρό μεσογειακό κλίμα.
Ενδιαίτημα στην Κύπρο
Στην Κύπρο τη συναντούμε συνήθως σε σκιερές τοποθεσίες με παρουσία νερού ή αυξημένη υγρασία. Ρεματιές, κοιλάδες, παρόχθια βλάστηση, δασωμένες χαράδρες και άλλες δροσερές θέσεις μπορούν να προσφέρουν κατάλληλες συνθήκες.
Η παρουσία πυκνής βλάστησης είναι σημαντική τόσο για τα ενήλικα όσο και για τις προνύμφες, επειδή παρέχει καταφύγιο, κατάλληλο μικροκλίμα, νέκταρ και φυτά τροφής.
Η ανάγκη για τέτοιες συνθήκες εξηγεί γιατί οι πληθυσμοί στην Κύπρο δεν εμφανίζονται ομοιόμορφα σε ολόκληρο το νησί αλλά είναι περισσότερο συνδεδεμένοι με συγκεκριμένες κατάλληλες θέσεις.
Εξάπλωση στην Κύπρο
Η Euplagia quadripunctaria είναι γνωστή από διάφορες περιοχές της Κύπρου, αλλά η κατανομή της είναι τοπική.
Στο Biodiversity of Cyprus υπάρχουν φωτογραφικές καταγραφές από τον Πωμό στις 24 Αυγούστου 2013, από το Πολέμι στις 27 Ιουλίου 2016 και από το Γέρι της επαρχίας Λευκωσίας στις 28 Ιουλίου 2024.
Η καταγραφή από το Γέρι πραγματοποιήθηκε στον κήπο μας από τη Fani Konstantinou και αποτελεί την πρώτη δική μας καταγραφή του είδους από τη συγκεκριμένη περιοχή.
Παγκόσμια εξάπλωση
Το είδος παρουσιάζει ευρεία παλαιαρκτική εξάπλωση. Απαντά σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης, από περιοχές της Βαλτικής προς τα νότια έως τη Μεσόγειο, καθώς και σε νησιά της Μεσογείου.
Η εξάπλωσή του συνεχίζεται προς τη Μικρά Ασία, την Εγγύς Ανατολή, τον Καύκασο και ανατολικότερα σε τμήματα της δυτικής και κεντρικής Ασίας.
Παρόλο που το είδος έχει μεγάλη συνολική γεωγραφική εξάπλωση, αυτό δεν σημαίνει ότι οι πληθυσμοί του είναι παντού συνεχείς ή εξίσου πολυάριθμοι. Στην Κύπρο οι κατάλληλες θέσεις είναι περισσότερο διάσπαρτες και οι πληθυσμοί παρουσιάζουν μεγαλύτερη απομόνωση.
Η περίφημη «Κοιλάδα των Πεταλούδων» της Ρόδου
Η Euplagia quadripunctaria είναι ιδιαίτερα γνωστή από τη Ρόδο και την περίφημη Κοιλάδα των Πεταλούδων (Πεταλούδες/Petaloudes).
Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού μεγάλοι αριθμοί ενηλίκων συγκεντρώνονται εκεί σε δροσερές και σκιερές θέσεις. Η θεαματική αυτή συγκέντρωση έκανε το έντομο ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα λεπιδόπτερα της ανατολικής Μεσογείου και εξηγεί την ευρέως χρησιμοποιούμενη ελληνική ονομασία «Πεταλούδα της Ρόδου».
Οι μεγάλες αυτές συγκεντρώσεις συνδέονται με θερινή ανάπαυση σε προστατευμένα και υγρά μικροενδιαιτήματα κατά την περίοδο των υψηλών θερμοκρασιών.
Περίοδος πτήσης
Τα ενήλικα εμφανίζονται κυρίως κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο η κύρια περίοδος πτήσης αναφέρεται συνήθως από Ιούλιο έως Σεπτέμβριο, με διαφοροποιήσεις ανάλογα με το γεωγραφικό πλάτος, το υψόμετρο και τις τοπικές κλιματικές συνθήκες.
Οι δικές μας φωτογραφικές καταγραφές στην Κύπρο στις 27 Ιουλίου, 28 Ιουλίου και 24 Αυγούστου συμφωνούν με αυτή τη θερινή περίοδο δραστηριότητας.
Βιολογικός κύκλος
Η Euplagia quadripunctaria ολοκληρώνει τον κύκλο ζωής της μέσα από τα τέσσερα χαρακτηριστικά στάδια των λεπιδόπτερων: αυγό, προνύμφη, νύμφη και ενήλικο.
Μετά την εκκόλαψη των αυγών εμφανίζονται οι νεαρές προνύμφες. Το είδος διαχειμάζει ως μικρή προνύμφη και η ανάπτυξή της συνεχίζεται όταν οι συνθήκες γίνουν κατάλληλες.
Οι προνύμφες τρέφονται για μεγάλο χρονικό διάστημα πριν ολοκληρώσουν την ανάπτυξή τους και νυμφωθούν. Μετά το στάδιο της νύμφης εμφανίζεται το ενήλικο, με την κύρια δραστηριότητά του να συμπίπτει με τους θερινούς μήνες.
Η προνύμφη
Η κάμπια είναι τριχωτή και σκουρόχρωμη, με χαρακτηριστικές ανοιχτόχρωμες γραμμώσεις και χρωματιστά εξογκώματα από τα οποία εκφύονται τρίχες.
Σε αντίθεση με λεπιδόπτερα των οποίων οι προνύμφες εξαρτώνται αποκλειστικά από ένα συγκεκριμένο φυτό, η προνύμφη της E. quadripunctaria είναι πολυφάγος.
Αυτό της επιτρέπει να χρησιμοποιεί αρκετά διαφορετικά φυτά ως τροφή κατά τη διάρκεια της ανάπτυξής της.
Φυτά τροφής της προνύμφης
Στη βιβλιογραφία αναφέρονται ως φυτά τροφής διάφορα ποώδη και άλλα φυτά, μεταξύ των οποίων είδη των γενών:
Urtica,
Rubus,
Taraxacum,
Lamium,
Glechoma,
Senecio,
Plantago,
Borago,
Lactuca και άλλα.
Η μεγάλη ποικιλία φυτών τροφής αντανακλά τον πολυφάγο χαρακτήρα της προνύμφης.
Διατροφή των ενηλίκων
Τα ενήλικα επισκέπτονται άνθη για νέκταρ. Ιδιαίτερα γνωστή είναι η σχέση του είδους στην Ευρώπη με το Eupatorium cannabinum (hemp-agrimony), του οποίου τα άνθη αποτελούν σημαντική πηγή νέκταρος σε πολλές περιοχές όπου απαντά η νυχτοπεταλούδα.
Η διατήρηση πλούσιας ανθοφορίας στις περιοχές παρουσίας του είδους είναι συνεπώς σημαντική για την εξασφάλιση τροφής στα ενήλικα.
Οικολογική σημασία
Η Euplagia quadripunctaria αποτελεί μέρος των τροφικών πλεγμάτων των οικοσυστημάτων στα οποία ζει. Οι προνύμφες χρησιμοποιούν διάφορα φυτά για την ανάπτυξή τους, ενώ τα ενήλικα επισκέπτονται άνθη και συμμετέχουν στις αλληλεπιδράσεις μεταξύ ανθοφόρων φυτών και εντόμων.
Παράλληλα, τα διαφορετικά στάδια του κύκλου ζωής της μπορούν να αποτελέσουν τροφή για θηρευτές και να χρησιμοποιηθούν από παρασιτοειδή.
Η παρουσία της συνδέεται επίσης με τη διατήρηση μωσαϊκών βλάστησης και δροσερών, υγρών μικροενδιαιτημάτων μέσα σε ευρύτερα τοπία.
Προστασία στην Ευρωπαϊκή Ένωση
Η Euplagia quadripunctaria έχει ιδιαίτερη σημασία για την ευρωπαϊκή προστασία της φύσης. Περιλαμβάνεται στο Παράρτημα II της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ για τους Οικοτόπους, δηλαδή μεταξύ των ειδών κοινοτικού ενδιαφέροντος των οποίων η διατήρηση απαιτεί τον καθορισμό Ειδικών Ζωνών Διατήρησης.
Στην Οδηγία το είδος επισημαίνεται ως είδος προτεραιότητας.
Η ένταξη στο Παράρτημα II έχει ιδιαίτερη πρακτική σημασία, επειδή η προστασία δεν αφορά μόνο το ίδιο το έντομο αλλά και τη διατήρηση σημαντικών περιοχών και ενδιαιτημάτων που είναι απαραίτητα για τους πληθυσμούς του.
Κατάσταση στην Κύπρο
Παρόλο που η Euplagia quadripunctaria δεν είναι παγκοσμίως περιορισμένη στην Κύπρο, οι κυπριακοί πληθυσμοί έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω του νησιωτικού χαρακτήρα και της απομόνωσής τους.
Σε ευρωπαϊκή αξιολόγηση των δράσεων διατήρησης στην Κύπρο αναφέρεται ότι το είδος παρουσιάζει μικρούς και απομονωμένους πληθυσμούς σε αραιά κατανεμημένες θέσεις, ορισμένες από τις οποίες βρίσκονται εκτός περιοχών Natura 2000.
Για την Κύπρο έχουν αξιολογηθεί ως ευνοϊκά (FV) η εξάπλωση και οι μελλοντικές προοπτικές, ενώ για την παράμετρο του πληθυσμού υπήρχαν ανεπαρκή δεδομένα. Η συνολική αξιολόγηση που αναφερόταν ήταν ευνοϊκή και η τάση σταθερή.
Αυτό υπογραμμίζει τη σημασία της συνέχισης της παρακολούθησης, επειδή ένας ευρέως εξαπλωμένος οργανισμός σε ευρωπαϊκή κλίμακα μπορεί να παρουσιάζει πολύ διαφορετική κατάσταση σε έναν απομονωμένο νησιωτικό πληθυσμό.
Απειλές και ανάγκες διατήρησης
Στην Κύπρο ιδιαίτερη σημασία έχει η προστασία των υγρών και σκιερών θέσεων όπου διατηρούνται κατάλληλα μικροκλίματα και πλούσια βλάστηση.
Η υποβάθμιση παρόχθιων περιοχών, η καταστροφή φυσικής βλάστησης, οι μεταβολές στη διαθεσιμότητα νερού, οι πυρκαγιές και άλλες σημαντικές αλλαγές των κατάλληλων ενδιαιτημάτων μπορούν να περιορίσουν τις διαθέσιμες θέσεις για το είδος.
Επειδή οι κυπριακές θέσεις παρουσίας είναι διάσπαρτες, η προστασία των γνωστών πληθυσμών και η διατήρηση της οικολογικής ποιότητας των ενδιαιτημάτων τους έχουν ιδιαίτερη σημασία.
Φωτογραφικές καταγραφές στο Biodiversity of Cyprus
Πωμός – 24/8/2013 – Φωτογραφίες George Konstantinou
Πολέμι – 27/7/2016
Γέρι, Λευκωσία – 28/7/2024 – Φωτογραφία Fani Konstantinou
Πρώτη δική μας καταγραφή από την περιοχή.
Ταξινομία
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Arthropoda
Κλάση: Insecta
Τάξη: Lepidoptera
Υπεροικογένεια: Noctuoidea
Οικογένεια: Erebidae
Υποοικογένεια: Arctiinae
Φυλή: Arctiini
Γένος: Euplagia
Είδος: Euplagia quadripunctaria (Poda, 1761)
Αγγλικό κοινό όνομα: Jersey Tiger
Ελληνική ονομασία: Πεταλούδα της Ρόδου
Πηγές
Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Jersey Tiger – Euplagia quadripunctaria (Poda, 1761) – Πεταλούδα της Ρόδου – Cyprus.
Council Directive 92/43/EEC on the conservation of natural habitats and of wild fauna and flora – Annex II.
European Commission – Habitats Directive.
European Commission / CINEA – LIFE and Invertebrates, conservation and monitoring information concerning Euplagia quadripunctaria in Cyprus.
Fauna Europaea / PESI – Euplagia quadripunctaria (Poda, 1761).
Chrzanowski, A., Mazur, A., Kuźmiński, R. & Łabędzki, A. – studies on habitat and conservation of Euplagia quadripunctaria.
Jersey Tiger – Euplagia quadripunctaria (Poda, 1761) – Cyprus
Text by George Konstantinou.
One of the most striking Lepidoptera of Cyprus
Euplagia quadripunctaria (Poda, 1761), commonly known as the Jersey Tiger, is a striking moth belonging to the family Erebidae and subfamily Arctiinae. Although taxonomically a moth, adults can also be active during daylight.
In Cyprus it is a particularly interesting component of the island's Lepidoptera fauna and is mainly associated with cool, shaded and relatively humid localities. Cypriot populations are localised and isolated, increasing the importance of conserving their suitable habitats.
Description
Euplagia quadripunctaria is a relatively large and readily recognisable moth, with a wingspan of approximately 52–65 mm.
The forewings are dark, almost black, crossed by characteristic white or whitish stripes. When resting with its wings closed, this pattern can make the moth surprisingly inconspicuous amongst vegetation.
Its appearance changes dramatically when the wings are opened. The hindwings are bright red to orange-red with conspicuous black markings. The sudden exposure of these bright colours during flight produces a striking visual contrast.
The body is also distinctive, with a dark thorax and an abdomen displaying conspicuous colouration.
Behaviour
Unlike the behaviour generally associated with moths, the Jersey Tiger is frequently active during daylight. Adults may be observed flying or feeding at flowers during the day, although their activity is not necessarily restricted to daylight hours.
They frequently select cool, shaded situations, particularly during the hottest parts of the day. This behaviour is especially significant under hot and dry Mediterranean climatic conditions.
Habitat in Cyprus
In Cyprus the species is generally encountered in shaded localities associated with water or increased humidity. Stream valleys, riparian vegetation, wooded ravines and other cool localities can provide suitable conditions.
Dense vegetation is important for both adults and larvae because it provides shelter, suitable microclimatic conditions, nectar resources and larval food plants.
This requirement helps explain why populations in Cyprus are not distributed uniformly across the island but are concentrated in particular suitable localities.
Distribution in Cyprus
Euplagia quadripunctaria is known from various parts of Cyprus, although its distribution is localised.
Biodiversity of Cyprus contains photographic records from Pomos on 24 August 2013, Polemi on 27 July 2016, and Geri, Nicosia District, on 28 July 2024.
The Geri record was made in our garden by Fani Konstantinou and represents our first record of the species from this locality.
Global distribution
The species has a broad Palaearctic distribution. It occurs across much of Europe, from parts of the Baltic region southwards to the Mediterranean, including several Mediterranean islands.
Its distribution extends through Asia Minor, the Near East and the Caucasus and farther east into parts of western and central Asia.
Although the species has a broad overall geographical range, this does not mean that populations are continuous or equally abundant throughout that range. In Cyprus, suitable localities are more scattered and populations show greater isolation.
The famous “Valley of the Butterflies” in Rhodes
Euplagia quadripunctaria is particularly famous from Rhodes and the celebrated Valley of the Butterflies (Petaloudes).
During summer, large numbers of adults congregate there in cool and shaded locations. These spectacular aggregations have made the moth one of the most recognisable Lepidoptera of the eastern Mediterranean and explain its widely used Greek name meaning “Butterfly of Rhodes.”
These large aggregations are associated with summer resting in protected, humid microhabitats during periods of high temperatures.
Flight period
Adults occur mainly during summer. Across Europe the principal flight period is generally reported from July to September, although this varies with latitude, altitude and local climatic conditions.
Our photographic records in Cyprus on 27 July, 28 July and 24 August are consistent with this summer activity period.
Life cycle
Euplagia quadripunctaria completes its life cycle through the four characteristic stages of Lepidoptera: egg, larva, pupa and adult.
Young larvae emerge following egg hatching. The species overwinters as a small larva, with development continuing when conditions become suitable.
The larvae feed for an extended period before completing their development and pupating. The adult subsequently emerges from the pupal stage, with peak adult activity occurring during the summer months.
Larva
The caterpillar is hairy and dark coloured, with characteristic pale longitudinal markings and coloured projections bearing hairs.
Unlike Lepidoptera whose larvae depend exclusively on a single host plant, the larva of E. quadripunctaria is polyphagous.
This enables it to utilise a range of different plants during its development.
Larval food plants
Various herbaceous and other plants have been reported in the literature as larval food plants, including species belonging to the genera:
Urtica,
Rubus,
Taraxacum,
Lamium,
Glechoma,
Senecio,
Plantago,
Borago,
Lactuca and others.
This wide range of food plants reflects the polyphagous nature of the larva.
Adult feeding
Adults visit flowers to feed on nectar. The species is particularly well known in Europe for its association with Eupatorium cannabinum (hemp-agrimony), whose flowers provide an important nectar source in many areas occupied by the moth.
Maintaining abundant flowering vegetation within occupied habitats can therefore provide important food resources for adults.
Ecological importance
Euplagia quadripunctaria forms part of the food webs of the ecosystems it inhabits. Larvae utilise numerous plants during development, while adults visit flowers and participate in ecological interactions between flowering plants and insects.
Different life stages may themselves provide food for predators and hosts for parasitoids.
The species is also associated with the maintenance of vegetation mosaics and cool, humid microhabitats within the wider landscape.
Protection in the European Union
Euplagia quadripunctaria has particular importance under European nature-conservation legislation. It is included in Annex II of Council Directive 92/43/EEC on the conservation of natural habitats and of wild fauna and flora, which covers species of Community interest whose conservation requires the designation of Special Areas of Conservation.
The species is marked as a priority species under the Directive.
Its inclusion in Annex II has important practical implications because conservation concerns not only the insect itself but also the maintenance of important areas and habitats required by its populations.
Status in Cyprus
Although Euplagia quadripunctaria is not globally restricted to Cyprus, its Cypriot populations are of particular interest because of their insular character and isolation.
A European assessment of conservation actions in Cyprus describes the species as occurring in small, isolated populations at sparsely distributed sites, some of which lie outside Natura 2000 sites.
For Cyprus, its range and future prospects were assessed as Favourable (FV), while information on the population parameter remained insufficient. The reported overall conservation assessment was favourable and the trend stable.
This emphasises the importance of continued monitoring, because a species with a broad European distribution can have a very different situation within an isolated island population.
Threats and conservation needs
In Cyprus, the conservation of humid and shaded sites maintaining suitable microclimatic conditions and rich vegetation is particularly important.
Degradation of riparian areas, destruction of natural vegetation, changes in water availability, fires and other substantial alterations of suitable habitats may reduce the number and quality of available sites.
Because Cypriot populations occur at scattered localities, protecting known populations and maintaining the ecological quality of their habitats are particularly important.
Photographic records on Biodiversity of Cyprus
Pomos – 24/8/2013 – Photos George Konstantinou
Polemi – 27/7/2016
Geri, Nicosia – 28/7/2024 – Photo Fani Konstantinou
Our first record from this locality.
Taxonomy
Kingdom: Animalia
Phylum: Arthropoda
Class: Insecta
Order: Lepidoptera
Superfamily: Noctuoidea
Family: Erebidae
Subfamily: Arctiinae
Tribe: Arctiini
Genus: Euplagia
Species: Euplagia quadripunctaria (Poda, 1761)
English common name: Jersey Tiger
Greek common name: Πεταλούδα της Ρόδου
Sources
Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Jersey Tiger – Euplagia quadripunctaria (Poda, 1761) – Πεταλούδα της Ρόδου – Cyprus.
Council Directive 92/43/EEC on the conservation of natural habitats and of wild fauna and flora – Annex II.
European Commission – Habitats Directive.
European Commission / CINEA – LIFE and Invertebrates, conservation and monitoring information concerning Euplagia quadripunctaria in Cyprus.
Fauna Europaea / PESI – Euplagia quadripunctaria (Poda, 1761).
Chrzanowski, A., Mazur, A., Kuźmiński, R. & Łabędzki, A. – studies on habitat and conservation of Euplagia quadripunctaria.
