All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
Below in English
Κείμενο George Konstantinou.
Piezodorus lituratus στην Κύπρο
Το Piezodorus lituratus (Fabricius, 1794), γνωστό στα αγγλικά ως Gorse Shieldbug, είναι ένα χαρακτηριστικό ημίπτερο της οικογένειας Pentatomidae, της μεγάλης οικογένειας των λεγόμενων shield bugs ή stink bugs. Το είδος είναι καταγεγραμμένο στην Κύπρο και υπάρχουν δημοσιευμένες σύγχρονες καταγραφές από το νησί. Σε επιστημονική έρευνα για τα Heteroptera της Κύπρου αναφέρονται δείγματα από την περιοχή Λευκωσίας και από το δυτικό τμήμα του νησιού, ενώ η Κύπρος περιλαμβάνεται και στην ευρύτερη καταγεγραμμένη εξάπλωσή του.
Στο Biodiversity of Cyprus το είδος είχε ήδη παρουσιαστεί στις 18 Ιανουαρίου 2016, με φωτογραφίες του George Konstantinou από την περιοχή της Λάρνακας.
Περιγραφή και αναγνώριση
Πρόκειται για σχετικά μεγάλο shield bug, με μήκος σώματος περίπου 10–13 χιλιοστά. Ένα ιδιαίτερα ενδιαφέρον χαρακτηριστικό του είναι ότι ο χρωματισμός των ενηλίκων μεταβάλλεται ανάλογα με την εποχή και τη φυσιολογική τους κατάσταση.
Τα ενήλικα που εξέρχονται από τη διαχείμαση και αναπαράγονται την άνοιξη είναι κατά κύριο λόγο πράσινα. Αντίθετα, τα άτομα της νέας γενιάς που εμφανίζονται προς το τέλος του καλοκαιριού παρουσιάζουν χαρακτηριστικές πορφυροκόκκινες ή κοκκινωπές αποχρώσεις στο πρόνωτο και στα ημιέλυτρα. Πριν από τη διαχείμαση ο χρωματισμός μπορεί να γίνει περισσότερο σκούρος.
Χρήσιμο διαγνωστικό γνώρισμα αποτελούν επίσης οι κοκκινωπές κεραίες. Η γενική πράσινη εμφάνιση των ανοιξιάτικων ενηλίκων μπορεί να προκαλέσει σύγχυση με άλλα πράσινα Pentatomidae, γι' αυτό η ταυτοποίηση πρέπει να βασίζεται στον συνδυασμό μορφολογικών χαρακτηριστικών και όχι μόνο στο χρώμα.
Το χαρακτηριστικό εποχιακό χρώμα
Η εποχιακή μεταβολή του χρωματισμού είναι ένα από τα χαρακτηριστικότερα γνωρίσματα του είδους. Τα πράσινα ανοιξιάτικα άτομα μπορεί να φαίνονται αρκετά διαφορετικά από τα κοκκινωπά ή πορφυρά άτομα που συναντώνται αργότερα μέσα στο έτος.
Η διαφορά αυτή δεν σημαίνει ότι πρόκειται για διαφορετικά είδη. Πρόκειται για διαφορετικές εμφανίσεις του ίδιου είδους, οι οποίες συνδέονται με την ωρίμανση και τον ετήσιο βιολογικό κύκλο του.
Εξάπλωση
Το Piezodorus lituratus έχει ευρεία εξάπλωση στην Παλαιαρκτική και είναι γνωστό από μεγάλο μέρος της Ευρώπης και περιοχές της Ασίας και της Μεσογείου. Η παρουσία του στην Κύπρο τεκμηριώνεται και από εντομολογικές μελέτες του νησιού.
Η επιστημονική ονομασία θεωρείται σήμερα αποδεκτή. Το NCBI καταγράφει ως αρχικό όνομα το Cimex lituratus Fabricius, 1794, ενώ το ITIS καταγράφει το Piezodorus lituratus ως έγκυρο είδος.
Ενδιαίτημα
Το είδος μπορεί να βρεθεί σε ποικιλία ανοικτών, θερμών και ηλιόλουστων ενδιαιτημάτων όπου αναπτύσσονται τα φυτά-ξενιστές του. Παρατηρείται σε θαμνώνες, χορτολιβαδικές εκτάσεις, άκρες δρόμων, εγκαταλειμμένες εκτάσεις, γεωργικές περιοχές και άλλες θέσεις με ψυχανθή.
Η παρουσία του εξαρτάται σε σημαντικό βαθμό από την ύπαρξη κατάλληλων φυτών για διατροφή και αναπαραγωγή.
Φυτά-ξενιστές και διατροφή
Το Piezodorus lituratus είναι φυτοφάγο. Τρέφεται χρησιμοποιώντας τα νύσσοντα-μυζητικά στοματικά του μόρια, με τα οποία διατρυπά φυτικούς ιστούς και απορροφά φυτικούς χυμούς.
Παρουσιάζει ιδιαίτερη σχέση με φυτά της οικογένειας Fabaceae. Έχει καταγραφεί σε διάφορα ψυχανθή, μεταξύ των οποίων είδη των γενών Cytisus, Genista, Medicago, Vicia, Melilotus, Trifolium και άλλα. Οι νύμφες παρατηρούνται συχνά πάνω στους αναπτυσσόμενους λοβούς και σπόρους των φυτών-ξενιστών.
Σε δημοσιευμένη έρευνα από την Κύπρο αναφέρονται μεταξύ των καταγεγραμμένων φυτών-ξενιστών τα Medicago sativa, Lens culinaris, Trifolium spp., καθώς και άλλα καλλιεργούμενα και αυτοφυή φυτά.
Αναπαραγωγή και κύκλος ζωής
Όπως όλα τα Heteroptera, το είδος παρουσιάζει ατελή μεταμόρφωση: αυγό, διαδοχικά νυμφικά στάδια και ενήλικο, χωρίς στάδιο χρυσαλλίδας.
Τα ενήλικα διαχειμάζουν και ενεργοποιούνται όταν οι θερμοκρασίες αυξηθούν. Την άνοιξη πραγματοποιείται η αναπαραγωγή και τα θηλυκά εναποθέτουν ομάδες αυγών πάνω στα φυτά-ξενιστές.
Μετά την εκκόλαψη εμφανίζονται οι νεαρές νύμφες. Καθώς αναπτύσσονται περνούν από διαδοχικές εκδύσεις μέχρι να αποκτήσουν την πλήρη μορφή του ενήλικου εντόμου. Στη βρετανική βιβλιογραφία οι νύμφες καταγράφονται κυρίως κατά τους θερινούς μήνες και η νέα γενιά ενηλίκων εμφανίζεται από τα τέλη του καλοκαιριού.
Διαχείμαση
Το Piezodorus lituratus διαχειμάζει ως ενήλικο έντομο. Πριν από τη διαχείμαση ο χρωματισμός του μπορεί να γίνει πιο σκούρος. Τα ενήλικα περνούν την ψυχρότερη περίοδο σε προστατευμένες θέσεις και επανεμφανίζονται την άνοιξη, οπότε αποκτούν περισσότερο πράσινο χρωματισμό και αρχίζει η αναπαραγωγική περίοδος.
Στο θερμότερο μεσογειακό κλίμα της Κύπρου η εποχικότητα δεν πρέπει να θεωρείται αυτομάτως ίδια με εκείνη της βόρειας Ευρώπης. Οι κυπριακές καταγραφές επιβεβαιώνουν πάντως την παρουσία ενεργών ενηλίκων την άνοιξη.
Οικολογικός ρόλος
Το είδος αποτελεί μέρος της πανίδας των φυτοφάγων Ημιπτέρων που συνδέονται με τα ψυχανθή. Με τη διατροφή του συμμετέχει στις οικολογικές σχέσεις μεταξύ φυτών και φυτοφάγων εντόμων, ενώ ταυτόχρονα αποτελεί δυνητική λεία για αράχνες, αρπακτικά έντομα, πουλιά και άλλα εντομοφάγα ζώα.
Σε γεωργικά οικοσυστήματα μπορεί να εμφανίζεται πάνω σε καλλιεργούμενα ψυχανθή. Η παρουσία του όμως δεν σημαίνει από μόνη της ότι προκαλεί οικονομικά σημαντικές ζημιές.
Κατάσταση διατήρησης
Το Piezodorus lituratus είναι ευρέως εξαπλωμένο είδος. Δεν υπάρχει παγκόσμια αξιολόγηση του είδους στην IUCN Red List που να του αποδίδει κατηγορία απειλής.
Ταξινομία
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Arthropoda
Κλάση: Insecta
Τάξη: Hemiptera
Υπόταξη: Heteroptera
Υπεροικογένεια: Pentatomoidea
Οικογένεια: Pentatomidae
Υποοικογένεια: Pentatominae
Γένος: Piezodorus
Είδος: Piezodorus lituratus (Fabricius, 1794)
Αρχικός συνδυασμός: Cimex lituratus Fabricius, 1794
Πηγές
NCBI Taxonomy – Piezodorus lituratus
British Bugs – Piezodorus lituratus, Gorse Shieldbug
Scientific study – Heteroptera of Cyprus, including Piezodorus lituratus
Biodiversity of Cyprus – Gorse Shield Bug, Piezodorus lituratus
Gorse Shieldbug – Piezodorus lituratus (Fabricius, 1794) – Cyprus
Text by George Konstantinou.
Piezodorus lituratus in Cyprus
Piezodorus lituratus (Fabricius, 1794), commonly known as the Gorse Shieldbug, is a distinctive true bug belonging to the family Pentatomidae. Both the scientific name and the English common name are well established. The species is recorded from Cyprus, including published modern specimens from the island.
The species was already featured on Biodiversity of Cyprus on 18 January 2016, with photographs by George Konstantinou from the Larnaca area.
Description and Identification
Adults measure approximately 10–13 mm in length. One of the most interesting characteristics of the species is its seasonal colour variation.
Adults emerging from overwintering and breeding in spring are predominantly green, whereas the new generation appearing in late summer develops conspicuous purple-red or reddish markings on the pronotum and corium. Individuals may become darker before overwintering.
The reddish antennae are also a useful identification feature. Green spring adults can superficially resemble other green Pentatomidae, and reliable identification should therefore be based on a combination of morphological characters.
Seasonal Colour Forms
The seasonal change in coloration is one of the species' most characteristic features. Green spring adults may appear surprisingly different from the reddish or purplish individuals encountered later in the year.
These forms do not represent separate species. They are different appearances of the same species associated with maturity and its annual biological cycle.
Distribution and Cyprus Records
Piezodorus lituratus has a broad Palaearctic distribution and occurs widely across Europe and parts of Asia and the Mediterranean region.
Its occurrence in Cyprus is supported by published entomological records. A study of Heteroptera from Cyprus reports specimens collected in the Nicosia area and western Cyprus in May 2018 and also includes Cyprus within the known geographical distribution of the species.
Habitat
The Gorse Shieldbug inhabits a variety of open, warm and sunny environments containing suitable host plants. These include scrubland, grassland, roadsides, disturbed ground, agricultural habitats and other areas rich in legumes.
Its local occurrence is strongly influenced by the availability of appropriate host plants.
Host Plants and Feeding
Piezodorus lituratus is phytophagous. It uses its piercing-sucking mouthparts to penetrate plant tissues and obtain fluids.
It is particularly associated with plants of the family Fabaceae. Recorded host plants include species of Cytisus, Genista, Medicago, Vicia, Melilotus and Trifolium, among others. Nymphs are frequently associated with developing pods and seeds.
Published Cyprus-related research also lists Medicago sativa, Lens culinaris, Trifolium spp. and several other plants among recorded hosts.
Reproduction and Life Cycle
Like other Heteroptera, the Gorse Shieldbug undergoes incomplete metamorphosis, progressing from egg through successive nymphal stages to the adult without a pupal stage.
Adults overwinter and become increasingly active as temperatures rise. Reproduction takes place in spring, and females deposit groups of eggs on host vegetation.
After hatching, the nymphs develop through successive moults. The new adult generation appears later in the year. British biological records place the nymphal period mainly during summer, with young adults becoming conspicuous from late summer onwards.
Overwintering
The species overwinters as an adult. Individuals may become darker before entering the overwintering period and shelter in protected locations. Following winter, they become active again and the adults seen during the reproductive season are predominantly green.
The precise seasonal timing observed in northern Europe should not automatically be applied to the warmer Mediterranean climate of Cyprus. Published Cypriot records nevertheless confirm active adults during spring.
Ecological Role
As a plant-feeding true bug closely associated with legumes, Piezodorus lituratus participates in the ecological relationships between plants and phytophagous insects. In turn, it may provide prey for spiders, predatory insects, birds and other insectivorous animals.
It can occur on cultivated legumes in agricultural habitats, although its presence alone does not necessarily indicate economically significant crop damage.
Conservation Status
Piezodorus lituratus is a widespread species. It does not currently have a global IUCN Red List assessment assigning it a threat category.
Taxonomy
Kingdom: Animalia
Phylum: Arthropoda
Class: Insecta
Order: Hemiptera
Suborder: Heteroptera
Superfamily: Pentatomoidea
Family: Pentatomidae
Subfamily: Pentatominae
Genus: Piezodorus
Species: Piezodorus lituratus (Fabricius, 1794)
Original combination: Cimex lituratus Fabricius, 1794
Sources
NCBI Taxonomy – Piezodorus lituratus
British Bugs – Piezodorus lituratus, Gorse Shieldbug
Scientific study – Heteroptera of Cyprus, including Piezodorus lituratus
Biodiversity of Cyprus – Gorse Shield Bug, Piezodorus lituratus
