See also
Organized links for everything on this blog – Οργανωμένοι σύνδεσμοι για όλα σε αυτό το ιστολόγιο
List of spiders of Cyprus - Λίστα των αραχνών της Κύπρου
Below in English
Κείμενο: Γιώργος Κωνσταντίνου
Φωτογραφίες: Μιχάλης Χατζηκωνσταντής – Αγρός, 27/5/2016
Uroctea durandi
Η Uroctea durandi (Latreille, 1809) είναι μια ιδιαίτερα χαρακτηριστική μεσογειακή αράχνη της οικογένειας Oecobiidae. Ξεχωρίζει εύκολα από το σκούρο, σχεδόν μαύρο σώμα της και κυρίως από τις πέντε χαρακτηριστικές κιτρινωπές κηλίδες στην κοιλιά. Εξίσου εντυπωσιακός είναι ο τρόπος ζωής της: κάτω από πέτρες κατασκευάζει έναν εξειδικευμένο επίπεδο ή σκηνοειδή μεταξένιο ιστό, από τον οποίο αντιλαμβάνεται τις δονήσεις των ζώων που πλησιάζουν και εξορμά για να συλλάβει τη λεία της.
Ταξινομία και επιστημονική ονομασία
Η αποδεκτή επιστημονική ονομασία είναι Uroctea durandi (Latreille, 1809) και συμφωνεί με τον οργανωμένο Κατάλογο των Αραχνών της Κύπρου στο Biodiversity of Cyprus, όπου καταγράφεται στην οικογένεια Oecobiidae. Το World Spider Catalog δέχεται επίσης το είδος με αυτή την ονομασία και το καταγράφει ως type species – τυπικό είδος του γένους Uroctea. Το είδος περιγράφηκε αρχικά το 1809 ως Clotho durandii, γεγονός που εξηγεί γιατί το όνομα του Latreille και το έτος βρίσκονται σήμερα μέσα σε παρένθεση.
Στην παλαιότερη βιβλιογραφία έχουν χρησιμοποιηθεί αρκετά άλλα ονόματα, μεταξύ των οποίων Aranea durandii, Uroctea quinquemaculata, Uroctea stellata και άλλα, τα οποία σήμερα θεωρούνται συνώνυμα.
Περιγραφή
Πρόκειται για γεροδεμένη αράχνη με χαρακτηριστική εμφάνιση. Ο κεφαλοθώρακας είναι μαύρος έως σκούρος κοκκινοκάστανος, τα πόδια μαύρα ή κοκκινοκάστανα και η κοιλιά είναι σκούρα με πέντε εμφανείς κίτρινες κηλίδες, ένα από τα καλύτερα εξωτερικά γνωρίσματα του είδους.
Υπάρχει σημαντική διαφορά μεγέθους μεταξύ των φύλων. Τα αρσενικά έχουν μήκος σώματος περίπου 6–10 mm, ενώ τα θηλυκά μπορούν να φτάσουν περίπου τα 15 mm. Τα θηλυκά είναι επομένως αισθητά μεγαλύτερα και πιο ογκώδη.
Οι πέντε χαρακτηριστικές κηλίδες
Οι πέντε ανοιχτόχρωμες κηλίδες πάνω στη μαύρη κοιλιά αποτελούν ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα χαρακτηριστικά της Uroctea durandi. Ο έντονος συνδυασμός μαύρου και κιτρινωπού χρώματος κάνει τα ενήλικα άτομα ιδιαίτερα εντυπωσιακά όταν αποκαλυφθούν κάτω από πέτρες.
Η εμφάνιση αυτή είχε επηρεάσει και παλαιότερες επιστημονικές ονομασίες του είδους. Για παράδειγμα, ο Dufour το περιέγραψε το 1820 ως Uroctea 5-maculata, ονομασία που αναφέρεται ακριβώς στις χαρακτηριστικές κηλίδες. Σήμερα το όνομα αυτό αποτελεί συνώνυμο του Uroctea durandi.
Ο χαρακτηριστικός ιστός
Ένα από τα σημαντικότερα γνωρίσματα της Uroctea durandi είναι η ιδιαίτερη κατασκευή του ιστού της. Κάτω από πέτρες δημιουργεί ένα χαρακτηριστικό σκηνοειδές μεταξένιο καταφύγιο, το οποίο στη βιβλιογραφία περιγράφεται ως tent-roof-net. Οι άκρες του ιστού εκτείνονται ακτινωτά προς τα έξω και λειτουργούν ως σύστημα ανίχνευσης της κίνησης γύρω από το καταφύγιο.
Η παλιά ανάρτησή σου περιγράφει τον ιστό ως ανεστραμμένη σκηνή περίπου 4 cm σε διάμετρο, με έξι ανοίγματα και νήματα ανίχνευσης που προεκτείνονται προς τα έξω. Όταν ένα κατάλληλο θήραμα αγγίξει τα νήματα, η αράχνη αντιλαμβάνεται τις δονήσεις και εξορμά από το αντίστοιχο άνοιγμα για να το συλλάβει.
Κυνήγι και διατροφή
Η Uroctea durandi είναι θηρευτής ενέδρας και βασίζεται περισσότερο στον εξειδικευμένο ιστό της παρά στην ενεργητική καταδίωξη της λείας. Οι μεταξένιες προεκτάσεις γύρω από το καταφύγιο μεταφέρουν τις δονήσεις ενός διερχόμενου ζώου, επιτρέποντας στην αράχνη να εντοπίσει γρήγορα την κατεύθυνση από την οποία προέρχεται.
Στην αρχική ανάρτηση του Biodiversity of Cyprus αναφέρονται ως θηράματα έντομα και μυριάποδα, τα οποία συλλαμβάνονται όταν έρθουν σε επαφή με τα νήματα ανίχνευσης. Μετά τη σύλληψη, η λεία μεταφέρεται στο προστατευμένο μεταξένιο καταφύγιο.
Ενδιαίτημα
Είναι είδος χαρακτηριστικό των θερμών και σχετικά ξηρών μεσογειακών ενδιαιτημάτων. Έχει καταγραφεί σε garrigue, ξηρές περιοχές, δάση αριάς και θαμνώνες, ενώ μπορεί να βρίσκεται κάτω από φλοιούς και περιστασιακά σε κτίρια. Ιδιαίτερα χαρακτηριστική είναι η παρουσία της κάτω από πέτρες, όπου βρίσκει προστατευμένο χώρο για την κατασκευή του ιστού της.
Αυτή η οικολογική προσαρμογή ταιριάζει πολύ καλά με τις συνθήκες της Κύπρου, όπου οι πετρώδεις και ξηρές μεσογειακές περιοχές προσφέρουν πολυάριθμες κατάλληλες μικροθέσεις.
Συμπεριφορά και καταφύγιο
Η αράχνη περνά μεγάλο μέρος του χρόνου προστατευμένη μέσα στον μεταξένιο ιστό της. Η θέση κάτω από πέτρα προσφέρει σκιά, μεγαλύτερη σταθερότητα θερμοκρασίας και υγρασίας και προστασία από πολλούς θηρευτές και τις ακραίες καιρικές συνθήκες.
Αντί να εγκαταλείπει συνεχώς το καταφύγιο αναζητώντας τροφή, εκμεταλλεύεται τα νήματα του ιστού ως ένα εξαιρετικά ευαίσθητο σύστημα ανίχνευσης. Η στρατηγική αυτή επιτρέπει αποτελεσματικό κυνήγι με σχετικά μικρή ενεργειακή δαπάνη.
Περίοδος δραστηριότητας
Τα διαθέσιμα ευρωπαϊκά δεδομένα δείχνουν ότι τα θηλυκά μπορούν να παρατηρηθούν πιθανότατα ολόκληρο τον χρόνο, ενώ τα αρσενικά εμφανίζονται κυρίως την άνοιξη, το φθινόπωρο και τον χειμώνα. Η εποχικότητα μπορεί φυσικά να μεταβάλλεται ανάλογα με το τοπικό κλίμα και δεν πρέπει να μεταφέρεται αυτούσια ως πλήρες κυπριακό φαινολογικό δεδομένο χωρίς ειδική μελέτη για το νησί.
Γεωγραφική εξάπλωση
Το World Spider Catalog χαρακτηρίζει την Uroctea durandi ως είδος με Μεσογειακή εξάπλωση. Η παρουσία της στην Κύπρο βρίσκεται επομένως μέσα στη φυσική γεωγραφική περιοχή του είδους και δεν υπάρχει βάση για να χαρακτηριστεί ξενικό είδος στο νησί.
Η μεσογειακή της κατανομή συνδέεται με την προτίμησή της για θερμά, ξηρά και πετρώδη ενδιαιτήματα, στα οποία οι πέτρες και άλλες προστατευμένες επιφάνειες παρέχουν τις κατάλληλες θέσεις για την κατασκευή των χαρακτηριστικών ιστών.
Παρουσία στην Κύπρο
Η παρουσία της Uroctea durandi στην Κύπρο είναι επιστημονικά τεκμηριωμένη και το είδος περιλαμβάνεται στον Κατάλογο των Αραχνών της Κύπρου του Biodiversity of Cyprus ως αριθμός 238, στην οικογένεια Oecobiidae.
Η φωτογραφική καταγραφή της παρούσας ανάρτησης προέρχεται από τον Αγρό, μια ορεινή περιοχή της Κύπρου με ποικιλία φυσικών ενδιαιτημάτων.
Κίνδυνος για τον άνθρωπο
Δεν βρήκα αξιόπιστη τεκμηρίωση που να κατατάσσει την Uroctea durandi στις αράχνες ιδιαίτερης ιατρικής σημασίας για τον άνθρωπο. Διαθέτει, όπως οι περισσότερες αράχνες, χηληκεραίες και δηλητήριο για τη σύλληψη της λείας της, αλλά αυτό δεν αποτελεί λόγο να παρουσιάζεται ως επικίνδυνο είδος.
Δεν πρέπει να ενοχλούμε ή να χειριζόμαστε άσκοπα οποιαδήποτε αράχνη με γυμνά χέρια, αλλά δεν αποδίδουμε στο συγκεκριμένο είδος μη τεκμηριωμένους κινδύνους.
Κατάσταση διατήρησης
Δεν εντόπισα παγκόσμια αξιολόγηση της Uroctea durandi στην IUCN Red List. Επομένως δεν της αποδίδουμε αυθαίρετα κατηγορία LC, NT, VU ή άλλη κατάσταση διατήρησης.
Φωτογραφική καταγραφή
Οι φωτογραφίες της παρούσας ανάρτησης λήφθηκαν στον Αγρό στις 27 Μαΐου 2016 από τον Μιχάλη Χατζηκωνσταντή.
Ταξινόμηση
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Arthropoda
Κλάση: Arachnida
Τάξη: Araneae
Οικογένεια: Oecobiidae
Γένος: Uroctea Dufour, 1820
Είδος: Uroctea durandi (Latreille, 1809)
Αρχικός συνδυασμός: Clotho durandii Latreille, 1809
Τυπικό είδος του γένους: Ναι
Τεκμηριωμένο ειδικό common name: Δεν επιβεβαιώθηκε
Μήκος σώματος αρσενικού: περίπου 6–10 mm
Μήκος σώματος θηλυκού: έως περίπου 15 mm
Χαρακτηριστικό γνώρισμα: μαύρη κοιλιά με πέντε κίτρινες κηλίδες
Εξάπλωση: Μεσόγειος
Καθεστώς στην Κύπρο: Ιθαγενές, μη ενδημικό
Κύρια ενδιαιτήματα: ξηρές μεσογειακές περιοχές, θαμνώνες, δάση αριάς, κάτω από πέτρες και φλοιούς
IUCN: Δεν έχει επιβεβαιωθεί παγκόσμια αξιολόγηση
Τοποθεσία φωτογραφιών: Αγρός, Κύπρος
Ημερομηνία φωτογραφιών: 27/5/2016
Φωτογράφος: Μιχάλης Χατζηκωνσταντής
Πηγές
Κατάλογος των Αραχνών της Κύπρου – List of spiders of Cyprus – Biodiversity of Cyprus
Uroctea durandi (Latreille, 1809) – Biodiversity of Cyprus
World Spider Catalog – Uroctea durandi
Spiders of Europe – Uroctea durandi
TEXT: GEORGE KONSTANTINOU
PHOTOS: MICHAEL HADJICONSTANTIS – Agros, 27/5/2016
Uroctea durandi
Uroctea durandi (Latreille, 1809) is a distinctive Mediterranean spider belonging to the family Oecobiidae. It is readily recognised by its dark, almost black body and especially by the five conspicuous yellowish spots on the abdomen. Equally remarkable is its lifestyle: beneath stones it constructs a specialised tent-like silken retreat, from which it detects the vibrations of approaching animals and rushes out to capture its prey.
Taxonomy and scientific name
The accepted scientific name is Uroctea durandi (Latreille, 1809), which agrees with the organised List of Spiders of Cyprus on Biodiversity of Cyprus, where it is placed in the family Oecobiidae. The World Spider Catalog also accepts this name and lists U. durandi as the type species of the genus Uroctea. The species was originally described in 1809 as Clotho durandii, explaining why Latreille's name and the year are now placed in parentheses.
Several other names have appeared in older literature, including Aranea durandii, Uroctea quinquemaculata and Uroctea stellata, but these are currently treated as synonyms.
Description
This is a robust spider with a distinctive appearance. The prosoma is black to dark reddish-brown, the legs are black or reddish-brown, and the dark abdomen bears five conspicuous yellow spots, one of the species' most useful external identification characters.
There is considerable sexual size difference. Males measure approximately 6–10 mm in body length, whereas females can reach about 15 mm, making mature females noticeably larger and more robust than males.
The five characteristic spots
The five pale spots on the black abdomen are among the most recognisable features of Uroctea durandi. The striking contrast makes mature specimens particularly distinctive when found beneath stones.
This appearance was even reflected in older scientific nomenclature. Dufour described the spider in 1820 as Uroctea 5-maculata, referring directly to its five characteristic spots. That name is now treated as a synonym of Uroctea durandi.
The characteristic web
One of the most remarkable features of Uroctea durandi is its specialised web. Beneath stones it constructs a characteristic tent-like silken retreat, described in the arachnological literature as a tent-roof-net. The margins extend radially outwards and act as a system for detecting movement around the retreat.
The original Biodiversity of Cyprus article describes the retreat as an inverted tent approximately 4 cm in diameter, with six openings and signal threads extending outwards. When suitable prey contacts these threads, the spider detects the vibrations and rushes from the corresponding opening to capture it.
Hunting and diet
Uroctea durandi is an ambush predator that relies heavily on its specialised web rather than actively pursuing prey over long distances. The silk extensions around the retreat transmit vibrations produced by passing animals, allowing the spider to detect rapidly the direction from which potential prey is approaching.
The original Biodiversity of Cyprus article mentions insects and millipedes as prey. Once captured, prey can be carried back into the protected silken retreat.
Habitat
The species is characteristic of warm and relatively dry Mediterranean habitats. It has been recorded in garrigue, dry habitats, holm-oak woodland and heathland, beneath bark and occasionally in buildings. It is especially characteristic beneath stones, where protected spaces provide suitable sites for construction of its distinctive retreat.
This ecology is well suited to Cyprus, where rocky and dry Mediterranean landscapes provide numerous appropriate microhabitats.
Behaviour and shelter
The spider spends much of its time protected inside its silken retreat. A position beneath a stone provides shade, greater stability of temperature and humidity, and protection from predators and extreme environmental conditions.
Instead of continuously leaving the shelter to search for food, the spider uses the surrounding silk as a highly sensitive detection system. This strategy permits efficient ambush hunting with relatively little movement.
Activity period
Available European data indicate that females may be encountered throughout much or possibly all of the year, while males are recorded principally in spring, autumn and winter. This pattern should not automatically be treated as a complete Cyprus-specific phenology, because local climatic conditions may alter seasonal activity.
Geographical distribution
The World Spider Catalog describes Uroctea durandi as having a Mediterranean distribution. Its occurrence in Cyprus therefore falls within the species' natural geographical range, and there is no basis for treating it as alien on the island.
Its Mediterranean distribution is consistent with its preference for warm, dry and rocky habitats where stones and other protected surfaces provide suitable sites for its specialised retreats.
Occurrence in Cyprus
The occurrence of Uroctea durandi in Cyprus is scientifically documented, and the species is included as number 238 in the List of Spiders of Cyprus on Biodiversity of Cyprus, under the family Oecobiidae.
The photographic record accompanying this article comes from Agros, an upland area of Cyprus with a variety of natural habitats.
Risk to humans
I found no reliable evidence supporting treatment of Uroctea durandi as a spider of particular medical significance to humans. Like most spiders, it possesses chelicerae and venom used primarily for prey capture, but this does not justify describing the species as dangerous.
Unnecessary handling of any spider with bare hands should be avoided, but unsupported medical risks should not be attributed to this species.
Conservation status
I found no confirmed global IUCN Red List assessment for Uroctea durandi. It should therefore not be assigned an unsupported category such as LC, NT or VU.
Photographic record
The photographs accompanying this article were taken at Agros on 27 May 2016 by Michael Hadjiconstantis.
Classification
Kingdom: Animalia
Phylum: Arthropoda
Class: Arachnida
Order: Araneae
Family: Oecobiidae
Genus: Uroctea Dufour, 1820
Species: Uroctea durandi (Latreille, 1809)
Original combination: Clotho durandii Latreille, 1809
Type species of the genus: Yes
Verified species-specific common name: None confirmed
Male body length: approximately 6–10 mm
Female body length: up to approximately 15 mm
Characteristic feature: black abdomen with five yellow spots
Distribution: Mediterranean
Status in Cyprus: Native, non-endemic
Principal habitats: dry Mediterranean habitats, garrigue, holm-oak woodland, beneath stones and bark
IUCN: No confirmed global assessment
Photographic locality: Agros, Cyprus
Date of photographs: 27/5/2016
Photographer: Michael Hadjiconstantis
Sources
List of Spiders of Cyprus – Biodiversity of Cyprus
Uroctea durandi (Latreille, 1809) – Biodiversity of Cyprus
