Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou: Royal Palace – Palazzo del Provveditore within the Venetian walls of occupied Famagusta – Βασιλικό Παλάτι – Palazzo del Provveditore εντός των ενετικών τειχών της κατεχόμενης Αμμοχώστου

Το Βασιλικό Παλάτι της Αμμοχώστου, γνωστό κατά την ενετική περίοδο ως Palazzo del Provveditore και σήμερα συχνά ως Venetian Palace, βρίσκεται στην καρδιά της εντός των ενετικών τειχών κατεχόμενης Αμμοχώστου, απέναντι από τον μεσαιωνικό Καθεδρικό Ναό του Αγίου Νικολάου. Αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κοσμικά μνημεία της μεσαιωνικής πόλης και συνδέεται διαδοχικά με τη βασιλική δυναστεία των Λουζινιανών και την ενετική διοίκηση της Κύπρου.

Το βασιλικό παλάτι των Λουζινιανών

Οι βασιλείς της δυναστείας των Λουζινιανών χρησιμοποιούσαν την Αμμόχωστο ως δεύτερη βασιλική έδρα, εκτός από τη Λευκωσία. Η ακριβής ημερομηνία ανέγερσης του αρχικού παλατιού δεν είναι απόλυτα εξακριβωμένη. Ιστορικές αναφορές τοποθετούν την ύπαρξή του ήδη γύρω στα 1300–1302, όταν ο Γενουάτης αξιωματούχος Lamberto di Sambuceto αναφέρθηκε σε «παλάτι του βασιλιά της Κύπρου» στην Αμμόχωστο. Ο Camille Enlart απέδωσε την κατασκευή του στον βασιλιά Ερρίκο Β΄, χωρίς όμως αυτό να θεωρείται οριστικά αποδεδειγμένο.

Το παλάτι αποτελούσε μέρος του διοικητικού και πολιτικού κέντρου της πόλης. Η θέση του απέναντι από τον λατινικό καθεδρικό ναό δεν ήταν τυχαία: βασιλική και εκκλησιαστική εξουσία βρίσκονταν αντικριστά στην κεντρική πλατεία μιας από τις πλουσιότερες πόλεις της ανατολικής Μεσογείου.

Από τους Λουζινιανούς στους Ενετούς

Όταν η Κύπρος πέρασε υπό την κυριαρχία της Δημοκρατίας της Βενετίας το 1489, το παλιό βασιλικό συγκρότημα απέκτησε νέα διοικητική λειτουργία. Οι Ενετοί το χρησιμοποίησαν ως επίσημη κατοικία του Provveditore, του υψηλόβαθμου Ενετού διοικητή της Αμμοχώστου.

Κατά τον 16ο αιώνα πραγματοποιήθηκαν εκτεταμένες επεμβάσεις. Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η αναμόρφωση περίπου το 1552–1554, όταν η παλαιότερη γοτθική όψη αντικαταστάθηκε από μια μνημειακή πρόσοψη επηρεασμένη από την ιταλική Αναγέννηση.

Η μετατροπή αυτή είναι σημαντική για την ιστορία της κυπριακής αρχιτεκτονικής, καθώς το Palazzo del Provveditore αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικότερα σωζόμενα παραδείγματα της εισαγωγής της αναγεννησιακής αρχιτεκτονικής στην Κύπρο.

Η μνημειακή ενετική πρόσοψη

Το εντυπωσιακότερο σωζόμενο τμήμα του παλατιού είναι η αναγεννησιακή του πρόσοψη. Αποτελείται από τρία μεγάλα ημικυκλικά τόξα, τα οποία στηρίζονται και πλαισιώνονται από τέσσερις μεγάλους γρανιτένιους κίονες.

Οι κίονες αυτοί προέρχονται από την αρχαία Σαλαμίνα και μεταφέρθηκαν στην Αμμόχωστο για να ενσωματωθούν στο νέο ενετικό οικοδόμημα. Πρόκειται για χαρακτηριστικό παράδειγμα επαναχρησιμοποίησης αρχαίου αρχιτεκτονικού υλικού σε μεταγενέστερο μνημείο.

Στο κεντρικό τόξο υπήρχε εραλδικό έμβλημα. Η σχετική έρευνα το συνδέει με τον Giovanni Renier, ο οποίος υπηρέτησε ως καπετάνιος της Αμμοχώστου το 1552–1554, στοιχείο που συμβάλλει στη χρονολόγηση της αναγεννησιακής αναμόρφωσης της πρόσοψης.

Το μεγάλο παλατιανό συγκρότημα

Το σημερινό ερείπιο δίνει μόνο περιορισμένη εικόνα του μεγέθους του αρχικού συγκροτήματος. Το παλάτι αναπτυσσόταν γύρω από μια μεγάλη τετράγωνη εσωτερική αυλή. Η παλιά ανάρτηση του Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou καταγράφει μεταξύ των σωζόμενων στοιχείων την είσοδο με τα δωμάτια της φρουράς, τμήμα της ανατολικής πτέρυγας και το παλιό παρεκκλήσι.

Ιστορικές απεικονίσεις και περιγραφές δείχνουν ότι το παλάτι είχε κάποτε δύο ορόφους, ενώ σε απεικόνιση του 1571 εμφανίζεται και εξώστης στην πρόσοψη. Αρχαιολογικές εργασίες έχουν επίσης αποκαλύψει την ύπαρξη δεξαμενών νερού κάτω από τμήματα του συγκροτήματος.

Πίσω από την αναγεννησιακή πρόσοψη σώζονται απλούστερα τόξα, τα οποία έχει προταθεί ότι μπορεί να αποτελούν κατάλοιπα του παλαιότερου ανακτόρου των Λουζινιανών.

Η πολιορκία της Αμμοχώστου

Το 1570–1571 η Αμμόχωστος υπέστη τη μεγάλη οθωμανική πολιορκία που έθεσε τέλος στην ενετική κυριαρχία στην Κύπρο. Παραδοσιακά θεωρείται ότι σημαντικά τμήματα του παλατιού καταστράφηκαν κατά την πολιορκία. Ωστόσο, η ακριβής έκταση και ο χρόνος της καταστροφής δεν είναι απολύτως βέβαια, καθώς οθωμανικές περιγραφές του 1571 δεν αναφέρουν σαφώς ολοκληρωτική καταστροφή του συγκροτήματος.

Μετά την κατάληψη της πόλης, το παλάτι έχασε την παλαιά πολιτική και τελετουργική του σημασία. Τμήματά του χρησιμοποιήθηκαν κατά την οθωμανική περίοδο ως στρατιωτικοί χώροι, στρατώνες και φυλακές.

Μεταγενέστερη χρήση

Κατά τη βρετανική περίοδο, τμήματα του συγκροτήματος χρησιμοποιήθηκαν ως φυλακή και αστυνομική έδρα. Τμήμα του παλιού παλατιανού χώρου συνδέθηκε επίσης με τη φυλάκιση του Οθωμανού συγγραφέα και διανοούμενου Namık Kemal, ο οποίος εξορίστηκε στην Κύπρο το 1873. Το σημερινό κτίριο της φυλακής περιλαμβάνει τόσο προοθωμανικά όσο και οθωμανικά αρχιτεκτονικά στοιχεία.

Σήμερα το μεγαλύτερο μέρος του αρχικού ανακτόρου έχει χαθεί. Η μεγάλη αναγεννησιακή πρόσοψη, τμήματα των περιμετρικών τοίχων και άλλες αρχιτεκτονικές κατασκευές αποτελούν τα σημαντικότερα κατάλοιπα ενός συγκροτήματος που κάποτε αποτελούσε κέντρο βασιλικής και αργότερα ενετικής εξουσίας στην Αμμόχωστο.

Ιστορική και αρχιτεκτονική σημασία

Το Palazzo del Provveditore παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον επειδή στο ίδιο μνημείο συναντώνται διαφορετικές περίοδοι της ιστορίας της Κύπρου: το Βασίλειο των Λουζινιανών, η Ενετική κυριαρχία, η οθωμανική περίοδος και η βρετανική διοίκηση.

Παράλληλα, η σωζόμενη πρόσοψη αποτελεί σπάνια μαρτυρία της αναγεννησιακής αρχιτεκτονικής στην Κύπρο, ενώ οι γρανιτένιοι κίονες από τη Σαλαμίνα συνδέουν το μνημείο ακόμη και με την αρχαιότητα.

Συντεταγμένες

Οι καταχωρισμένες συντεταγμένες του Palazzo del Provveditore είναι:

35.1245, 33.9410

Google Maps – Βασιλικό Παλάτι / Palazzo del Provveditore, Αμμόχωστος

Για αντιγραφή στο Blogger:

https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=35.1245%2C33.9410

Πηγές

Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Βασιλικό Παλάτι (Palazzo del Proveditore) εντός των ενετικών τειχών της Αμμοχώστου

Wikimedia Commons – Palazzo del Provveditore, Famagusta

Palazzo del Provveditore – ιστορία και αρχιτεκτονική

Renaissance Architecture in Venetian Cyprus – Palazzo del Provveditore

Text and photos: George Konstantinou – Famagusta, 20 November 2016.

The Royal Palace of Famagusta, known during Venetian rule as the Palazzo del Provveditore and commonly referred to today as the Venetian Palace, stands in the heart of occupied Famagusta within the Venetian walls, opposite the medieval Cathedral of St Nicholas. It is one of the most important surviving secular monuments of the medieval city and is associated successively with the Lusignan royal dynasty and the Venetian administration of Cyprus.

The Royal Palace of the Lusignans

The Lusignan kings of Cyprus used Famagusta as a second royal residence in addition to Nicosia. The exact date of construction of the original palace remains uncertain. Historical references indicate its existence by around 1300–1302, when the Genoese official Lamberto di Sambuceto referred to a “palace of the King of Cyprus” in Famagusta. Camille Enlart proposed that it was constructed under King Henry II, although this attribution is not considered certain.

The palace occupied a prominent position in the political and administrative centre of the city. Its location directly opposite the Latin cathedral symbolically placed royal and ecclesiastical authority face to face on the principal square of one of the richest cities of the eastern Mediterranean.

From the Lusignans to the Venetians

After Cyprus came under the rule of the Republic of Venice in 1489, the former royal complex acquired a new administrative function. The Venetians used it as the official residence of the Provveditore, the senior Venetian governor of Famagusta.

Extensive alterations were carried out during the 16th century. The most important transformation took place around 1552–1554, when the older Gothic appearance was replaced by a monumental façade inspired by the Italian Renaissance.

The Palazzo del Provveditore is therefore particularly important in the architectural history of Cyprus as one of the island's most notable surviving examples of Renaissance architecture.

The monumental Venetian façade

The most impressive surviving part of the palace is its Renaissance façade. It consists of three large semicircular arches framed by four massive granite columns.

These columns originated from ancient Salamis and were transported to Famagusta for reuse in the Venetian building, providing a striking example of the incorporation of ancient architectural material into a much later monument.

An armorial shield on the central arch has been associated with Giovanni Renier, who served as captain of Famagusta in 1552–1554, helping to date the Renaissance transformation of the façade.

The palace complex

The surviving ruins provide only a limited impression of the original scale of the palace. The complex developed around a large square courtyard. The original Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou post records among the surviving elements the entrance and guardrooms, part of the eastern wing and the old chapel.

Historical illustrations and descriptions indicate that the palace once had two storeys, while an engraving dating from 1571 shows a balcony on the façade. Archaeological investigations have also revealed cisterns beneath parts of the complex.

Behind the Renaissance façade are simpler arches that have been proposed as surviving remains of the earlier Lusignan palace.

The Siege of Famagusta

In 1570–1571, Famagusta endured the great Ottoman siege that brought Venetian rule in Cyprus to an end. It has traditionally been maintained that substantial parts of the palace were destroyed during the siege. The precise extent and timing of the destruction, however, remain uncertain because Ottoman descriptions dating from 1571 do not clearly mention the complete destruction of the complex.

After the capture of Famagusta, the palace lost its former political and ceremonial importance. Parts of the complex were subsequently used as military barracks, prisons and military facilities during the Ottoman period.

Later use

During British administration, parts of the complex served as a prison and police headquarters. Part of the former palace site is also associated with the imprisonment of the Ottoman writer and intellectual Namık Kemal, who was exiled to Cyprus in 1873. The surviving prison building incorporates both pre-Ottoman and Ottoman architectural elements.

Today most of the original palace has disappeared. The monumental Renaissance façade, sections of the surrounding walls and other architectural remains are the principal surviving elements of a complex that once served first as a centre of royal power and later as a seat of Venetian authority in Famagusta.

Historical and architectural importance

The Palazzo del Provveditore is particularly significant because several major periods of Cypriot history meet within the same monument: the Lusignan Kingdom, Venetian rule, the Ottoman period and British administration.

At the same time, its surviving façade is a rare example of Renaissance architecture in Cyprus, while the granite columns brought from ancient Salamis create a physical link with an even earlier period of the island's history.

Coordinates

35.1245, 33.9410

Google Maps – Royal Palace / Palazzo del Provveditore, Famagusta

For copying into Blogger:

`https://www.google.com/maps/search/?api=1&query=35.1245%2C33.9410`

Sources

Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Royal Palace (Palazzo del Proveditore), Famagusta

Wikimedia Commons – Palazzo del Provveditore, Famagusta

Palazzo del Provveditore – history and architecture

Renaissance Architecture in Venetian Cyprus – Palazzo del Provveditore

Translate

Monday, 21 November 2016

Royal Palace – Palazzo del Provveditore within the Venetian walls of occupied Famagusta – Βασιλικό Παλάτι – Palazzo del Provveditore εντός των ενετικών τειχών της κατεχόμενης Αμμοχώστου – Cyprus