.Photos Nicosia by George Konstantinou
Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Αθαλάσσα, επαρχία Λευκωσίας, Κύπρος.
Το απολίθωμα που παρουσιάζεται εδώ βρέθηκε από τον Γιώργο Κωνσταντίνου και τη Φανή Κωνσταντίνου στην περιοχή της Αθαλάσσας, στη Λευκωσία. Πρόκειται για απολιθωμένο αχινό του γένους Echinolampas Gray, 1825, ενός γένους ακανόνιστων εχινοειδών με σημαντικό απολιθωματολογικό αρχείο. Η αρχική καταγραφή του δείγματος το αποδίδει επίσης στο Echinolampas sp.
Το γένος Echinolampas
Το Echinolampas ανήκει στα Echinodermata, κλάση Echinoidea και οικογένεια Echinolampadidae. Το γένος Echinolampas Gray, 1825 αναγνωρίζεται ως έγκυρο στη σύγχρονη ταξινόμηση.
Σε αντίθεση με τους περισσότερο σφαιρικούς «κανονικούς» αχινούς, τα Echinolampas ανήκουν στα ακανόνιστα εχινοειδή. Το κέλυφός τους παρουσιάζει αμφίπλευρη συμμετρία, ενώ η θέση του στόματος και του πρωκτού και η χαρακτηριστική διάταξη των ασθενοφόρων περιοχών αποτελούν σημαντικά στοιχεία για την αναγνώρισή τους.
Το άνω μέρος του κελύφους είναι συνήθως θολωτό, ενώ η κάτω επιφάνεια είναι περισσότερο πεπλατυσμένη. Οι πέντε πεταλοειδείς ασθενοφόρες περιοχές της άνω επιφάνειας αποτελούν ένα από τα πλέον χαρακτηριστικά γνωρίσματα της ομάδας.
Τρόπος ζωής και παλαιοπεριβάλλον
Τα Echinolampas ήταν βενθικά ζώα, δηλαδή ζούσαν σε άμεση σχέση με τον θαλάσσιο πυθμένα. Η μορφολογία των ακανόνιστων εχινοειδών συνδέεται με προσαρμογές στη ζωή πάνω ή μέσα σε κινητά θαλάσσια ιζήματα.
Μελέτες μειοκαινικών πανίδων εχινοειδών της Μεσογείου δείχνουν ότι το Echinolampas απαντούσε σε παράκτια και εσωτερικά υποπαράκτια θαλάσσια περιβάλλοντα, μαζί με άλλα ακανόνιστα και κανονικά εχινοειδή. Οι σχετικές απολιθωμένες κοινότητες συνδέονται με ποικίλα υποστρώματα, από λεπτόκοκκα και χονδρόκοκκα κινητά ιζήματα μέχρι περιοχές με βρυόζωα και θαλάσσια βλάστηση.
Η παρουσία ενός Echinolampas σε μια απολιθωματοφόρα απόθεση μπορεί επομένως να προσφέρει χρήσιμες πληροφορίες για το θαλάσσιο περιβάλλον στο οποίο σχηματίστηκε η συγκεκριμένη απόθεση, ιδιαίτερα όταν εξετάζεται μαζί με τα υπόλοιπα απολιθώματα και το ίζημα που τα περιβάλλει.
Το Echinolampas στο απολιθωματολογικό αρχείο της Μεσογείου
Το γένος έχει εκτεταμένο απολιθωματολογικό αρχείο και είναι γνωστό από πολλές καινοζωικές θαλάσσιες αποθέσεις.
Η ταξινόμηση των απολιθωμένων Echinolampas σε επίπεδο είδους όμως μπορεί να είναι δύσκολη. Σύγχρονες παλαιοντολογικές μελέτες επισημαίνουν ότι αρκετές μορφές που είχαν περιγραφεί ως διαφορετικά είδη με βάση τη γεωλογική ηλικία ή σχετικά μικρές μορφολογικές διαφορές είναι δύσκολο να διαχωριστούν αξιόπιστα. Βιομετρικές αναλύσεις έχουν μάλιστα δείξει ότι ορισμένα ονόματα που χρησιμοποιήθηκαν για μειοκαινικές, πλειοκαινικές, πλειστοκαινικές και σύγχρονες μορφές μπορεί να αντιπροσωπεύουν πολύ στενά συγγενείς ή μορφολογικά μη διαχωρίσιμες μορφές.
Γι’ αυτό, όταν ένα απολίθωμα δεν διαθέτει όλα τα απαραίτητα διαγνωστικά χαρακτηριστικά ή δεν έχει εξεταστεί εξειδικευμένα, ο προσδιορισμός Echinolampas sp. είναι προτιμότερος από μια αβέβαιη απόδοση σε συγκεκριμένο είδος.
Echinolampas και Κύπρος
Το γένος Echinolampas είναι τεκμηριωμένο στο απολιθωματολογικό αρχείο της Κύπρου.
Επιστημονική μελέτη της νεογενούς πανίδας εχινοειδών της Κύπρου αναφέρει Echinolampas μεταξύ των ακανόνιστων εχινοειδών που απαντούν σε παλαιά θαλάσσια περιβάλλοντα του νησιού. Η ίδια έρευνα δείχνει ότι κατά το Μειόκαινο η Κύπρος φιλοξενούσε διαφορετικές κοινότητες εχινοειδών, από ρηχά παράκτια περιβάλλοντα έως πολύ βαθύτερες θαλάσσιες ζώνες.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι τα Echinolampas συνδέονται στη σχετική παλαιοοικολογική ανάλυση με τις ρηχότερες κοινότητες, σε αντίθεση με άλλες ομάδες εχινοειδών που καταγράφονται από βαθύτερα περιβάλλοντα.
Το απολίθωμα από την Αθαλάσσα
Το συγκεκριμένο δείγμα προέρχεται από την Αθαλάσσα της Λευκωσίας και βρέθηκε από τον Γιώργο και τη Φανή Κωνσταντίνου.
Η περιοχή της Λευκωσίας διαθέτει εκτεταμένες θαλάσσιες αποθέσεις του Νεογενούς και του Τεταρτογενούς με πλούσια απολιθωμένη πανίδα. Ωστόσο, μόνο η τοποθεσία «Αθαλάσσα» δεν αρκεί για να αποδοθεί το συγκεκριμένο δείγμα με βεβαιότητα σε συγκεκριμένο γεωλογικό σχηματισμό ή ηλικία.
Για τον ίδιο λόγο δεν επιχειρείται προσδιορισμός σε επίπεδο είδους. Το δείγμα καταγράφεται ως Echinolampas sp., που είναι ο ασφαλέστερος προσδιορισμός με τα διαθέσιμα στοιχεία.
Ταξινόμηση
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Echinodermata
Υποφύλο: Echinozoa
Κλάση: Echinoidea
Ομάδα: ακανόνιστα εχινοειδή
Οικογένεια: Echinolampadidae
Γένος: Echinolampas Gray, 1825
Ταυτοποίηση: Echinolampas sp.
Υλικό: Απολιθωμένος αχινός
Τοποθεσία: Αθαλάσσα, επαρχία Λευκωσίας, Κύπρος
Συλλέκτες: Γιώργος Κωνσταντίνου και Φανή Κωνσταντίνου
Πηγές
Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Echinolampas sp. fossil – Nicosia, Cyprus
Smith & Gale – The pre-Messinian deep-sea Neogene echinoid fauna of the Mediterranean: Cyprus
OBIS – Echinolampas Gray, 1825
Acta Palaeontologica Polonica – Mediterranean late Cenozoic echinoids and Echinolampas taxonomy
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – ATHALASSA, NICOSIA DISTRICT, CYPRUS.
The fossil presented here was found by George Konstantinou and Fani Konstantinou at Athalassa, Nicosia District, Cyprus. It is a fossil sea urchin belonging to the genus Echinolampas Gray, 1825, a group of irregular echinoids with an extensive fossil record. The original record also identifies the specimen as Echinolampas sp.
The genus Echinolampas
Echinolampas belongs to the phylum Echinodermata, class Echinoidea and family Echinolampadidae. Echinolampas Gray, 1825 is recognised as a valid genus in modern taxonomy.
Unlike the more globular regular sea urchins, Echinolampas belongs to the irregular echinoids. Its test shows bilateral symmetry, while the positions of the mouth and anus and the characteristic arrangement of the ambulacral areas are important features for identification.
The upper surface of the test is generally domed, whereas the underside is more flattened. Five petaloid ambulacral areas on the upper surface form one of the most distinctive features of the group.
Lifestyle and palaeoenvironment
Echinolampas were benthic animals, living in close association with the seabed. The morphology of irregular echinoids reflects adaptations for life on or within mobile marine sediments.
Studies of Miocene Mediterranean echinoid assemblages show Echinolampas occurring in littoral and inner-sublittoral marine environments, together with other regular and irregular echinoids. These fossil communities are associated with a variety of substrates, including fine- and coarse-grained mobile sediments and areas with bryozoans and marine vegetation.
The occurrence of Echinolampas within a fossil-bearing deposit can therefore provide useful information about the ancient marine environment, particularly when interpreted together with the associated fossils and sediment.
Echinolampas in the Mediterranean fossil record
The genus has an extensive fossil record and is known from numerous Cenozoic marine deposits.
Species-level taxonomy of fossil Echinolampas, however, can be difficult. Modern palaeontological studies have shown that several forms historically separated as different species on the basis of geological age or relatively subtle morphological differences are difficult to distinguish reliably. Biometric analyses have even suggested that some names applied to Miocene, Pliocene, Pleistocene and Recent forms may represent very closely related or morphologically inseparable forms.
Consequently, when a fossil does not preserve all necessary diagnostic characters or has not undergone specialist examination, identification as Echinolampas sp. is preferable to an uncertain species assignment.
Echinolampas in Cyprus
The genus Echinolampas is documented in the fossil record of Cyprus.
A scientific study of the Neogene echinoid fauna of Cyprus records Echinolampas among the irregular echinoids occurring in ancient marine environments of the island. The same research demonstrates that Miocene Cyprus supported different echinoid communities ranging from shallow coastal environments to considerably deeper marine settings.
Importantly, Echinolampas is associated in the palaeoecological analysis with the shallower assemblages, in contrast to other echinoid groups documented from deeper environments.
The fossil from Athalassa
This specimen comes from Athalassa, Nicosia, and was found by George and Fani Konstantinou.
The Nicosia region contains extensive Neogene and Quaternary marine deposits with a rich fossil fauna. However, the locality name “Athalassa” alone is insufficient to assign this particular specimen with certainty to a specific geological formation or age.
For the same reason, no species-level identification is attempted. The specimen is recorded as Echinolampas sp., which is the most reliable identification supported by the available information.
Classification
Kingdom: Animalia
Phylum: Echinodermata
Subphylum: Echinozoa
Class: Echinoidea
Group: irregular echinoids
Family: Echinolampadidae
Genus: Echinolampas Gray, 1825
Identification: Echinolampas sp.
Material: Fossil sea urchin
Locality: Athalassa, Nicosia District, Cyprus
Collectors: George Konstantinou and Fani Konstantinou
Sources
Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Echinolampas sp. fossil – Nicosia, Cyprus
Smith & Gale – The pre-Messinian deep-sea Neogene echinoid fauna of the Mediterranean: Cyprus
OBIS – Echinolampas Gray, 1825
Acta Palaeontologica Polonica – Mediterranean late Cenozoic echinoids and Echinolampas taxonomy
No comments:
Post a Comment