Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Καντάρα, 6/1/2017
Το Φρούριο της Καντάρας
Το Φρούριο της Καντάρας, γνωστό και ως Κάστρο της Καντάρας, είναι ένα από τα σημαντικότερα μεσαιωνικά οχυρά της Κύπρου και το ανατολικότερο από τα τρία μεγάλα ορεινά κάστρα του Πενταδάκτυλου. Τα άλλα δύο είναι το Βουφαβέντο και ο Άγιος Ιλαρίωνας.
Βρίσκεται στην οροσειρά του Πενταδάκτυλου, στην επαρχία Αμμοχώστου, στην κατεχόμενη περιοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας. Η περιοχή βρίσκεται από το 1974 υπό τουρκική στρατιωτική κατοχή και εκτός του αποτελεσματικού ελέγχου της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Συντεταγμένες Φρουρίου Καντάρας:
35.40683° N, 33.92371° E
Google Maps:
https://www.google.com/maps?q=35.40683,33.92371
Η θέση του φρουρίου είναι εξαιρετικά στρατηγική. Είναι κτισμένο πάνω σε απόκρημνη βραχώδη κορυφή του Πενταδάκτυλου και δεσπόζει της βόρειας ακτής, της ανατολικής Μεσαορίας και της εισόδου προς τη χερσόνησο της Καρπασίας.
Η κορυφή του κάστρου φτάνει περίπου στα 630 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας. Από εκεί υπάρχει εξαιρετικά εκτεταμένη θέα προς τη βόρεια ακτή της Κύπρου, την Καρπασία, την ανατολική Μεσαορία και τον κόλπο της Αμμοχώστου.
Προέλευση του ονόματος
Η ονομασία «Καντάρα» έχει συσχετιστεί με την αραβική λέξη qantara, που σημαίνει «γέφυρα». Η ονομασία εμφανίζεται στις μεσαιωνικές πηγές και με διαφορετικές μορφές, όπως Candaire και Candare.
Βυζαντινή περίοδος
Η Καντάρα είναι βυζαντινό οχυρό και αποτελούσε μέρος του αμυντικού συστήματος των κάστρων του Πενταδάκτυλου.
Η δημιουργία αυτών των ορεινών φρουρίων συνδέεται με την ανάγκη προστασίας των βόρειων ακτών της Κύπρου από θαλάσσιες επιδρομές. Η θέση της Καντάρας επέτρεπε την παρακολούθηση μεγάλου τμήματος της θάλασσας και των χερσαίων διαδρομών προς την Καρπασία και τη Μεσαορία.
Τα κάστρα της Καντάρας, του Βουφαβέντο και του Αγίου Ιλαρίωνα απέκτησαν ακόμη μεγαλύτερη στρατηγική σημασία στα τέλη του 11ου και στις αρχές του 12ου αιώνα, όταν οι πολιτικές και στρατιωτικές εξελίξεις στην Ανατολική Μεσόγειο κατέστησαν την Κύπρο ιδιαίτερα σημαντική για τη Βυζαντινή Αυτοκρατορία.
Η πρώτη ιστορική αναφορά – 1191
Η πρώτη σαφής ιστορική αναφορά στο Φρούριο της Καντάρας συνδέεται με την κατάκτηση της Κύπρου από τον βασιλιά της Αγγλίας Ριχάρδο Α΄, τον γνωστό Ριχάρδο τον Λεοντόκαρδο, το 1191.
Ο Ισαάκιος Κομνηνός, ο οποίος είχε αυτοανακηρυχθεί κυβερνήτης της Κύπρου, ηττήθηκε από τον Ριχάρδο και αναζήτησε καταφύγιο στο ισχυρό φρούριο της Καντάρας.
Η επιλογή του κάστρου ως καταφυγίου καταδεικνύει την αμυντική του αξία ήδη εκείνη την εποχή.
Η Καντάρα κατά τη Φραγκοκρατία
Κατά τη Φραγκοκρατία το κάστρο συνέχισε να αποτελεί σημαντικό στρατιωτικό οχυρό.
Η φυσική οχύρωση της βραχώδους κορυφής, σε συνδυασμό με τα τείχη και τους πύργους, καθιστούσε την κατάληψή του εξαιρετικά δύσκολη. Για τον λόγο αυτό η Καντάρα διαδραμάτισε ρόλο στις στρατιωτικές και πολιτικές συγκρούσεις της μεσαιωνικής Κύπρου.
Κατά τις συγκρούσεις του 13ου αιώνα μεταξύ των υποστηρικτών του αυτοκράτορα Φρειδερίκου Β΄ και της ισχυρής οικογένειας των Ιβελίνων, το κάστρο αποτέλεσε σημαντικό στρατιωτικό σημείο.
Το 1228 οι οχυρώσεις του υπέστησαν σοβαρές ζημιές κατά τις συγκρούσεις και ακολούθησαν σημαντικές επισκευές και ανακατασκευές.
Η Καντάρα και οι Γενουάτες
Το φρούριο απέκτησε ξανά μεγάλη σημασία κατά τη σύγκρουση της Κύπρου με τους Γενουάτες.
Το 1373, όταν οι Γενουάτες κατέλαβαν την Αμμόχωστο και τη Λευκωσία, ο πρίγκιπας Ιωάννης της Αντιόχειας, αφού δραπέτευσε από την Αμμόχωστο όπου είχε φυλακιστεί, κατέφυγε στο Φρούριο της Καντάρας.
Όσο η Αμμόχωστος βρισκόταν υπό τον έλεγχο των Γενουατών, η Καντάρα αποτελούσε πολύτιμο παρατηρητήριο και ισχυρό αμυντικό σημείο.
Από τη θέση αυτή μπορούσαν να παρακολουθούνται τόσο οι κινήσεις προς την ανατολική Μεσαορία και την Καρπασία όσο και οι θαλάσσιες κινήσεις κατά μήκος της βόρειας ακτής.
Οι οχυρώσεις του Ιακώβου Α΄
Σύμφωνα με τον Στέφανο Λουζινιάν, το 1391 ο βασιλιάς της Κύπρου Ιάκωβος Α΄ ενίσχυσε σημαντικά τις οχυρώσεις της Καντάρας.
Μεγάλο μέρος των μεσαιωνικών οχυρώσεων που σώζονται σήμερα συνδέεται με αυτή την περίοδο.
Το κάστρο δεν ήταν απλώς ένα παρατηρητήριο. Διέθετε οργανωμένους χώρους για τη φρουρά, αμυντικούς πύργους, αίθουσες, αποθηκευτικούς χώρους και δεξαμενές νερού, στοιχεία απαραίτητα ώστε να μπορεί να λειτουργεί για μεγάλο χρονικό διάστημα ακόμη και σε περίπτωση πολιορκίας.
Ενετοκρατία και εγκατάλειψη
Με την εξέλιξη των πυροβόλων όπλων και των νέων μεθόδων πολιορκίας, τα απομονωμένα ορεινά κάστρα έχασαν σταδιακά τη στρατιωτική σημασία που είχαν κατά τους προηγούμενους αιώνες.
Κατά την Ενετοκρατία η αμυντική στρατηγική της Κύπρου επικεντρώθηκε περισσότερο στις μεγάλες οχυρωμένες πόλεις και στα παράκτια σημεία.
Τα τρία μεγάλα κάστρα του Πενταδάκτυλου —Καντάρα, Βουφαβέντο και Άγιος Ιλαρίωνας— εγκαταλείφθηκαν και κατεδαφίστηκαν εν μέρει από τους Ενετούς, ώστε να μην μπορούν να χρησιμοποιηθούν από εχθρικές δυνάμεις.
Ιστορικές αναφορές δείχνουν ότι το 1562 η Καντάρα ήταν ήδη ερειπωμένη.
Η καταστροφή, ωστόσο, δεν ήταν ολοκληρωτική. Σημαντικό μέρος των τειχών, των πύργων και των εσωτερικών κατασκευών εξακολουθεί να σώζεται.
Αρχιτεκτονική και φυσική οχύρωση
Η κάτοψη του φρουρίου προσαρμόζεται στη μορφή της βραχώδους κορυφής πάνω στην οποία κτίστηκε.
Οι απότομοι βράχοι στη βόρεια, δυτική και νότια πλευρά λειτουργούσαν ως φυσική οχύρωση και καθιστούσαν την πρόσβαση εξαιρετικά δύσκολη.
Για τον λόγο αυτό η κύρια είσοδος βρισκόταν στην ανατολική πλευρά, όπου η μορφολογία του βράχου επέτρεπε ευκολότερη προσέγγιση.
Η είσοδος προστατευόταν από ισχυρούς πύργους και επιβλητικό προπύργιο. Σήμερα τμήματα του προπυργίου και της εξωτερικής εισόδου έχουν καταστραφεί.
Το εξωτερικό τείχος κατέληγε στα βόρεια και στα νότια σε πεταλόμορφους πύργους με πολεμίστρες.
Ο νοτιοανατολικός πύργος
Ο νοτιοανατολικός πύργος περιλαμβάνει μεγάλη ορθογώνια αίθουσα καλυμμένη με σταυροθόλιο.
Κάτω από την αίθουσα υπάρχει θολωτός υπόγειος χώρος, ο οποίος σύμφωνα με τις περιγραφές του μνημείου χρησιμοποιήθηκε αρχικά ως φυλακή και αργότερα μετατράπηκε σε στέρνα για τη συγκέντρωση και αποθήκευση βρόχινου νερού.
Η ύπαρξη δεξαμενών ήταν απαραίτητη σε ένα τόσο απομονωμένο ορεινό οχυρό, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια πολιορκίας.
Νοτιοδυτικά του πύργου βρίσκεται άλλη αίθουσα με οξυκόρυφη καμάρα, ενώ νοτιότερα υπάρχει σειρά τριών θολωτών δωματίων με πολεμίστρες.
Το δυτικό και βόρειο τμήμα
Το νότιο τείχος καταλήγει προς τα δυτικά σε πεταλόμορφο πύργο. Στη δυτική πλευρά του βράχου υπάρχουν τρία θολωτά δωμάτια, ενώ στο βόρειο τμήμα σώζονται ακόμη δύο.
Στην ίδια περιοχή διακρίνονται κατάλοιπα του παλαιότερου βυζαντινού βόρειου τείχους, καθώς και στέρνες και ερείπια άλλων χώρων του φρουρίου.
Τα κατάλοιπα αυτά είναι ιδιαίτερα σημαντικά επειδή φανερώνουν τις διαφορετικές οικοδομικές φάσεις του κάστρου.
Ο βορειοανατολικός πύργος
Ιδιαίτερη στρατηγική σημασία είχε ο βορειοανατολικός πύργος, ο οποίος δεσπόζει πάνω από την είσοδο και επέτρεπε την παρακολούθηση των κινήσεων στη θάλασσα προς τα βόρεια.
Περιλαμβάνει στοά με πολεμίστρες που οδηγεί σε τετράγωνη αίθουσα με σταυροθόλιο. Από την ανατολική πλευρά της αίθουσας υπήρχε πρόσβαση σε πεταλόμορφο θολωτό πύργο με πολεμίστρες.
Ο δεύτερος όροφος περιλάμβανε μακρόστενο διάδρομο που κατέληγε σε ορθογώνιο δωμάτιο.
Η κορυφή και η θέα
Το ψηλότερο τμήμα του φρουρίου προσφέρει μια από τις εντυπωσιακότερες πανοραμικές θέες του Πενταδάκτυλου.
Από την κορυφή είναι ορατή μεγάλη έκταση της βόρειας ακτής της Κύπρου, η χερσόνησος της Καρπασίας, η ανατολική Μεσαορία και ο κόλπος της Αμμοχώστου.
Η εξαιρετική αυτή ορατότητα εξηγεί γιατί η Καντάρα είχε τόσο μεγάλη στρατηγική αξία. Δεν ήταν μόνο ένα καταφύγιο σε δυσπρόσιτη κορυφή αλλά και ένα εξαιρετικό παρατηρητήριο για τον έλεγχο της ανατολικής Κύπρου και των θαλάσσιων κινήσεων στα βόρεια του νησιού.
Το Φρούριο της Καντάρας σήμερα
Το Φρούριο της Καντάρας αποτελεί σημαντικό μνημείο της βυζαντινής και μεσαιωνικής ιστορίας της Κύπρου.
Βρίσκεται στην κατεχόμενη περιοχή της Κυπριακής Δημοκρατίας, όπως και μεγάλο μέρος της οροσειράς του Πενταδάκτυλου. Το μνημείο βρίσκεται εκτός του αποτελεσματικού ελέγχου των αρμόδιων αρχών της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Παρά τις καταστροφές που υπέστη κατά τη διάρκεια των αιώνων, τα σωζόμενα τείχη, οι πύργοι, οι θολωτές αίθουσες, οι στέρνες και τα βυζαντινά κατάλοιπα διατηρούν σημαντικές πληροφορίες για την εξέλιξη της οχυρωματικής αρχιτεκτονικής της Κύπρου.
Μαζί με το Βουφαβέντο και τον Άγιο Ιλαρίωνα, η Καντάρα αποτελεί μέρος του μοναδικού συστήματος των ορεινών κάστρων του Πενταδάκτυλου, τα οποία για αιώνες παρακολουθούσαν και προστάτευαν τις βόρειες ακτές του νησιού.
Πηγές
Τμήμα Αρχαιοτήτων Κυπριακής Δημοκρατίας – μνημεία και αρχαιολογικοί χώροι στην κατεχόμενη Κύπρο και στοιχεία για τα κάστρα του Πενταδάκτυλου.
GeoNames – Kantara Castle, γεωγραφική θέση και συντεταγμένες.
Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – «Φρούριο της Καντάρας - Κάστρο της Καντάρας - Kantara Castle - Cyprus», αρχική ανάρτηση, ιστορικές πληροφορίες και φωτογραφικό υλικό.
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – KANTARA, 6/1/2017
Kantara Castle
Kantara Castle is one of the most important medieval fortifications of Cyprus and the easternmost of the three great mountain castles of the Pentadaktylos (Kyrenia) mountain range. The other two are Buffavento and St Hilarion.
It is situated in the Pentadaktylos mountain range, in Famagusta District, in the occupied area of the Republic of Cyprus. The area has been under Turkish military occupation since 1974 and lies outside the effective control of the Republic of Cyprus.
Coordinates of Kantara Castle:
35.40683° N, 33.92371° E
Google Maps:
https://www.google.com/maps?q=35.40683,33.92371
The fortress occupies an exceptionally strategic position. It was built on a steep rocky summit of the Pentadaktylos range, overlooking the northern coast, the eastern Mesaoria plain and the entrance to the Karpas Peninsula.
The highest part of the castle reaches approximately 630 metres above sea level. From this commanding position there are extensive views over the northern coast of Cyprus, the Karpas Peninsula, the eastern Mesaoria and Famagusta Bay.
Origin of the name
The name “Kantara” has been associated with the Arabic word qantara, meaning “bridge”. In medieval sources its name also appears in different forms, including Candaire and Candare.
Byzantine period
Kantara is a Byzantine fortress and formed part of the defensive system of the castles of the Pentadaktylos mountain range.
The establishment of these mountain fortifications was connected with the need to protect the northern coasts of Cyprus from seaborne raids. Kantara's position made it possible to observe a large area of the sea as well as the land routes leading towards the Karpas Peninsula and the Mesaoria plain.
The castles of Kantara, Buffavento and St Hilarion acquired even greater strategic importance during the late 11th and early 12th centuries, when political and military developments in the eastern Mediterranean greatly increased the strategic importance of Cyprus to the Byzantine Empire.
The first historical reference – 1191
The first clear historical reference to Kantara Castle is associated with the conquest of Cyprus by King Richard I of England, Richard the Lionheart, in 1191.
Isaac Komnenos, who had proclaimed himself ruler of Cyprus, was defeated by Richard and sought refuge in the stronghold of Kantara.
His choice of Kantara as a refuge demonstrates the defensive importance of the castle by that period.
Kantara during Frankish rule
During Frankish rule, the castle continued to serve as an important military stronghold.
The natural protection provided by the rocky summit, combined with its walls and towers, made it extremely difficult to capture. Consequently, Kantara played a role in several of the political and military conflicts of medieval Cyprus.
During the 13th-century conflicts between the supporters of Emperor Frederick II and the powerful Ibelin family, the castle became an important military position.
In 1228 its fortifications suffered serious damage during the conflicts and subsequently underwent substantial repair and reconstruction.
Kantara and the Genoese
The fortress again became particularly important during the conflicts between Cyprus and the Genoese.
In 1373, when the Genoese captured Famagusta and Nicosia, Prince John of Antioch escaped from imprisonment in Famagusta and sought refuge at Kantara Castle.
While Famagusta remained under Genoese control, Kantara served as an invaluable observation post and powerful defensive stronghold.
From its position, movements towards the eastern Mesaoria and Karpas Peninsula could be observed, together with maritime activity along the northern coast.
Fortifications of James I
According to Stefano Lusignan, King James I of Cyprus substantially strengthened the fortifications of Kantara in 1391.
A significant part of the medieval fortifications surviving today is associated with this period.
The castle was more than a simple observation post. It contained organised accommodation for its garrison, defensive towers, halls, storage areas and water cisterns, enabling the fortress to function for extended periods even during a siege.
Venetian period and abandonment
With the development of artillery and new methods of siege warfare, isolated mountain castles gradually lost the military importance they had enjoyed during earlier centuries.
During Venetian rule, the defensive strategy of Cyprus increasingly concentrated on major fortified cities and coastal positions.
The three great castles of the Pentadaktylos range — Kantara, Buffavento and St Hilarion — were abandoned and partly demolished by the Venetians so that enemy forces could not use them as strongholds.
Historical accounts indicate that Kantara was already in ruins by 1562.
The destruction, however, was not complete. Considerable portions of its walls, towers and internal structures survive.
Architecture and natural defences
The plan of the fortress follows the natural shape of the rocky summit on which it was constructed.
The steep cliffs on the northern, western and southern sides formed powerful natural defences and made access extremely difficult.
The principal entrance was therefore placed on the eastern side, where the terrain allowed comparatively easier access.
The entrance was protected by strong towers and an imposing barbican. Parts of the barbican and outer entrance are now destroyed.
The outer wall terminated to the north and south in horseshoe-shaped towers equipped with loopholes.
The southeastern tower
The southeastern tower contains a large rectangular hall covered by a groin vault.
Beneath the hall is a vaulted underground chamber which, according to descriptions of the monument, originally served as a prison and was later converted into a cistern for collecting and storing rainwater.
Water storage was essential in such an isolated mountain fortress, particularly during periods of siege.
Southwest of this tower is another chamber covered by a pointed vault, while farther south is a row of three vaulted rooms with loopholes.
Western and northern sections
The southern defensive wall terminates towards the west in a horseshoe-shaped tower. Three vaulted rooms occupy the western side of the rock, with two additional vaulted chambers surviving farther north.
Remains of the earlier Byzantine northern wall can also be seen in this area, together with cisterns and the ruins of other castle structures.
These remains are particularly important because they preserve evidence of the different building phases of the fortress.
The northeastern tower
The northeastern tower occupied a particularly important strategic position, dominating the entrance and enabling the garrison to observe maritime movements to the north.
It contains a gallery with loopholes leading into a square groin-vaulted chamber. An entrance in the eastern wall gave access to a vaulted horseshoe-shaped tower with loopholes on three sides.
The upper floor included a long corridor terminating in a rectangular room.
The summit and panoramic views
The highest part of the fortress offers one of the most impressive panoramic views of the Pentadaktylos range.
From the summit, extensive stretches of the northern coastline of Cyprus can be seen, together with the Karpas Peninsula, the eastern Mesaoria plain and Famagusta Bay.
This exceptional visibility explains Kantara's great strategic importance. It was not merely a refuge on an inaccessible mountain summit but also an outstanding observation post controlling approaches to eastern Cyprus and maritime movements north of the island.
Kantara Castle today
Kantara Castle is an important monument of the Byzantine and medieval history of Cyprus.
It is situated in the occupied area of the Republic of Cyprus, as is a large part of the Pentadaktylos mountain range. The monument lies outside the effective control of the competent authorities of the Republic of Cyprus.
Despite the destruction it has suffered over the centuries, its surviving walls, towers, vaulted chambers, cisterns and Byzantine remains preserve important evidence of the development of fortification architecture in Cyprus.
Together with Buffavento and St Hilarion, Kantara forms part of the remarkable system of mountain castles of the Pentadaktylos range that watched over and defended the northern coasts of Cyprus for centuries.
Sources
Department of Antiquities, Republic of Cyprus – monuments and archaeological sites in occupied Cyprus and information concerning the castles of the Pentadaktylos mountain range.
GeoNames – Kantara Castle, geographical location and coordinates.
Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – “Φρούριο της Καντάρας - Κάστρο της Καντάρας - Kantara Castle - Cyprus”, original post, historical information and photographic material.
No comments:
Post a Comment