Below in English
Μεταναστευτικός επισκέπτης της Κύπρου
Κείμενο George Konstantinou
Η Στικτοπουλάδα, με το επιστημονικό όνομα Porzana porzana, είναι ένα μικρό υδρόβιο πουλί της οικογένειας Rallidae. Αναπαράγεται σε μεγάλο μέρος της Ευρώπης και της δυτικής και κεντρικής Ασίας, ενώ μεταναστεύει προς την Αφρική και τη νότια Ασία για να διαχειμάσει. Στην Κύπρο αποτελεί μεταναστευτικό επισκέπτη και παρατηρείται κυρίως κατά την εαρινή και τη φθινοπωρινή μετανάστευση.
Είναι ένα εξαιρετικά κρυπτικό πουλί, το οποίο περνά το μεγαλύτερο μέρος του χρόνου μέσα σε πυκνή υδροχαρή βλάστηση. Για τον λόγο αυτόν, ο πραγματικός αριθμός των πουλιών που περνούν από την Κύπρο είναι πιθανό να είναι μεγαλύτερος από αυτόν που υποδηλώνουν οι καταγεγραμμένες παρατηρήσεις.
Η παρουσία της στην Κύπρο
Η γεωγραφική θέση της Κύπρου στην ανατολική Μεσόγειο την καθιστά σημαντικό ενδιάμεσο σταθμό για πολλά μεταναστευτικά υδρόβια πουλιά. Η Στικτοπουλάδα περνά από το νησί κυρίως την άνοιξη, κατά τη μετακίνησή της προς τις περιοχές αναπαραγωγής, και το φθινόπωρο, όταν κατευθύνεται προς τις περιοχές διαχείμασης.
Στην Κύπρο έχει καταγραφεί σε έλη, καλαμιώνες, εποχικές λίμνες, φράγματα, τεχνητές δεξαμενές και εγκαταστάσεις επεξεργασίας λυμάτων. Μεταξύ των περιοχών στις οποίες έχουν αναφερθεί παρατηρήσεις περιλαμβάνονται το Έλος Ακρωτηρίου, το Ζακάκι, το φράγμα Άχνας και άλλοι παράκτιοι ή εσωτερικοί υγρότοποι.
Δεν είναι γνωστό να αναπαράγεται στην Κύπρο. Τα πουλιά που εμφανίζονται στο νησί σταματούν προσωρινά για να ξεκουραστούν και να τραφούν πριν συνεχίσουν το μεταναστευτικό τους ταξίδι.
Περιγραφή και αναγνώριση
Η Στικτοπουλάδα έχει μήκος περίπου 19–22,5 εκατοστά. Διαθέτει συμπαγές σώμα, κοντή ουρά, σχετικά κοντό λαιμό και μακριά δάχτυλα, κατάλληλα για τη μετακίνησή της πάνω στη λάσπη και ανάμεσα στην υδρόβια βλάστηση.
Τα ενήλικα πουλιά έχουν καστανόχρωμα άνω μέρη με μαύρες ραβδώσεις και πολλές μικρές λευκές κηλίδες. Το πρόσωπο και το στήθος έχουν γκριζογάλανες αποχρώσεις, ενώ στα πλευρά διακρίνονται λευκές κηλίδες και σκουρόχρωμες εγκάρσιες γραμμώσεις. Τα κάτω καλυπτήρια της ουράς είναι κιτρινωπά ή υπόξανθα.
Το ράμφος είναι κοντό, σχεδόν ίσιο και κιτρινωπό, με κοκκινωπή βάση στα ενήλικα πουλιά. Τα πόδια είναι πρασινωπά και τα δάχτυλα μακριά. Τα νεαρά άτομα είναι γενικά πιο καστανά και δεν παρουσιάζουν τον έντονο γκριζογάλανο χρωματισμό των ενηλίκων στο πρόσωπο και στο στήθος.
Όταν περπατά, κρατά συχνά το σώμα χαμηλά και ανασηκώνει νευρικά τη μικρή ουρά της. Αν τρομάξει, συνήθως τρέχει προς την πυκνή βλάστηση. Όταν αναγκαστεί να πετάξει, απομακρύνεται χαμηλά και για μικρή απόσταση, με τα πόδια να κρέμονται στιγμιαία κάτω από το σώμα.
Διάκριση από παρόμοια είδη
Η Στικτοπουλάδα μπορεί να συγχέεται με τη Μικροπουλάδα (Zapornia parva) και την Πουλάδα του Baillon (Zapornia pusilla), ιδιαίτερα όταν παρατηρείται για λίγο μέσα σε πυκνή βλάστηση.
Ξεχωρίζει από τις πολυάριθμες λευκές κηλίδες στο στήθος, στα πλευρά και στα άνω μέρη, καθώς και από το κοντό κιτρινωπό ράμφος με την κοκκινωπή βάση. Η Μικροπουλάδα έχει διαφορετικό σχέδιο στα πλευρά και πιο έντονη αντίθεση ανάμεσα στα άνω και κάτω μέρη, ενώ η Πουλάδα του Baillon είναι μικρότερη και έχει κοντύτερο ράμφος.
Ένα άλλο παρόμοιο είδος είναι η βορειοαμερικανική Sora (Porzana carolina), η οποία αποτελεί εξαιρετικά σπάνιο περιπλανώμενο πουλί στην Ευρώπη. Η Sora έχει διαφορετικό σχέδιο στο πρόσωπο και δεν παρουσιάζει την ίδια έντονη λευκή στίξη στο στήθος.
Η αναγνώριση χρειάζεται προσοχή, επειδή τα πουλιά συχνά εμφανίζονται μόνο για λίγα δευτερόλεπτα και μπορεί να καλύπτονται εν μέρει από καλάμια, βούρλα ή άλλη βλάστηση.
Φωνή
Κατά την αναπαραγωγική περίοδο το αρσενικό παράγει μια δυνατή, χαρακτηριστική και επαναλαμβανόμενη φωνή, η οποία έχει παρομοιαστεί με τον ήχο μαστιγίου. Η φωνή ακούγεται συχνά ως ένα ρυθμικό «χουίτ, χουίτ» και μπορεί να επαναλαμβάνεται για μεγάλα χρονικά διαστήματα, ιδιαίτερα κατά το σούρουπο και τη νύχτα.
Κατά τη μετανάστευση τα πουλιά είναι συνήθως πιο σιωπηλά. Μπορούν, ωστόσο, να παράγουν σύντομες και οξείες φωνές, τόσο μέσα στη βλάστηση όσο και κατά τις νυχτερινές μετακινήσεις τους.
Εξάπλωση και μεταναστευτικές κινήσεις
Η αναπαραγωγική εξάπλωση της Στικτοπουλάδας εκτείνεται από την Ευρώπη μέχρι τη δυτική και την κεντρική Ασία. Αναπαράγεται σε εύκρατες περιοχές, όπου υπάρχουν κατάλληλα έλη, πλημμυρισμένα λιβάδια και ρηχοί υγρότοποι με πυκνή βλάστηση.
Το είδος είναι πλήρως μεταναστευτικό. Μετά το τέλος της αναπαραγωγικής περιόδου μετακινείται νοτιότερα, με μεγάλο μέρος του πληθυσμού να διαχειμάζει στην υποσαχάρια Αφρική. Άλλα πουλιά φθάνουν στη βόρεια Αφρική, στη Μέση Ανατολή και στη νότια Ασία.
Η φθινοπωρινή μετακίνηση αρχίζει από τα τέλη του καλοκαιριού και συνεχίζεται κατά τη διάρκεια του φθινοπώρου. Η επιστροφή προς τις περιοχές αναπαραγωγής πραγματοποιείται την άνοιξη. Μεγάλο μέρος του ταξιδιού γίνεται τη νύχτα.
Ενδιαιτήματα
Η Στικτοπουλάδα προτιμά ρηχούς υγροτόπους με πυκνή, χαμηλή υδρόβια και παρόχθια βλάστηση. Συναντάται σε έλη γλυκού νερού, πλημμυρισμένα λιβάδια, καλαμιώνες, εποχικές λίμνες, άκρες φραγμάτων, κανάλια και τεχνητούς υγροτόπους.
Ιδιαίτερα σημαντικά είναι τα σημεία όπου η πυκνή βλάστηση βρίσκεται δίπλα σε πολύ ρηχό νερό ή εκτεθειμένη υγρή λάσπη. Εκεί το πουλί μπορεί να αναζητεί τροφή και ταυτόχρονα να παραμένει κοντά σε ασφαλή κάλυψη.
Η απότομη πτώση της στάθμης του νερού, η πλήρης αποξήρανση ή η απομάκρυνση της παρόχθιας βλάστησης μπορεί να καταστήσει έναν υγρότοπο ακατάλληλο για το είδος.
Διατροφή
Η Στικτοπουλάδα τρέφεται κυρίως με έντομα και άλλα μικρά ασπόνδυλα. Στη διατροφή της περιλαμβάνονται υδρόβια έντομα, προνύμφες, σκουλήκια, αράχνες, μικρά σαλιγκάρια, καρκινοειδή και άλλοι μικροί οργανισμοί.
Μπορεί επίσης να καταναλώσει σπόρους, τρυφερά μέρη υδρόβιων φυτών και άλλο φυτικό υλικό. Η ακριβής σύνθεση της διατροφής της μεταβάλλεται ανάλογα με την εποχή και τη διαθεσιμότητα της τροφής.
Αναζητεί την τροφή της περπατώντας αργά σε πολύ ρηχό νερό ή πάνω στη λάσπη. Συλλέγει μικρούς οργανισμούς από την επιφάνεια ή εξετάζει τη μαλακή λάσπη και τη βλάστηση με το ράμφος της.
Συμπεριφορά
Πρόκειται για ένα μοναχικό, επιφυλακτικό και κρυπτικό είδος. Περνά μεγάλο μέρος της ημέρας μέσα στην πυκνή βλάστηση και εμφανίζεται σε ανοιχτά σημεία κυρίως όταν επικρατεί ησυχία.
Μπορεί να γίνει πιο δραστήρια νωρίς το πρωί, αργά το απόγευμα και κατά το σούρουπο. Κατά τη μετανάστευση παρατηρείται μερικές φορές να τρέφεται σε εκτεθειμένες λασπώδεις επιφάνειες, ιδιαίτερα όταν υπάρχει κοντά πυκνή βλάστηση στην οποία μπορεί να καταφύγει.
Παρά τα σχετικά κοντά και στρογγυλεμένα φτερά της, πραγματοποιεί μεγάλες μεταναστευτικές διαδρομές. Η πτήση της σε μικρές αποστάσεις φαίνεται αδύναμη και αδέξια, αλλά το είδος είναι ικανό να διασχίζει μεγάλες αποστάσεις κατά τη νυχτερινή μετανάστευση.
Αναπαραγωγή
Η αναπαραγωγική περίοδος αρχίζει την άνοιξη και συνεχίζεται στις αρχές του καλοκαιριού. Το είδος φωλιάζει σε έλη, πλημμυρισμένα λιβάδια και άλλους ρηχούς υγροτόπους με πυκνή βλάστηση.
Η φωλιά κατασκευάζεται από φύλλα, ξερά στελέχη και άλλο φυτικό υλικό. Τοποθετείται σε σχετικά στεγνό σημείο ή λίγο πάνω από την επιφάνεια του νερού και παραμένει καλά κρυμμένη μέσα στη βλάστηση.
Η γέννα μπορεί να περιλαμβάνει 6–15 αυγά. Στην επώαση και στη φροντίδα των νεοσσών συμμετέχουν και οι δύο γονείς. Οι νεοσσοί καλύπτονται αρχικά από μαύρο χνούδι και μπορούν να εγκαταλείψουν τη φωλιά σύντομα μετά την εκκόλαψη, παραμένοντας όμως υπό την προστασία των ενηλίκων.
Απειλές και προστασία
Η Στικτοπουλάδα χαρακτηρίζεται παγκοσμίως ως Μειωμένου Ενδιαφέροντος – Least Concern. Παρόλα αυτά, πολλοί τοπικοί πληθυσμοί της επηρεάζονται από την απώλεια και την υποβάθμιση των υγροτόπων.
Οι σημαντικότερες απειλές περιλαμβάνουν:
- την αποξήρανση ελών και εποχικών λιμνών,
- την καταστροφή ή απομάκρυνση της παρόχθιας βλάστησης,
- τις απότομες μεταβολές της στάθμης του νερού,
- τη ρύπανση και την υποβάθμιση της ποιότητας των υδάτων,
- την ανθρώπινη ενόχληση,
- την παράνομη παγίδευση μεταναστευτικών πουλιών,
- τις ξηρασίες και τις μεταβολές του υδρολογικού καθεστώτος.
Η Στικτοπουλάδα περιλαμβάνεται στο Παράρτημα Ι της Ευρωπαϊκής Οδηγίας για τα Πτηνά. Περιλαμβάνεται επίσης στα είδη που καλύπτονται από τη Συμφωνία για τη Διατήρηση των Αφροευρασιατικών Μεταναστευτικών Υδρόβιων Πτηνών – AEWA.
Η προστασία των κυπριακών υγροτόπων είναι απαραίτητη για την επιβίωση της Στικτοπουλάδας και πολλών άλλων μεταναστευτικών ειδών. Ακόμη και μικροί ή εποχικοί υγρότοποι μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμους σταθμούς ξεκούρασης και διατροφής κατά τη μετανάστευση.
Ταξινόμηση
- Βασίλειο: Animalia
- Συνομοταξία: Chordata
- Ομοταξία: Aves
- Τάξη: Gruiformes
- Οικογένεια: Rallidae
- Γένος: Porzana
- Είδος: Porzana porzana (Linnaeus, 1766)
- Αγγλική ονομασία: Spotted Crake
- Ελληνική ονομασία: Στικτοπουλάδα
- Κατάσταση στην Κύπρο: μεταναστευτικός επισκέπτης
- Παγκόσμια κατάσταση διατήρησης: Μειωμένου Ενδιαφέροντος – Least Concern
Στοιχεία φωτογραφιών
Είδος: Στικτοπουλάδα – Porzana porzana
Φωτογράφος: George Konstantinou
Τοποθεσία: Κύπρος
Ημερομηνία: 2017
Πηγές
Migratory visitor to Cyprus
Text by George Konstantinou
The Spotted Crake, with the scientific name Porzana porzana, is a small waterbird belonging to the family Rallidae. It breeds across much of Europe and western and central Asia, migrating to Africa and southern Asia for the winter. In Cyprus, it is a migratory visitor observed mainly during spring and autumn migration.
It is an extremely secretive bird that spends most of its time concealed within dense wetland vegetation. For this reason, the actual number of birds passing through Cyprus is probably higher than the number suggested by recorded observations.
Its occurrence in Cyprus
The geographical position of Cyprus in the eastern Mediterranean makes it an important stopover for many migratory waterbirds. The Spotted Crake passes through the island mainly in spring, while travelling towards its breeding grounds, and in autumn, when moving towards its wintering areas.
In Cyprus, it has been recorded in marshes, reedbeds, seasonal pools, reservoirs, artificial basins and sewage-treatment sites. Areas from which observations have been reported include Akrotiri Marsh, Zakaki Marsh, Achna Dam and other coastal and inland wetlands.
It is not known to breed in Cyprus. Birds occurring on the island stop temporarily to rest and feed before continuing their migratory journey.
Description and identification
The Spotted Crake measures approximately 19–22.5 centimetres in length. It has a compact body, a short tail, a relatively short neck and long toes adapted for moving over mud and among aquatic vegetation.
Adults have brown upperparts with black streaks and numerous small white spots. The face and breast show blue-grey tones, while the flanks have white spots and dark transverse barring. The undertail coverts are yellowish or buff.
The bill is short, almost straight and yellowish, with a reddish base in adults. The legs are greenish and the toes are long. Juveniles are generally browner and lack the strong blue-grey colouring shown by adults on the face and breast.
When walking, it often holds its body low and nervously flicks its short tail. If disturbed, it normally runs into dense vegetation. When forced to fly, it moves low and for a short distance, with the legs sometimes hanging briefly below the body.
Separation from similar species
The Spotted Crake may be confused with the Little Crake (Zapornia parva) and Baillon’s Crake (Zapornia pusilla), particularly when seen only briefly within dense vegetation.
It is distinguished by the numerous white spots on the breast, flanks and upperparts, as well as by its short yellowish bill with a reddish base. The Little Crake has a different flank pattern and stronger contrast between the upperparts and underparts, while Baillon’s Crake is smaller and has a shorter bill.
Another similar species is the North American Sora (Porzana carolina), which is an exceptionally rare vagrant in Europe. The Sora has a different facial pattern and lacks the same extensive white spotting on the breast.
Identification requires care because the birds often appear for only a few seconds and may be partly hidden by reeds, rushes or other vegetation.
Voice
During the breeding season, the male produces a loud, distinctive and repetitive call that has been compared to the sound of a cracking whip. It is often rendered as a rhythmic “hwuit, hwuit” and may be repeated for long periods, particularly at dusk and during the night.
During migration, the birds are usually quieter. They may, however, produce short, sharp calls both within vegetation and during their nocturnal movements.
Distribution and migratory movements
The breeding range of the Spotted Crake extends from Europe to western and central Asia. It breeds in temperate regions containing suitable marshes, flooded meadows and shallow wetlands with dense vegetation.
The species is fully migratory. After the breeding season, it moves southwards, with a large part of the population wintering in sub-Saharan Africa. Other birds reach North Africa, the Middle East and southern Asia.
Autumn migration begins in late summer and continues through autumn. The return movement towards the breeding grounds takes place in spring. Much of the journey is undertaken at night.
Habitats
The Spotted Crake favours shallow wetlands with dense, low aquatic and waterside vegetation. It occurs in freshwater marshes, flooded meadows, reedbeds, seasonal pools, reservoir margins, channels and artificial wetlands.
Sites where dense vegetation borders very shallow water or exposed wet mud are particularly important. These conditions allow the bird to search for food while remaining close to safe cover.
A sudden fall in water level, complete drying or the removal of waterside vegetation may make a wetland unsuitable for the species.
Diet
The Spotted Crake feeds mainly on insects and other small invertebrates. Its diet includes aquatic insects, larvae, worms, spiders, small snails, crustaceans and other small organisms.
It may also consume seeds, tender parts of aquatic plants and other vegetable material. The exact composition of its diet varies according to the season and the availability of food.
It searches for food by walking slowly through very shallow water or over mud. It collects small organisms from the surface or probes soft mud and vegetation with its bill.
Behaviour
This is a solitary, cautious and secretive species. It spends much of the day within dense vegetation and emerges into open areas mainly when the surroundings are quiet.
It may become more active early in the morning, late in the afternoon and at dusk. During migration, it is sometimes seen feeding on exposed muddy areas, especially when dense vegetation is available nearby as a refuge.
Despite its relatively short and rounded wings, it undertakes long migratory journeys. Its flight over short distances appears weak and awkward, but the species is capable of travelling great distances during nocturnal migration.
Breeding
The breeding season begins in spring and continues into early summer. The species nests in marshes, flooded meadows and other shallow wetlands with dense vegetation.
The nest is constructed from leaves, dry stems and other plant material. It is placed on a comparatively dry site or slightly above the water surface and remains well concealed within vegetation.
The clutch may contain 6–15 eggs. Both parents participate in incubation and in caring for the chicks. The chicks are initially covered with black down and can leave the nest soon after hatching, although they remain under the protection of the adults.
Threats and conservation
The Spotted Crake is globally classified as Least Concern. Nevertheless, many local populations are affected by the loss and degradation of wetlands.
The main threats include:
- drainage of marshes and seasonal pools,
- destruction or removal of waterside vegetation,
- sudden changes in water levels,
- pollution and deterioration of water quality,
- human disturbance,
- illegal trapping of migratory birds,
- drought and changes in wetland hydrology.
The Spotted Crake is included in Annex I of the European Union Birds Directive. It is also among the species covered by the Agreement on the Conservation of African-Eurasian Migratory Waterbirds – AEWA.
The protection of Cyprus wetlands is essential for the survival of the Spotted Crake and many other migratory species. Even small or seasonal wetlands can provide valuable places for birds to rest and feed during migration.
Classification
- Kingdom: Animalia
- Phylum: Chordata
- Class: Aves
- Order: Gruiformes
- Family: Rallidae
- Genus: Porzana
- Species: Porzana porzana (Linnaeus, 1766)
- English name: Spotted Crake
- Greek name: Στικτοπουλάδα
- Status in Cyprus: migratory visitor
- Global conservation status: Least Concern
Photograph details
Species: Spotted Crake – Porzana porzana
Photographer: George Konstantinou
Location: Cyprus
Date: 2017
No comments:
Post a Comment