Below in English
Κείμενο George Konstantinou
Φωτογραφίες: George Konstantinou – Λιβερά, 13/5/2018
Ένας περαστικός επισκέπτης της Κύπρου
Η Κιτρινοστριτσίδα, με το διεθνές κοινό όνομα Icterine Warbler και το επιστημονικό όνομα Hippolais icterina (Vieillot, 1817), είναι ένα μικρό εντομοφάγο ωδικό πουλί της οικογένειας Acrocephalidae.
Στην Κύπρο αποτελεί αποδημητικό περαστικό είδος. Παρατηρείται κατά τις μεταναστευτικές περιόδους, κυρίως την άνοιξη, όταν επιστρέφει από την υποσαχάρια Αφρική προς τις περιοχές αναπαραγωγής του στην Ευρώπη. Μπορεί επίσης να καταγραφεί κατά τη φθινοπωρινή μετανάστευση προς την Αφρική, αλλά δεν αποτελεί αναπαραγόμενο ή κανονικά διαχειμάζον είδος του νησιού.
Η φωτογραφική καταγραφή της αρχικής ανάρτησης πραγματοποιήθηκε στις 13 Μαΐου 2018 στη Λιβερά, ημερομηνία που συμπίπτει με την περίοδο της ανοιξιάτικης διέλευσης του είδους από την ανατολική Μεσόγειο.
Περιγραφή και αναγνώριση
Η Κιτρινοστριτσίδα έχει μήκος περίπου 13–14 εκατοστά. Διαθέτει σχετικά μεγάλο κεφάλι, πλατύ στη βάση και ισχυρό ράμφος, μακριές φτερούγες και σχετικά κοντή ουρά με σχεδόν τετράγωνο τελείωμα.
Το πάνω μέρος του σώματος είναι γκριζοπράσινο ή λαδοπράσινο, ενώ το κάτω μέρος παρουσιάζει ανοιχτό κιτρινωπό χρώμα, το οποίο είναι συνήθως εντονότερο στον λαιμό και στο στήθος. Πάνω από το μάτι διακρίνεται μια αχνή κιτρινωπή υπερόφρυα γραμμή, ενώ γύρω από το μάτι υπάρχει ανοικτόχρωμος δακτύλιος.
Στις κλειστές φτερούγες σχηματίζεται ένα ανοιχτόχρωμο πτερυγικό πλαίσιο από τις ωχρές παρυφές των δευτερευόντων και τριτευόντων φτερών. Τα πόδια είναι συνήθως γκρίζα, μερικές φορές με γαλαζωπή απόχρωση.
Τα αρσενικά και τα θηλυκά είναι παρόμοια στην εμφάνιση. Τα νεαρά άτομα έχουν γενικά πιο υποτονικούς χρωματισμούς και συχνά περισσότερο καστανή απόχρωση στο πάνω μέρος του σώματος.
Διάκριση από παρόμοια είδη
Η αναγνώρισή της μπορεί να είναι δύσκολη, ιδιαίτερα κατά τη μετανάστευση, επειδή μοιάζει με άλλα είδη στριτσίδων. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται για τη διάκρισή της από τη Melodious Warbler, Hippolais polyglotta, καθώς και από είδη του γένους Iduna.
Η Κιτρινοστριτσίδα παρουσιάζει συνήθως μακρύτερη πρωτεύουσα προβολή, δηλαδή οι άκρες των πρωτευόντων φτερών εκτείνονται περισσότερο πίσω από τα τριτεύοντα όταν η φτερούγα είναι κλειστή. Διαθέτει επίσης εντονότερο ανοιχτόχρωμο πτερυγικό πλαίσιο, σχετικά ισχυρό ράμφος και συχνά πιο ψυχρό γκριζοπράσινο χρώμα στο πάνω μέρος.
Η ασφαλής αναγνώριση πρέπει να βασίζεται σε συνδυασμό χαρακτηριστικών και όχι μόνο στο κιτρινωπό χρώμα, το οποίο μπορεί να μεταβάλλεται ανάλογα με την ηλικία, τη φθορά του φτερώματος και τις συνθήκες φωτισμού.
Βιότοπος
Στις περιοχές αναπαραγωγής της προτιμά ανοικτές δασώδεις εκτάσεις και όχι πυκνά, κλειστά δάση. Συναντάται στις παρυφές δασών, σε ξέφωτα, συστάδες φυλλοβόλων δέντρων, θαμνότοπους με ψηλά δέντρα, δενδροστοιχίες, πάρκα, κήπους, οπωρώνες και ψηλούς φράκτες.
Προτιμά κυρίως πλατύφυλλα δέντρα, αλλά μπορεί να χρησιμοποιήσει και μεικτές συστάδες φυλλοβόλων και κωνοφόρων. Κατά τη μετανάστευση εμφανίζεται σε μεγαλύτερη ποικιλία βιοτόπων, όπου αναζητεί δέντρα και πυκνούς θάμνους για τροφή και προστασία.
Στην Κύπρο μπορεί να παρατηρηθεί σε παράκτιους μεταναστευτικούς σταθμούς, καλλιεργημένες περιοχές, κήπους, οπωρώνες, θαμνώδεις εκτάσεις και δενδροστοιχίες.
Διατροφή
Η Κιτρινοστριτσίδα είναι κυρίως εντομοφάγο πουλί. Αναζητεί την τροφή της ανάμεσα στα φύλλα και στα λεπτά κλαδιά των δέντρων και των θάμνων, συλλέγοντας έντομα, αράχνες και άλλα μικρά ασπόνδυλα.
Μπορεί επίσης να πραγματοποιεί σύντομες πτήσεις από κάποιο κλαδί για να συλλάβει ιπτάμενα έντομα στον αέρα. Προς το τέλος του καλοκαιριού και κατά τη μεταναστευτική περίοδο συμπληρώνει τη διατροφή της με μικρούς μαλακούς καρπούς και μούρα.
Με την κατανάλωση μεγάλου αριθμού εντόμων συμμετέχει στον φυσικό έλεγχο των πληθυσμών τους και αποτελεί σημαντικό μέρος της τροφικής αλυσίδας.
Συμπεριφορά
Πρόκειται για δραστήριο αλλά σχετικά διακριτικό πουλί, το οποίο κινείται συχνά μέσα στο φύλλωμα. Μπορεί να παραμένει κρυμμένο ανάμεσα στα φύλλα, γεγονός που δυσκολεύει την παρατήρηση και τη φωτογράφισή του.
Κατά την αναπαραγωγική περίοδο το αρσενικό είναι έντονα εδαφικό και τραγουδά από ψηλά και σχετικά εκτεθειμένα σημεία. Εκτός της αναπαραγωγικής περιόδου συναντάται συνήθως μόνο του, αν και κατά τη μετανάστευση μπορεί να εμφανίζεται στον ίδιο κατάλληλο βιότοπο μαζί με άλλα μικρά εντομοφάγα πουλιά.
Φωνή και μίμηση άλλων πουλιών
Το τραγούδι της Κιτρινοστριτσίδας είναι γρήγορο, δυνατό και ποικίλο. Περιλαμβάνει τραχιές, ρινικές και μελωδικές φράσεις, καθώς και μιμήσεις των φωνών άλλων ειδών πουλιών.
Αυτή η ικανότητα μίμησης αποτελεί ένα από τα χαρακτηριστικότερα γνωρίσματα του είδους. Το κάλεσμά της αποδίδεται συνήθως ως ένα σύντομο και απότομο «τεκ» ή ως μια μικρή σειρά «τεκ-τεκ-τεκ».
Στην Κύπρο, όπου το είδος παρατηρείται κυρίως κατά τη μετανάστευση και όχι στις περιοχές αναπαραγωγής του, μπορεί να είναι πολύ λιγότερο φωνητικό.
Αναπαραγωγή
Η Κιτρινοστριτσίδα δεν αναπαράγεται στην Κύπρο. Η αναπαραγωγική της εξάπλωση καλύπτει μεγάλο μέρος της κεντρικής, βόρειας και ανατολικής Ευρώπης, φτάνοντας ανατολικά μέχρι τη δυτική Σιβηρία.
Η φωλιά κατασκευάζεται πάνω σε δέντρο ή θάμνο και έχει τη μορφή προσεγμένου, βαθιού κυπέλλου. Για την κατασκευή της χρησιμοποιούνται λεπτά χόρτα, φυτικές ίνες, μικρές ρίζες και άλλες μαλακές ύλες.
Το θηλυκό γεννά συνήθως τέσσερα έως έξι αβγά. Οι γονείς φροντίζουν τους νεοσσούς και τους μεταφέρουν συνεχώς έντομα και άλλα μικρά ασπόνδυλα.
Μετανάστευση
Η Κιτρινοστριτσίδα είναι μεταναστευτικό μεγάλων αποστάσεων. Ολόκληρος σχεδόν ο πληθυσμός εγκαταλείπει τις ευρωπαϊκές περιοχές αναπαραγωγής και διαχειμάζει στην υποσαχάρια Αφρική, κυρίως νοτίως του Ισημερινού.
Η φθινοπωρινή μετανάστευση αρχίζει από τα τέλη Ιουλίου και συνεχίζεται κατά τον Αύγουστο και τον Σεπτέμβριο. Η επιστροφή προς την Ευρώπη ξεκινά από τα τέλη του χειμώνα, ενώ η διέλευση από τη Μεσόγειο κορυφώνεται την άνοιξη, ιδιαίτερα κατά τον Μάιο.
Η γεωγραφική θέση της Κύπρου στην ανατολική Μεσόγειο προσφέρει στα μεταναστευτικά πουλιά σημεία ξεκούρασης και ανεφοδιασμού κατά τη διάρκεια του μεγάλου και επικίνδυνου ταξιδιού τους.
Εξάπλωση και κατάσταση διατήρησης
Το είδος αναπαράγεται από τη βόρεια Γαλλία και τη Σκανδιναβία, διαμέσου της κεντρικής και ανατολικής Ευρώπης, μέχρι τη δυτική Σιβηρία. Απουσιάζει ως αναπαραγόμενο από μεγάλο μέρος της νοτιοδυτικής Ευρώπης, όπου αντικαθίσταται από τη συγγενική Hippolais polyglotta.
Σε παγκόσμιο επίπεδο η Κιτρινοστριτσίδα κατατάσσεται στην κατηγορία «Μειωμένου Ενδιαφέροντος» (Least Concern). Ωστόσο, η προστασία των μεταναστευτικών σταθμών, των θαμνωδών εκτάσεων, των δενδροστοιχιών και των ανοικτών δασωμένων περιοχών είναι απαραίτητη για τη διατήρηση των πληθυσμών της.
Σημαντικές απειλές για τα μεταναστευτικά μικρόπουλα αποτελούν η καταστροφή και υποβάθμιση των βιοτόπων, η απομάκρυνση δέντρων και φυσικών φρακτών, η υπερβολική χρήση φυτοφαρμάκων και η παράνομη παγίδευση.
Ετυμολογία της επιστημονικής ονομασίας
Η ονομασία του γένους Hippolais προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη «ὑπολαΐς», η οποία χρησιμοποιήθηκε από αρχαίους συγγραφείς για ένα μικρό πουλί, χωρίς να είναι βέβαιο σε ποιο σημερινό είδος αναφερόταν.
Το ειδικό επίθετο icterina προέρχεται από την ελληνική λέξη «ἴκτερος» και αναφέρεται στο κιτρινωπό χρώμα του πτερώματος του πουλιού.
Ταξινόμηση
- Βασίλειο: Animalia
- Φύλο: Chordata
- Υποφύλο: Vertebrata
- Κλάση: Aves
- Τάξη: Passeriformes
- Οικογένεια: Acrocephalidae
- Γένος: Hippolais
- Είδος: Hippolais icterina (Vieillot, 1817)
- Κοινή αγγλική ονομασία: Icterine Warbler
- Ελληνική ονομασία: Κιτρινοστριτσίδα
Πηγές
Icterine Warbler – Hippolais icterina (Vieillot, 1817) – Κιτρινοστριτσίδα – Cyprus
Text by George Konstantinou
Photos: George Konstantinou – Livera, 13 May 2018
A passage visitor to Cyprus
The Icterine Warbler, with the scientific name Hippolais icterina (Vieillot, 1817), is a small insectivorous songbird belonging to the family Acrocephalidae.
In Cyprus, it is a passage migrant. It is observed during the migration seasons, particularly in spring, when it returns from sub-Saharan Africa to its European breeding grounds. It may also be recorded during its autumn migration towards Africa, but it does not breed or regularly winter on the island.
The photographic record in the original post was made at Livera on 13 May 2018, a date corresponding with the species’ spring passage through the eastern Mediterranean.
Description and identification
The Icterine Warbler is approximately 13–14 centimetres long. It has a relatively large head, a strong bill with a broad base, long wings and a comparatively short, almost square-ended tail.
Its upperparts are greyish-green or olive-green, while its underparts are pale yellow, usually becoming brighter on the throat and breast. A faint yellowish supercilium is visible above the eye, which is surrounded by a pale eye-ring.
When the wings are closed, the pale edges of the secondary and tertial feathers create a light-coloured wing panel. The legs are generally grey and may sometimes have a bluish shade.
Males and females are similar in appearance. Juveniles generally have duller plumage and often display a browner shade on the upperparts.
Distinguishing it from similar species
Identification can be difficult, particularly during migration, because the Icterine Warbler resembles several other warbler species. Special care is needed to distinguish it from the Melodious Warbler, Hippolais polyglotta, and species belonging to the genus Iduna.
The Icterine Warbler usually has a longer primary projection, meaning that the tips of its primary feathers extend farther beyond the tertials when the wing is closed. It also displays a more pronounced pale wing panel, a relatively strong bill and frequently colder greyish-green upperparts.
Reliable identification should be based on a combination of features rather than the yellowish colour alone, which may vary according to age, feather wear and lighting conditions.
Habitat
Within its breeding range, the Icterine Warbler favours open woodland rather than dense, closed forest. It occurs along woodland edges, in clearings, stands of deciduous trees, scrub containing tall trees, tree-lined areas, parks, gardens, orchards and tall hedges.
It mainly favours broadleaved trees but may also use mixed stands of deciduous and coniferous species. During migration, it occurs in a wider variety of habitats, seeking trees and dense shrubs that provide food and protection.
In Cyprus, it may be observed at coastal migration sites, cultivated areas, gardens, orchards, scrubland and tree-lined habitats.
Diet
The Icterine Warbler is primarily insectivorous. It searches among the leaves and fine branches of trees and shrubs, collecting insects, spiders and other small invertebrates.
It may also make short flights from a branch to catch flying insects in the air. Towards the end of summer and during migration, it supplements its diet with small, soft fruits and berries.
By consuming large numbers of insects, it contributes to their natural population control and forms an important part of the food chain.
Behaviour
It is an active but relatively unobtrusive bird that frequently moves within foliage. It may remain concealed among the leaves, making it difficult to observe and photograph.
During the breeding season, the male is strongly territorial and sings from high, relatively exposed positions. Outside the breeding season, it is usually encountered alone, although during migration it may occur in suitable habitat alongside other small insectivorous birds.
Voice and mimicry
The song of the Icterine Warbler is rapid, loud and highly varied. It includes harsh, nasal and melodic phrases, as well as imitations of the calls and songs of other bird species.
This ability to imitate other birds is one of the species’ most characteristic features. Its call is usually described as a short, sharp “tek” or a brief series of “tek-tek-tek” notes.
In Cyprus, where the species is observed mainly during migration rather than within its breeding range, it may be considerably less vocal.
Breeding
The Icterine Warbler does not breed in Cyprus. Its breeding distribution covers much of central, northern and eastern Europe and extends eastwards as far as western Siberia.
The nest is constructed in a tree or shrub and takes the form of a neat, deep cup. Fine grasses, plant fibres, small roots and other soft materials are used in its construction.
The female usually lays four to six eggs. The parents care for the chicks and continuously bring them insects and other small invertebrates.
Migration
The Icterine Warbler is a long-distance migrant. Almost the entire population leaves its European breeding grounds and winters in sub-Saharan Africa, primarily south of the Equator.
Autumn migration begins in late July and continues through August and September. The return journey towards Europe begins in late winter, while passage through the Mediterranean peaks during spring, particularly in May.
Cyprus’s geographical position in the eastern Mediterranean provides migrating birds with places where they can rest and replenish their energy during their long and hazardous journeys.
Distribution and conservation status
The species breeds from northern France and Scandinavia through central and eastern Europe to western Siberia. It is absent as a breeding species from much of south-western Europe, where it is replaced by the related Hippolais polyglotta.
Globally, the Icterine Warbler is classified as Least Concern. Nevertheless, the protection of migratory stopover sites, scrubland, tree lines and open wooded habitats remains necessary for the conservation of its populations.
Important threats to migratory songbirds include habitat destruction and degradation, the removal of trees and natural hedgerows, excessive pesticide use and illegal trapping.
Etymology of the scientific name
The genus name Hippolais is derived from the Ancient Greek word “ὑπολαΐς”, which was used by ancient writers for a small bird, although its precise modern identity is uncertain.
The specific name icterina is derived from the Greek word “ἴκτερος” and refers to the yellowish colour of the bird’s plumage.
Classification
- Kingdom: Animalia
- Phylum: Chordata
- Subphylum: Vertebrata
- Class: Aves
- Order: Passeriformes
- Family: Acrocephalidae
- Genus: Hippolais
- Species: Hippolais icterina (Vieillot, 1817)
- English common name: Icterine Warbler
- Greek name: Κιτρινοστριτσίδα
Sources
- Original Biodiversity of Cyprus post
- BirdLife International – Hippolais icterina
- European African Bird Migration Atlas – Icterine Warbler
- European Red List of Birds – Hippolais icterina
- Swiss Ornithological Institute – Icterine Warbler
- BirdLife Cyprus – Birdwatching in Cyprus
No comments:
Post a Comment