All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
Below in English
Κείμενο Γιώργος Κωνσταντίνου.
Το Carpocoris pudicus στην Κύπρο
Το Carpocoris pudicus (Poda, 1761) είναι φυτοφάγο ετερόπτερο της οικογένειας Pentatomidae, υποοικογένειας Pentatominae και φυλής Carpocorini. Ανήκει στο γένος Carpocoris Kolenati, 1846, ένα χαρακτηριστικό γένος ασπιδοειδών κοριών της Παλαιαρκτικής. Η σύγχρονη ταξινομική μορφή του ονόματος είναι Carpocoris (Carpocoris) pudicus (Poda, 1761).
Πρόκειται για πολυφάγο είδος που συναντάται κυρίως σε ανοικτά, θερμά και ηλιόλουστα ενδιαιτήματα και τρέφεται σε ποικιλία ποωδών φυτών. Οι οικογένειες Asteraceae, Apiaceae και Poaceae συγκαταλέγονται στις σημαντικότερες φυτικές ομάδες με τις οποίες συνδέεται.
Περιγραφή
Το Carpocoris pudicus είναι μεσαίου μεγέθους Pentatomidae, συνήθως περίπου 11 mm σε μήκος, με το πλατύ, ωοειδές έως ασπιδοειδές σώμα που χαρακτηρίζει την οικογένεια.
Ο χρωματισμός παρουσιάζει σημαντική παραλλακτικότητα και μπορεί να κυμαίνεται από κιτρινωπές και ωχροκάστανες μέχρι κοκκινωπές ή πιο σκούρες αποχρώσεις. Η ραχιαία επιφάνεια εμφανίζει λεπτή στίξη και τα πλευρικά τμήματα του προνώτου παρουσιάζουν χαρακτηριστικά σκοτεινότερα σημεία.
Ένα από τα χρήσιμα μορφολογικά γνωρίσματα είναι ότι οι βραχιόνιες γωνίες του προνώτου είναι σχετικά στρογγυλεμένες και όχι έντονα οξείες. Το scutellum είναι σχετικά ομαλά κυρτό, ενώ η σχέση πλάτους κοιλιάς και προνώτου αποτελεί επίσης χρήσιμο γνώρισμα στη διάκριση από συγγενικά είδη.
Χρωματική παραλλακτικότητα
Το είδος παρουσιάζει έντονη χρωματική μεταβλητότητα. Η παραλλακτικότητα αυτή έχει ιστορικά οδηγήσει στην περιγραφή αρκετών μορφών και ποικιλιών με ξεχωριστά ονόματα.
Το Catalogue of Palaearctic Heteroptera καταγράφει, μεταξύ άλλων, τις ιστορικές μορφές nigromaculata, obscurata και atroscutellatus ως συνώνυμα του C. pudicus, ενώ άλλα ονόματα που παλαιότερα συνδέθηκαν με το είδος έχουν μεταφερθεί σε διαφορετικά taxa.
Αυτό δείχνει γιατί η ταυτοποίηση ενός Carpocoris δεν πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά στο χρώμα.
Διάκριση από παρόμοια είδη
Η διάκριση των ειδών του γένους Carpocoris μπορεί να είναι δύσκολη. Το C. pudicus μοιάζει ιδιαίτερα με το Carpocoris mediterraneus, ενώ στην ευρωπαϊκή πανίδα υπάρχουν επίσης τα C. fuscispinus, C. melanocerus και C. purpureipennis. Το Catalogue of Palaearctic Heteroptera αναγνωρίζει όλα αυτά ως χωριστά είδη του υπογένους Carpocoris.
Στο C. pudicus οι βραχιόνιες γωνίες του προνώτου είναι συνήθως περισσότερο αμβλείες και στρογγυλεμένες παρά έντονα προεξέχουσες. Η κοιλιά είναι συνήθως ίση ή στενότερη από το πρόνωτο.
Για δύσκολα άτομα, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για φωτογραφική αναγνώριση, είναι προτιμότερο να εξετάζεται συνδυασμός μορφολογικών γνωρισμάτων και όχι μόνο το χρώμα ή ένα μεμονωμένο χαρακτηριστικό.
Διατροφή
Το Carpocoris pudicus είναι φυτοφάγο και πολυφάγο.
Διαθέτει νύσσον-μυζητικά στοματικά μόρια, με τα οποία διατρυπά τους φυτικούς ιστούς και προσλαμβάνει υγρά. Έχει τεκμηριωθεί σε αρκετές διαφορετικές οικογένειες φυτών, γεγονός που δείχνει ότι δεν εξαρτάται από έναν μόνο ξενιστή.
Οι σημαντικότερες σχέσεις καταγράφονται με Asteraceae, Apiaceae και Poaceae, ενώ υπάρχουν επίσης καταγραφές από Brassicaceae, Rosaceae, Lamiaceae, Linaceae και Scrophulariaceae.
Καταγεγραμμένα φυτά-ξενιστές
Στη δημοσιευμένη βιβλιογραφία αναφέρονται συγκεκριμένα φυτά όπως:
Cirsium sp., Echinops viscosus, Triticum aestivum και άλλα Triticum spp.
Οι καταγραφές από διαφορετικές φυτικές οικογένειες επιβεβαιώνουν τον πολυφάγο χαρακτήρα του είδους.
Ωστόσο, όπως συμβαίνει γενικά με τα φυτοφάγα Heteroptera, η απλή παρουσία ενός ενήλικου πάνω σε ένα φυτό δεν αποδεικνύει πάντοτε ότι το συγκεκριμένο φυτό αποτελεί κύριο αναπαραγωγικό ξενιστή.
Αυγά
Τα αυγά των Carpocoris ακολουθούν τον βασικό μορφολογικό τύπο των Pentatomidae και εναποτίθενται σε ομάδες πάνω στη βλάστηση.
Σε οδηγό αναγνώρισης Pentatomidae της Fondazione Edmund Mach, τα αυγά του γένους Carpocoris περιγράφονται με πολύ βραχείς μικροπυλικούς σχηματισμούς και χαρακτηριστική δικτυωτή επιφάνεια.
Νύμφες
Μετά την εκκόλαψη εμφανίζονται οι νύμφες. Δεν διαθέτουν τις πλήρως ανεπτυγμένες πτέρυγες των ενηλίκων και το σχήμα και το χρωματικό τους πρότυπο μεταβάλλονται καθώς προχωρούν τα διαδοχικά στάδια ανάπτυξης.
Σε κάθε έκδυση το σώμα μεγαλώνει και τα πτερυγικά ελάσματα γίνονται περισσότερο εμφανή. Μετά την τελευταία έκδυση προκύπτει το πλήρως ανεπτυγμένο και πτερωτό ενήλικο.
Κύκλος ζωής
Το Carpocoris pudicus παρουσιάζει ατελή μεταμόρφωση, όπως τα υπόλοιπα Heteroptera:
αυγό → διαδοχικά νυμφικά στάδια → ενήλικο
Δεν υπάρχει στάδιο χρυσαλλίδας.
Τα ενήλικα και οι νύμφες χρησιμοποιούν τα ίδια βασικά νύσσον-μυζητικά στοματικά μόρια και τρέφονται με φυτικούς χυμούς.
Εποχική δραστηριότητα
Οι δημοσιευμένες καταγραφές δείχνουν δραστηριότητα του είδους σε μεγάλο μέρος της θερμής περιόδου.
Σε ελληνικό υλικό έχουν καταγραφεί ενήλικα από Μάρτιο έως Οκτώβριο, με δείγματα από την Κηφισιά στις 30 Μαρτίου, την Πάρνηθα στις 29 Μαΐου, τον Βούρινο στις 17 Ιουνίου, τη Σκαλούλα στις 20 Ιουλίου και 5 Οκτωβρίου, τη Βεγορίτιδα στις 14 Αυγούστου και τη Βεύη στις 24 Αυγούστου.
Αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο ως ένδειξη της μεσογειακής φαινολογίας του είδους, χωρίς όμως να θεωρούμε ότι οι ίδιες ακριβώς ημερομηνίες ισχύουν υποχρεωτικά και για την Κύπρο.
Βιότοπος
Το Carpocoris pudicus προτιμά κυρίως θερμές, ξηρές, ανοικτές και ηλιόλουστες περιοχές.
Έχει επίσης καταγραφεί σε στεπικά ενδιαιτήματα, κήπους και λοφώδεις δασικές περιοχές, ιδιαίτερα σε ανοίγματα και θέσεις με κατάλληλη ποώδη βλάστηση.
Η πολυφαγία του επιτρέπει να χρησιμοποιεί διαφορετικά ενδιαιτήματα, εφόσον υπάρχουν κατάλληλα ποώδη φυτά.
Γεωγραφική εξάπλωση
Το Carpocoris pudicus είναι κυρίως ευρωμεσογειακό είδος.
Είναι διαδεδομένο στη νότια και κεντρική Ευρώπη και η εξάπλωσή του συνεχίζεται προς τον Καύκασο και τη Μέση Ανατολή. Η βιβλιογραφία από το Ιράν το χαρακτηρίζει Euro-Mediterranean, με παρουσία επίσης στην περιοχή του Καυκάσου και στην Εγγύς Ανατολή.
Η παλαιότερη βιβλιογραφία περιλαμβάνει ορισμένες προβληματικές καταγραφές από την Αίγυπτο και ακόμη ανατολικότερες περιοχές. Ο Kerzhner επισήμανε ειδικά ότι ορισμένες παλιές συνωνυμίες και γεωγραφικές αναφορές δεν είναι ασφαλείς, γι' αυτό η εξάπλωση του είδους πρέπει να παρουσιάζεται με προσοχή.
Το Carpocoris pudicus στην Κύπρο
Το Carpocoris pudicus αποτελεί μέρος της πανίδας Pentatomidae της ευρύτερης ανατολικής Μεσογείου. Για την Κύπρο, η αναγνώριση χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή λόγω της ομοιότητας των ειδών του γένους Carpocoris και ειδικά με το C. mediterraneus.
Για τον λόγο αυτό, οι δικές μας κυπριακές φωτογραφικές καταγραφές πρέπει να διατηρούνται με σωστή ταυτοποίηση και, όπου υπάρχουν διαγνωστικά δύσκολα άτομα, να εξετάζονται όλα τα διαθέσιμα μορφολογικά χαρακτηριστικά.
Οικολογικός ρόλος
Ως φυτοφάγο έντομο, το C. pudicus αποτελεί μέρος των τροφικών πλεγμάτων των ανοικτών μεσογειακών οικοσυστημάτων. Καταναλώνει φυτικούς χυμούς και αποτελεί με τη σειρά του πιθανή λεία για αρπακτικά αρθρόποδα και άλλα εντομοφάγα ζώα.
Η παρουσία του σε πολλές διαφορετικές φυτικές οικογένειες το καθιστά χαρακτηριστικό παράδειγμα πολυφάγου Pentatomidae.
Γεωργική σημασία
Το είδος μπορεί να εμφανιστεί και σε γεωργικές εκτάσεις, καθώς έχει καταγραφεί πάνω σε σιτάρι και άλλα καλλιεργούμενα ή αυτοφυή φυτά.
Ωστόσο, δεν πρέπει να χαρακτηρίζεται ως σημαντικός γεωργικός εχθρός της Κύπρου χωρίς συγκεκριμένα κυπριακά δεδομένα που να τεκμηριώνουν οικονομικά σημαντικές ζημιές.
Κατάσταση διατήρησης
Δεν αποδίδουμε στο Carpocoris pudicus αυθαίρετη κατηγορία IUCN χωρίς επίσημη αξιολόγηση της IUCN Red List.
Πρόκειται πάντως για είδος με ευρεία γεωγραφική εξάπλωση στην Ευρώπη και στη Μεσόγειο, με πολλές δημοσιευμένες καταγραφές.
Ταξινομική ιστορία
Το είδος περιγράφηκε από τον Nikolaus Poda von Neuhaus το 1761 με το αρχικό όνομα:
Cimex pudicus Poda, 1761.
Η μεταφορά του στο γένος Carpocoris εξηγεί τις παρενθέσεις γύρω από το όνομα του συγγραφέα και το έτος στο σημερινό επιστημονικό όνομα:
Carpocoris pudicus (Poda, 1761).
Η ταξινομική ιστορία είναι αρκετά περίπλοκη λόγω της μεγάλης μορφολογικής παραλλακτικότητας των Carpocoris. Μεταξύ των ονομάτων που έχουν συνδεθεί με το C. pudicus βρίσκονται τα Cimex incarnatus Goeze, 1778 και οι μορφές nigromaculata και obscurata του Tamanini, καθώς και το atroscutellatus Halászfy.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται με παλιότερες συνωνυμίες. Ο Kerzhner επισήμανε ότι η παλαιότερη ένταξη των Pentatoma wilkinsi Westwood, 1837 και P. pallida Dallas, 1851 στη συνωνυμία του C. pudicus είναι πιθανότατα λανθασμένη.
Ταξινομία
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Arthropoda
Κλάση: Insecta
Τάξη: Hemiptera
Υπόταξη: Heteroptera
Infraorder: Pentatomomorpha
Υπεροικογένεια: Pentatomoidea
Οικογένεια: Pentatomidae
Υποοικογένεια: Pentatominae
Φυλή: Carpocorini
Γένος: Carpocoris Kolenati, 1846
Υπογένος: Carpocoris Kolenati, 1846
Είδος: Carpocoris (Carpocoris) pudicus (Poda, 1761)
Αρχικός συνδυασμός: Cimex pudicus Poda, 1761.
Πηγές
Catalogue of Palaearctic Heteroptera – Carpocoris pudicus
Kerzhner – Notes on nomenclature and distribution of some Palaearctic Pentatomidae
New Records and Updated Checklist of the Pentatomoidea of Greece
Carpocoris pudicus (Poda, 1761) – Cyprus
Text by George Konstantinou.
Carpocoris pudicus in Cyprus
Carpocoris pudicus (Poda, 1761) is a phytophagous true bug belonging to the family Pentatomidae, subfamily Pentatominae and tribe Carpocorini. It belongs to the genus Carpocoris Kolenati, 1846. The currently accepted full taxonomic form is Carpocoris (Carpocoris) pudicus (Poda, 1761).
It is a polyphagous shield bug occurring primarily in warm, open and sunny habitats. Asteraceae, Apiaceae and Poaceae are among the principal plant families with which it is associated.
Description
Adults are medium-sized shield bugs, typically around 11 mm long, with the broad, shield-shaped body characteristic of Pentatomidae.
Colour is highly variable, ranging through yellowish, brownish and reddish shades. The humeral angles of the pronotum are relatively rounded rather than strongly pointed, an important character when distinguishing the species from similar Carpocoris. The abdomen is usually as wide as or narrower than the pronotum.
Variation and Similar Species
Carpocoris pudicus shows considerable colour variation, and several colour forms were historically described under separate names. Forms such as nigromaculata, obscurata and atroscutellatus are now included within the synonymy of the species.
It can be difficult to distinguish from Carpocoris mediterraneus and other members of the genus. Identification should therefore be based on a combination of structural characters rather than colour alone.
Feeding and Host Plants
Carpocoris pudicus is phytophagous and polyphagous. Important plant associations include Asteraceae, Apiaceae and Poaceae, while records also exist from Brassicaceae, Rosaceae, Lamiaceae, Linaceae and Scrophulariaceae.
Specific published plant records include Cirsium sp., Echinops viscosus, Triticum aestivum* and other Triticum species.
Eggs, Nymphs and Life Cycle
Like other Heteroptera, the species undergoes incomplete metamorphosis:
egg → successive nymphal instars → adult
There is no pupal stage.
Eggs of Carpocoris are laid in groups on vegetation. Nymphs pass through successive moults, becoming progressively larger and developing wing pads until the final moult produces the fully winged adult.
Seasonal Activity
Mediterranean records indicate a long period of activity. Greek specimens have been recorded between March and October, including records from March, May, June, July, August and October.
These observations are useful for understanding its Mediterranean phenology but should not automatically be interpreted as the exact seasonal cycle in Cyprus.
Habitat
Carpocoris pudicus favours dry, warm, sunny natural habitats.
Published observations also record it from steppes, gardens and open areas within hilly woodland landscapes, especially where suitable herbaceous host plants occur.
Distribution
The species is primarily Euro-Mediterranean, occurring through southern and parts of central Europe and extending through the Caucasus and into the Near and Middle East.
Some historical records and synonyms have produced uncertainty concerning the limits of its distribution. In particular, Kerzhner questioned older taxonomic interpretations involving specimens from Egypt, India and Pakistan.
Carpocoris pudicus in Cyprus
Carpocoris pudicus belongs to the eastern Mediterranean Pentatomidae fauna. Identification of Cypriot specimens requires particular care because members of Carpocoris can be morphologically similar, especially C. pudicus and C. mediterraneus.
For photographic records, several diagnostic characters should therefore be examined together rather than relying on overall colour.
Agricultural Importance
The species can occur in agricultural environments and has been recorded on wheat and other cultivated plants.
However, it should not be described as a major agricultural pest in Cyprus without specific local evidence demonstrating economically significant damage.
Conservation Status
No arbitrary IUCN category should be assigned to Carpocoris pudicus without a formal IUCN Red List assessment.
The species nevertheless has a broad documented distribution across Europe and the Mediterranean region.
Taxonomic History
The species was described by Nikolaus Poda von Neuhaus in 1761 under the original combination:
Cimex pudicus Poda, 1761.
Following its transfer to Carpocoris, its accepted name became:
Carpocoris pudicus (Poda, 1761).
Historical synonymy is complicated. Cimex incarnatus Goeze, 1778 and several subsequently named colour forms have been associated with C. pudicus. Kerzhner demonstrated that some older proposed synonyms, particularly Pentatoma wilkinsi Westwood, 1837 and P. pallida Dallas, 1851, are probably incorrect.
Taxonomy
Kingdom: Animalia
Phylum: Arthropoda
Class: Insecta
Order: Hemiptera
Suborder: Heteroptera
Infraorder: Pentatomomorpha
Superfamily: Pentatomoidea
Family: Pentatomidae
Subfamily: Pentatominae
Tribe: Carpocorini
Genus: Carpocoris Kolenati, 1846
Subgenus: Carpocoris Kolenati, 1846
Species: Carpocoris (Carpocoris) pudicus (Poda, 1761)
Original combination: Cimex pudicus Poda, 1761.
Sources
Catalogue of Palaearctic Heteroptera – Carpocoris pudicus
Kerzhner – Notes on nomenclature and distribution of some Palaearctic Pentatomidae
Updated Checklist of the Pentatomoidea of Greece
Plazi TreatmentBank – Carpocoris pudicus
Fondazione Edmund Mach – Pentatomidae identification guide
