All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
Below in English
Κείμενο Γιώργος Κωνσταντίνου.
Το Ceroplastes rusci στην Κύπρο
Το Ceroplastes rusci (Linnaeus, 1758), γνωστό στα αγγλικά ως Fig Wax Scale, είναι φυτοφάγο κοκκοειδές έντομο της οικογένειας Coccidae, μιας ομάδας που περιλαμβάνει τα λεγόμενα soft scales και wax scales. Πρόκειται για χαρακτηριστικό είδος του γένους Ceroplastes, τα μέλη του οποίου καλύπτονται από παχύ στρώμα κηρώδους υλικού.
Το είδος είναι καλά εγκατεστημένο στην Κύπρο. Η EPPO χαρακτηρίζει την κατάστασή του στο νησί ως παρόν και ευρέως διαδεδομένο (present, widespread), ενώ υπάρχουν παλαιότερες βιβλιογραφικές αναφορές του από την Κύπρο.
Οι φωτογραφίες της αρχικής ανάρτησης του Biodiversity of Cyprus τραβήχτηκαν στο Δάλι στις 31 Οκτωβρίου 2014 από τον George Konstantinou.
Περιγραφή και αναγνώριση
Το ενήλικο θηλυκό έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστική εμφάνιση. Το σώμα βρίσκεται σχεδόν ολόκληρο κάτω από ένα παχύ, σκληρό κηρώδες κάλυμμα, το οποίο μπορεί να έχει λευκωπό, γκριζωπό ή ροζογκρίζο χρωματισμό.
Το κηρώδες περίβλημα διαιρείται σε διακριτές πλάκες. Υπάρχουν τρεις πλευρικές κηρώδεις πλάκες σε κάθε πλευρά, επιπρόσθετες πλάκες στο πρόσθιο και οπίσθιο άκρο και μία μεγάλη ραχιαία πλάκα με χαρακτηριστικό κεντρικό σημείο. Ανάμεσα στις πλάκες διακρίνονται συχνά σκοτεινές κοκκινωπές γραμμές που αντιστοιχούν στο χρώμα του σώματος κάτω από το κερί.
Αυτή η χαρακτηριστική κηρώδης επικάλυψη προστατεύει το έντομο από δυσμενείς περιβαλλοντικές συνθήκες και πολλούς εξωτερικούς παράγοντες.
Νεαρά στάδια
Τα νεοεκκολαπτόμενα άτομα, γνωστά ως crawlers, αποτελούν το πλέον κινητικό στάδιο του κύκλου ζωής. Σε αντίθεση με τα εγκατεστημένα μεγαλύτερα θηλυκά, μπορούν να μετακινηθούν πάνω στο φυτό αναζητώντας κατάλληλο σημείο για διατροφή.
Μετά την εγκατάστασή τους αρχίζουν να αναπτύσσουν το χαρακτηριστικό κηρώδες κάλυμμα. Η μορφολογία των ανώριμων θηλυκών σταδίων του C. rusci έχει μελετηθεί λεπτομερώς και αποτελεί σημαντικό γνώρισμα για τη σωστή αναγνώριση των διαφορετικών αναπτυξιακών σταδίων πάνω στα φυτά.
Φυτά-ξενιστές
Αν και η κοινή αγγλική ονομασία Fig Wax Scale προέρχεται από τη στενή σχέση του με τη συκιά (Ficus carica), το Ceroplastes rusci δεν περιορίζεται σε αυτή.
Είναι πολυφάγο φυτοφάγο έντομο και έχει καταγραφεί σε μεγάλο αριθμό καλλιεργούμενων, καλλωπιστικών και αυτοφυών φυτών. Η συκιά αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους ξενιστές του στη Μεσόγειο, ενώ προσβολές μπορούν να εμφανιστούν και σε άλλα οπωροφόρα και ξυλώδη φυτά.
Η σχέση του είδους με τη συκιά είναι ιδιαίτερα σημαντική και στην Κύπρο. Σύγχρονη επιστημονική μελέτη για τα έντομα που αποίκισαν τη συκιά στην Κύπρο συμπεριλαμβάνει το C. rusci στην πανίδα που σχετίζεται με το φυτό στο νησί.
Διατροφή
Όπως τα υπόλοιπα Coccidae, το Ceroplastes rusci διαθέτει νύσσοντα-μυζητικά στοματικά μόρια. Προσκολλάται στους φυτικούς ιστούς και απομυζά φυτικούς χυμούς.
Μπορεί να εγκαθίσταται στα φύλλα, στους μίσχους και στους νεαρούς ή μεγαλύτερους βλαστούς, ανάλογα με το αναπτυξιακό στάδιο.
Οι μεγάλες συγκεντρώσεις κοκκοειδών αφαιρούν σημαντικές ποσότητες θρεπτικών ουσιών από το φυτό και μπορούν να προκαλέσουν εξασθένηση, ιδιαίτερα όταν η προσβολή είναι έντονη και παρατεταμένη.
Μελίτωμα και καπνιά
Όπως πολλά άλλα μαλακά κοκκοειδή, το Ceroplastes rusci αποβάλλει κατά τη διατροφή του σακχαρούχο υγρό, γνωστό ως μελίτωμα.
Το μελίτωμα συσσωρεύεται πάνω στα φύλλα, στους βλαστούς και στις επιφάνειες κάτω από το προσβεβλημένο φυτό. Πάνω σε αυτό μπορούν να αναπτυχθούν σαπροφυτικοί μύκητες, δημιουργώντας τη χαρακτηριστική μαύρη επικάλυψη που είναι γνωστή ως καπνιά.
Η έντονη καπνιά μειώνει τη φωτοσυνθετικά ενεργή επιφάνεια των φύλλων και υποβαθμίζει επίσης την εμφάνιση των καρπών και των καλλωπιστικών φυτών.
Κύκλος ζωής
Το Ceroplastes rusci παρουσιάζει ατελή μεταμόρφωση:
αυγό → νυμφικά στάδια → ενήλικο
Μελέτες του είδους σε συκιές της Ανατολικής Μεσογείου έχουν δείξει ότι τα ώριμα θηλυκά μπορούν να διαχειμάζουν πάνω στους βλαστούς και να παράγουν αυγά την άνοιξη.
Μετά την εκκόλαψη, τα crawlers μετακινούνται προς τα φύλλα και εγκαθίστανται για να τραφούν. Αργότερα, μετά την έκδυση, οι νύμφες μετακινούνται προς τους μίσχους των φύλλων ή τους νεαρούς βλαστούς. Η ανάπτυξη συνεχίζεται μέχρι την ενηλικίωση και μπορεί να ακολουθήσει νέα παραγωγή crawlers. Η εποχικότητα και ο αριθμός των γενεών επηρεάζονται από το κλίμα και την περιοχή.
Αναπαραγωγή και διασπορά
Τα αυγά προστατεύονται κάτω από το σώμα και το κηρώδες κάλυμμα του ώριμου θηλυκού. Μετά την εκκόλαψη, τα crawlers εγκαταλείπουν τη μητέρα και διασκορπίζονται πάνω στο φυτό.
Αυτό είναι το σημαντικότερο φυσικό στάδιο διασποράς του εντόμου. Τα crawlers είναι πολύ μικρά και ευάλωτα, αλλά η κινητικότητά τους επιτρέπει την αποίκιση νέων τμημάτων του ίδιου φυτού ή γειτονικής βλάστησης. Μελέτες έχουν δείξει ότι η θνησιμότητα αυτού του σταδίου μπορεί να είναι υψηλή.
Η μεταφορά προσβεβλημένου φυτικού υλικού μπορεί να συμβάλει σημαντικά στη διασπορά του είδους σε μεγαλύτερες αποστάσεις.
Οικονομική σημασία
Το Ceroplastes rusci είναι γνωστό ως επιβλαβές έντομο της συκιάς και άλλων καλλιεργούμενων φυτών. Ιστορική επιστημονική μελέτη το χαρακτηρίζει ως ένα από τα σημαντικά κοκκοειδή της συκιάς στη Μεσογειακή περιοχή.
Η ζημιά προκαλείται τόσο άμεσα, μέσω της απομύζησης φυτικών χυμών, όσο και έμμεσα μέσω της παραγωγής μελιτώματος και της επακόλουθης ανάπτυξης καπνιάς.
Η ένταση της ζημιάς εξαρτάται από το μέγεθος του πληθυσμού, το φυτό-ξενιστή, την κατάσταση του φυτού, τις περιβαλλοντικές συνθήκες και τη δράση των φυσικών εχθρών.
Φυσικοί εχθροί και βιολογικός έλεγχος
Το Ceroplastes rusci έχει αρκετούς φυσικούς εχθρούς, ιδιαίτερα παρασιτοειδή Υμενόπτερα. Η EPPO καταγράφει μεταξύ των οργανισμών βιολογικού ελέγχου που σχετίζονται με τα Coccidae είδη του γένους Coccophagus.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η περίπτωση της Κύπρου. Το παρασιτοειδές Scutellista caerulea έχει μακρά ιστορία παρουσίας στο νησί και αναφέρεται ότι εκτράφηκε από Ceroplastes rusci πάνω σε συκιά στην Κύπρο ήδη από το 1931. Αργότερα καταγράφηκε και από άλλα κοκκοειδή, ενώ σήμερα είναι εγκατεστημένο στο νησί.
Η παρουσία τέτοιων φυσικών εχθρών έχει ιδιαίτερη σημασία στη φυσική ρύθμιση των πληθυσμών των κοκκοειδών.
Παρουσία και εξάπλωση στην Κύπρο
Το Ceroplastes rusci έχει μακρά ιστορία καταγραφών στην Κύπρο. Η ύπαρξη του φυσικού εχθρού Scutellista caerulea που εκτράφηκε από το είδος πάνω σε συκιά ήδη το 1931 αποδεικνύει την παρουσία του στο νησί τουλάχιστον από εκείνη την περίοδο.
Σήμερα η παρουσία του δεν θεωρείται τοπική ή περιστασιακή. Η EPPO, βάσει στοιχείων της κυπριακής φυτοϋγειονομικής αρχής και νεότερης βιβλιογραφίας, χαρακτηρίζει το C. rusci στην Κύπρο ως παρόν και ευρέως διαδεδομένο.
Κατάσταση διατήρησης
Το Ceroplastes rusci δεν έχει παγκόσμια αξιολόγηση απειλής στην IUCN Red List. Πρόκειται για κοινό φυτοφάγο κοκκοειδές με γεωργική σημασία και όχι για είδος που αντιμετωπίζεται συνήθως από πλευράς προστασίας της φύσης.
Ταξινομική ιστορία
Ο Linnaeus περιέγραψε το είδος το 1758 ως Coccus rusci. Αργότερα μεταφέρθηκε στο γένος Ceroplastes, γι' αυτό οι συγγραφέας και το έτος γράφονται σήμερα μέσα σε παρένθεση: Ceroplastes rusci (Linnaeus, 1758). Το ITIS αναγνωρίζει το όνομα ως έγκυρο και καταγράφει μεταξύ των συνωνύμων τα Coccus rusci, Lecanium rusci, Coccus caricae, Ceroplastes denudatus και άλλα ιστορικά ονόματα.
Ταξινομία
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Arthropoda
Υπόφυλο: Hexapoda
Κλάση: Insecta
Τάξη: Hemiptera
Υπόταξη: Sternorrhyncha
Υπεροικογένεια: Coccoidea
Οικογένεια: Coccidae
Γένος: Ceroplastes Gray, 1828
Είδος: Ceroplastes rusci (Linnaeus, 1758)
Αρχικός συνδυασμός: Coccus rusci Linnaeus, 1758.
Πηγές
EPPO Global Database – Ceroplastes rusci
EPPO – Ceroplastes rusci in Cyprus
ITIS – Ceroplastes rusci (Linnaeus, 1758)
Zootaxa – Description of the immature female instars of Ceroplastes rusci
RIS-KY – Scutellista caerulea and Ceroplastes rusci in Cyprus
Biodiversity of Cyprus – Fig wax scale, Dali, 31/10/2014
Fig Wax Scale – Ceroplastes rusci (Linnaeus, 1758) – Cyprus
Text by George Konstantinou.
Ceroplastes rusci in Cyprus
Ceroplastes rusci (Linnaeus, 1758), commonly known as the Fig Wax Scale, is a phytophagous scale insect belonging to the family Coccidae. It is a characteristic member of the genus Ceroplastes, whose species are commonly known as wax scales because of the thick waxy covering produced over the body.
The species is well established in Cyprus. EPPO currently records its status on the island as “Present, widespread”, supported by information from the Cyprus NPPO and published scientific literature.
The photographs in the original Biodiversity of Cyprus post were taken at Dali on 31 October 2014 by George Konstantinou.
Description and Identification
The mature female is highly distinctive. Its body is largely concealed beneath a thick waxy covering, generally whitish, greyish or pinkish-grey.
The wax covering is divided into conspicuous plates. Three wax plates occur on each side, with additional anterior and posterior plates and a large dorsal plate bearing a central nucleus. Dark reddish lines may be visible between the plates, reflecting the colour of the insect's body beneath the wax.
The wax covering provides protection from environmental conditions and various external factors.
Immature Stages
Newly hatched individuals, commonly called crawlers, represent the most mobile stage of the life cycle. Unlike established older females, crawlers move over the plant in search of suitable feeding sites.
Once settled, they begin developing the characteristic wax covering. The immature female instars of C. rusci have been studied and redescribed in detail, providing important morphological characters for correctly identifying the developmental stages found on host plants.
Host Plants
Although its English common name, Fig Wax Scale, reflects its important association with the common fig (Ficus carica), Ceroplastes rusci is not restricted to fig trees.
It is a polyphagous phytophagous insect, recorded from numerous cultivated, ornamental and wild woody plants. Fig is nevertheless one of its most important hosts throughout the Mediterranean region.
The association with fig is also significant in Cyprus. Modern scientific research on insects colonising fig trees in Cyprus includes C. rusci among the insect fauna associated with the plant on the island.
Feeding
Like other Coccidae, Ceroplastes rusci possesses piercing-sucking mouthparts and obtains nourishment from plant fluids.
Different developmental stages may occur on leaves, petioles and shoots. Heavy infestations can remove substantial quantities of plant nutrients and weaken the host.
Honeydew and Sooty Mould
Like many other soft scales, Ceroplastes rusci excretes sugary honeydew while feeding.
Honeydew accumulates on leaves, shoots and surfaces beneath infested plants. Sooty mould fungi can subsequently grow on these deposits, producing a conspicuous black coating.
Heavy sooty mould can interfere with photosynthesis and may also reduce the appearance and commercial quality of fruit and ornamental plants.
Life Cycle
Ceroplastes rusci undergoes incomplete metamorphosis:
egg → nymphal instars → adult
Studies on fig trees in the eastern Mediterranean have shown that mature females may overwinter on twigs and produce eggs during spring.
After hatching, crawlers move onto leaves and settle to feed. Following moulting, later nymphs may migrate towards leaf petioles and young shoots. Development continues to adulthood, after which another generation of crawlers may be produced. Phenology and the number of generations vary according to climate and locality.
Reproduction and Dispersal
Eggs are protected beneath the mature female and its waxy covering. After hatching, crawlers leave the mother and disperse across the host plant.
The crawler is the principal natural dispersal stage. Although extremely small and vulnerable, its mobility allows new parts of the host or nearby vegetation to be colonised.
Transport of infested plant material can also contribute significantly to longer-distance dispersal.
Economic Importance
Ceroplastes rusci is a recognized pest of fig and other cultivated plants. Historical scientific literature describes it as an important scale insect affecting figs in the Mediterranean region.
Damage occurs directly through removal of plant fluids and indirectly through honeydew production and subsequent development of sooty mould.
The severity of damage depends on population density, host plant, plant condition, environmental factors and the activity of natural enemies.
Natural Enemies and Biological Control
Ceroplastes rusci is attacked by several natural enemies, particularly parasitoid Hymenoptera. EPPO records species of Coccophagus among biological control organisms associated with Coccidae.
Cyprus provides an especially interesting historical example. The parasitoid Scutellista caerulea was reared from Ceroplastes rusci on fig in Cyprus as early as 1931. It subsequently became known from other scale insects and is established on the island.
Such natural enemies can play an important role in naturally regulating scale-insect populations.
Presence and Distribution in Cyprus
Ceroplastes rusci has a long documented history in Cyprus. The record of Scutellista caerulea reared from this species on fig in 1931 demonstrates that C. rusci was already present on the island by that period.
Its presence is now neither local nor occasional. EPPO records the current situation in Cyprus as present and widespread.
Conservation Status
Ceroplastes rusci does not have a global IUCN Red List threat assessment. It is primarily considered an agriculturally important phytophagous scale insect rather than a species of conservation concern.
Taxonomic History
Linnaeus originally described the species in 1758 as Coccus rusci. It was subsequently transferred to the genus Ceroplastes, which explains why the author's name and year are now placed in parentheses: Ceroplastes rusci (Linnaeus, 1758). ITIS recognizes the species as valid and lists Coccus rusci, Lecanium rusci, Coccus caricae, Ceroplastes denudatus and several other historical names among its synonyms.
Taxonomy
Kingdom: Animalia
Phylum: Arthropoda
Subphylum: Hexapoda
Class: Insecta
Order: Hemiptera
Suborder: Sternorrhyncha
Superfamily: Coccoidea
Family: Coccidae
Genus: Ceroplastes Gray, 1828
Species: Ceroplastes rusci (Linnaeus, 1758)
Original combination: Coccus rusci Linnaeus, 1758.
Sources
EPPO Global Database – Ceroplastes rusci
EPPO – Distribution of Ceroplastes rusci in Cyprus
ITIS – Ceroplastes rusci (Linnaeus, 1758)
Zootaxa – Immature female instars of Ceroplastes rusci
RIS-KY – Scutellista caerulea in Cyprus
Biodiversity of Cyprus – Fig Wax Scale, Dali, 31/10/2014
