All about Cyprus - Όλα για την Κύπρο
Below in English
Κείμενο Γιώργος Κωνσταντίνου.
Η Icerya purchasi στην Κύπρο
Η Icerya purchasi Maskell, 1878, γνωστή στα αγγλικά ως Cottony Cushion Scale και στα ελληνικά ως Βαμβακάδα των εσπεριδοειδών, είναι φυτοφάγο ημίπτερο της οικογένειας Monophlebidae. Πρόκειται για ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα κοκκοειδή, κυρίως εξαιτίας του χαρακτηριστικού λευκού, βαμβακώδους και αυλακωτού ωόσακου που σχηματίζει το ώριμο θηλυκό.
Το είδος δεν είναι ιθαγενές της Κύπρου. Είναι ξενικό, εγκατεστημένο είδος στο νησί και η πρώτη γνωστή καταγραφή του στην Κύπρο χρονολογείται από το 1934. Παλαιότερες κυπριακές πηγές το αναφέρουν ως επιβλαβές έντομο των εσπεριδοειδών, ενώ στην Κύπρο έχει καταγραφεί επίσης πάνω σε δενδρολίβανο, καρυδιά και Acacia saligna (παλαιότερα Acacia cyanophylla).
Προέλευση και παγκόσμια εξάπλωση
Η Icerya purchasi κατάγεται από την περιοχή της Αυστραλίας και εξαπλώθηκε σε πολλές θερμές και εύκρατες περιοχές του κόσμου μέσω της μεταφοράς φυτικού υλικού. Σήμερα απαντά ευρέως σε περιοχές όπου καλλιεργούνται εσπεριδοειδή και άλλα κατάλληλα φυτά-ξενιστές.
Η εξάπλωσή της σε μεγάλες αποστάσεις συνδέεται ιδιαίτερα με τη μεταφορά προσβεβλημένων φυτών και φυτωριακού υλικού. Τα πολύ μικρά κινητά νεαρά στάδια μπορούν επίσης να διασκορπιστούν τοπικά με τον άνεμο, ζώα και ανθρώπινες δραστηριότητες.
Περιγραφή και αναγνώριση
Το ώριμο άτομο έχει πορτοκαλοκόκκινο έως καστανοκόκκινο σώμα, το οποίο συχνά καλύπτεται εν μέρει από κιτρινωπές ή λευκές κηρώδεις εκκρίσεις. Το πιο εντυπωσιακό γνώρισμα είναι ο μεγάλος λευκός βαμβακώδης ωόσακος, ο οποίος προεκτείνεται πίσω από το σώμα και χαρακτηρίζεται από έντονες παράλληλες αυλακώσεις.
Ο ωόσακος μπορεί να αποκτήσει μήκος μεγαλύτερο από το ίδιο το σώμα του εντόμου. Μέσα του προστατεύονται πολυάριθμα κοκκινωπά αυγά. Η εμφάνισή του είναι τόσο χαρακτηριστική ώστε μια καλά ανεπτυγμένη προσβολή συνήθως αναγνωρίζεται εύκολα.
Οι νεοεκκολαπτόμενες νύμφες, γνωστές ως crawlers, είναι μικρές, κινητικές και κοκκινωπές, με σκούρα πόδια και κεραίες. Κατά την ανάπτυξή τους εμφανίζουν λευκές κηρώδεις εκκρίσεις.
Φυτά-ξενιστές
Η βαμβακάδα των εσπεριδοειδών είναι εξαιρετικά πολυφάγο είδος. Προσβάλλει φυτά από πολλές δεκάδες οικογένειες και μπορεί να βρεθεί σε οπωροφόρα, καλλωπιστικά, δασικά και αυτοφυή φυτά.
Ιδιαίτερα σημαντικοί ξενιστές είναι τα εσπεριδοειδή (Citrus spp.), ενώ έχουν καταγραφεί επίσης Pittosporum, Acacia, Casuarina, μάνγκο (Mangifera indica), γκουάβα (Psidium guajava) και πολλά άλλα φυτά. Η EPPO χαρακτηρίζει το πορτοκάλι (Citrus × aurantium var. sinensis), το μάνγκο και την γκουάβα ως σημαντικούς ξενιστές.
Στην Κύπρο υπάρχουν συγκεκριμένες δημοσιευμένες καταγραφές πάνω σε Citrus, δενδρολίβανο, καρυδιά και Acacia saligna.
Διατροφή και ζημιές
Η Icerya purchasi διαθέτει νύσσοντα-μυζητικά στοματικά μόρια και απομυζά φυτικούς χυμούς. Τα νεότερα στάδια βρίσκονται συχνά στα φύλλα και κατά μήκος των νευρώσεων, ενώ μεγαλύτερες νύμφες και ώριμα άτομα εμφανίζονται συχνότερα σε κλαδίσκους και κλαδιά.
Σε μεγάλη πυκνότητα ο πληθυσμός αφαιρεί σημαντικές ποσότητες φυτικών χυμών, με αποτέλεσμα εξασθένηση του φυτού. Έντονες προσβολές μπορούν να προκαλέσουν κιτρίνισμα και πτώση φύλλων, πτώση καρπών, ξήρανση νεαρών βλαστών και υποβάθμιση της παραγωγής.
Μελίτωμα, καπνιά και μυρμήγκια
Κατά τη διατροφή της η βαμβακάδα αποβάλλει μεγάλες ποσότητες σακχαρούχου μελιτώματος. Πάνω σε αυτό μπορούν να αναπτυχθούν μύκητες που δημιουργούν τη χαρακτηριστική μαύρη καπνιά στις επιφάνειες των φύλλων και των κλαδιών.
Η καπνιά δεν απομυζά το ίδιο το φυτό, αλλά όταν καλύπτει μεγάλη επιφάνεια των φύλλων περιορίζει το φως που φτάνει σε αυτά και μπορεί να επηρεάσει τη φωτοσύνθεση. Το μελίτωμα προσελκύει επίσης μυρμήγκια, τα οποία μπορεί να παρεμποδίζουν τη δράση φυσικών εχθρών της βαμβακάδας.
Αναπαραγωγή και ο χαρακτηριστικός ωόσακος
Η αναπαραγωγική βιολογία της Icerya purchasi είναι εξαιρετικά ενδιαφέρουσα. Τα περισσότερα ενήλικα άτομα που μοιάζουν εξωτερικά με θηλυκά είναι στην πραγματικότητα ερμαφρόδιτα, ενώ τα πραγματικά αρσενικά είναι εξαιρετικά σπάνια.
Το ώριμο άτομο δημιουργεί τον χαρακτηριστικό λευκό αυλακωτό ωόσακο και εναποθέτει μέσα σε αυτόν μεγάλο αριθμό αυγών. Η UC IPM αναφέρει περίπου 600–800 αυγά ανά ωόσακο.
Μετά την εκκόλαψη εμφανίζονται τα πολύ μικρά κινητικά crawlers. Αυτό είναι σημαντικό στάδιο για τη διασπορά του εντόμου, καθώς τα νεαρά άτομα μετακινούνται αναζητώντας κατάλληλο σημείο του φυτού για να τραφούν.
Κύκλος ζωής
Η Icerya purchasi παρουσιάζει ατελή μεταμόρφωση:
αυγό → νυμφικά στάδια → ενήλικο
Οι νεαρές νύμφες είναι κινητικές. Τα πρώτα και δεύτερα νυμφικά στάδια συναντώνται κυρίως σε φύλλα και νεαρούς βλαστούς, ενώ το τρίτο στάδιο και τα ώριμα άτομα μετακινούνται περισσότερο προς κλαδιά και κορμούς.
Ο ρυθμός ανάπτυξης εξαρτάται από τις περιβαλλοντικές συνθήκες. Σε θερμές περιοχές μπορούν να αναπτύσσονται περισσότερες από μία γενεές μέσα στο έτος. Η UC IPM αναφέρει τρεις γενεές ετησίως στις συνθήκες που περιγράφει για τα εσπεριδοειδή της Καλιφόρνιας.
Ένα ιστορικό παράδειγμα βιολογικής καταπολέμησης
Η Icerya purchasi κατέχει ιδιαίτερη θέση στην ιστορία της εφαρμοσμένης εντομολογίας, επειδή συνδέεται με μία από τις διασημότερες περιπτώσεις κλασικής βιολογικής καταπολέμησης επιβλαβούς εντόμου.
Ένας από τους σημαντικότερους φυσικούς εχθρούς της είναι το αρπακτικό σκαθάρι Novius cardinalis, ευρύτερα γνωστό με το παλαιότερο όνομα Rodolia cardinalis. Τόσο οι προνύμφες όσο και τα ενήλικα του αρπακτικού τρέφονται με τη βαμβακάδα και μπορούν να περιορίσουν δραστικά τους πληθυσμούς της.
Σημαντικός φυσικός εχθρός είναι επίσης η παρασιτοειδής μύγα Cryptochaetum iceryae. Η αποτελεσματικότητα αυτών των φυσικών εχθρών είναι τόσο σημαντική ώστε η αλόγιστη χρήση εντομοκτόνων ευρέος φάσματος μπορεί να αποδειχθεί αντιπαραγωγική όταν καταστρέφει τους οργανισμούς που συγκρατούν φυσικά τον πληθυσμό της βαμβακάδας.
Σημασία στην Κύπρο
Η παρουσία της Icerya purchasi στην Κύπρο είναι γνωστή εδώ και περισσότερες από εννέα δεκαετίες. Η πρώτη καταγραφή το 1934 και η αναφορά της ήδη από το 1937 μεταξύ των επιβλαβών εντόμων της Κύπρου δείχνουν ότι πρόκειται για παλιά εγκατεστημένο ξενικό είδος και όχι για πρόσφατη άφιξη.
Λόγω της μεγάλης ποικιλίας φυτών-ξενιστών και ιδιαίτερα της σχέσης της με τα εσπεριδοειδή, έχει γεωργική σημασία. Παράλληλα, αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο ένα ξενικό φυτοφάγο έντομο μπορεί να εξαπλωθεί διεθνώς μέσω της μεταφοράς φυτικού υλικού.
Κατάσταση στην Κύπρο
Καθεστώς: Ξενικό – εγκατεστημένο είδος
Πρώτη γνωστή καταγραφή στην Κύπρο: 1934
Επιπτώσεις: Αρνητικές – φυτοφάγο επιβλαβές είδος
Κύρια οδός εισαγωγής/εξάπλωσης: μεταφορά προσβεβλημένων φυτών και φυτωριακού υλικού.
Ταξινομία
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Arthropoda
Υπόφυλο: Hexapoda
Κλάση: Insecta
Τάξη: Hemiptera
Υπόταξη: Sternorrhyncha
Υπεροικογένεια: Coccoidea
Οικογένεια: Monophlebidae
Γένος: Icerya
Είδος: Icerya purchasi Maskell, 1878
Συνώνυμο: Pericerya purchasi (Maskell).
Πηγές
EPPO Global Database – Icerya purchasi
EPPO – Host plants of Icerya purchasi
RIS-KY – Icerya purchasi στην Κύπρο
CABI Compendium – Icerya purchasi (Cottony Cushion Scale)
UC Integrated Pest Management – Cottony Cushion Scale
Cottony Cushion Scale – Icerya purchasi Maskell, 1878 – Cyprus
Text by George Konstantinou.
Icerya purchasi in Cyprus
Icerya purchasi Maskell, 1878, commonly known as the Cottony Cushion Scale, is a phytophagous hemipteran belonging to the family Monophlebidae. It is one of the most readily recognizable scale insects because of the conspicuous white, cottony, fluted egg sac produced by the mature adult.
The species is not native to Cyprus. It is an established alien species, with its first known record on the island dating from 1934. Historical Cypriot literature records it as a pest of citrus, while records from Cyprus also include rosemary, walnut and Acacia saligna (formerly Acacia cyanophylla).
Origin and Distribution
Icerya purchasi originated in the Australian region and subsequently spread through the international movement of plants. It is now widely established in warm and temperate regions, particularly where citrus and other suitable host plants are cultivated.
Description and Identification
The adult is orange-red to reddish-brown and may be partly covered with pale waxy secretions. Its most distinctive feature is the elongated white fluted cottony egg sac, which projects behind the body and may become substantially longer than the insect itself.
Numerous reddish eggs are protected inside this structure. Newly hatched nymphs or crawlers are small and mobile, reddish in colour and have dark legs and antennae.
Host Plants
The Cottony Cushion Scale is highly polyphagous, attacking plants belonging to many dozens of botanical families. Citrus species are particularly important hosts, but the insect is also recorded from Pittosporum, Acacia, Casuarina, mango, guava and numerous fruit, ornamental and woody plants.
In Cyprus, published host records include Citrus, rosemary, walnut and Acacia saligna.
Feeding and Damage
Icerya purchasi feeds by extracting plant fluids with piercing-sucking mouthparts. Heavy populations can weaken their host plants, causing yellowing and loss of leaves, fruit drop and twig dieback.
The insects also excrete abundant sugary honeydew. Sooty mould fungi can subsequently develop on honeydew-covered plant surfaces, producing the familiar black coating. Honeydew also attracts ants, which may interfere with the activity of the scale's natural enemies.
Reproduction and Life Cycle
The reproductive biology of Icerya purchasi is unusual. Most adults that externally resemble females are hermaphrodites, while true males are extremely rare.
The adult produces the characteristic fluted white egg sac, within which a large number of eggs are deposited. Approximately 600–800 eggs may occur in a single sac.
Development follows incomplete metamorphosis:
egg → nymphal stages → adult
The newly emerged crawlers are mobile and disperse across the host plant. Early instars occur mainly on leaves and young twigs, while later stages and adults are more frequently found on larger twigs and branches. Several generations may develop annually under favourable warm conditions.
Biological Control
Icerya purchasi occupies an important place in the history of classical biological control. One of its most important predators is the vedalia beetle Novius cardinalis, widely known by its former name Rodolia cardinalis. Both larvae and adults prey upon the scale.
Another important natural enemy is the parasitoid fly Cryptochaetum iceryae. Conservation of such natural enemies can be extremely important because broad-spectrum insecticides may kill beneficial insects that naturally suppress I. purchasi populations.
Status in Cyprus
Status: Alien – established
First known Cyprus record: 1934
Impact: Negative – phytophagous pest
Principal introduction/spread pathway: transport of infested plants and nursery material.
Taxonomy
Kingdom: Animalia
Phylum: Arthropoda
Subphylum: Hexapoda
Class: Insecta
Order: Hemiptera
Suborder: Sternorrhyncha
Superfamily: Coccoidea
Family: Monophlebidae
Genus: Icerya
Species: Icerya purchasi Maskell, 1878
Synonym: Pericerya purchasi (Maskell).
Sources
EPPO Global Database – Icerya purchasi
EPPO – Host plants of Icerya purchasi
RIS-KY – Icerya purchasi in Cyprus
