See also
Organized links for everything on this blog – Οργανωμένοι σύνδεσμοι για όλα σε αυτό το ιστολόγιο
Below in English
Κείμενο: Γιώργος Κωνσταντίνου.
Φωτογραφίες και βίντεο: Costas Constantinou
Το Flying gurnard – Dactylopterus volitans (Linnaeus, 1758) είναι ένα ιδιαίτερα εντυπωσιακό βενθικό ψάρι της οικογένειας Dactylopteridae, που απαντά και στα θαλάσσια νερά της Κύπρου ως μέρος της μεσογειακής ιχθυοπανίδας. Χαρακτηρίζεται κυρίως από τα εξαιρετικά μεγάλα θωρακικά πτερύγιά του, τα οποία όταν ανοίγουν σχηματίζουν δύο εντυπωσιακές, σχεδόν κυκλικές «φτερούγες». Παρά το αγγλικό όνομα Flying gurnard, το ψάρι δεν πετά ούτε γλιστρά πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας όπως τα πραγματικά flying fishes· τα μεγάλα πτερύγια χρησιμοποιούνται κυρίως για επίδειξη και άμυνα.
Περιγραφή
Το σώμα είναι επιμήκες και ισχυρό, με σχετικά μεγάλο, πλατύ και οστεώδες κεφάλι και μεγάλα μάτια. Το πιο χαρακτηριστικό γνώρισμα είναι τα τεράστια, βενταλοειδή θωρακικά πτερύγια. Όταν είναι κλειστά το ψάρι έχει σχετικά συμβατική εμφάνιση, όταν όμως αισθανθεί απειλή ή ενοχληθεί τα ανοίγει απότομα και αποκαλύπτει τον έντονο χρωματισμό και τα σχέδιά τους. Τα πτερύγια φέρουν γαλάζιες έως έντονα μπλε κηλίδες και γραμμώσεις σε πιο σκούρο υπόβαθρο, δημιουργώντας μία από τις εντυπωσιακότερες αμυντικές επιδείξεις μεταξύ των ψαριών της Μεσογείου.
Οι πρόσθιες ακτίνες των θωρακικών πτερυγίων είναι διαχωρισμένες από το κύριο πτερύγιο και σχηματίζουν ένα μικρότερο λοβό. Το ραχιαίο πτερύγιο φέρει 7 άκανθες και 8 μαλακές ακτίνες, ενώ το εδρικό πτερύγιο έχει 6 μαλακές ακτίνες και δεν φέρει άκανθες.
Ο βασικός χρωματισμός του σώματος κυμαίνεται από πορτοκαλοκάστανο έως σκούρο καστανό, με μαρμαροειδή σχέδια στο επάνω μέρος και συχνά μπλε κηλίδες. Η κάτω επιφάνεια είναι ανοιχτότερη, συχνά με ρόδινους τόνους. Τα ανοιγμένα θωρακικά πτερύγια παρουσιάζουν χαρακτηριστικές σειρές ανοιχτόχρωμων γαλάζιων και σκούρων μπλε κηλίδων και γραμμών.
Μέγεθος
Το είδος μπορεί να φθάσει σε μέγιστο καταγεγραμμένο μήκος περίπου 50 cm SL, ενώ το συνηθισμένο μήκος αναφέρεται γύρω στα 38 cm TL. Το μέγιστο δημοσιευμένο βάρος φθάνει περίπου τα 1,8 kg. Το εκτιμώμενο μήκος πρώτης γεννητικής ωρίμανσης είναι περίπου 19,5 cm.
Βιότοπος και βάθος
Το Dactylopterus volitans είναι κυρίως βενθικό ψάρι, δηλαδή περνά μεγάλο μέρος της ζωής του κοντά στον πυθμένα. Απαντά πάνω σε αμμώδεις και λασπώδεις βυθούς, αλλά και ανάμεσα ή κοντά σε βράχια που περιβάλλονται από αμμώδεις εκτάσεις. Το FishBase δίνει εύρος βάθους περίπου 1–100 μέτρα.
Κινείται στον πυθμένα χρησιμοποιώντας και τις ελεύθερες πρόσθιες ακτίνες των θωρακικών πτερυγίων για να εξερευνά το υπόστρωμα. Η συμπεριφορά αυτή συνδέεται στενά με την αναζήτηση της τροφής του ανάμεσα στην άμμο, τη λάσπη και τα μικρά βενθικά ενδιαιτήματα.
Διατροφή
Είναι σαρκοφάγο βενθικό ψάρι. Τρέφεται κυρίως με βενθικά καρκινοειδή, ιδιαίτερα καβούρια, καθώς και με δίθυρα μαλάκια και μικρά ψάρια. Η αναζήτηση τροφής πραγματοποιείται κυρίως πάνω ή πολύ κοντά στον πυθμένα.
Τα εντυπωσιακά «φτερά»
Η απότομη έκταση των τεράστιων θωρακικών πτερυγίων αποτελεί χαρακτηριστική αμυντική συμπεριφορά. Ένα ψάρι που φαίνεται σχετικά μικρό όταν τα πτερύγια είναι κλειστά μεταμορφώνεται οπτικά όταν τα ανοίξει, αυξάνοντας απότομα το εμφανές μέγεθός του και αποκαλύπτοντας τον έντονο χρωματισμό τους. Παρατηρήσεις έχουν δείξει ότι αυτή η ξαφνική επίδειξη μπορεί να αιφνιδιάσει ή να αποθαρρύνει πιθανούς θηρευτές.
Το κοινό όνομα «Flying gurnard» είναι επομένως κάπως παραπλανητικό. Τα μεγάλα θωρακικά πτερύγια μοιάζουν με φτερούγες, αλλά δεν χρησιμοποιούνται για πραγματική πτήση.
Γεωγραφική εξάπλωση
Το Dactylopterus volitans έχει πολύ ευρεία γεωγραφική εξάπλωση και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Στον ανατολικό Ατλαντικό απαντά από τη Μάγχη έως την Αγκόλα, περιλαμβανομένων της Μαδέρας, των Αζορών και της Μεσογείου. Στον δυτικό Ατλαντικό η εξάπλωσή του εκτείνεται από τον Καναδά και τη Μασαχουσέτη, μέσω του Κόλπου του Μεξικού και της Καραϊβικής, έως την Αργεντινή.
Η παρουσία του στη Μεσόγειο είναι φυσική και το είδος αποτελεί τμήμα της φυσικής μεσογειακής ιχθυοπανίδας. Συνεπώς, η παρουσία του στην Κύπρο δεν αφορά λεσσεψιανό μετανάστη από την Ερυθρά Θάλασσα, όπως συμβαίνει με αρκετά άλλα ψάρια που έχουν εγκατασταθεί στην ανατολική Μεσόγειο.
Σχέση με τον άνθρωπο και κατάσταση διατήρησης
Το είδος θεωρείται ακίνδυνο για τον άνθρωπο και δεν διαθέτει δηλητηριώδεις αδένες. Το FishBase καταγράφει περιορισμένη εμπορική αλιευτική σημασία, καθώς και παρουσία στο εμπόριο ενυδρείων.
Σε παγκόσμιο επίπεδο το Dactylopterus volitans αξιολογείται ως Least Concern (LC – Μειωμένου Ενδιαφέροντος) στην Κόκκινη Λίστα της IUCN, με την αξιολόγηση που παρατίθεται από το FishBase να έχει πραγματοποιηθεί στις 29 Ιανουαρίου 2013. Η κατηγορία LC χρησιμοποιείται για είδη που, σύμφωνα με την αξιολόγηση, δεν πληρούν τα κριτήρια ένταξης σε κάποια από τις κατηγορίες απειλούμενων ειδών.
Ταξινόμηση
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Chordata
Κλάση: Actinopterygii
Τάξη: Dactylopteriformes
Οικογένεια: Dactylopteridae
Γένος: Dactylopterus
Είδος: Dactylopterus volitans (Linnaeus, 1758)
Αγγλικό κοινό όνομα: Flying gurnard
Μέγιστο καταγεγραμμένο μήκος: 50 cm SL
Μέγιστο δημοσιευμένο βάρος: 1,8 kg
Βάθος: περίπου 1–100 m
Κατάσταση IUCN: LC – Least Concern (Μειωμένου Ενδιαφέροντος)
Παρουσία στην Κύπρο: Φυσικό στοιχείο της μεσογειακής ιχθυοπανίδας
Φωτογραφίες και βίντεο: Costas Constantinou
Πηγές
Biodiversity of Cyprus – Flying gurnard – Dactylopterus volitans
FishBase – Dactylopterus volitans
Fishes of the Northeastern Atlantic and Mediterranean – Dactylopterus volitans
Text by George Konstantinou.
Photos and video: Costas Constantinou
The Flying gurnard – Dactylopterus volitans (Linnaeus, 1758) is a remarkable benthic fish of the family Dactylopteridae, occurring in the marine waters of Cyprus as part of the Mediterranean fish fauna. Its most striking feature is its enormously enlarged pectoral fins, which form two spectacular, almost circular “wings” when fully spread. Despite its English common name, the Flying gurnard does not fly or glide above the sea surface like true flying fishes; the enlarged fins are primarily associated with display and defence.
Description
The body is elongated and robust, with a relatively large, broad and heavily armoured head and large eyes. Its most distinctive feature is the pair of enormous fan-shaped pectoral fins. When folded, the fish has a comparatively conventional appearance, but when threatened or disturbed it suddenly spreads these fins, revealing their vivid colours and elaborate patterns. They bear pale to intense blue spots and lines against a darker background, producing one of the most spectacular defensive displays among Mediterranean fishes.
The anterior rays of the pectoral fins are separated from the main fin and form a smaller lobe. The dorsal fin has 7 spines and 8 soft rays, while the anal fin has 6 soft rays and no spines.
Body colour ranges from orange-brown to dusky brown, with marbled markings on the upper surface and often blue spots. The underside is paler and may show pinkish tones. When spread, the pectoral fins display characteristic rows and patterns of pale blue and darker blue spots and lines.
Size
The species reaches a maximum recorded length of approximately 50 cm SL, while a common length of around 38 cm TL is reported. The maximum published weight is approximately 1.8 kg. Estimated length at first maturity is about 19.5 cm.
Habitat and depth
Dactylopterus volitans is primarily a benthic fish, spending much of its time close to the seabed. It occurs on sand and mud, as well as over rocks in sandy areas. FishBase gives a depth range of approximately 1–100 metres.
It explores the bottom using the free anterior portions of its pectoral fins. This behaviour is closely associated with searching for prey among sand, mud and other benthic microhabitats.
Diet
The Flying gurnard is a carnivorous benthic feeder. Its diet consists primarily of benthic crustaceans, particularly crabs, together with bivalve molluscs and small fishes. Feeding takes place mainly on or very close to the seabed.
The spectacular “wings”
Sudden expansion of the enormous pectoral fins is a characteristic defensive behaviour. A fish that appears relatively modest in size with its fins folded becomes visually much larger when they are fully spread, simultaneously exposing their vivid coloration. Observations indicate that this sudden display can startle or deter potential predators.
The name “Flying gurnard” is therefore somewhat misleading. Although the expanded pectoral fins strongly resemble wings, they do not enable the fish to fly.
Distribution
Dactylopterus volitans has a remarkably wide distribution on both sides of the Atlantic. In the eastern Atlantic it occurs from the English Channel south to Angola, including Madeira, the Azores and the Mediterranean Sea. In the western Atlantic its range extends from Canada and Massachusetts through the Gulf of Mexico and Caribbean to Argentina.
Its Mediterranean occurrence is natural, and the species forms part of the native Mediterranean fish fauna. Its presence in Cyprus therefore does not represent a Lessepsian migrant from the Red Sea, unlike numerous other fishes that have colonised the eastern Mediterranean.
Relationship with humans and conservation status
The species is considered harmless to humans and lacks venom glands. FishBase records it as having minor commercial fishery importance and also as occurring in the aquarium trade.
Globally, Dactylopterus volitans is assessed as Least Concern (LC) on the IUCN Red List; the assessment cited by FishBase dates from 29 January 2013. Least Concern applies to species that do not meet the criteria for placement in one of the threatened categories under the assessment.
Classification
Kingdom: Animalia
Phylum: Chordata
Class: Actinopterygii
Order: Dactylopteriformes
Family: Dactylopteridae
Genus: Dactylopterus
Species: Dactylopterus volitans (Linnaeus, 1758)
English common name: Flying gurnard
Maximum recorded length: 50 cm SL
Maximum published weight: 1.8 kg
Depth range: approximately 1–100 m
IUCN status: LC – Least Concern
Occurrence in Cyprus: Natural component of the Mediterranean fish fauna
Photos and video: Costas Constantinou
Sources
Biodiversity of Cyprus – Flying gurnard – Dactylopterus volitans
FishBase – Dactylopterus volitans
Fishes of the Northeastern Atlantic and Mediterranean – Dactylopterus volitans
No comments:
Post a Comment