See also
Organized links for everything on this blog – Οργανωμένοι σύνδεσμοι για όλα σε αυτό το ιστολόγιο
Photos at Orkontas 16/5/2016, by Michael Hadjiconstantis
Below in English
Κείμενο: Γιώργος Κωνσταντίνου
Φωτογραφίες: Μιχάλης Χατζηκωνσταντής – Ορκόντας, 16/5/2016
Tube-dwelling spider – Segestria florentina
Η Segestria florentina (Rossi, 1790) είναι μεγάλη αράχνη της οικογένειας Segestriidae και ένας από τους πιο εντυπωσιακούς εκπροσώπους του γένους Segestria στην Ευρώπη και τη Μεσόγειο. Χαρακτηρίζεται από το πολύ σκούρο σώμα των ενηλίκων, τις εντυπωσιακές μεταλλικά πράσινες χηληκεραίες και, κυρίως, από τον χαρακτηριστικό σωληνοειδή ιστό μέσα στον οποίο περνά μεγάλο μέρος της ζωής της.
Στα αγγλικά χρησιμοποιούνται ονομασίες όπως Tube-dwelling spider και Tube-web spider, ενώ απαντά και το Cellar spider. Τα δύο τελευταία όμως δεν είναι αποκλειστικά για το συγκεκριμένο είδος. Δεν χρησιμοποιούμε κατασκευασμένη ελληνική κοινή ονομασία, αφού δεν έχει επιβεβαιωθεί καθιερωμένη ελληνική ονομασία ειδικά για το Segestria florentina.
Ταξινομία και επιστημονική ονομασία
Η αποδεκτή επιστημονική ονομασία είναι Segestria florentina (Rossi, 1790). Το είδος περιγράφηκε αρχικά από τον Pietro Rossi το 1790 ως Aranea florentina και αργότερα μεταφέρθηκε στο γένος Segestria, γι' αυτό το όνομα του συγγραφέα και το έτος βρίσκονται μέσα σε παρένθεση.
Το Segestria florentina είναι μάλιστα το type species – τυπικό είδος του γένους Segestria. Η οικογένεια Segestriidae περιλαμβάνει αράχνες με ιδιαίτερα χαρακτηριστικό τρόπο κατασκευής του ιστού και στάσης κατά το κυνήγι.
Περιγραφή
Είναι η μεγαλύτερη ευρωπαϊκή Segestria. Τα θηλυκά μπορούν να φτάσουν περίπου τα 22 χιλιοστά μήκος σώματος, ενώ τα αρσενικά περίπου τα 15 χιλιοστά. Τα νεαρότερα άτομα είναι συνήθως γκριζωπά ή καστανότερα και μπορεί να παρουσιάζουν σχέδιο στην κοιλιά, ενώ τα ώριμα άτομα γίνονται πολύ πιο σκούρα και συχνά σχεδόν ομοιόμορφα μαύρα.
Το πιο εντυπωσιακό γνώρισμα των ενηλίκων είναι οι μεγάλες χηληκεραίες, οι οποίες μπορούν να εμφανίζουν έντονη μεταλλική πράσινη ή πρασινοχάλκινη ιριδίζουσα λάμψη. Το χαρακτηριστικό αυτό, σε συνδυασμό με το μεγάλο μέγεθος και τον σωληνοειδή ιστό, βοηθά σημαντικά στην αναγνώριση του είδους.
Η χαρακτηριστική διάταξη των ποδιών
Οι Segestriidae παρουσιάζουν μια ασυνήθιστη διάταξη των ποδιών. Τα τρία πρώτα ζεύγη ποδιών κατευθύνονται προς τα εμπρός, ενώ κυρίως το τέταρτο ζεύγος κατευθύνεται προς τα πίσω. Αυτή η στάση είναι άμεσα συνδεδεμένη με τον τρόπο που η αράχνη περιμένει στην είσοδο του σωληνοειδούς καταφυγίου της.
Με τα έξι μπροστινά πόδια μπορεί να βρίσκεται σε άμεση επαφή με τις μεταξένιες γραμμές που ακτινοβολούν γύρω από την είσοδο και να αντιλαμβάνεται πολύ γρήγορα τις δονήσεις που προκαλεί ένα πιθανό θήραμα.
Ο σωληνοειδής ιστός
Το Segestria florentina δεν κατασκευάζει τον κλασικό κυκλικό ιστό που συνδέουμε συνήθως με τις αράχνες. Δημιουργεί ένα σωληνοειδές μεταξένιο καταφύγιο μέσα σε σχισμή ή κοιλότητα. Από την είσοδο του σωλήνα εκτείνονται προς διαφορετικές κατευθύνσεις αρκετές ισχυρές μεταξένιες γραμμές.
Οι γραμμές αυτές λειτουργούν ως νήματα ανίχνευσης ή trip-lines. Η αράχνη περιμένει μέσα στην είσοδο του σωλήνα με τα μπροστινά πόδια να αγγίζουν τα νήματα. Όταν ένα έντομο κινηθεί πάνω τους, οι δονήσεις μεταφέρονται αμέσως στην αράχνη, η οποία εξορμά με μεγάλη ταχύτητα, δαγκώνει το θήραμα και συνήθως το μεταφέρει μέσα στο σωληνοειδές καταφύγιο.
Ενδιαίτημα
Στη φύση μπορεί να κατασκευάζει το καταφύγιό της σε σχισμές βράχων, κοιλότητες, κάτω από φλοιούς και άλλες προστατευμένες θέσεις. Έχει όμως προσαρμοστεί εξαιρετικά και σε ανθρωπογενή περιβάλλοντα και μπορεί να βρεθεί σε σχισμές παλιών τοίχων, πέτρινων κτισμάτων, υπογείων και άλλων κατασκευών.
Οι κατάλληλες θέσεις πρέπει να προσφέρουν μια βαθιά προστατευμένη σχισμή στην οποία μπορεί να δημιουργηθεί ο σωληνοειδής ιστός και ανοικτό χώρο μπροστά από την είσοδο για την ανάπτυξη των ακτινωτών νημάτων σύλληψης.
Νυχτόβια δραστηριότητα και κυνήγι
Η Segestria florentina δραστηριοποιείται κυρίως τη νύχτα. Κατά τη διάρκεια της ημέρας παραμένει συνήθως βαθύτερα μέσα στο καταφύγιό της, ενώ μετά το σκοτάδι πλησιάζει στην είσοδο περιμένοντας θήραμα.
Δεν χρειάζεται να καταδιώκει τα έντομα σε μεγάλη απόσταση. Το σύστημα των ακτινωτών νημάτων μετατρέπει την περιοχή γύρω από την είσοδο του καταφυγίου σε αποτελεσματικό μηχανισμό έγκαιρης προειδοποίησης. Μόλις αντιληφθεί τις κατάλληλες δονήσεις, η επίθεση είναι εξαιρετικά γρήγορη.
Διατροφή
Πρόκειται για αρπακτική αράχνη που τρέφεται με διάφορα αρθρόποδα κατάλληλου μεγέθους. Στην παλιά ανάρτηση του Biodiversity of Cyprus αναφέρονται μεταξύ των θηραμάτων της νυχτοπεταλούδες και κατσαρίδες, ενώ μπορεί να συλλαμβάνει και άλλα έντομα που πλησιάζουν τον ιστό.
Όπως οι περισσότερες αράχνες, χρησιμοποιεί δηλητήριο για την ακινητοποίηση του θηράματος. Το δηλητήριο έχει πρωτίστως εξελιχθεί για θήρευση και άμυνα και όχι για επίθεση στον άνθρωπο.
Αναπαραγωγή
Το θηλυκό χρησιμοποιεί το προστατευμένο σωληνοειδές καταφύγιο και για την αναπαραγωγή. Τα αυγά τοποθετούνται μέσα στον προστατευμένο χώρο του ιστού, όπου παραμένουν περισσότερο προφυλαγμένα από εξωτερικούς κινδύνους.
Μετά την εκκόλαψη τα νεαρά περνούν ένα αρχικό στάδιο κοντά στο μητρικό καταφύγιο πριν διασκορπιστούν και δημιουργήσουν δικούς τους ιστούς. Στη βιβλιογραφία έχουν αναφερθεί επίσης περιπτώσεις στις οποίες τα νεαρά καταναλώνουν το σώμα του θηλυκού μετά τον θάνατό του.
Δάγκωμα και σημασία για τον άνθρωπο
Η Segestria florentina είναι μεγάλη αράχνη με ισχυρές χηληκεραίες και μπορεί να δαγκώσει όταν παγιδευτεί, πιεστεί ή δεχθεί άμεσο χειρισμό. Το δάγκωμα αναφέρεται ως επώδυνο και μπορεί να προκαλέσει έντονο τοπικό πόνο.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι πρόκειται για αράχνη που επιτίθεται στον άνθρωπο. Η φυσιολογική αντίδρασή της όταν ενοχληθεί είναι να αποσυρθεί βαθύτερα μέσα στο σωληνοειδές καταφύγιό της. Δεν πρέπει να την αγγίζουμε ή να επιχειρούμε να την πιάσουμε με γυμνά χέρια.
Φυσική εξάπλωση
Σύμφωνα με το World Spider Catalog, το είδος έχει φυσική εξάπλωση στην Ευρώπη, Βόρεια Αφρική, Ιορδανία, Τουρκία, ευρωπαϊκή Ρωσία, Ουκρανία και Γεωργία. Έχει επίσης εισαχθεί σε περιοχές της Νότιας Αμερικής και στην Αγία Ελένη.
Η βασική φυσική του εξάπλωση είναι επομένως μεσογειακή και ευρωπαϊκή και η παρουσία του στην Κύπρο εντάσσεται στη φυσική γεωγραφική περιοχή του είδους. Δεν το χαρακτηρίζουμε ξενικό είδος στην Κύπρο.
Παρουσία στην Κύπρο
Η Segestria florentina αποτελεί μέρος της πανίδας των αραχνών της Κύπρου. Οι θερμές κλιματικές συνθήκες, οι βραχώδεις περιοχές, οι ξερολιθιές, τα παλιά κτίσματα και οι πολυάριθμες φυσικές και τεχνητές σχισμές δημιουργούν κατάλληλες θέσεις για την εγκατάσταση των χαρακτηριστικών σωληνοειδών ιστών της.
Η φωτογραφική καταγραφή της παρούσας ανάρτησης προέρχεται από τον Ορκόντα, περιοχή όπου το είδος φωτογραφήθηκε στις 16 Μαΐου 2016.
Οικολογικός ρόλος
Ως θηρευτής εντόμων και άλλων αρθροπόδων, η Segestria florentina αποτελεί μέρος του φυσικού μηχανισμού ελέγχου των πληθυσμών μικρών ασπόνδυλων. Οι αράχνες αποτελούν σημαντικούς θηρευτές στα χερσαία οικοσυστήματα και ταυτόχρονα αποτελούν λεία για άλλα ζώα.
Η παρουσία της Segestria florentina κοντά σε ανθρώπινες κατασκευές δεν πρέπει από μόνη της να θεωρείται πρόβλημα. Το ζώο παραμένει κατά κανόνα μέσα ή κοντά στο καταφύγιό του και αποφεύγει την άμεση επαφή με τον άνθρωπο.
Φωτογραφική καταγραφή
Οι φωτογραφίες της παρούσας ανάρτησης λήφθηκαν στον Ορκόντα στις 16 Μαΐου 2016 από τον Μιχάλη Χατζηκωνσταντή.
Ταξινόμηση
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Arthropoda
Κλάση: Arachnida
Τάξη: Araneae
Οικογένεια: Segestriidae
Γένος: Segestria Latreille, 1804
Είδος: Segestria florentina (Rossi, 1790)
Αρχικός συνδυασμός: Aranea florentina Rossi, 1790
Αγγλικές κοινές ονομασίες που χρησιμοποιούνται: Tube-dwelling spider, Tube-web spider
Βιολογικός τύπος: σωληνοΰφαντη, νυχτόβια αρπακτική αράχνη
Μέγιστο μήκος σώματος θηλυκού: περίπου 22 mm
Μέγιστο μήκος σώματος αρσενικού: περίπου 15 mm
Καθεστώς στην Κύπρο: Ιθαγενές, μη ενδημικό
Χαρακτηριστικό γνώρισμα: μεταλλικά πράσινες χηληκεραίες στα ενήλικα
Τοποθεσία φωτογραφιών: Ορκόντας, Κύπρος
Ημερομηνία φωτογραφιών: 16/5/2016
Φωτογράφος: Μιχάλης Χατζηκωνσταντής
Πηγές
World Spider Catalog – Segestria florentina (Rossi, 1790).
World Spider Catalog – Family Segestriidae, genus Segestria.
Biodiversity of Cyprus – Segestria florentina (Rossi, 1790) – Tube-dwelling spider – Cyprus.
TEXT: GEORGE KONSTANTINOU
PHOTOS: MICHAEL HADJICONSTANTIS – Orkontas, 16/5/2016
Tube-dwelling spider – Segestria florentina
Segestria florentina (Rossi, 1790) is a large spider of the family Segestriidae and one of the most striking members of the genus Segestria in Europe and the Mediterranean. Adults are characterised by their very dark body, conspicuous metallic-green chelicerae and, above all, the distinctive tubular web in which they spend much of their lives.
English names used for the species include Tube-dwelling spider and Tube-web spider, while Cellar spider is also encountered, although the latter names are not exclusive to this species.
Taxonomy and scientific name
The accepted scientific name is Segestria florentina (Rossi, 1790). Pietro Rossi originally described the species in 1790 as Aranea florentina. Its subsequent transfer to the genus Segestria explains why the author and year are now placed in parentheses.
Segestria florentina is the type species of the genus Segestria.
Description
It is the largest European Segestria. Females can reach approximately 22 mm in body length, while males reach around 15 mm. Younger individuals are generally greyer or browner and may show abdominal markings, whereas mature individuals become much darker and may appear almost uniformly black.
One of the most conspicuous features of adults is the large chelicerae, which can display a brilliant metallic green or green-bronze iridescence. Together with its large size and characteristic web, this is an important identification feature.
Characteristic leg position
Segestriid spiders have an unusual leg arrangement. The first three pairs of legs are directed forwards, while principally the fourth pair points backwards.
This arrangement is closely associated with their hunting technique. The six forward-facing legs can maintain contact with the radiating silk lines surrounding the retreat, allowing the spider to detect vibrations from approaching prey almost instantly.
The tubular web
Unlike familiar orb-weaving spiders, Segestria florentina constructs a silken tubular retreat inside a crack or cavity. Several strong silk lines radiate outwards from the entrance.
These function as signal or trip-lines. The spider waits at the mouth of the tube with its front legs touching the lines. When an insect contacts them, the vibrations alert the spider, which rushes from the entrance, bites the prey and usually carries it back into the tube.
Habitat
In natural habitats the retreat can be constructed in rock crevices, cavities, beneath bark and other protected sites. The species has also adapted successfully to human structures and may occur in cracks in old walls, stone buildings, cellars and similar places.
A suitable site provides both a protected cavity for the tubular retreat and open space around its entrance for the radiating signal threads.
Nocturnal activity and hunting
Segestria florentina is primarily nocturnal. During daylight it normally remains deeper within its retreat, moving closer to the entrance after dark to await prey.
Rather than actively pursuing insects over long distances, it relies on the network of silk lines surrounding its retreat. Vibrations produced by suitable prey trigger an extremely rapid attack.
Diet
It is a predatory spider feeding on a variety of appropriately sized arthropods. The original Biodiversity of Cyprus article specifically mentions moths and cockroaches among its prey, although other insects reaching the web may also be captured.
As with most spiders, venom is primarily an adaptation for prey capture and defence rather than aggression towards humans.
Reproduction
The female uses the protected tubular retreat for reproduction, placing her eggs within the shelter of the web.
After hatching, the spiderlings initially remain associated with the maternal retreat before dispersing and constructing retreats of their own. Cases have also been reported in which spiderlings consume the female's body following her death.
Bite and humans
Segestria florentina is a large spider with powerful chelicerae and can bite if trapped, squeezed or directly handled. The bite has been reported as painful and may produce marked local pain.
This should not be interpreted as aggressive behaviour towards humans. When disturbed, the spider normally retreats deeper into its tube. It should simply be observed without handling it with bare hands.
Natural distribution
According to the World Spider Catalog, Segestria florentina occurs naturally across Europe, North Africa, Jordan, Turkey, Ukraine, European Russia and Georgia. It has also been introduced into parts of South America and Saint Helena.
Its core range is therefore European and Mediterranean, and its occurrence in Cyprus lies within the natural geographical region of the species. It is not treated here as an alien species in Cyprus.
Occurrence in Cyprus
Segestria florentina forms part of the spider fauna of Cyprus. The island's warm climate, rocky landscapes, dry-stone walls, old buildings and abundance of natural and artificial crevices provide suitable sites for its distinctive tubular retreats.
The photographic record accompanying this article comes from Orkontas, where the species was photographed on 16 May 2016.
Ecological role
As a predator of insects and other arthropods, Segestria florentina contributes to the natural regulation of invertebrate populations. Spiders are important predators within terrestrial ecosystems and are themselves prey for numerous other animals.
Its occurrence around buildings should not automatically be regarded as a problem. The spider generally remains within or close to its retreat and avoids direct interaction with people.
Photographic record
The photographs accompanying this article were taken at Orkontas on 16 May 2016 by Michael Hadjiconstantis.
Classification
Kingdom: Animalia
Phylum: Arthropoda
Class: Arachnida
Order: Araneae
Family: Segestriidae
Genus: Segestria Latreille, 1804
Species: Segestria florentina (Rossi, 1790)
Original combination: Aranea florentina Rossi, 1790
English common names in use: Tube-dwelling spider, Tube-web spider
Life style: nocturnal tube-web dwelling predator
Maximum female body length: approximately 22 mm
Maximum male body length: approximately 15 mm
Status in Cyprus: Native, non-endemic
Characteristic feature: metallic-green chelicerae in adults
Photographic locality: Orkontas, Cyprus
Date of photographs: 16/5/2016
Photographer: Michael Hadjiconstantis
Sources
World Spider Catalog – Segestria florentina (Rossi, 1790).
World Spider Catalog – Segestriidae, genus Segestria.
Biodiversity of Cyprus – Segestria florentina (Rossi, 1790) – Tube-dwelling spider – Cyprus.
