Below in English
Κείμενο: Γιώργος Κωνσταντίνου.
Υποβρύχιες φωτογραφίες: Κώστας Αριστείδου – Ακρωτήρι, 22/10/2016.
Ο Lithognathus mormyrus (Linnaeus, 1758) είναι θαλάσσιο ψάρι της οικογένειας Sparidae, στην οποία ανήκουν πολλά από τα γνωστότερα είδη σπαριδών της Μεσογείου. Στα αγγλικά είναι γνωστό ως Sand steenbras ή Striped seabream. Για την Κύπρο η επίσημη ευρωπαϊκή βάση εμπορικών ονομασιών καταγράφει το όνομα μούρμουρος, ενώ στην Ελλάδα καταγράφεται ως Μουρμούρα. Επομένως κρατούμε και τα δύο ονόματα στον τίτλο, αλλά με σαφή διάκριση της προέλευσής τους.
Περιγραφή
Ο Μούρμουρος έχει επίμηκες, σχετικά ψηλό και πλευρικά πεπλατυσμένο σώμα. Το βασικό χρώμα είναι ασημί, με χαρακτηριστικές στενές, σκουρόχρωμες κάθετες γραμμές κατά μήκος των πλευρών. Αυτό το έντονο ριγωτό σχέδιο αποτελεί ένα από τα ευκολότερα χαρακτηριστικά αναγνώρισης του είδους.
Μπορεί να φθάσει περίπου τα 55 cm, αν και τα περισσότερα άτομα είναι αισθητά μικρότερα και μήκος γύρω στα 30 cm είναι συνηθέστερο. Το ραχιαίο πτερύγιο φέρει 11 άκανθες και 12–13 μαλακές ακτίνες, ενώ το εδρικό πτερύγιο έχει 3 άκανθες και 10–11 μαλακές ακτίνες.
Βιότοπος
Είναι βενθοπελαγικό είδος που συνδέεται ιδιαίτερα με αμμώδεις και λασπώδεις βυθούς, κόλπους, εκβολές και λιβάδια θαλάσσιων φανερόγαμων.
Απαντά από πολύ ρηχά νερά μέχρι περίπου 150 μέτρα βάθος, αν και σύμφωνα με το FishBase συναντάται συνήθως στα 10–20 μέτρα.
Οι αμμώδεις βυθοί είναι ιδιαίτερα σημαντικοί για το είδος, καθώς εκεί αναζητά μεγάλο μέρος της τροφής του σκαλίζοντας ή εξετάζοντας το υπόστρωμα.
Διατροφή
Ο Lithognathus mormyrus τρέφεται κυρίως με βενθικά ασπόνδυλα. Στη διατροφή του περιλαμβάνονται γαστερόποδα και δίθυρα μαλάκια, πολύχαιτοι σκώληκες, καρκινοειδή όπως καβούρια, αμφίποδα και κωπήποδα, καθώς και αχινοί. Μπορεί επίσης να καταναλώσει μικρά ψάρια.
Το είδος είναι κοινωνικό και συχνά παρατηρείται σε ομάδες ή κοπάδια, ιδιαίτερα πάνω από κατάλληλους αμμώδεις βυθούς.
Αναπαραγωγή
Η αναπαραγωγική βιολογία του είδους είναι ενδιαφέρουσα αλλά χρειάζεται προσοχή, καθώς στη βιβλιογραφία υπάρχουν διαφορετικές περιγραφές του αναπαραγωγικού του συστήματος.
Έχουν δημοσιευθεί στοιχεία για αλλαγή φύλου από αρσενικό σε θηλυκό σε ορισμένους πληθυσμούς, δηλαδή πρωτανδρική διαδοχική ερμαφροδιτία. Ωστόσο, το FishBase επισημαίνει ότι υπάρχουν αντικρουόμενες επιστημονικές περιγραφές, συμπεριλαμβανομένης και της πιθανότητας γονοχωρισμού σε ορισμένους πληθυσμούς. Για τον λόγο αυτό δεν είναι σωστό να παρουσιάζεται η πρωτανδρία ως απόλυτος κανόνας για όλους τους πληθυσμούς του είδους.
Εξάπλωση
Ο Μούρμουρος έχει ευρεία γεωγραφική εξάπλωση και αποτελεί χαρακτηριστικό ψάρι της Μεσογείου και του ανατολικού Ατλαντικού. Η παλαιότερη ανάρτηση καταγράφει επίσης παρουσία στη Μαύρη Θάλασσα, στη Θάλασσα του Αζόφ, στις Κανάριες Νήσους, στη Μαδέρα, στο Πράσινο Ακρωτήριο, στην Ερυθρά Θάλασσα και σε τμήματα του δυτικού Ινδικού Ωκεανού.
Για την Κύπρο, το FishBase καταγράφει το Lithognathus mormyrus ως native – αυτόχθονο είδος, επομένως δεν πρόκειται για ξενικό ή λεσσεψιανό ψάρι των κυπριακών νερών.
Ο Μούρμουρος στην Κύπρο
Το είδος αποτελεί μέρος της φυσικής ιχθυοπανίδας των κυπριακών θαλασσών και συναντά κατάλληλο ενδιαίτημα στις εκτεταμένες αμμώδεις παράκτιες περιοχές του νησιού.
Οι υποβρύχιες φωτογραφίες της συγκεκριμένης ανάρτησης τραβήχτηκαν στο Ακρωτήρι στις 22 Οκτωβρίου 2016 από τον Κώστα Αριστείδου.
Σχέση με τον άνθρωπο
Ο Lithognathus mormyrus αλιεύεται για ανθρώπινη κατανάλωση σε μεγάλο μέρος της εξάπλωσής του. Το FishBase τον χαρακτηρίζει είδος μικρής εμπορικής αλιευτικής σημασίας, ενώ χρησιμοποιείται επίσης στην ερασιτεχνική αλιεία.
Κατάσταση διατήρησης
Το είδος έχει αξιολογηθεί από την IUCN ως:
LC – Least Concern – Ελάχιστης Ανησυχίας.
Το FishBase, παραπέμποντας στην παγκόσμια αξιολόγηση της IUCN, δίνει ημερομηνία αξιολόγησης 16 Αυγούστου 2009.
Η ένδειξη LC σημαίνει ότι το είδος έχει αξιολογηθεί και, με βάση τα κριτήρια της IUCN, δεν κατατάσσεται σήμερα στις κατηγορίες απειλούμενων ειδών.
Ταξινόμηση
Βασίλειο: Animalia
Συνομοταξία: Chordata
Κλάση: Actinopterygii
Τάξη: Spariformes
Οικογένεια: Sparidae
Γένος: Lithognathus
Είδος: Lithognathus mormyrus (Linnaeus, 1758)
Αρχικός συνδυασμός: Sparus mormyrus Linnaeus, 1758
Αγγλικό κοινό όνομα: Sand steenbras / Striped seabream
Κυπριακή εμπορική ονομασία: μούρμουρος
Ελληνική εμπορική ονομασία: Μουρμούρα
Παρουσία στην Κύπρο: Αυτόχθονο (Native)
IUCN: LC – Least Concern
Υποβρύχιες φωτογραφίες: Κώστας Αριστείδου – Ακρωτήρι, 22/10/2016.
Πηγές
Biodiversity of Cyprus – Lithognathus mormyrus, Akrotiri 22/10/2016
FishBase – Lithognathus mormyrus
FishBase – Lithognathus mormyrus in Cyprus
European Commission – Commercial designations for Lithognathus mormyrus
NCBI Taxonomy – Lithognathus mormyrus
English
Text: George Konstantinou.
Underwater photos: Kostas Aristeidou – Akrotiri, 22 October 2016.
The Lithognathus mormyrus (Linnaeus, 1758) is a marine fish belonging to the family Sparidae. Its established English names include Sand steenbras and Striped seabream. The European Commission's commercial-designation database records μούρμουρος for Cyprus and Μουρμούρα for Greece.
Description
The Sand Steenbras has an elongated, moderately deep and laterally compressed body. Its head and body are predominantly silvery, crossed by a series of narrow dark vertical bands, which provide one of the species' most characteristic identification features.
It can reach approximately 55 cm in length, although individuals around 30 cm are much more common. The dorsal fin bears 11 spines and 12–13 soft rays, while the anal fin has three spines and 10–11 soft rays.
Habitat
It is a demersal species particularly associated with sandy and muddy bottoms, bays, estuaries and seagrass meadows.
It occurs from very shallow water down to approximately 150 metres, although FishBase indicates that it is usually found at depths of around 10–20 metres.
Sandy bottoms are particularly important feeding habitats, where the fish searches the substrate for benthic prey.
Diet
Lithognathus mormyrus feeds mainly on benthic invertebrates, including gastropod and bivalve molluscs, polychaete worms, crabs, amphipods, copepods and sea urchins. Small fishes may also be consumed.
It is gregarious and may occur in groups or sizeable schools, particularly over suitable sandy habitats.
Reproduction
The reproductive biology of Lithognathus mormyrus is particularly interesting, but it needs to be described cautiously because different reproductive patterns have been reported in the scientific literature.
Sex change from male to female, or protandrous sequential hermaphroditism, has been documented in some populations. However, FishBase notes conflicting descriptions of the species' reproductive style, including possible gonochorism in some populations. Protandry should therefore not be presented as an absolute rule applying to every population of the species.
Distribution
The Sand Steenbras has a broad geographical distribution and is characteristic of the Mediterranean Sea and eastern Atlantic. The original post also records the species from the Black Sea, Sea of Azov, Canary Islands, Madeira, Cape Verde Islands, Red Sea and parts of the western Indian Ocean.
In Cyprus, FishBase specifically records Lithognathus mormyrus as native, confirming that it is part of the natural marine fish fauna of the island rather than an alien or Lessepsian species.
Sand Steenbras in Cyprus
The species is part of the native fish fauna of Cypriot waters and finds suitable habitat along the island's extensive sandy coastal areas.
The underwater photographs presented in this post were taken at Akrotiri on 22 October 2016 by Kostas Aristeidou.
Relationship with humans
Lithognathus mormyrus is caught for human consumption throughout much of its range. FishBase classifies it as being of minor commercial fisheries importance, and it is also targeted by recreational fishers.
Conservation status
The species is globally assessed as:
LC – Least Concern.
FishBase, citing the global IUCN assessment, gives an assessment date of 16 August 2009.
The category LC indicates that the species has been evaluated and does not currently meet the IUCN criteria for a threatened category.
Classification
Kingdom: Animalia
Phylum: Chordata
Class: Actinopterygii
Order: Spariformes
Family: Sparidae
Genus: Lithognathus
Species: Lithognathus mormyrus (Linnaeus, 1758)
Original combination: Sparus mormyrus Linnaeus, 1758
English common names: Sand steenbras / Striped seabream
Cyprus commercial designation: μούρμουρος
Greek commercial designation: Μουρμούρα
Status in Cyprus: Native
IUCN: LC – Least Concern
Underwater photos: Kostas Aristeidou – Akrotiri, 22 October 2016.
Sources
Biodiversity of Cyprus – Lithognathus mormyrus, Akrotiri 22/10/2016
FishBase – Lithognathus mormyrus
European Commission – Commercial designations
NCBI Taxonomy – Lithognathus mormyrus
No comments:
Post a Comment