Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – επαρχία Λευκωσίας, Κύπρος.
Τα απολιθώματα που παρουσιάζονται εδώ βρέθηκαν από τον Γιώργο Κωνσταντίνου και τη Φανή Κωνσταντίνου στην επαρχία Λευκωσίας και αποδίδονται στο Cladocora caespitosa (Linnaeus, 1767), ένα αποικιακό λιθοκοράλλιο με εξαιρετικά μακρά παρουσία στη Μεσόγειο. Το είδος υπάρχει στη Μεσόγειο τουλάχιστον από το Ύστερο Πλειόκαινο και εξακολουθεί να ζει σήμερα, συμπεριλαμβανομένων των κυπριακών ακτών.
Περιγραφή
Το Cladocora caespitosa είναι αποικιακό σκληρό κοράλλι της τάξης Scleractinia. Οι αποικίες αποτελούνται από πολυάριθμους κυλινδρικούς κοραλλίτες, μέσα στους οποίους ζουν οι πολύποδες. Οι κοραλλίτες έχουν συνήθως διάμετρο περίπου 4–5 mm και αναπτύσσονται μαζί σχηματίζοντας συμπαγείς συστάδες. Οι αποικίες μπορούν να αποκτήσουν σφαιρικό, ημισφαιρικό, μαξιλαροειδές ή περισσότερο διακλαδισμένο σχήμα, ανάλογα με τις περιβαλλοντικές συνθήκες. Μπορούν να φθάσουν περίπου τα 50 cm σε διάμετρο, ενώ σε κατάλληλες συνθήκες πολλές αποικίες μαζί σχηματίζουν πολύ μεγαλύτερες συγκεντρώσεις.
Το ασβεστιτικό σκελετικό υλικό που δημιουργούν οι πολύποδες παραμένει μετά τον θάνατό τους και, όταν θαφτεί και διατηρηθεί μέσα στα ιζήματα, μπορεί να απολιθωθεί. Γι' αυτό σε απολιθωμένα δείγματα διατηρείται κυρίως ο σκληρός σκελετός της αποικίας και η χαρακτηριστική διάταξη των κοραλλιτών.
Βιολογία και ανάπτυξη των αποικιών
Στις φωτεινές ρηχές ζώνες, οι ζωντανές αποικίες φιλοξενούν συμβιωτικά φωτοσυνθετικά φύκη στους ιστούς τους. Η σχέση αυτή συμβάλλει στην ανάπτυξη και στην παραγωγή του ανθρακικού σκελετού. Σε μεγαλύτερα βάθη, όπου το διαθέσιμο φως μειώνεται, έχουν καταγραφεί και αποικίες χωρίς αυτή τη συμβίωση.
Η αποικία αναπτύσσεται με εκβλάστηση, δημιουργώντας νέους πολύποδες και κοραλλίτες. Η τελική μορφή της επηρεάζεται από το βάθος, το φως, την υδροδυναμική ενέργεια, την παροχή ιζήματος και άλλες περιβαλλοντικές παραμέτρους. Σε περιοχές με έντονο κυματισμό μπορεί να δημιουργούνται πιο συμπαγείς μορφές, ενώ σε πιο ήρεμες συνθήκες μπορούν να αναπτύσσονται περισσότερο διακλαδισμένες αποικίες.
Ενδιαίτημα και εξάπλωση
Το Cladocora caespitosa είναι χαρακτηριστικό κοράλλι της Μεσογείου και αποτελεί σημαντικό οργανισμό για τη δομή ορισμένων βενθικών οικοσυστημάτων. Ζει σε βραχώδη αλλά και σε ορισμένα μαλακά υποστρώματα και μπορεί τοπικά να σχηματίζει πυκνές συγκεντρώσεις, τράπεζες ή πραγματικές βιοκατασκευές.
Στην Κύπρο η σύγχρονη παρουσία του είναι επιστημονικά τεκμηριωμένη. Μελέτες έχουν εξετάσει πληθυσμούς στις νοτιοανατολικές ακτές του νησιού, μεταξύ άλλων στο Λιοπέτρι και στο Κρυό Νερό, σε βάθος περίπου 3–4 m.
Ένα σημαντικό κοράλλι του απολιθωματολογικού αρχείου
Το Cladocora caespitosa παρουσιάζει ιδιαίτερο παλαιοντολογικό ενδιαφέρον επειδή έχει διατηρηθεί στο μεσογειακό απολιθωματολογικό αρχείο για εκατομμύρια χρόνια.
Μεγάλες απολιθωμένες κατασκευές του είδους είναι γνωστές ήδη από το Ύστερο Πλειόκαινο, ενώ εκτεταμένες απολιθωμένες συγκεντρώσεις έχουν καταγραφεί από το Πρώιμο, Μέσο και Ύστερο Πλειστόκαινο καθώς και από το Ολόκαινο.
Κατά ορισμένες θερμές φάσεις του Πλειστοκαίνου το είδος φαίνεται ότι ήταν πολύ περισσότερο ανεπτυγμένο από ό,τι σήμερα. Μεγάλες απολιθωμένες τράπεζες Cladocora έχουν συνδεθεί με παράκτια περιβάλλοντα θερμότερα από τα σημερινά και με σημαντική χερσαία εισροή υλικού.
Απολιθωμένες αποικίες και παλαιοκλίμα
Ένα από τα σημαντικότερα χαρακτηριστικά του Cladocora caespitosa είναι ότι ο σκελετός του μπορεί να λειτουργήσει ως αρχείο των περιβαλλοντικών συνθηκών του παρελθόντος.
Σκελετοχρονολογικές μελέτες σε σύγχρονα, ολοκαινικά και πλειστοκαινικά δείγματα έχουν αποκαλύψει εναλλασσόμενες ζώνες ανάπτυξης. Στα τεταρτογενή δείγματα αυτές οι ζώνες διατήρησαν εποχικό σήμα, επιτρέποντας στους ερευνητές να μελετήσουν τις μεταβολές της θερμοκρασίας και της εποχικότητας παλαιών θαλασσών. Οι υπολογισμένοι μέσοι ετήσιοι ρυθμοί ανάπτυξης στα δείγματα που μελετήθηκαν κυμάνθηκαν περίπου από 2,1 έως 6,9 mm τον χρόνο.
Άλλες γεωχημικές μελέτες έδειξαν ότι στοιχεία που διατηρούνται στον αραγωνιτικό σκελετό απολιθωμένων C. caespitosa μπορούν να προσφέρουν πληροφορίες για την παλαιά θερμοκρασία της επιφάνειας της θάλασσας και την εποχικότητα.
Έτσι, τα απολιθώματα του είδους δεν είναι μόνο κατάλοιπα ενός παλαιού θαλάσσιου οργανισμού αλλά και πολύτιμα παλαιοπεριβαλλοντικά και παλαιοκλιματικά αρχεία.
Τα απολιθώματα από τη Λευκωσία
Τα συγκεκριμένα δείγματα προέρχονται από την επαρχία Λευκωσίας. Η παρουσία ενός θαλάσσιου κοραλλιού σε σημερινές χερσαίες περιοχές αποτελεί μαρτυρία των μεγάλων γεωλογικών αλλαγών που έχει υποστεί η Κύπρος και της παρουσίας θαλάσσιων περιβαλλόντων εκεί όπου σήμερα υπάρχει ξηρά.
Επειδή δεν έχει δοθεί η ακριβής στρωματογραφική θέση των συγκεκριμένων δειγμάτων, δεν είναι ασφαλές να τους αποδοθεί συγκεκριμένη ηλικία μόνο από την αναγνώριση του είδους. Το C. caespitosa έχει απολιθωματολογικό αρχείο που εκτείνεται από το Ύστερο Πλειόκαινο μέσω του Πλειστοκαίνου και του Ολοκαίνου μέχρι τη σημερινή εποχή.
Από τα απολιθώματα στις σημερινές θάλασσες
Το ιδιαίτερα ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι το Cladocora caespitosa δεν αποτελεί μόνο μέρος του γεωλογικού παρελθόντος της Μεσογείου. Εξακολουθεί να ζει σήμερα στις κυπριακές θάλασσες. Οι σύγχρονοι πληθυσμοί του όμως είναι ευάλωτοι στις αυξανόμενες θερμοκρασίες της θάλασσας και έχουν καταγραφεί εκτεταμένα επεισόδια θνησιμότητας σε διάφορα σημεία της Μεσογείου. Η παγκόσμια αξιολόγηση της IUCN το κατατάσσει ως Endangered (EN – Κινδυνεύον).
Επομένως, τα απολιθώματα από τη Λευκωσία συνδέουν άμεσα δύο διαφορετικές εικόνες της Μεσογείου: τις παλαιές θάλασσες στις οποίες το είδος σχημάτιζε μεγάλες αποικίες και τη σημερινή Μεσόγειο, όπου ο ίδιος οργανισμός εξακολουθεί να επιβιώνει αλλά αντιμετωπίζει σημαντικές περιβαλλοντικές πιέσεις.
Ταξινόμηση
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Cnidaria
Κλάση: Anthozoa
Υποκλάση: Hexacorallia
Τάξη: Scleractinia
Οικογένεια: Cladocoridae
Γένος: Cladocora Hemprich & Ehrenberg, 1834
Είδος: Cladocora caespitosa (Linnaeus, 1767)
IUCN: EN – Endangered / Κινδυνεύον
Υλικό: Απολιθωμένες αποικίες κοραλλιού
Τοποθεσία: επαρχία Λευκωσίας, Κύπρος
Συλλέκτες: Γιώργος Κωνσταντίνου και Φανή Κωνσταντίνου
Πηγές
World Register of Marine Species – Cladocora caespitosa (Linnaeus, 1767)
Scientific study of Cladocora caespitosa populations in Cyprus and Greece
IUCN – Mediterranean Anthozoa assessment and Cladocora caespitosa conservation status
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – NICOSIA DISTRICT, CYPRUS.
The fossils presented here were found by George Konstantinou and Fani Konstantinou in Nicosia District and are attributed to Cladocora caespitosa (Linnaeus, 1767), a colonial stony coral with an exceptionally long history in the Mediterranean. The species has been present in the Mediterranean since at least the Late Pliocene and survives today, including along the coasts of Cyprus.
Description
Cladocora caespitosa is a colonial stony coral belonging to the order Scleractinia. Its colonies consist of numerous cylindrical corallites housing the individual polyps. The corallites are generally about 4–5 mm in diameter and grow together to form compact aggregations. Colonies may be globular, hemispherical, cushion-shaped or more strongly branched depending on environmental conditions. Individual colonies may reach approximately 50 cm in diameter, while groups of colonies can form much larger aggregations under favourable conditions.
The hard calcareous skeletal material produced by the polyps remains after their death and, when buried and preserved within sediment, can become fossilised. Fossil specimens therefore primarily preserve the hard colonial skeleton and the characteristic arrangement of the corallites.
Biology and colony growth
In well-lit shallow water, living colonies contain symbiotic photosynthetic algae within their tissues. This association contributes to colony growth and carbonate production. Colonies lacking this symbiosis have also been recorded at greater depths where available light is reduced.
Colonies grow by budding, producing new polyps and corallites. Their final morphology is influenced by depth, light, hydrodynamic energy, sediment supply and other environmental factors. More compact forms may develop under energetic wave conditions, while more strongly branched colonies can occur in calmer environments.
Habitat and distribution
Cladocora caespitosa is characteristic of the Mediterranean Sea and is an important ecosystem-structuring organism in some benthic communities. It occurs on rocky and, in some situations, soft substrates and may locally develop dense aggregations, beds or true bioconstructions.
Its modern occurrence in Cyprus is scientifically documented. Populations have been studied along the southeastern coast of the island, including Liopetri and Kryo Nero, at approximately 3–4 m depth.
An important coral in the fossil record
Cladocora caespitosa is particularly important palaeontologically because it has been preserved in the Mediterranean fossil record for millions of years.
Large fossil formations are documented from as early as the Late Pliocene, with extensive fossil banks also recorded from the Early, Middle and Late Pleistocene and the Holocene.
During some warm phases of the Pleistocene, the species appears to have been considerably more abundant than today. Large fossil Cladocora banks have been associated with coastal environments characterised by warmer conditions and substantial alluvial input.
Fossil colonies and palaeoclimate
One of the most important characteristics of Cladocora caespitosa is that its skeleton can act as an archive of past environmental conditions.
Sclerochronological studies of Recent, Holocene and Pleistocene specimens have revealed alternating growth bands. In Quaternary material, these bands preserve seasonal signals that allow researchers to investigate past temperature and seasonality. Calculated mean annual growth rates in the studied specimens ranged from approximately 2.1 to 6.9 mm per year.
Geochemical studies have also demonstrated that information preserved within the aragonitic skeleton of fossil C. caespitosa can provide evidence about past sea-surface temperatures and climatic seasonality.
These fossils are therefore not simply remains of an ancient marine organism; they can also serve as valuable palaeoenvironmental and palaeoclimatic archives.
The fossils from Nicosia
The specimens presented here come from Nicosia District. The presence of a marine coral in areas that are now inland provides evidence of the major geological changes experienced by Cyprus and of former marine environments where land occurs today.
As the precise stratigraphic position of these particular specimens is not available, a specific geological age should not be assigned solely from the species identification. The fossil record of C. caespitosa extends from the Late Pliocene through the Pleistocene and Holocene to the present day.
From fossils to the modern Mediterranean
Perhaps the most remarkable aspect of Cladocora caespitosa is that it is not merely part of the Mediterranean's geological past. It still survives in Cypriot waters today. Modern populations, however, are vulnerable to increasing seawater temperatures, and major mortality events have affected populations in different parts of the Mediterranean. The global IUCN assessment classifies the species as Endangered (EN).
The Nicosia fossils therefore connect two very different stages in Mediterranean history: ancient seas in which the species developed substantial colonies and the modern Mediterranean, where the same coral persists but faces increasing environmental pressures.
Classification
Kingdom: Animalia
Phylum: Cnidaria
Class: Anthozoa
Subclass: Hexacorallia
Order: Scleractinia
Family: Cladocoridae
Genus: Cladocora Hemprich & Ehrenberg, 1834
Species: Cladocora caespitosa (Linnaeus, 1767)
IUCN: EN – Endangered
Material: Fossil coral colonies
Locality: Nicosia District, Cyprus
Collectors: George Konstantinou and Fani Konstantinou
Sources
World Register of Marine Species – Cladocora caespitosa (Linnaeus, 1767)
Scientific study of Cladocora caespitosa populations in Cyprus and Greece
IUCN – Mediterranean Anthozoa assessment and Cladocora caespitosa conservation status
No comments:
Post a Comment