Below in English
Κείμενο και φωτογραφίες: Γιώργος Κωνσταντίνου – Ακάκι, επαρχία Λευκωσίας, Κύπρος.
Μια μεγάλη απολιθωμένη θανατοκοινωνία δίθυρων, με πολυάριθμα και εξαιρετικά καλά διατηρημένα δείγματα που αποδίδονται στο Glycymeris pilosa (Linnaeus, 1767), εντοπίστηκε από τον Γιώργο Κωνσταντίνου και τη Φανή Κωνσταντίνου μέσα σε ποτάμι στην περιοχή του Ακακίου, επαρχία Λευκωσίας.
Η συγκέντρωση μεγάλου αριθμού απολιθωμένων ατόμων στην ίδια θέση, σε συνδυασμό με την πολύ καλή κατάσταση διατήρησής τους, καθιστά το εύρημα ιδιαίτερα ενδιαφέρον για την κατανόηση του παλαιού θαλάσσιου περιβάλλοντος της περιοχής.
Το Glycymeris pilosa
Το Glycymeris pilosa είναι θαλάσσιο δίθυρο μαλάκιο της οικογένειας Glycymerididae. Το αποδεκτό επιστημονικό όνομα είναι Glycymeris pilosa (Linnaeus, 1767), με αρχικό συνδυασμό Arca pilosa Linnaeus, 1767.
Το κέλυφος είναι σχετικά παχύ και ισχυρό, με σχεδόν κυκλικό περίγραμμα και κυρτές θυρίδες. Η εξωτερική επιφάνεια παρουσιάζει λεπτή ακτινωτή και ομόκεντρη γλυπτική, ενώ η εσωτερική παρυφή φέρει χαρακτηριστικές οδοντώσεις.
Το G. pilosa είναι είδος της Μεσογείου που εξακολουθεί να ζει σήμερα. Παλαιοντολογικά δεδομένα το καταγράφουν στη Μεσόγειο τουλάχιστον από το Πλειόκαινο, ενώ παλαιότερες εμφανίσεις έχουν επίσης αναφερθεί από το Μεσσήνιο.
Ένα μακρόβιο θαλάσσιο δίθυρο
Το σύγχρονο Glycymeris pilosa είναι μακρόβιο. Μελέτη ατόμων από την Αδριατική κατέγραψε ηλικίες μέχρι 69 ετών, ενώ οι ετήσιες αυξητικές γραμμές του κελύφους του μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη μελέτη παλαιότερων περιβαλλοντικών συνθηκών.
Τα κελύφη του γένους Glycymeris θεωρούνται ιδιαίτερα χρήσιμα στη σκληροχρονολογία, επειδή οι διαδοχικές ζώνες ανάπτυξης και η γεωχημική σύσταση του κελύφους μπορούν να διατηρούν πληροφορίες για μεταβολές της θερμοκρασίας και άλλων περιβαλλοντικών παραμέτρων.
Οι θανατοκοινωνίες της λεκάνης της Λευκωσίας
Η παρουσία μεγάλης απολιθωμένης συγκέντρωσης δίθυρων στην ευρύτερη περιοχή της Λευκωσίας έχει ιδιαίτερο γεωλογικό ενδιαφέρον. Το Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης της Κυπριακής Δημοκρατίας καταγράφει στους ανώτερους ορίζοντες του Σχηματισμού Λευκωσίας εντυπωσιακά απολιθωματοφόρα στρώματα που σε ορισμένες περιπτώσεις αποτελούνται σχεδόν εξ ολοκλήρου από μακροαπολιθώματα.
Οι συγκεντρώσεις αυτές περιλαμβάνουν κυρίως δίθυρα, αλλά και γαστερόποδα, σκαφόποδα, θυσσανόποδα, εχινοειδή και κοράλλια. Το Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης τις χαρακτηρίζει ως θανατοκοινωνίες, δηλαδή συγκεντρώσεις νεκρών οργανισμών που ενσωματώθηκαν στα ιζήματα.
Το ίδιο Τμήμα συνδέει τη δημιουργία ορισμένων από αυτές τις πλούσιες συγκεντρώσεις με απότομες μεταβολές της αλατότητας σε μια θάλασσα που γινόταν σταδιακά ρηχότερη λόγω της ανύψωσης της Κύπρου, καθώς και με εισροές μεγάλων ποσοτήτων γλυκού νερού σε περιόδους αυξημένων βροχοπτώσεων, ιδιαίτερα κοντά σε εκβολές ποταμών.
Glycymeris pilosa στο απολιθωματολογικό αρχείο της Κύπρου
Η παρουσία του Glycymeris pilosa στο κυπριακό απολιθωματολογικό αρχείο δεν βασίζεται μόνο στα συγκεκριμένα ευρήματα. Παλαιοντολογική έκθεση για την Κύπρο καταγράφει ρητά το Glycymeris pilosus με την παλαιότερη γραμματική μορφή του ονόματος, μαζί με άλλα θαλάσσια δίθυρα. Στη σύγχρονη ταξινομική χρήση το όνομα είναι Glycymeris pilosa.
Η ίδια παλαιοντολογική μελέτη αναφέρει σε σχετικό απολιθωμένο σύνολο ότι ορισμένα δίθυρα διατηρούνται ακόμη και με τις δύο θυρίδες, ένδειξη ότι τουλάχιστον μέρος του υλικού δεν είχε υποστεί μεγάλη μεταφορά πριν από την τελική ταφή του.
Η μεγάλη θανατοκοινωνία στο Ακάκι
Στην κοίτη ποταμού στην περιοχή του Ακακίου, ο Γιώργος και η Φανή Κωνσταντίνου εντόπισαν πολύ μεγάλη συγκέντρωση απολιθωμένων Glycymeris pilosa.
Ένα από τα εντυπωσιακότερα χαρακτηριστικά της θέσης είναι η εξαιρετική κατάσταση διατήρησης πολλών δειγμάτων. Η παρουσία τους σε μεγάλους αριθμούς και η καλή διατήρησή τους δείχνουν ότι δεν πρόκειται απλώς για μεμονωμένα όστρακα αλλά για σημαντική απολιθωματοφόρα συγκέντρωση.
Το γεγονός ότι σήμερα η θέση βρίσκεται σε ποτάμι δεν σημαίνει ότι τα ζώα αυτά ζούσαν σε ποτάμιο περιβάλλον. Το Glycymeris pilosa είναι θαλάσσιο δίθυρο, και η παρουσία των απολιθωμάτων στην ενδοχώρα αποτελεί μαρτυρία των θαλάσσιων συνθηκών που επικρατούσαν στην περιοχή κατά το γεωλογικό παρελθόν.
Ο Σχηματισμός Λευκωσίας, που αναπτύσσεται εκτεταμένα στη λεκάνη της Μεσαορίας, αποτελείται από θαλάσσια ιζήματα ηλικίας περίπου 5,33 έως 2 εκατομμυρίων ετών. Ωστόσο, χωρίς επιβεβαίωση του συγκεκριμένου στρωματογραφικού ορίζοντα της θέσης στο Ακάκι, δεν αποδίδεται αυτόματα αυτή η ηλικία στη συγκεκριμένη θανατοκοινωνία.
Η πολύ καλή διατήρηση, η μεγάλη συγκέντρωση ατόμων και η παρουσία τους μέσα στο ίδιο απολιθωματοφόρο στρώμα καθιστούν τη θέση σημαντική για την καταγραφή της παλαιοντολογικής και γεωλογικής κληρονομιάς της περιοχής.
Ταξινόμηση
Βασίλειο: Animalia
Φύλο: Mollusca
Κλάση: Bivalvia
Τάξη: Arcida
Υπεροικογένεια: Arcoidea
Οικογένεια: Glycymerididae
Γένος: Glycymeris Da Costa, 1778
Είδος: Glycymeris pilosa (Linnaeus, 1767)
Αρχικός συνδυασμός: Arca pilosa Linnaeus, 1767
Υλικό: Μεγάλη απολιθωμένη θανατοκοινωνία – πολύ καλά διατηρημένα δείγματα
Τοποθεσία: ποτάμι στην περιοχή Ακακίου, επαρχία Λευκωσίας, Κύπρος
Συλλέκτες: Γιώργος Κωνσταντίνου και Φανή Κωνσταντίνου
Πηγές
- Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Glycymeris pilosus fossils – Akaki, Cyprus
- World Register of Marine Species (WoRMS) – Glycymeris pilosa
- Τμήμα Γεωλογικής Επισκόπησης Κυπριακής Δημοκρατίας – Απολιθώματα
- Geological Survey Department – Geology of Cyprus and Nicosia Formation
- Palaeontology of Cyprus Report – Glycymeris pilosa and associated fossil fauna
.JPG)
.JPG)
.JPG)
.JPG)
.JPG)
TEXT AND PHOTOS: GEORGE KONSTANTINOU – AKAKI, NICOSIA DISTRICT, CYPRUS.
A large fossil bivalve thanatocoenosis, containing numerous exceptionally well-preserved specimens attributed to Glycymeris pilosa (Linnaeus, 1767), was discovered by George Konstantinou and Fani Konstantinou in a river at Akaki, Nicosia District, Cyprus.
The concentration of large numbers of fossil individuals at the same locality, together with their excellent preservation, makes this occurrence particularly interesting for understanding the ancient marine environment of the area.
Glycymeris pilosa
Glycymeris pilosa is a marine bivalve mollusc belonging to the family Glycymerididae. Its accepted scientific name is Glycymeris pilosa (Linnaeus, 1767), originally described as Arca pilosa Linnaeus, 1767.
The shell is relatively thick and robust, with an almost circular outline and convex valves. Its external surface bears fine radial and concentric sculpture, while the inner margin is characteristically crenulated.
G. pilosa is a Mediterranean species that survives today. Palaeontological records document it in the Mediterranean at least since the Pliocene, with older occurrences also reported from the Messinian.
A long-lived marine bivalve
Living Glycymeris pilosa can be remarkably long-lived. A study of Adriatic populations recorded individuals reaching 69 years, and the annual growth increments preserved in their shells can be used to investigate past environmental conditions.
Shells of Glycymeris are particularly useful in sclerochronology, because successive growth increments and shell geochemistry can preserve information concerning temperature and other environmental variations.
Fossil thanatocoenoses of the Nicosia Basin
The occurrence of a large fossil bivalve concentration in the wider Nicosia region is geologically significant. The Geological Survey Department of the Republic of Cyprus documents spectacular fossiliferous beds in the upper horizons of the Nicosia Formation, some of which consist almost entirely of macrofossils.
These assemblages are dominated by bivalves but also contain gastropods, scaphopods, barnacles, echinoids and corals. The Geological Survey Department describes them as thanatocoenoses, accumulations of dead organisms incorporated into the sediments.
Some of these mass-mortality assemblages are interpreted as resulting from abrupt salinity changes in increasingly shallow marine environments during the uplift of Cyprus, combined with large freshwater influxes during periods of heavy rainfall, particularly near river deltas.
Glycymeris pilosa in the fossil record of Cyprus
Glycymeris pilosa is independently documented in the fossil record of Cyprus. A palaeontological report on Cyprus lists the species under the older grammatical form Glycymeris pilosus among an assemblage of marine bivalves. The currently accepted form is Glycymeris pilosa.
The same palaeontological work notes that some bivalves in the relevant assemblage were preserved with both valves, indicating that at least part of the material underwent only limited transport before burial.
The large thanatocoenosis at Akaki
In a river at Akaki, George and Fani Konstantinou discovered a very large concentration of fossil Glycymeris pilosa.
One of the most striking characteristics of the locality is the exceptionally good preservation of many specimens. Their abundance and preservation show that this is not simply an occurrence of isolated shells but a substantial fossiliferous concentration.
The fact that the fossils are exposed today in a river does not mean that the animals inhabited a river environment. Glycymeris pilosa is a marine bivalve, and its fossil occurrence inland records marine conditions that existed in the area during its geological past.
The Nicosia Formation, extensively developed within the Mesaoria Basin, consists of marine sediments deposited approximately 5.33–2 million years ago. However, this age should not automatically be assigned to the Akaki assemblage without confirmation of its precise stratigraphic horizon.
The excellent preservation, abundance of individuals and their concentration within the same fossil-bearing exposure make the locality valuable for documenting the palaeontological and geological heritage of the area.
Classification
Kingdom: Animalia
Phylum: Mollusca
Class: Bivalvia
Order: Arcida
Superfamily: Arcoidea
Family: Glycymerididae
Genus: Glycymeris Da Costa, 1778
Species: Glycymeris pilosa (Linnaeus, 1767)
Original combination: Arca pilosa Linnaeus, 1767
Material: Large fossil thanatocoenosis – exceptionally well-preserved specimens
Locality: river in the Akaki area, Nicosia District, Cyprus
Collectors: George Konstantinou and Fani Konstantinou
Sources
- Biodiversity of Cyprus by George Konstantinou – Glycymeris pilosus fossils – Akaki, Cyprus
- World Register of Marine Species (WoRMS) – Glycymeris pilosa
- Geological Survey Department, Republic of Cyprus – Fossils
- Geological Survey Department – Geology of Cyprus and the Nicosia Formation
- Palaeontology of Cyprus Report – Glycymeris pilosa and associated fossil fauna
No comments:
Post a Comment