Below in English
Κείμενο George Konstantinou.
Φωτογραφίες και βίντεο Michael Hadjiconstantis.
Οι φωτογραφίες και το βίντεο λήφθηκαν στον Στρόβολο στις 20 Μαρτίου 2017 από τον Michael Hadjiconstantis.
Μια ασυνήθιστη οικογένεια δίπτερων εντόμων της Κύπρου
Τα Vermileonidae, γνωστά στα αγγλικά ως wormlions, αποτελούν μια μικρή και ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα οικογένεια δίπτερων εντόμων. Η ονομασία τους θα μπορούσε να αποδοθεί στα ελληνικά ως «σκουληκολέοντες», επειδή οι σκωληκόμορφες προνύμφες ορισμένων ειδών κατασκευάζουν κωνικούς λάκκους στην άμμο για να παγιδεύουν μικρά έντομα.
Αυτή η κυνηγετική στρατηγική θυμίζει έντονα τις προνύμφες των μυρμηγκολεόντων της οικογένειας Myrmeleontidae. Οι δύο ομάδες, όμως, δεν είναι στενοί συγγενείς. Τα Vermileonidae ανήκουν στην τάξη Diptera, δηλαδή στις μύγες, ενώ οι μυρμηγκολέοντες ανήκουν στην τάξη Neuroptera.
Η ομοιότητα των παγίδων τους αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα συγκλίνουσας εξέλιξης: δύο διαφορετικές ομάδες εντόμων ανέπτυξαν ανεξάρτητα παρόμοιες λύσεις για τη σύλληψη θηραμάτων σε χαλαρό, ξηρό υπόστρωμα.
Στην Κύπρο η παρουσία της οικογένειας επιβεβαιώνεται από παρατηρήσεις προνυμφών, νυμφών και ενηλίκων. Οι φωτογραφίες και το βίντεο της παρούσας ανάρτησης προέρχονται από τον Στρόβολο και τεκμηριώνουν διαφορετικά στάδια του κύκλου ζωής τους.
Ταξινομική θέση
Τα Vermileonidae ανήκουν στην τάξη Diptera και στην υποτάξη Brachycera. Στο παρελθόν ταξινομούνταν συχνά ως υποοικογένεια των Rhagionidae, επειδή τα ενήλικα παρουσιάζουν ορισμένες εξωτερικές ομοιότητες με άλλες πρωτόγονες ομάδες βραχύκερων μυγών.
Οι μορφολογικές και βιολογικές ιδιαιτερότητές τους οδήγησαν στην αναγνώρισή τους ως ξεχωριστής οικογένειας. Η ακριβής εξελικτική τους σχέση με τις υπόλοιπες οικογένειες των κατώτερων Brachycera αποτέλεσε αντικείμενο διαφορετικών ταξινομικών προσεγγίσεων.
Σε ορισμένα σύγχρονα συστήματα τοποθετούνται στην ιδιαίτερη ομάδα Vermileonomorpha, ενώ άλλες φυλογενετικές αναλύσεις τα συνδέουν με διαφορετικούς βασικούς κλάδους των Brachycera. Παρά τις διαφορές αυτές, η αναγνώριση της οικογένειας Vermileonidae είναι ευρέως αποδεκτή.
Η ανάρτηση αφορά την οικογένεια και όχι ένα οριστικά προσδιορισμένο είδος. Η ασφαλής αναγνώριση σε επίπεδο είδους μπορεί να απαιτεί λεπτομερή εξέταση των μορφολογικών χαρακτηριστικών του ενήλικου εντόμου και ιδιαίτερα των γεννητικών οργάνων.
Οι προνύμφες
Οι προνύμφες είναι επιμήκεις, μαλακές και σκωληκόμορφες. Δεν διαθέτουν πραγματικά πόδια και η εμφάνισή τους διαφέρει εντυπωσιακά από εκείνη του ενήλικου, φτερωτού εντόμου.
Το σώμα τους είναι προσαρμοσμένο στη ζωή μέσα σε λεπτόκοκκη άμμο ή σκόνη. Σε ορισμένα τμήματα του σώματος υπάρχουν μικρά άγκιστρα, ψευδοπόδια και άλλες δομές που τις βοηθούν να αγκυρώνονται στο υπόστρωμα, να μετακινούν τους κόκκους και να συγκρατούν τα θηράματά τους.
Η προνύμφη παραμένει συνήθως κρυμμένη κάτω από μια λεπτή στρώση άμμου, στον πυθμένα του κωνικού λάκκου. Από αυτή τη θέση μπορεί να αντιληφθεί τις δονήσεις που δημιουργεί ένα μικρό ζώο όταν πατήσει στα ασταθή τοιχώματα της παγίδας.
Οι προνύμφες είναι αρπακτικές και τρέφονται με μικρά αρθρόποδα, ιδιαίτερα μυρμήγκια και άλλα έντομα που κινούνται στο έδαφος.
Κατασκευή του κωνικού λάκκου
Για να δημιουργήσει την παγίδα της, η προνύμφη επιλέγει συνήθως μια θέση με πολύ λεπτή, στεγνή και χαλαρή άμμο ή σκόνη. Προτιμά προστατευμένα σημεία όπου το υπόστρωμα δεν βρέχεται εύκολα και δεν διαταράσσεται από δυνατό αέρα ή συχνή κίνηση.
Σε αντίθεση με την προνύμφη του μυρμηγκολέοντα, η οποία συνήθως κινείται κυκλικά ή σπειροειδώς καθώς σκάβει, ο σκουληκολέων μπορεί να παραμένει κοντά στο κέντρο και να εκτινάσσει την άμμο με απότομες κινήσεις του πρόσθιου μέρους του σώματός του.
Οι κόκκοι απομακρύνονται σταδιακά και δημιουργείται ένας συμμετρικός κωνικός λάκκος. Η κλίση των τοιχωμάτων πλησιάζει το φυσικό όριο ευστάθειας του χαλαρού υλικού. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μια μικρή διατάραξη μπορεί να προκαλέσει κατολίσθηση των κόκκων προς το κέντρο.
Το μέγεθος και το σχήμα της παγίδας επηρεάζονται από το μέγεθος της προνύμφης, τη θερμοκρασία, την υγρασία, το μέγεθος των κόκκων, την ποσότητα διαθέσιμου χώρου και την παρουσία άλλων προνυμφών.
Σύλληψη του θηράματος
Όταν ένα μυρμήγκι ή άλλο μικρό αρθρόποδο πλησιάσει την παγίδα και πατήσει στα επικλινή τοιχώματα, η άμμος υποχωρεί κάτω από το βάρος του. Το έντομο αρχίζει να γλιστρά προς το κέντρο και δυσκολεύεται να βρει σταθερό σημείο για να στηριχθεί.
Η προνύμφη αντιλαμβάνεται τις δονήσεις και μπορεί να εκτινάξει επιπλέον άμμο προς το θήραμα. Με αυτόν τον τρόπο προκαλεί νέες μικρές κατολισθήσεις και μειώνει ακόμη περισσότερο τις πιθανότητες διαφυγής του.
Μόλις το θήραμα πλησιάσει αρκετά, η προνύμφη εκτινάσσει το πρόσθιο μέρος του σώματός της και το συλλαμβάνει με τα στοματικά της μόρια και τις βοηθητικές δομές του σώματος. Στη συνέχεια το ακινητοποιεί και αρχίζει να τρέφεται.
Μετά την ολοκλήρωση της σίτισης, τα άχρηστα υπολείμματα μπορούν να απομακρυνθούν από την παγίδα. Η προνύμφη επισκευάζει τον λάκκο και επιστρέφει στη θέση ενέδρας.
Προτίμηση υποστρώματος
Οι σκουληκολέοντες δεν μπορούν να κατασκευάσουν αποτελεσματικές παγίδες σε οποιοδήποτε έδαφος. Χρειάζονται λεπτό, ξηρό και χαλαρό υλικό, το οποίο να μπορεί να εκτιναχθεί εύκολα και να κατολισθαίνει προς το κέντρο.
Πειραματικές μελέτες στο είδος Vermileo vermileo έδειξαν προτίμηση στις λεπτότερες κατηγορίες άμμου. Οι πολύ μεγάλοι ή βαριοί κόκκοι δυσκολεύουν τόσο την εκσκαφή όσο και την κατάρρευση των τοιχωμάτων.
Η υπερβολική υγρασία συγκολλά τους κόκκους και καταστρέφει τη λειτουργία της παγίδας. Για τον λόγο αυτό, οι προνύμφες συναντώνται συχνά σε σημεία προστατευμένα από τη βροχή, όπως κάτω από βράχους, προεξοχές, γέφυρες και τοίχους.
Μπορούν επίσης να αξιοποιήσουν ανθρωπογενείς μικροβιότοπους, εφόσον υπάρχουν σκιασμένες επιφάνειες με κατάλληλη σκόνη ή λεπτή άμμο.
Βιότοπος στην Κύπρο
Το θερμό και ξηρό κλίμα της Κύπρου δημιουργεί αρκετούς κατάλληλους μικροβιότοπους για τις προνύμφες των Vermileonidae. Τέτοιες θέσεις μπορεί να υπάρχουν κάτω από βράχους, σε σπηλαιώδεις κοιλότητες, κάτω από προεξοχές και σε άλλες προστατευμένες επιφάνειες.
Οι προνύμφες μπορούν να εμφανιστούν ακόμη και σε κατοικημένες περιοχές, εφόσον βρουν στεγνή και λεπτόκοκκη σκόνη που παραμένει προστατευμένη από τη βροχή και την άμεση διατάραξη.
Η παρατήρηση στον Στρόβολο δείχνει ότι κατάλληλοι μικροβιότοποι μπορούν να δημιουργηθούν και μέσα στο αστικό περιβάλλον. Αυτό δεν σημαίνει ότι τα έντομα είναι βλαβερά για τα κτίρια ή τους ανθρώπους. Οι προνύμφες απλώς εκμεταλλεύονται ένα υπόστρωμα που ικανοποιεί τις οικολογικές τους ανάγκες.
Οι μικροί κωνικοί λάκκοι είναι συνήθως το πρώτο στοιχείο που αποκαλύπτει την παρουσία τους. Επειδή μοιάζουν με τις παγίδες των μυρμηγκολεόντων, η αναγνώριση πρέπει να επιβεβαιώνεται με την εξέταση της προνύμφης ή, κατά προτίμηση, με την εκτροφή της μέχρι την εμφάνιση του ενήλικου.
Το στάδιο της νύμφης
Όταν η προνύμφη ολοκληρώσει την ανάπτυξή της, μετατρέπεται σε νύμφη μέσα στο προστατευμένο υπόστρωμα. Κατά το στάδιο αυτό πραγματοποιείται η μεταμόρφωση από το σκωληκόμορφο, άπτερο αρπακτικό σε ένα ενήλικο έντομο με πόδια, σύνθετους οφθαλμούς και λειτουργικά φτερά.
Η νύμφη δεν τρέφεται. Χρησιμοποιεί τα ενεργειακά αποθέματα που συγκεντρώθηκαν κατά την προνυμφική ανάπτυξη για την αναδιοργάνωση του σώματος.
Η διάρκεια του σταδίου επηρεάζεται από το είδος και τις περιβαλλοντικές συνθήκες, ιδιαίτερα τη θερμοκρασία και την υγρασία. Μετά την ολοκλήρωση της μεταμόρφωσης, το ενήλικο εξέρχεται από το υπόστρωμα και τα φτερά του εκπτύσσονται και σκληραίνουν.
Το ενήλικο έντομο
Το ενήλικο Vermileonidae είναι μια λεπτή και σχετικά εύθραυστη μύγα με μακριά πόδια, στενό σώμα και διαφανή φτερά. Η γενική του εμφάνιση μπορεί να θυμίζει μικρή κουνουπόμυγα ή εκπρόσωπο άλλων μακρυπόδων δίπτερων.
Όπως σε όλα τα Δίπτερα, το ενήλικο διαθέτει ένα λειτουργικό ζεύγος φτερών. Το δεύτερο ζεύγος έχει μετατραπεί σε μικρούς αλτήρες, οι οποίοι λειτουργούν ως όργανα ισορροπίας κατά την πτήση.
Τα ενήλικα δεν κατασκευάζουν παγίδες και δεν ακολουθούν τον αρπακτικό τρόπο ζωής των προνυμφών. Πολλά επισκέπτονται άνθη και τρέφονται με νέκταρ, ενώ σε ορισμένα είδη η σίτιση των ενηλίκων φαίνεται να είναι περιορισμένη.
Ο ενήλικος είναι το αναπαραγωγικό στάδιο του κύκλου ζωής. Μετά το ζευγάρωμα, τα θηλυκά αναζητούν κατάλληλες θέσεις για την εναπόθεση των αυγών, ώστε οι νέες προνύμφες να έχουν πρόσβαση σε ξηρό, λεπτόκοκκο υπόστρωμα.
Διαφορά από τους μυρμηγκολέοντες
Οι παγίδες των σκουληκολεόντων και των μυρμηγκολεόντων μπορεί να είναι σχεδόν πανομοιότυπες, αλλά οι προνύμφες τους διαφέρουν σημαντικά.
Οι μυρμηγκολέοντες ανήκουν στην οικογένεια Myrmeleontidae και στην τάξη Neuroptera. Οι προνύμφες τους έχουν πλατύτερο σώμα και πολύ μεγάλες, δρεπανοειδείς γνάθους, οι οποίες είναι εμφανείς ακόμη και χωρίς μεγάλη μεγέθυνση.
Οι σκουληκολέοντες ανήκουν στην οικογένεια Vermileonidae και στην τάξη Diptera. Οι προνύμφες τους είναι περισσότερο επιμήκεις και σκωληκόμορφες και δεν διαθέτουν τις τεράστιες, δρεπανοειδείς γνάθους των μυρμηγκολεόντων.
Διαφέρει επίσης ο τρόπος εκσκαφής. Η προνύμφη του μυρμηγκολέοντα κινείται συνήθως κυκλικά μέσα στην άμμο, ενώ ο σκουληκολέων μπορεί να σκάβει κυρίως από το κέντρο με επαναλαμβανόμενες εκτινάξεις άμμου.
Η εμφάνιση του ενηλίκου επιβεβαιώνει οριστικά τη διαφορά: ο μυρμηγκολέων μεταμορφώνεται σε νευρόπτερο με δύο ζεύγη μεγάλων, έντονα νευρωμένων φτερών, ενώ ο σκουληκολέων μεταμορφώνεται σε μύγα με ένα λειτουργικό ζεύγος φτερών.
Παγκόσμια εξάπλωση
Τα Vermileonidae έχουν ασυνεχή παγκόσμια εξάπλωση και πολλά είδη είναι σπάνια ή γνωστά από περιορισμένες γεωγραφικές περιοχές.
Η μεγαλύτερη ποικιλότητά τους συναντάται σε ξηρές περιοχές της Αφρικής. Εκπρόσωποι της οικογένειας υπάρχουν επίσης στη Μεσόγειο, στην Ιβηρική Χερσόνησο, σε τμήματα της Ασίας και σε άλλες απομονωμένες περιοχές.
Η εξάπλωσή τους συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την παρουσία κατάλληλων μικροβιοτόπων για τις προνύμφες. Ακόμη και μέσα σε μια ευρύτερη περιοχή όπου υπάρχει κάποιο είδος, οι αποικίες μπορεί να περιορίζονται σε μικρές επιφάνειες με την κατάλληλη σύσταση, σκίαση και υγρασία του υποστρώματος.
Η Κύπρος βρίσκεται σε γεωγραφική θέση που συνδέει την ανατολική Μεσόγειο, τη δυτική Ασία και τη βόρεια Αφρική, γεγονός που συμβάλλει στην παρουσία πολλών ενδιαφερουσών ομάδων εντόμων.
Οικολογικός ρόλος
Οι προνύμφες των Vermileonidae είναι μικροί θηρευτές των χερσαίων οικοσυστημάτων. Καταναλώνοντας μυρμήγκια και άλλα μικρά αρθρόποδα, συμμετέχουν στη ρύθμιση των πληθυσμών τους.
Παράλληλα, οι ίδιες αποτελούν τροφή για άλλα ζώα. Πουλιά που αναζητούν τροφή στο έδαφος μπορούν να μάθουν να αναγνωρίζουν τους κωνικούς λάκκους και να εντοπίζουν τις προνύμφες κάτω από την άμμο.
Τα ενήλικα που επισκέπτονται άνθη μπορούν να μεταφέρουν μικρές ποσότητες γύρης, αν και η συνολική σημασία τους ως επικονιαστών δεν έχει μελετηθεί επαρκώς.
Η παρουσία τους αποτελεί επίσης ένδειξη της μικροποικιλότητας που μπορεί να υπάρχει ακόμη και μέσα σε αστικές περιοχές. Μια μικρή προστατευμένη επιφάνεια άμμου ή σκόνης μπορεί να φιλοξενεί έναν ολόκληρο κύκλο ζωής, ο οποίος συνήθως περνά απαρατήρητος.
Σχέση με τον άνθρωπο
Οι σκουληκολέοντες δεν αποτελούν κίνδυνο για τον άνθρωπο, τα κατοικίδια ζώα, τις καλλιέργειες ή τα κτίρια. Οι προνύμφες είναι πολύ μικρές και κυνηγούν μικροσκοπικά αρθρόποδα που πέφτουν στις παγίδες τους.
Δεν υπάρχει λόγος χρήσης εντομοκτόνων όταν εντοπίζονται οι μικροί λάκκοι τους. Εάν βρίσκονται σε σημείο όπου δεν προκαλούν πρακτικό πρόβλημα, μπορούν να παραμείνουν και να παρατηρηθούν χωρίς ενόχληση.
Η παρατήρηση της σύλληψης θηράματος και της επισκευής της παγίδας προσφέρει εξαιρετική ευκαιρία για περιβαλλοντική εκπαίδευση. Παράλληλα, η εκτροφή μιας προνύμφης μέχρι την εμφάνιση του ενηλίκου μπορεί να προσφέρει πολύτιμα στοιχεία για την αναγνώριση των κυπριακών ειδών, εφόσον πραγματοποιείται με κατάλληλες επιστημονικές μεθόδους.
Κατάσταση διατήρησης
Η οικογένεια Vermileonidae δεν διαθέτει ενιαία κατάσταση διατήρησης στην Κόκκινη Λίστα της IUCN. Η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται χωριστά για κάθε είδος και όχι για ολόκληρη την οικογένεια.
Πολλά είδη έχουν περιορισμένη εξάπλωση και εξειδικευμένες απαιτήσεις ως προς το προνυμφικό υπόστρωμα. Οι τοπικοί πληθυσμοί μπορούν επομένως να επηρεαστούν από την καταστροφή προστατευμένων αμμωδών θέσεων, την εκτεταμένη χρήση εντομοκτόνων, την απομάκρυνση του λεπτού υποστρώματος και τις μεταβολές της υγρασίας.
Για την Κύπρο χρειάζονται περισσότερες συλλογές ενηλίκων, εκτροφές προνυμφών και μορφολογικές ή γενετικές μελέτες, ώστε να εξακριβωθούν με βεβαιότητα τα είδη που υπάρχουν στο νησί, η κατανομή τους και οι ιδιαίτερες οικολογικές τους απαιτήσεις.
Ταξινόμηση
Κοινή ονομασία – Common name: Σκουληκολέοντες – Wormlions
Βασίλειο – Kingdom: Animalia
Φύλο – Phylum: Arthropoda
Κλάση – Class: Insecta
Τάξη – Order: Diptera
Υποτάξη – Suborder: Brachycera
Ομάδα – Group: Vermileonomorpha
Οικογένεια – Family: Vermileonidae
Ταξινομικός συγγραφέας – Authority: Williston, 1886
Στάδιο που κατασκευάζει την παγίδα – Trap-building stage: Προνύμφη – Larva
Τρόπος διατροφής της προνύμφης – Larval feeding type: Αρπακτικός – Predatory
Κατάσταση στην Κύπρο – Status in Cyprus: Καταγεγραμμένη οικογένεια – Recorded family
Ακριβές είδος της ανάρτησης – Exact species in this post: Δεν έχει προσδιοριστεί – Not determined
Κατάσταση στην IUCN – IUCN status: Δεν εφαρμόζεται σε επίπεδο οικογένειας – Not applicable at family level
Πηγές
Catalogue of Life – Vermileonidae Williston, 1886
European Journal of Entomology – Substrate particle-size preference of Vermileo vermileo larvae
Manual of Afrotropical Diptera – Vermileonidae
ZooKeys – A new wormlion fly and the biology of Vermileonidae
Vermileonidae – Wormlions – Cyprus
Text by George Konstantinou.
Photos and video by Michael Hadjiconstantis.
The photographs and video were taken at Strovolos on 20 March 2017 by Michael Hadjiconstantis.
An unusual family of two-winged insects in Cyprus
The Vermileonidae, commonly known as wormlions, are a small and particularly interesting family of flies. Their English name refers to the worm-like larvae of certain species, which construct conical pits in sand to capture small insects.
This hunting strategy closely resembles that of antlion larvae belonging to the family Myrmeleontidae. However, the two groups are not closely related. Vermileonidae belong to the order Diptera—the true flies—whereas antlions belong to the order Neuroptera.
The similarity between their traps is an excellent example of convergent evolution: two different groups of insects independently developed comparable solutions for capturing prey in loose, dry substrates.
The presence of the family in Cyprus is confirmed by observations of larvae, pupae and adults. The photographs and video in this post were taken at Strovolos and document different stages of their life cycle.
Taxonomic position
Vermileonidae belong to the order Diptera and the suborder Brachycera. They were formerly often classified as a subfamily of Rhagionidae because the adults share certain external features with other groups of lower brachyceran flies.
Their distinctive morphology and unusual biology led to their recognition as a separate family. Their precise evolutionary relationship with the other families of lower Brachycera has been interpreted differently by various taxonomic and phylogenetic studies.
Some modern classifications place them within the distinct group Vermileonomorpha, while other analyses associate them with different basal lineages of Brachycera. Despite these differences, recognition of Vermileonidae as a separate family is widely accepted.
This post concerns the family rather than a definitively identified species. Reliable species-level identification may require detailed examination of the adult’s morphological characters, particularly its genital structures.
The larvae
The larvae are elongated, soft-bodied and worm-like. They have no true legs, and their appearance is remarkably different from that of the winged adult.
Their bodies are adapted for living in fine sand or dust. Small hooks, pseudopods and other structures on particular body segments help them anchor themselves, move particles and hold captured prey.
A larva generally remains concealed under a thin layer of sand at the bottom of its conical pit. From this position it can detect vibrations created when a small animal steps onto the unstable walls of the trap.
The larvae are predatory and feed on small arthropods, especially ants and other insects moving across the ground.
Construction of the conical pit
To construct its trap, the larva generally selects a site containing very fine, dry and loose sand or dust. It favours protected places where the substrate is not easily wetted and is not frequently disturbed by strong wind or movement.
Unlike an antlion larva, which usually moves in a circular or spiral path while digging, a wormlion may remain close to the centre and throw sand away with sudden movements of the front part of its body.
The particles are progressively removed, producing a symmetrical conical pit. The slope approaches the natural limit of stability of the loose material. Even a slight disturbance can therefore cause the particles to slide towards the centre.
The size and shape of the trap are affected by the size of the larva, temperature, humidity, particle size, available space and the presence of neighbouring larvae.
Capturing prey
When an ant or another small arthropod approaches the trap and steps onto its sloping wall, the sand collapses under its weight. The insect begins sliding towards the centre and struggles to find a stable foothold.
The larva detects the vibrations and may throw additional sand at the prey. This causes further miniature landslides and reduces the animal’s chances of escaping.
Once the prey comes sufficiently close, the larva rapidly extends the front of its body and seizes it with its mouthparts and supporting body structures. It then immobilises the prey and begins feeding.
After feeding, unwanted remains may be removed from the pit. The larva repairs the trap and returns to its concealed ambush position.
Substrate preference
Wormlions cannot construct effective traps in every type of soil. They require fine, dry and loose material that can be thrown easily and will slide towards the centre.
Experimental studies involving Vermileo vermileo demonstrated a preference for the finest categories of sand. Large or heavy particles make both excavation and the collapse of the pit walls more difficult.
Excessive moisture binds the particles together and prevents the trap from functioning correctly. Wormlion larvae are consequently often found in places protected from rainfall, including beneath rocks, overhangs, bridges and walls.
They may also occupy human-made microhabitats when these provide shaded surfaces containing suitable dust or fine sand.
Habitat in Cyprus
The warm and dry climate of Cyprus creates numerous suitable microhabitats for vermileonid larvae. These may occur beneath rocks, inside shallow cavities, below overhangs and on other protected surfaces.
Larvae may even appear in inhabited areas if they find dry, fine dust that remains sheltered from rainfall and direct disturbance.
The observation at Strovolos demonstrates that suitable microhabitats can also develop in an urban environment. This does not mean that the insects are harmful to buildings or people. The larvae are simply using a substrate that meets their ecological requirements.
Small conical pits are generally the first sign of their presence. Because these closely resemble antlion traps, identification should be confirmed by examining the larva or, preferably, by rearing it until the adult emerges.
The pupal stage
After completing its development, the larva becomes a pupa within the protected substrate. During this stage, it undergoes its transformation from a worm-like, wingless predator into an adult insect with legs, compound eyes and functional wings.
The pupa does not feed. It uses the energy stored during larval development to reorganise the body.
The duration of the pupal stage depends on the species and environmental conditions, particularly temperature and humidity. After completing metamorphosis, the adult leaves the substrate, and its wings expand and harden.
The adult insect
An adult vermileonid is a slender and relatively delicate fly with long legs, a narrow body and transparent wings. Its general appearance may resemble a small crane fly or another long-legged dipteran.
As in all true flies, the adult has one functional pair of wings. The second pair is modified into small structures called halteres, which function as balancing organs during flight.
Adults do not construct traps and do not follow the same predatory lifestyle as the larvae. Many visit flowers and consume nectar, while adults of some species may feed very little or not at all.
The adult represents the reproductive stage of the life cycle. After mating, females search for suitable egg-laying sites where the new larvae will have access to dry, fine-grained substrate.
Differences from antlions
The traps made by wormlions and antlions may appear almost identical, but their larvae differ considerably.
Antlions belong to the family Myrmeleontidae and the order Neuroptera. Their larvae have broader bodies and very large, sickle-shaped jaws that are conspicuous even without strong magnification.
Wormlions belong to the family Vermileonidae and the order Diptera. Their larvae are more elongated and worm-like and lack the enormous sickle-shaped jaws of antlion larvae.
Their excavation behaviour also differs. An antlion larva generally moves in a circular path through the sand, whereas a wormlion may dig mainly from the centre by repeatedly throwing particles out of the pit.
The adult stage confirms the distinction. An antlion develops into a lacewing-like insect with two pairs of large, densely veined wings, whereas a wormlion becomes a fly with only one functional pair of wings.
Global distribution
Vermileonidae have a discontinuous global distribution, and many species are rare or restricted to small geographical areas.
Their greatest diversity occurs in dry regions of Africa. Members of the family are also present in the Mediterranean region, the Iberian Peninsula, parts of Asia and other isolated areas.
Their distribution is strongly associated with the availability of suitable larval microhabitats. Even within a broader region occupied by a species, colonies may be restricted to small surfaces with the appropriate substrate composition, shade and moisture.
Cyprus occupies a geographical position connecting the eastern Mediterranean, western Asia and northern Africa, contributing to the presence of many interesting insect groups.
Ecological role
Vermileonid larvae are small predators within terrestrial ecosystems. By consuming ants and other small arthropods, they contribute to the regulation of their populations.
At the same time, the larvae serve as food for other animals. Ground-foraging birds may learn to recognise their conical pits and locate the larvae beneath the sand.
Adults visiting flowers may transport small quantities of pollen, although their overall importance as pollinators has not been sufficiently studied.
Their presence also illustrates the microhabitat diversity that can exist within urban areas. A tiny protected patch of dust or sand may support an entire life cycle that usually passes unnoticed.
Relationship with humans
Wormlions pose no danger to people, domestic animals, crops or buildings. Their larvae are very small and hunt only the tiny arthropods that fall into their traps.
There is no reason to use insecticides when their small pits are discovered. If they occur in a place where they cause no practical inconvenience, they can be left undisturbed and observed.
Watching them capture prey and repair their traps provides an excellent opportunity for environmental education. Rearing a larva until the adult emerges can also provide valuable information for identifying Cypriot species, provided this is carried out using appropriate scientific methods.
Conservation status
Vermileonidae do not possess a single conservation status on the IUCN Red List. Assessments must be made separately for individual species rather than for the family as a whole.
Many species have restricted distributions and specialised larval substrate requirements. Local populations may therefore be affected by the destruction of sheltered sandy sites, widespread insecticide use, removal of fine substrate and changes in moisture conditions.
Additional collection of adults, rearing of larvae and morphological or genetic studies are needed in Cyprus to establish which species occur on the island, their distribution and their particular ecological requirements.
Classification
Common name: Wormlions
Kingdom: Animalia
Phylum: Arthropoda
Class: Insecta
Order: Diptera
Suborder: Brachycera
Group: Vermileonomorpha
Family: Vermileonidae
Authority: Williston, 1886
Trap-building stage: Larva
Larval feeding type: Predatory
Status in Cyprus: Recorded family
Exact species in this post: Not determined
IUCN status: Not applicable at family level
Sources
Catalogue of Life – Vermileonidae Williston, 1886
European Journal of Entomology – Substrate particle-size preference of Vermileo vermileo larvae
Manual of Afrotropical Diptera – Vermileonidae
ZooKeys – A new wormlion fly and the biology of Vermileonidae
Original Cyprus observation – Vermileonidae, Wormlions
No comments:
Post a Comment