Στον πλανήτη μας υπάρχουν δώδεκα είδη αλεπούδων τα οποία ανήκουν στο γένος Vulpes, ανήκουν στα θηλαστικά και στην οικογένεια Κυνίδες (Canidae). Την αλεπού τη συναντάμε σε όλες τις ηπείρους εκτός της Ανταρτικής.
Αν και συγκαταλέγονται στα σαρκοφάγα ζώα στην ουσία είναι παμφάγα, καθώς τρέφονται και με διάφορα φυτικά είδη και φρούτα.
Το πιο γνωστό και διαδεδομένο ανά τον κόσμο από αυτά τα δώδεκα είδη είναι η κόκκινη αλεπού (Vulpes vulpes) και τη συναντάμε σε 47 υποείδη σε ολόκληρο τον πλανήτη. Αποτελεί το μεγαλύτερο είδος σε μέγεθος από όλα τα άλλα είδη αλεπούδων .
Κόκκινη αλεπού
Η κυπριακή αλεπού ανήκει στο είδος κόκκινη αλεπού Vulpes vulpes indutus (Miller, 1907) και είναι ένα από τα 47 υποείδη που συναντάμε στον πλανήτη μας και αποτελεί το μεγαλύτερο αρπακτικό ζώο που έχουμε στον τόπο μας και φημίζεται για την πονηριά και την εξυπνάδα της, εξ ου και η φράση «Είναι πονηρός σαν αλεπού». Σε περιπτώσεις εξημέρωσης από μικρή ηλικία δεν διαφέρει καθόλου η συμπεριφορά της από έναν φιλικό σκύλο. Δεν είναι επιθετικό ζώο και ποτέ δεν επιτίθεται στον άνθρωπο.
Είναι νυκτόβιο ζώο και κυνηγά τη νύκτα υπό την κάλυψη του σκότους αν και πολλές φορές τη συναντάμε να κυκλοφορεί και τη μέρα. Την ημέρα κρύβεται σε βαθιά λαγούμια που κατασκευάζει στο έδαφος και τα οποία πάντα έχουν δύο εισόδους για σκοπούς διαφυγής σε περίπτωση κινδύνου. Κρύβεται επίσης σε σπηλιές, φυσικές τρύπες και κοιλώματα, καθώς και σε εγκαταλελειμμένα υποστατικά ακόμα και σε υπονόμους.
Το βίντεο μου που ακολουθεί(Το αγόρι και η αλεπού), είναι αντιπροσωπευτικό των εμπειριών που πρέπει να έχουν τα παιδιά μας και οι επόμενες γενιές απο τη φύση και τα ζώα:
Έξι χιλιάδες χρόνια
Η παρουσία της αλεπούς στο νησί μας ξεπερνά τις έξι χιλιάδες χρόνια και υπήρξε ένα από τα κυνηγετικά θηράματα των πρώτων νεολιθικών ανθρώπων που εποίκισαν την Κύπρο. Κόκαλα αλεπούς έχουμε βρει σε χώρο απόρριψης τροφικών καταλοίπων, των νεολιθικών ανθρώπων κοντά στον Άγιο Σωζόμενο χρονολογούμενα το 4000 π.Χ. Τα κόκαλα της αλεπούς ήταν αναμεμιγμένα με άλλα κόκαλα ζώων όπως αγριόχοιρου, ελαφιού, άγριας αγελάδας και αιγάγρου.
Πολύ πιθανόν την αλεπού να την έφεραν στο νησί από τις γειτονικές μας χώρες οι νεολιθικοί άνθρωποι πριν έξι χιλιάδες χρόνια για εκτροφή, να τους ξέφυγε επανερχόμενη ξανά στην άγρια της κατάσταση, όπως έχει συμβεί και με το κυπριακό αγρινό.
Η αλεπού τρέφεται με πουλιά, μικρά θηλαστικά , ερπετά, διάφορα φυτικά είδη, φρούτα, μεγάλα έντομα όπως ακρίδες, σκουλήκια, ψοφίμια ακόμα και με ανθρώπινα σκουπίδια. Είναι ένα από τα ωφέλιμα ζώα, καθώς ένα πολύ μεγάλο μέρος της διατροφής της αποτελούν οι ποντίκες και άλλα τρωκτικά που είναι μια μάστιγα για τους γεωργούς. Μια αλεπού μπορεί να καταναλώσει αρκετές χιλιάδες τρωκτικά μέσα σε έναν χρόνο. Ενεργεί και ως καθαριστής της φύσης, καθώς τρέφεται με ψοφίμια και άρρωστα αδύνατα ζώα που μπορεί να πιάσει πιο εύκολα. Διαδραματίζει στη φύση και τον ρόλο του ρυθμιστή του υπερπληθυσμού άλλων ειδών όπως τρωκτικών, ερπετών και γενικά όλων των ειδών με τα οποία τρέφεται κρατώντας έτσι τις ισορροπίες της φύσης. Όταν έχει περίσσευμα φαγητού συνηθίζει να το θάβει στο έδαφος για να το φάει αργότερα.
Τροφική αλυσίδα
Συνηθίζουν σε παραλιακές περιοχές όπου αναπαράγονται οι θαλάσσιες χελώνες να σκάβουν τις φωλιές τους και να τρώνε αβγά και χελωνάκια, φυσικά αυτό είναι μέρος της τροφικής αλυσίδας αλλά σε ορισμένες περιπτώσεις αυτό είναι καταστροφικό για τις χελώνες. Μια νύκτα είδα στη Λάρα, που είναι ένας από τους πιο σημαντικούς τόπους αναπαραγωγής των θαλάσσιων χελωνών, ομάδα από αλεπούδες να σκάβουν δίπλα από τα προστατευτικά κλουβιά των φωλιών των χελωνών και να τρώνε τα αβγά. Αυτό συνεχιζόταν καθ' όλη τη διάρκεια της νύκτας με αποτέλεσμα την καταστροφή δεκάδων φωλιών μόνο σε μια νύκτα. Αυτό μπορεί να αποφευχθεί με κατασκευή μεγαλύτερων κλουβιών από τους αρμοδίους. Επίσης είδα και βιντεογράφησα δύο αλεπούδες μέσα στην προστατευόμενη και περιφραγμένη λίμνη της Ορόκλινης, που μπορούν να καταστρέψουν σε μια νύκτα όλες τις φωλιές των σπάνιων πουλιών που αναπαράγονται εκεί, κάτι που επίσης πρέπει να δουν οι αρμόδιοι.
Οι αλεπούδες ζευγαρώνουν τους χειμερινούς μήνες και γεννούν νωρίς την άνοιξη. Η κύηση διαρκή περίπου 50 μέρες. Γεννούν μέσο όρο πέντε μικρά, ενώ σε καλές περιόδους με πλούσιο θήραμα μπορεί να γεννήσει και να αναθρέψει μέχρι και 10 μικρά σε λαγούμια στο έδαφος που κατασκευάζει η ίδια και τη φροντίδα τους αναλαμβάνει μόνο το θηλυκό. Τα μικρά γεννιούνται με χρώμα γκρίζο και κλειστά μάτια τα οποία τα ανοίγουν σε δύο βδομάδες περίπου. Οι αλεπούδες μπορούν να ζήσουν το μέγιστο μέχρι και δέκα χρόνια αλλά στην Κύπρο αυτό είναι πολύ δύσκολο λόγω της παράνομης καταπολέμησής της.
Η αλεπού λόγω του ότι είναι το μεγαλύτερο αρπακτικό ζώο του τόπου μας δεν έχει φυσικούς εχθρούς εκτός από τον άνθρωπο. Αν και προς το παρόν είναι προστατευόμενο είδος στην Κύπρο δέχεται μεγάλη πίεση από παράνομο κυνήγι και δηλητήρια, επίσης δεκάδες σκοτώνονται καθημερινά στους δρόμους από αυτοκίνητα και από ατυχήματα.
Μισητό ζώο είναι και για τους κτηνοτρόφους
Λόγω του ότι τρώνε και κυνηγετικά θηράματα όπως περδίκια και λαγούς είναι μισητό ζώο για τους περισσοτέρους κυνηγούς που τις θεωρούν ανταγωνιστές στο θήραμα και τις πυροβολούν όταν τις συναντήσουν. Μισητό ζώο είναι και για τους κτηνοτρόφους καθώς η αλεπού τους κατασπαράζει κουνέλια, κοτόπουλα, περιστέρια ακόμα και γάτους τη νύχτα. Πολλές φορές τοποθετούν δολώματα με δηλητήρια με σκοπό να αποδεκατίσουν τις αλεπούδες με αποτέλεσμα να σκοτώνουν εκτός από αλεπούδες και άλλα είδη όπως σκαντζόχοιρους, σκύλους, γάτους και αρπακτικά πουλιά. Με αυτόν τον απαράδεκτο απάνθρωπο και απαίσιο τρόπο έχουμε αποδεκατίσει τους γύπες μας.
Τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί υπερπληθυσμός της αλεπούς και αυτό είναι αλήθεια, καθώς το διαπιστώνω πολλές φορές στις καθημερινές μου εξορμήσεις στη φύση. Πολλοί διαμαρτύρονται ότι τις βλέπουν ακόμα και μέσα σε πόλεις και χωριά κατασπαράζοντάς τους τα οικόσιτα ζώα τους. Οι κυνηγοί φωνάζουν ότι η αλεπού ευθύνεται για τη μείωση των θηραμάτων. Πολλοί ζητούν από την Υπηρεσία Θήρας και Πανίδας να επιτρέψουν το κυνήγι τους ξανά. Από την άλλη οι φιλόζωοι διαμαρτύρονται και επικαλούνται τα δικαιώματα των ζώων. Η αλήθεια είναι ότι ένα νησί σαν την Κύπρο δεν μπορεί να σηκώσει έναν υπερπληθυσμό αλεπούδων και αυτό το λέω με λύπη διότι συμπαθώ ιδιαίτερα τα ζώα αυτά.
Όλοι έχουν δίκαιο και οι φιλόζωοι και οι κυνηγοί αλλά και οι κτηνοτρόφοι. Τι πρέπει όμως να γίνει; Ποια είναι η λύση για αυτό το μεγάλο πρόβλημα;
Μεγάλα ερωτήματα που πρέπει να δουν, να μελετήσουν και να λύσουν οι αρμόδιοι. Ας συμβουλευτούν ειδικούς από άλλες πολιτισμένες χώρες και πώς αντιμετώπισαν παρόμοιες περιπτώσεις και να πράξουν ανάλογα πάντα με σεβασμό προς τα ζώα και τη φύση.
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ
Ο Γιώργος Κωνσταντίνου γεννήθηκε το 1960 στη Λευκωσία και είναι φυσιοδίφης ερευνητής της κυπριακής βιοποικιλότητας. Φωτογράφος και κινηματογραφιστής αγρίας ζωής και πρόεδρος του συνδέσμου προστασίας φυσικής κληρονομίας και βιοποικιλότητας της Κύπρου. Με ακούραστη δράση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όσον αφορά το περιβάλλον και την βιοποικιλότητα του τόπου μας.
Text by George Konstantinou
There are twelve species of foxes on our planet belonging to the genus Vulpes. They are mammals and members of the dog family, Canidae. Foxes occur on every continent except Antarctica. Although classified among the carnivores, they are actually omnivorous, as they also feed on various plants and fruits. The best-known and most widespread of these twelve species is the Red Fox (Vulpes vulpes), which is represented by 47 subspecies across the world. It is the largest of all fox species.
The Red Fox
The Cyprus fox belongs to the Red Fox species and is classified as Vulpes vulpes indutus (Miller, 1907). It is one of the 47 subspecies found worldwide and is the largest predatory animal in Cyprus. It is renowned for its cunning and intelligence, hence the expression “as cunning as a fox”. When raised by humans from an early age, its behaviour is no different from that of a friendly dog. It is not aggressive and never attacks humans.
I once had the good fortune and incredible experience of raising a young fox. I was amazed by its intelligence and by how friendly and playful it was with people. Its only bad habit was that it never remained still and destroyed everything inside the house.
The fox is mainly nocturnal and hunts at night under the cover of darkness, although it is also frequently seen moving about during the day. In daylight, it hides inside deep burrows that it excavates in the ground. These burrows always have two entrances, allowing the animal to escape in case of danger. It also shelters in caves, natural holes and cavities, abandoned buildings and even drains.
My video entitled The Boy and the Fox is representative of the experiences that our children and future generations should have with nature and animals.
Six Thousand Years
The fox has been present on our island for more than 6,000 years and was one of the animals hunted by the first Neolithic people who settled in Cyprus. Fox bones dating from approximately 4000 BC have been found in a place near Agios Sozomenos where Neolithic people discarded food remains. The fox bones were mixed with the remains of other animals, including wild boar, deer, wild cattle and wild goats.
It is quite possible that Neolithic people brought the fox to the island from neighbouring countries around 6,000 years ago for breeding. Some animals may subsequently have escaped and returned to a wild state, as is believed to have happened with the Cyprus mouflon.
The fox feeds on birds, small mammals, reptiles, different plants, fruits, large insects such as grasshoppers, worms, carrion and even human refuse. It is a beneficial animal because mice and other rodents, which are a serious problem for farmers, form a substantial part of its diet. A fox can consume several thousand rodents in a single year. It also serves as one of nature’s cleaners by feeding on carrion and on sick or weakened animals that it can capture more easily. In nature, it regulates the populations of rodents, reptiles and other animals upon which it feeds, thereby helping to maintain the natural balance. When it has surplus food, it often buries it in the ground to eat later.
Part of the Food Chain
In coastal areas where sea turtles breed, foxes commonly dig up their nests and eat the eggs and hatchlings. This is naturally part of the food chain, but in certain situations it can have devastating consequences for the turtles. One night at Lara, one of the most important sea-turtle breeding sites, I saw a group of foxes digging beside the protective cages covering the turtle nests and eating the eggs. This continued throughout the night, resulting in the destruction of dozens of nests in a single night. The problem could be prevented by the responsible authorities installing larger protective cages.
I have also seen and filmed two foxes inside the protected and fenced Oroklini Lake. In a single night, they could destroy all the nests of the rare birds breeding there. This is another matter that the responsible authorities must investigate.
Foxes mate during the winter months and give birth in early spring. Pregnancy lasts approximately 50 days. A female produces an average of five cubs, although during favourable periods when prey is plentiful, she may give birth to and raise as many as ten. The cubs are born inside burrows excavated in the ground, and the female alone is responsible for their care. They are born grey and with closed eyes, which open after approximately two weeks. Foxes can live for as long as ten years, although reaching this age in Cyprus is extremely difficult because of their illegal persecution.
As the fox is the largest predator in Cyprus, it has no natural enemies apart from humans. Although it is currently a protected species on the island, it remains under intense pressure from illegal hunting and poisoning. Many are also killed every day on roads by vehicles or in other accidents.
Hated by Livestock Farmers
Because foxes also eat game species such as partridges and hares, most hunters dislike them and consider them competitors for game. Hunters frequently shoot foxes whenever they encounter them. They are also hated by livestock and poultry keepers because at night they kill rabbits, chickens, pigeons and even cats.
Poisoned baits are often placed in an attempt to decimate fox populations. As a result, not only foxes but also hedgehogs, dogs, cats and birds of prey are killed. Through this unacceptable, inhumane and appalling practice, we have decimated our vultures.
In recent years, an overpopulation of foxes has been observed, and this is true, as I frequently confirm during my daily excursions into nature. Many people complain that foxes are now seen even inside towns and villages, where they kill domestic animals. Hunters claim that foxes are responsible for the decline in game populations, and many are asking the Game and Fauna Service to permit fox hunting once again. Animal lovers, on the other hand, object and invoke the rights of animals. The truth is that an island such as Cyprus cannot sustain an excessive fox population. I say this with sadness because I am particularly fond of these animals.
Everyone has a valid point: animal lovers, hunters and livestock farmers. What, however, should be done? What is the solution to this serious problem? These are important questions that the responsible authorities must examine, study and resolve. They should consult specialists from other developed countries, determine how similar situations have been managed and act accordingly, always showing respect for animals and nature.
George Konstantinou
George Konstantinou was born in Nicosia in 1960 and is a naturalist and researcher of Cyprus’s biodiversity. He is a wildlife photographer and filmmaker and President of the Association for the Protection of the Natural Heritage and Biodiversity of Cyprus. He is tirelessly active on social media in matters concerning the environment and the biodiversity of our country.
No comments:
Post a Comment